حیات پس از مرگ (در دین زرتشتی) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۴

2025-05-10T19:54:29Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۵۴
خط ۲۸:		خط ۲۸:
	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	~~== نویسنده مقاله ==~~
	~~نامعلوم~~

	== پیوند به بیرون ==		== پیوند به بیرون ==
خط ۳۶:		خط ۳۳:

	معاد و حیات پس از مرگ در دین زرتشت، سایت پرسمان دانشگاهیان، برگرفته از [https://www.porseman.com/article/زرتشت-و-معاد/119260 https://www.porseman.com]		معاد و حیات پس از مرگ در دین زرتشت، سایت پرسمان دانشگاهیان، برگرفته از [https://www.porseman.com/article/زرتشت-و-معاد/119260 https://www.porseman.com]

			== نویسنده مقاله ==
			نامعلوم
	[[رده:ادیان و مذاهب]]		[[رده:ادیان و مذاهب]]
	[[رده:ادیان]]		[[رده:ادیان]]

Karimian در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۴

2025-05-10T16:04:16Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۴
خط ۴:		خط ۴:

	در اوستای نو، در ''هادُخت نَسْک''، بخشی به سرنوشت روان پرهیزکاران و بخشی دیگر به سرنوشت روان شریران اختصاص یافته است. در ''وندیداد'' نیز مطالب اندکی درباره سرنوشت روان پس از مرگ قابل ملاحظه است<ref>'''''اوستا.''''' ترجمه جلیل دوستخواه، تهران: مروارید، 1370، ج 1، ص 509-515، ج 2، ص 869-871.</ref>.		در اوستای نو، در ''هادُخت نَسْک''، بخشی به سرنوشت روان پرهیزکاران و بخشی دیگر به سرنوشت روان شریران اختصاص یافته است. در ''وندیداد'' نیز مطالب اندکی درباره سرنوشت روان پس از مرگ قابل ملاحظه است<ref>'''''اوستا.''''' ترجمه جلیل دوستخواه، تهران: مروارید، 1370، ج 1، ص 509-515، ج 2، ص 869-871.</ref>.
			[[پرونده:معاد و حیات پس از مرگ در دین زرتشت .jpg\|بندانگشتی\|معاد و حیات پس از مرگ در دین زرتشت ، برگرفته از سایت تبیان، قابل بازیابی از [https://www.tebyan.net/news/408354/معاد-و-حیات-پس-از-مرگ-در-دین-زرتشت-1 https://www.tebyan.net]]]
	آنچه در متون پهلوی آمده تفصیل همان مبانی ''گاثاهایی'' و مطالب اجمالی اوستای نو است. در این آثار، روان شخص سه شب در اطراف کالبد شخص درگذشته می‌گردد و امید به بازگشت به تن را دارد. در بامداد روز چهارم همراه با ایزد سروش، وای نیک و بهرام به سوی پل می‌رود، در حالی که دیوان آن را تهدید می‌کنند<ref>'''''مینوی خرد'''''. ترجمه احمد تفضلی، تهران: توس، 1379، ص 24. </ref>.		آنچه در متون پهلوی آمده تفصیل همان مبانی ''گاثاهایی'' و مطالب اجمالی اوستای نو است. در این آثار، روان شخص سه شب در اطراف کالبد شخص درگذشته می‌گردد و امید به بازگشت به تن را دارد. در بامداد روز چهارم همراه با ایزد سروش، وای نیک و بهرام به سوی پل می‌رود، در حالی که دیوان آن را تهدید می‌کنند<ref>'''''مینوی خرد'''''. ترجمه احمد تفضلی، تهران: توس، 1379، ص 24. </ref>.

