خارک - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۳

2025-05-10T14:03:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۳
خط ۶:		خط ۶:
	به عقیده زمین‌شناسان جزیره خارک حدود 14000 سال پیش بر سطح آب [[خلیج فارس]] نمایان شده و پوسته‌ای به ضخامت 2 تا 7 متر روی بدنه اصلی جزیره را که مرجانی است، پوشانیده است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتا‌شناسی ایران. دایره المعارف جغرافیایی ایران'''''. ج3، چ1، تهران: 1379، گیتا‌شناسی، ص451.</ref>.		به عقیده زمین‌شناسان جزیره خارک حدود 14000 سال پیش بر سطح آب [[خلیج فارس]] نمایان شده و پوسته‌ای به ضخامت 2 تا 7 متر روی بدنه اصلی جزیره را که مرجانی است، پوشانیده است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتا‌شناسی ایران. دایره المعارف جغرافیایی ایران'''''. ج3، چ1، تهران: 1379، گیتا‌شناسی، ص451.</ref>.

	جزیره خارک تا 1312ش که به عنوان تبعیدگاه و زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت، دارای 200 خانوار جمعیت بود که به تدریج از جمعیت تهی شد<ref>فرامزی، احمد. '''''جزیره خارک'''''. تهران: 1347، ابن‌سینا، ص8.</ref>، امّا احداث بزرگ‌ترین پایانه نفتی [[کشور ایران\|ایران]] و توسعه امکانات شهرنشینی، جمعیت آن را در سرشماری 1375ش به 8713 تن و طبق پیش‌بینی‌های انجام شده، در 1384ش جمعیت شهر خارک به 10130 تن رسیده است<ref>'''''~~مرکز آمار ایران~~. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: 1382، مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ص81 و 82..</ref>. خارک از روزگاران باستان تا عصر حاضر با نام‌های مختلفی چون آراکیا، ایکاریا و ایکاریوس، خوانده می‌شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، انتشارات آستان قدس رضوی، ص188.</ref>. استرابو در پانصد سال پیش از میلاد از این جزیره با نام ایکاریوس یاد کرده<ref>استرابو. '''''جغرافیای استرابو، سرزمین‌های زیر فرمان هخامنشیان'''''. ترجمه همایون صنعتی‌زاده، تهران: 1382، بنیاد موقوفات ایرج افشاریزدی، ص370.</ref> و مؤلف ناشناخته حدود العالم نیز درباره خارک می‌نویسد: <blockquote>«سیزدهم جزیره [در [[خلیج فارس]] را] خارک خوانند اندر جنوب بصره و میان بصره و خارک پنجاه فرسنگست و اندرو شهریست بزرگ و خرم مر او را خارک خوانند، به نزدیک او مروارید یابند مرتفع و با قیمت»<ref> '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص19-20.</ref>.</blockquote>[[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید: <blockquote>«خارک جزیره‌ای است فرسنگی در فرسنگی و در آن‌جا زرع و نخل است و میوه و غلّه نیکو بود و غوص مروارید آن‌جا بهتر و بیشتر باشد از دیگرجای و غلبه غوص آنجاست و ازو تا ساحل فرسنگی است و آن را از کوره قبادخوره شمرده‌اند»<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی. چ1، قزوین: 1381، حدیث امروز، ص196.</ref>. </blockquote>با توجه با آثار بر جای مانده و کشف شده در جزیره، خارک از صدها سال قبل از میلاد همواره مسکون بوده و به دلیل موقعیت مهم جغرافیایی خود محل برخورد فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده است. عیلامی‌ها، یونانی‌ها، ایرانی‌ها، اعراب و در قرون اخیر پرتغالی‌ها، هلندی‌ها، انگلیسی‌ها هر یک اثری از خود در این جزیره بر جای گذاشته‌اند. بقایای معبد یونانیان، آثار صومعه [[مسیحی، دین\|مسیحیان]] نستوری و مسجدی که بر خرابه‌های آتشکده زردشتیان بنا شده، حاکی از سکونت پیروان مذاهب مختلف در این جزیره کوچک است<ref>آل‌احمد، جلال. '''''جزیره خارک دُرّ یتیم خلیج'''''. تهران: امیرکبیر، ص99.