	در ابتدای پل، نخستین داوری صورت می‌گیرد؛ ریاست این داوری را مهر بر عهده دارد و همراهان او سروش ورشن هستند. این داوری کاملاً عادلانه است و هیچ تفاوتی بین افراد به لحاظ مقام و رتبه قائل نمی‌شوند<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 51 ~~و 52؛~~ '''''~~مینوی خرد~~'''''. ~~ترجمه احمد تفضلی، تهران: توس، 1379، ص 24-25؛~~		در ابتدای پل، نخستین داوری صورت می‌گیرد؛ ریاست این داوری را مهر بر عهده دارد و همراهان او سروش ورشن هستند. این داوری کاملاً عادلانه است و هیچ تفاوتی بین افراد به لحاظ مقام و رتبه قائل نمی‌شوند<ref>'''''مینوی خرد'''''. ترجمه احمد تفضلی، تهران: توس، 1379، ص 24-25.</ref><ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 51-52.</ref><ref name=":0">Tafażżolī, A. «Činwadpuhl», '''''Encyclopaedia Iranica'''''. 1992, Vol V, P. 594.</ref><ref>Boyce, M. '''''Zoroastrianism,Their Religious Beliefs and Practices'''''. .London: Routledge, 1979, P. 27</ref>. این نیز گفته شده که داوری بر عهده رشن، اَشْتاد و زامیاد است<ref>'''''The Complete text of the Pahlavi Dinkard''''', ed. D.M. Madan, Bombay: 1911, Vol II, P. 809.</ref>. اگر اعمال نیک فرد افزون باشد، پل چینود برای عبور او فراخ می‌شود تا به راحتی از آن گذر کند و ایزدان سروش و آذر به او کمک می‌کنند. همچنین دوشیزه‌ای زیبارو، که تشخص وجدان فرد است، او را رهنمون می‌شود تا از پل عبور کند. روان سه گام برمی‌دارد و با این سه گام از سه طبقه بهشت، یعنی ستاره پایه، ماه پایه و خورشید پایه گذر می‌کند و با گام چهارم به روشنی بی‌پایان (گرودمان) می‌رسد. ایزدان و امشاسپندان به استقبال او می‌آیند و برایش خوراک بهشتی مهیا می‌کنند و تا رستاخیز این خوراک او خواهد بود<ref>'''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 35-36.</ref><ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 130-131.</ref><ref>'''''مینوی خرد'''''. ترجمه احمد تفضلی، تهران: توس، 1379، ص 26.</ref><ref>هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه، 1368، ص 101.</ref><ref>.Hinnells, J.R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyn, 1975, P. 62</ref><ref name=":0" />. اما روان فردی که اعمال بدش بیشتر از کارهای نیک اوست، سه شب آغازین پس از مرگ را با دشواری پشت سر می‌گذارد و پس از داوری اولیه، با همراهی عجوزه‌ای زشت‌رو ـ که تجسم وجدان وی است ـ روی پل چینود، که چون لبه تیغی است، می‌رود. وی پس از برداشتن سه گام بر پل با گام چهارم به دوزخ فرو می‌افتد<ref>'''''مینوی خرد'''''. ترجمه احمد تفضلی، تهران: توس، 1379، ص 26-27.</ref><ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 130-131.</ref><ref>'''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 36-37.</ref>. در دوزخ گناهکاران دیگر به پیشواز او می‌آیند و برایش بدترین خوراک را آماده می‌کنند که تا رستاخیز خوراک او خواهد بود<ref>'''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 35 و 36؛ '''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 130-131؛ '''''مینوی خرد'''''. ص 26؛ هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه، 1368، ص 37. </ref>. اگر گناه و ثواب فرد برابر باشد، به همیستگان می‌رود، جایی که روان‌های دارای اعمال آمیخته نیک و بد در آن هستند<ref>'''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 131. </ref>.

	Boyce, M. '''''Zoroastrianism,Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, P. 27.

	~~Tafażżolī, A. «Činwadpuhl», '''''Encyclopaedia Iranica'''''. 1992, Vol V, P. 594.~~</ref>. این نیز گفته شده که داوری بر عهده رشن، اَشْتاد و زامیاد است<ref>'''''The Complete text of the Pahlavi Dinkard''''', ed. D.M. Madan, Bombay: 1911, Vol II, P. 809.</ref>. اگر اعمال نیک فرد افزون باشد، پل چینود برای عبور او فراخ می‌شود تا به راحتی از آن گذر کند و ایزدان سروش و آذر به او کمک می‌کنند. همچنین دوشیزه‌ای زیبارو، که تشخص وجدان فرد است، او را رهنمون می‌شود تا از پل عبور کند. روان سه گام برمی‌دارد و با این سه گام از سه طبقه بهشت، یعنی ستاره پایه، ماه پایه و خورشید پایه گذر می‌کند و با گام چهارم به روشنی بی‌پایان (گرودمان) می‌رسد. ایزدان و امشاسپندان به استقبال او می‌آیند و برایش خوراک بهشتی مهیا می‌کنند و تا رستاخیز این خوراک او خواهد بود<ref>'''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 35 ~~و 36؛~~ '''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 130-~~131؛~~ '''''مینوی خرد'''''. ص ~~26؛~~ هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه، 1368، ص ~~101؛~~

	Hinnells, J.R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyn, 1975, P. 62~~; Tafażżolī. Ibid.~~</ref>. اما روان فردی که اعمال بدش بیشتر از کارهای نیک اوست، سه شب آغازین پس از مرگ را با دشواری پشت سر می‌گذارد و پس از داوری اولیه، با همراهی عجوزه‌ای زشت‌رو ـ که تجسم وجدان وی است ـ روی پل چینود، که چون لبه تیغی است، می‌رود. وی پس از برداشتن سه گام بر پل با گام چهارم به دوزخ فرو می‌افتد<ref>'''''مینوی~~''''' '''''~~خرد'''''. ص 26-~~27؛~~ '''''بندهش'''''. ص 130-~~131؛~~ '''''روایت~~''''' '''''~~پهلوی'''''، ص 36-37.</ref>. در دوزخ گناهکاران دیگر به پیشواز او می‌آیند و برایش بدترین خوراک را آماده می‌کنند که تا رستاخیز خوراک او خواهد بود<ref>'''''روایت پهلوی'''''. ترجمه مهشید میرفخرایی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367، ص 35 و 36؛ '''''بندهش'''''. ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 130-131؛ '''''مینوی خرد'''''. ص 26؛ هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه، 1368، ص 37. </ref>. اگر گناه و ثواب فرد برابر باشد، به همیستگان می‌رود، جایی که روان‌های دارای اعمال آمیخته نیک و بد در آن هستند<ref>'''''بندهش'''''. ص 131. </ref>.

	در دین مزدایی، این سرنوشت ابدی ارواح نیست. روان‌های درستکاران شادی کامل را پس از نوسازی نهائی عالم وجود به دست می‌آورند و دوزخ نیز جایگاهی موقت برای اصلاح است که با گناه تناسب دارد و مجازات‌های فردی بر حسب اعمال نیک فرد تعدیل می‌شوند<ref>~~بویس~~. ~~همان~~. ص ~~52؛ هینلز~~. ~~همان~~. ص 100 ~~و 103؛ Hinnels~~. ~~Ibid~~. PP. 62, 64.</ref>. کتاب ''ارداویرافنامه''، که یکی از مهم‌ترین منابع شناخت درباره جهان دیگر در تفکر زرتشتی است، نشان می‌دهد که اکثر پاداش‌ها و عذاب‌ها جسمانی هستند، نه صرفاً معنوی و روحانی<ref>فیلیپ ژینیو. مقدمه '''''ارداویرافنامه'''''. ترجمه ژاله آموزگار، تهران: معین / انجمن ایران‌شناسی فرانسه، 1372، ص 11 و 12.</ref>. قضاوت نهایی پس از رستاخیز «وتنِ پسین» صورت می‌گیرد. پارسایان از بدکاران جدا خواهند شد و رودی از فلز مذاب جریان خواهد یافت که همه باید از آن عبور کنند. آن‌هایی که غیر قابل اصلاح بوده‌اند، نابود خواهند شد و سایر مردمان جاودانه بر زمین شاد خواهند زیست<ref>~~بویس~~. ~~همان~~. ص 52-53.</ref>.		در دین مزدایی، این سرنوشت ابدی ارواح نیست. روان‌های درستکاران شادی کامل را پس از نوسازی نهائی عالم وجود به دست می‌آورند و دوزخ نیز جایگاهی موقت برای اصلاح است که با گناه تناسب دارد و مجازات‌های فردی بر حسب اعمال نیک فرد تعدیل می‌شوند<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 52.</ref><ref>هینلز، جان. '''''شناخت اساطیر ایران'''''. ترجمه ژاله آموزگار و احمد تفضلی، تهران: نشر چشمه، 1368، ص 100-103.</ref><ref>Hinnells, J.R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyn, 1975, PP. 62, 64.</ref>. کتاب ''ارداویرافنامه''، که یکی از مهم‌ترین منابع شناخت درباره جهان دیگر در تفکر زرتشتی است، نشان می‌دهد که اکثر پاداش‌ها و عذاب‌ها جسمانی هستند، نه صرفاً معنوی و روحانی<ref>فیلیپ ژینیو. مقدمه '''''ارداویرافنامه'''''. ترجمه ژاله آموزگار، تهران: معین / انجمن ایران‌شناسی فرانسه، 1372، ص 11 و 12.</ref>. قضاوت نهایی پس از رستاخیز «وتنِ پسین» صورت می‌گیرد. پارسایان از بدکاران جدا خواهند شد و رودی از فلز مذاب جریان خواهد یافت که همه باید از آن عبور کنند. آن‌هایی که غیر قابل اصلاح بوده‌اند، نابود خواهند شد و سایر مردمان جاودانه بر زمین شاد خواهند زیست<ref>بویس، مری. '''''زرتشتیان، باورها و آداب دینی آن‌ها'''''. ترجمه عسکر بهرامی، تهران: ققنوس، 1381، ص 52-53.</ref>.