</ref>. زبان مردم خارک فارسی جنوبی با لهجه‌های تنگستانی‌، لارستانی، دشتی همراه با واژه‌های عربی و انگلیسی است.		جزیره خارک تا 1312ش که به عنوان تبعیدگاه و زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت، دارای 200 خانوار جمعیت بود که به تدریج از جمعیت تهی شد<ref>فرامزی، احمد. '''''جزیره خارک'''''. تهران: 1347، ابن‌سینا، ص8.</ref>، امّا احداث بزرگ‌ترین پایانه نفتی [[کشور ایران\|ایران]] و توسعه امکانات شهرنشینی، جمعیت آن را در سرشماری 1375ش به 8713 تن و طبق پیش‌بینی‌های انجام شده، در 1384ش جمعیت شهر خارک به 10130 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران'''''. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: 1382، مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ص81 و 82..</ref>. خارک از روزگاران باستان تا عصر حاضر با نام‌های مختلفی چون آراکیا، ایکاریا و ایکاریوس، خوانده می‌شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، انتشارات آستان قدس رضوی، ص188.</ref>. استرابو در پانصد سال پیش از میلاد از این جزیره با نام ایکاریوس یاد کرده<ref>استرابو. '''''جغرافیای استرابو، سرزمین‌های زیر فرمان هخامنشیان'''''. ترجمه همایون صنعتی‌زاده، تهران: 1382، بنیاد موقوفات ایرج افشاریزدی، ص370.</ref> و مؤلف ناشناخته حدود العالم نیز درباره خارک می‌نویسد: <blockquote>«سیزدهم جزیره [در [[خلیج فارس]] را] خارک خوانند اندر جنوب بصره و میان بصره و خارک پنجاه فرسنگست و اندرو شهریست بزرگ و خرم مر او را خارک خوانند، به نزدیک او مروارید یابند مرتفع و با قیمت»<ref> '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص19-20.</ref>.</blockquote>[[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید: <blockquote>«خارک جزیره‌ای است فرسنگی در فرسنگی و در آن‌جا زرع و نخل است و میوه و غلّه نیکو بود و غوص مروارید آن‌جا بهتر و بیشتر باشد از دیگرجای و غلبه غوص آنجاست و ازو تا ساحل فرسنگی است و آن را از کوره قبادخوره شمرده‌اند»<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی. چ1، قزوین: 1381، حدیث امروز، ص196.</ref>. </blockquote>با توجه با آثار بر جای مانده و کشف شده در جزیره، خارک از صدها سال قبل از میلاد همواره مسکون بوده و به دلیل موقعیت مهم جغرافیایی خود محل برخورد فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده است. عیلامی‌ها، یونانی‌ها، ایرانی‌ها، اعراب و در قرون اخیر پرتغالی‌ها، هلندی‌ها، انگلیسی‌ها هر یک اثری از خود در این جزیره بر جای گذاشته‌اند. بقایای معبد یونانیان، آثار صومعه [[مسیحی، دین\|مسیحیان]] نستوری و مسجدی که بر خرابه‌های آتشکده زردشتیان بنا شده، حاکی از سکونت پیروان مذاهب مختلف در این جزیره کوچک است<ref>آل‌احمد، جلال. '''''جزیره خارک دُرّ یتیم خلیج'''''. تهران: امیرکبیر، ص99.</ref>. زبان مردم خارک فارسی جنوبی با لهجه‌های تنگستانی‌، لارستانی، دشتی همراه با واژه‌های عربی و انگلیسی است.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