	باور زرتشتی درباره زندگی پس از مرگ نشان از جاودانگی انسان و جایگاه حقیقی او دارد، زیرا مرگ سلاح اهریمن است و اگر مرگ پایان همه چیز می‌بود، اهریمن پیروز نبرد بزرگ کیهانی می‌بود.		باور زرتشتی درباره زندگی پس از مرگ نشان از جاودانگی انسان و جایگاه حقیقی او دارد، زیرا مرگ سلاح اهریمن است و اگر مرگ پایان همه چیز می‌بود، اهریمن پیروز نبرد بزرگ کیهانی می‌بود.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
	~~[[زرتشت]]~~

	[[~~زرتشتی، دین~~]]		* [[زرتشت]]

	[[~~آفرینش(دردین زرتشت)~~]]		* [[زرتشتی، دین]]

	[[آخرالزمان(در دین زرتشتی)]]		* [[آفرینش(دردین زرتشت)]]

			* [[آخرالزمان(در دین زرتشتی)]]

	== '''مآخذ''' ==		== '''مآخذ''' ==
خط ۳۳:		خط ۲۸:
	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
			نامعلوم

	== پیوند به بیرون ==		== پیوند به بیرون ==

Karimian در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۷

2025-05-06T20:27:22Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۷
خط ۲۰:		خط ۲۰:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
			[[زرتشت]]

			[[زرتشتی، دین]]

			[[آفرینش(دردین زرتشت)]]

			[[آخرالزمان(در دین زرتشتی)]]

	== '''مآخذ''' ==		== '''مآخذ''' ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== پیوند به بیرون ==
			بررسی حقیقت مرگ در دین زرتشت، سایت پرتال جامع علوم انسانی،برگرفته از [https://ensani.ir/fa/article/361283/بررسی-حقیقت-مرگ-در-دین-زرتشت https://ensani.ir/fa/article]

			معاد و حیات پس از مرگ در دین زرتشت، سایت پرسمان دانشگاهیان، برگرفته از [https://www.porseman.com/article/زرتشت-و-معاد/119260 https://www.porseman.com]
			[[رده:ادیان و مذاهب]]
			[[رده:ادیان]]

Karimian در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۳

2025-05-06T20:13:30Z

نمایش تغییرات

Samei در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۱۴

2025-05-04T23:14:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۱۴
خط ۱:		خط ۱:
	'''حيات پس از مرگ (در دين زرتشتي)'''، سرنوشت روان پس از مرگ و پاداش و كيفر هر شخص در جهان ديگر كه در نهايت به رستاخيز و سرنوشت نهايي جهان نيز ارتباط مي‌يابد.		'''حيات پس از مرگ (در دين زرتشتي)'''، سرنوشت روان پس از مرگ و پاداش و كيفر هر شخص در جهان ديگر كه در نهايت به رستاخيز و سرنوشت نهايي جهان نيز ارتباط مي‌يابد.

	در ''گاثاها'' (سروده‌هاي زرتشت و مهم‌ترين و كهن‌ترين بخش ''اوستا'') چندين بار به پلي مربوط به جهان پسين (پل چينوَد) و عبور آسان درستكاران و دشوار شريران از آن برمي خوريم؛ اين روان يا دَئِنا (وجدان يا دين) درگذشتگان است كه بايد از پل بگذرد. در ''گاثاها'' به ارتباط آتش و سروش با داوري روان‌ها و تقسيم پاداش اشاره شده است: پرهيزكاران بهترين پاداش‌ها را مي‌گيرند و بدكاران سزاوار كيفرهاي مختلف‌اند. جايگاه پرهيزكاران با نا‌م‌هاي مختلفي از جمله «بهترين هستي»، «خانة اهورا مزدا»، «گَرودمان»... و جايگاه دُروندان با نام‌هاي «خانة دروج» و «بدترين هستي» آمده است.<sup>1</sup> جايگاه كساني را هم كه اعمال نيك و بدشان برابر است با واژه‌اي نام برده‌اند كه برخي آن را معادل هَميستَگان (= برزخ) پهلوي مي‌دانند.<sup>2</sup>		در ''گاثاها'' (سروده‌هاي [[زرتشت]] و مهم‌ترين و كهن‌ترين بخش ''اوستا'') چندين بار به پلي مربوط به جهان پسين (پل چينوَد) و عبور آسان درستكاران و دشوار شريران از آن برمي خوريم؛ اين روان يا دَئِنا (وجدان يا دين) درگذشتگان است كه بايد از پل بگذرد. در ''گاثاها'' به ارتباط آتش و سروش با داوري روان‌ها و تقسيم پاداش اشاره شده است: پرهيزكاران بهترين پاداش‌ها را مي‌گيرند و بدكاران سزاوار كيفرهاي مختلف‌اند. جايگاه پرهيزكاران با نا‌م‌هاي مختلفي از جمله «بهترين هستي»، «خانة اهورا مزدا»، «گَرودمان»... و جايگاه دُروندان با نام‌هاي «خانة دروج» و «بدترين هستي» آمده است.<sup>1</sup> جايگاه كساني را هم كه اعمال نيك و بدشان برابر است با واژه‌اي نام برده‌اند كه برخي آن را معادل هَميستَگان (= برزخ) پهلوي مي‌دانند.<sup>2</sup>

	در اوستاي نو، در ''هادُخت نَسْك''، بخشي به سرنوشت روان پرهيزكاران و بخشي ديگر به سرنوشت روان شريران اختصاص يافته است. در ''ونديداد'' نيز مطالب اندكي دربارة سرنوشت روان پس از مرگ قابل ملاحظه است.<sup>3</sup>		در اوستاي نو، در ''هادُخت نَسْك''، بخشي به سرنوشت روان پرهيزكاران و بخشي ديگر به سرنوشت روان شريران اختصاص يافته است. در ''ونديداد'' نيز مطالب اندكي دربارة سرنوشت روان پس از مرگ قابل ملاحظه است.<sup>3</sup>

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''حيات پس از مرگ (در دين زرتشتي)'''، سرنوشت روان پس از مرگ و پاداش و كيفر هر شخص در جهان ديگر كه در نهايت به رستاخيز و سرنوشت نهايي جهان نيز ارتباط مي‌يابد. در ''گاثاها'' (سروده‌هاي زرتشت و مهم‌ترين و كهن‌ترين بخش ''اوستا'') چندين بار به پلي مربوط ب...» ایجاد کرد

2024-08-11T01:01:14Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''حيات پس از مرگ (در دين زرتشتي)'''، سرنوشت روان پس از مرگ و پاداش و كيفر هر شخص در جهان ديگر كه در نهايت به رستاخيز و سرنوشت نهايي جهان نيز ارتباط مي‌يابد. در ''گاثاها'' (سروده‌هاي زرتشت و مهم‌ترين و كهن‌ترين بخش ''اوستا'') چندين بار به پلي مربوط ب...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''حيات پس از مرگ (در دين زرتشتي)'''، سرنوشت روان پس از مرگ و پاداش و كيفر هر شخص در جهان ديگر كه در نهايت به رستاخيز و سرنوشت نهايي جهان نيز ارتباط مي‌يابد.