Samei: /* نیز نگاه کنید به */

2025-05-10T14:02:30Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۲
خط ۲:		خط ۲:
	'''خارک،''' نام شهر و جزیره‌ای در [[خلیج فارس]]، از توابع شهرستان [[بوشهر]]، از استانی به همین نام<ref>'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: 1383، وزارت کشور.</ref>.		'''خارک،''' نام شهر و جزیره‌ای در [[خلیج فارس]]، از توابع شهرستان [[بوشهر]]، از استانی به همین نام<ref>'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: 1383، وزارت کشور.</ref>.

	این جزیره با مختصات جغرافیایی "15'15 ْ29 عرض شمالی و "30'19 ْ50 طول شرقی<ref name=":0">جعفری، عباس. '''''نقشه‌خوانی گیتاشناسی'''''. چ1، تهران: 1363، گیتا‌شناسی،ص115.</ref>،به عرض 3 و طول 6/7 کم، دارای 5/20 کم<ref name=":0" /> مساحت و 52 متر ارتفاع از سطح دریا، در 58 کیلومتری مرکز استان ([[بوشهر]]) واقع است<ref> جعفری، عباس. '''''گیتا‌شناسی ایران. ~~دایرهالمعارف~~ جغرافیایی ایران'''''. ج3، چ1، تهران: 1379، گیتا‌شناسی، ص65.</ref>.جزیره خارک مانند سایر جزایر و مناطق ساحلی [[خلیج فارس]] دارای آب و هوایی بسیار گرم است؛ اما وجود ارتفاعات و وزش باد، هوای آن را اندکی ملایم‌تر ساخته است<ref> سازمان نقشه‌برداری کشور. ''''' اطلس زمین‌شناسی (اطلس ملّی ایران)'''''. چ1، تهران: 1382، سازمان نقشه‌برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور''''')،''''' ص13.</ref>،به گونه‌ای که چند نوع درخت و گیاه در آن قابلیت رویش دارند و چند حلقه چاه آب شرب، قنات و برکه که از دیرباز در آن وجود داشته، امکان زندگی را در آن فراهم ساخته است<ref> فسایی، حسن بن حسن. '''''تاریخ فارسنامه ناصری'''''. ج2، تهران: سنایی، ص315.</ref>.		این جزیره با مختصات جغرافیایی "15'15 ْ29 عرض شمالی و "30'19 ْ50 طول شرقی<ref name=":0">جعفری، عباس. '''''نقشه‌خوانی گیتاشناسی'''''. چ1، تهران: 1363، گیتا‌شناسی،ص115.</ref>،به عرض 3 و طول 6/7 کم، دارای 5/20 کم<ref name=":0" /> مساحت و 52 متر ارتفاع از سطح دریا، در 58 کیلومتری مرکز استان ([[بوشهر]]) واقع است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتا‌شناسی ایران. دایره المعارف جغرافیایی ایران'''''. ج3، چ1، تهران: 1379، گیتا‌شناسی، ص65.</ref>. جزیره خارک مانند سایر جزایر و مناطق ساحلی [[خلیج فارس]] دارای آب و هوایی بسیار گرم است؛ اما وجود ارتفاعات و وزش باد، هوای آن را اندکی ملایم‌تر ساخته است<ref> سازمان نقشه‌برداری کشور. ''''' اطلس زمین‌شناسی (اطلس ملّی ایران)'''''. چ1، تهران: 1382، سازمان نقشه‌برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور''''')،''''' ص13.</ref>،به گونه‌ای که چند نوع درخت و گیاه در آن قابلیت رویش دارند و چند حلقه چاه آب شرب، قنات و برکه که از دیرباز در آن وجود داشته، امکان زندگی را در آن فراهم ساخته است<ref> فسایی، حسن بن حسن. '''''تاریخ فارسنامه ناصری'''''. ج2، تهران: سنایی، ص315.</ref>.

	به عقیده زمین‌شناسان جزیره خارک حدود 14000 سال پیش بر سطح آب [[خلیج فارس]] نمایان شده و پوسته‌ای به ضخامت 2 تا 7 متر روی بدنه اصلی جزیره را که مرجانی است، پوشانیده است<ref>~~منبع 3~~. ص451.</ref>.		به عقیده زمین‌شناسان جزیره خارک حدود 14000 سال پیش بر سطح آب [[خلیج فارس]] نمایان شده و پوسته‌ای به ضخامت 2 تا 7 متر روی بدنه اصلی جزیره را که مرجانی است، پوشانیده است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتا‌شناسی ایران. دایره المعارف جغرافیایی ایران'''''. ج3، چ1، تهران: 1379، گیتا‌شناسی، ص451.</ref>.