در ''گاثاها'' (سروده‌هاي زرتشت و مهم‌ترين و كهن‌ترين بخش ''اوستا'') چندين بار به پلي مربوط به جهان پسين (پل چينوَد) و عبور آسان درستكاران و دشوار شريران از آن برمي خوريم؛ اين روان يا دَئِنا (وجدان يا دين) درگذشتگان است كه بايد از پل بگذرد. در ''گاثاها'' به ارتباط آتش و سروش با داوري روان‌ها و تقسيم پاداش اشاره شده است: پرهيزكاران بهترين پاداش‌ها را مي‌گيرند و بدكاران سزاوار كيفرهاي مختلف‌اند. جايگاه پرهيزكاران با نا‌م‌هاي مختلفي از جمله «بهترين هستي»، «خانة اهورا مزدا»، «گَرودمان»... و جايگاه دُروندان با نام‌هاي «خانة دروج» و «بدترين هستي» آمده است.1 جايگاه كساني را هم كه اعمال نيك و بدشان برابر است با واژه‌اي نام برده‌اند كه برخي آن را معادل هَميستَگان (= برزخ) پهلوي مي‌دانند.2

در اوستاي نو، در ''هادُخت نَسْك''، بخشي به سرنوشت روان پرهيزكاران و بخشي ديگر به سرنوشت روان شريران اختصاص يافته است. در ''ونديداد'' نيز مطالب اندكي دربارة سرنوشت روان پس از مرگ قابل ملاحظه است.3

آنچه در متون پهلوي آمده تفصيل همان مباني ''گاثاهايي'' و مطالب اجمالي اوستاي نو است. در اين آثار، روان شخص سه شب در اطراف كالبد شخص درگذشته مي‌گردد و اميد به بازگشت به تن را دارد. در بامداد روز چهارم همراه با ايزد سروش، واي نيك و بهرام به سوي پل مي‌رود، در حالي كه ديوان آن را تهديد مي‌كنند.4

در ابتداي پل، نخستين داوري صورت مي‌گيرد؛ رياست اين داوري را مهر بر عهده دارد و همراهان او سروش ورشن هستند. اين داوري كاملاً عادلانه است و هيچ تفاوتي بين افراد به لحاظ مقام و رتبه قائل نمي‌شوند.5 اين نيز گفته شده كه داوري بر عهدة رشن، اَشْتاد و زامياد است.6 اگر اعمال نيك فرد افزون باشد، پل چينود براي عبور او فراخ مي‌شود تا به راحتي از آن گذر كند و ايزدان سروش و آذر به او كمك مي‌كنند. همچنين دوشيزه‌اي زيبارو، كه تشخص وجدان فرد است، او را رهنمون مي‌شود تا از پل عبور كند. روان سه گام برمي‌دارد و با اين سه گام از سه طبقة بهشت، يعني ستاره پايه، ماه پايه و خورشيد پايه گذر مي‌كند و با گام چهارم به روشني بي‌پايان (گرودمان) مي‌رسد. ايزدان و امشاسپندان به استقبال او مي‌آيند و برايش خوراك بهشتي مهيا مي‌كنند و تا رستاخيز اين خوراك او خواهد بود.7 اما روان فردي كه اعمال بدش بيشتر از كارهاي نيك اوست، سه شب آغازين پس از مرگ را با دشواري پشت سر مي‌گذارد و پس از داوري اوليه، با همراهي عجوزه‌اي زشت‌رو ـ كه تجسم وجدان وي است ـ روي پل چينود، كه چون لبة تيغي است، مي‌رود. وي پس از برداشتن سه گام بر پل با گام چهارم به دوزخ فرو مي‌افتد.8 در دوزخ گناهكاران ديگر به پيشواز او مي‌آيند و برايش بدترين خوراك را آماده مي‌كنند كه تا رستاخيز خوراك او خواهد بود.9 اگر گناه و ثواب فرد برابر باشد، به هميستگان مي‌رود، جايي كه روان‌هاي داراي اعمال آميختة نيك و بد در آن هستند.10

در دين مزدايي، اين سرنوشت ابدي ارواح نيست. روان‌هاي درستكاران شادي كامل را پس از نوسازي نهائي عالم وجود به دست مي‌آورند و دوزخ نيز جايگاهي موقت براي اصلاح است كه با گناه تناسب دارد و مجازات‌هاي فردي بر حسب اعمال نيك فرد تعديل مي‌شوند.11 كتاب ''ارداويرافنامه''، كه يكي از مهم‌ترين منابع شناخت دربارة جهان ديگر در تفكر زرتشتي است، نشان مي‌دهد كه اكثر پاداش‌ها و عذاب‌ها جسماني هستند، نه صرفاً معنوي و روحاني.12 قضاوت نهايي پس از رستاخيز «وتنِ پسين» صورت مي‌گيرد. پارسايان از بدكاران جدا خواهند شد و رودي از فلز مذاب جريان خواهد يافت كه همه بايد از آن عبور كنند. آن‌هايي كه غير قابل اصلاح بوده‌اند، نابود خواهند شد و ساير مردمان جاودانه بر زمين شاد خواهند زيست.13

باور زرتشتي دربارة زندگي پس از مرگ نشان از جاودانگي انسان و جايگاه حقيقي او دارد، زيرا مرگ سلاح اهريمن است و اگر مرگ پايان همه چيز مي‌بود، اهريمن پيروز نبرد بزرگ كيهاني مي‌بود.

'''مآخذ:'''

1- Humbach, H., '''''The Gāthās of Zarathushtea'''''. Heidelberg: 1991, I/135, 136,131, 152, 155, 171, 175.

2- Ibid. II/93, I/136.

3- '''''اوستا.''''' ترجمة جليل دوستخواه، تهران: مرواريد، 1370، ج 1، ص 509-515، ج 2، ص 869-871.

4- '''''مينوي خرد'''''. ترجمة احمد تفضلي، تهران: توس، 1379، ص 24.

5- بويس، مري. '''''زرتشتيان، باورها و آداب ديني آن‌ها'''''. ترجمة عسكر بهرامي، تهران: ققنوس، 1381، ص 51 و 52؛ '''''مينوي خرد'''''. ص 24-25؛

Boyce, M. '''''Zoroastrianism,Their Religious Beliefs and Practices'''''. London: Routledge, 1979, P. 27.

Tafażżolī, A. «Činwadpuhl», '''''Encyclopaedia Iranica'''''. 1992, Vol V, P. 594.

6- '''''The Complete text of the Pahlavi Dinkard''''', ed. D.M. Madan, Bombay: 1911, Vol II, P. 809.

7- '''''روايت پهلوي'''''. ترجمة مهشيد ميرفخرايي، تهران: مؤسسة مطالعات و تحقيقات فرهنگي، 1367، ص 35 و 36؛ '''''بندهش'''''. ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 130-131؛ '''''مينوي خرد'''''. ص 26؛ هينلز، جان. '''''شناخت اساطير ايران'''''. ترجمة ژاله آموزگار و احمد تفضلي، تهران: نشر چشمه، 1368، ص 101؛

Hinnells, J.R. '''''Persian Mythology'''''. London: Hamlyn, 1975, P. 62; Tafażżolī. Ibid.

8- '''''مينوي''''' '''''خرد'''''. ص 26-27؛ '''''بندهش'''''. ص 130-131؛ '''''روايت''''' '''''پهلوي'''''، ص 36-37.

9- '''''روايت''''' '''''پهلوي'''''. ص 37.

10- '''''بندهش'''''. ص 131.

11- بويس. همان. ص 52؛ هينلز. همان. ص 100 و 103؛ Hinnels. Ibid. PP. 62, 64.

12- فيليپ ژينيو. مقدمة '''''ارداويرافنامه'''''. ترجمة ژاله آموزگار، تهران: معين / انجمن ايران‌شناسي فرانسه، 1372، ص 11 و 12.

13- بويس. همان. ص 52-53.