	جزیره خارک تا 1312ش که به عنوان تبعیدگاه و زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت، دارای 200 خانوار جمعیت بود که به تدریج از جمعیت تهی شد<ref>فرامزی، احمد. '''''جزیره خارک'''''. تهران: 1347، ابن‌سینا، ص8.</ref>، امّا احداث بزرگ‌ترین پایانه نفتی [[کشور ایران\|ایران]] و توسعه امکانات شهرنشینی، جمعیت آن را در سرشماری 1375ش به 8713 تن و طبق پیش‌بینی‌های انجام شده، در 1384ش جمعیت شهر خارک به 10130 تن رسیده است<ref>'''''مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: 1382، مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ص81 و 82..</ref>. خارک از روزگاران باستان تا عصر حاضر با نام‌های مختلفی چون آراکیا، ایکاریا و ایکاریوس، خوانده می‌شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، انتشارات آستان قدس رضوی، ص188.</ref>. استرابو در پانصد سال پیش از میلاد از این جزیره با نام ایکاریوس یاد کرده<ref>استرابو. '''''جغرافیای استرابو، سرزمین‌های زیر فرمان هخامنشیان'''''. ترجمه همایون صنعتی‌زاده، تهران: 1382، بنیاد موقوفات ایرج افشاریزدی، ص370.</ref> و مؤلف ناشناخته حدود العالم نیز درباره خارک می‌نویسد: <blockquote>«سیزدهم جزیره [در [[خلیج فارس]] را] خارک خوانند اندر جنوب بصره و میان بصره و خارک پنجاه فرسنگست و اندرو شهریست بزرگ و خرم مر او را خارک خوانند، به نزدیک او مروارید یابند مرتفع و با قیمت»<ref> '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص19-20.</ref>.</blockquote>[[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید: <blockquote>«خارک جزیره‌ای است فرسنگی در فرسنگی و در آن‌جا زرع و نخل است و میوه و غلّه نیکو بود و غوص مروارید آن‌جا بهتر و بیشتر باشد از دیگرجای و غلبه غوص آنجاست و ازو تا ساحل فرسنگی است و آن را از کوره قبادخوره شمرده‌اند»<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''~~نزههالقلوب~~'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی. چ1، قزوین: 1381، حدیث امروز، ص196.</ref>. </blockquote>با توجه با آثار بر جای مانده و کشف شده در جزیره، خارک از صدها سال قبل از میلاد همواره مسکون بوده و به دلیل موقعیت مهم جغرافیایی خود محل برخورد فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده است. عیلامی‌ها، یونانی‌ها، ایرانی‌ها، اعراب و در قرون اخیر پرتغالی‌ها، هلندی‌ها، انگلیسی‌ها هر یک اثری از خود در این جزیره بر جای گذاشته‌اند. بقایای معبد یونانیان، آثار صومعه [[مسیحی، دین\|مسیحیان]] نستوری و مسجدی که بر خرابه‌های آتشکده زردشتیان بنا شده، حاکی از سکونت پیروان مذاهب مختلف در این جزیره کوچک است<ref>آل‌احمد، جلال. '''''جزیره خارک دُرّ یتیم خلیج'''''. تهران: امیرکبیر، ص99.</ref>.		جزیره خارک تا 1312ش که به عنوان تبعیدگاه و زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت، دارای 200 خانوار جمعیت بود که به تدریج از جمعیت تهی شد<ref>فرامزی، احمد. '''''جزیره خارک'''''. تهران: 1347، ابن‌سینا، ص8.</ref>، امّا احداث بزرگ‌ترین پایانه نفتی [[کشور ایران\|ایران]] و توسعه امکانات شهرنشینی، جمعیت آن را در سرشماری 1375ش به 8713 تن و طبق پیش‌بینی‌های انجام شده، در 1384ش جمعیت شهر خارک به 10130 تن رسیده است<ref>'''''مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: 1382، مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ص81 و 82..</ref>. خارک از روزگاران باستان تا عصر حاضر با نام‌های مختلفی چون آراکیا، ایکاریا و ایکاریوس، خوانده می‌شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، انتشارات آستان قدس رضوی، ص188.</ref>. استرابو در پانصد سال پیش از میلاد از این جزیره با نام ایکاریوس یاد کرده<ref>استرابو. '''''جغرافیای استرابو، سرزمین‌های زیر فرمان هخامنشیان'''''. ترجمه همایون صنعتی‌زاده، تهران: 1382، بنیاد موقوفات ایرج افشاریزدی، ص370.</ref> و مؤلف ناشناخته حدود العالم نیز درباره خارک می‌نویسد: <blockquote>«سیزدهم جزیره [در [[خلیج فارس]] را] خارک خوانند اندر جنوب بصره و میان بصره و خارک پنجاه فرسنگست و اندرو شهریست بزرگ و خرم مر او را خارک خوانند، به نزدیک او مروارید یابند مرتفع و با قیمت»<ref> '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص19-20.</ref>.</blockquote>[[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید: <blockquote>«خارک جزیره‌ای است فرسنگی در فرسنگی و در آن‌جا زرع و نخل است و میوه و غلّه نیکو بود و غوص مروارید آن‌جا بهتر و بیشتر باشد از دیگرجای و غلبه غوص آنجاست و ازو تا ساحل فرسنگی است و آن را از کوره قبادخوره شمرده‌اند»<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی. چ1، قزوین: 1381، حدیث امروز، ص196.</ref>. </blockquote>با توجه با آثار بر جای مانده و کشف شده در جزیره، خارک از صدها سال قبل از میلاد همواره مسکون بوده و به دلیل موقعیت مهم جغرافیایی خود محل برخورد فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده است. عیلامی‌ها، یونانی‌ها، ایرانی‌ها، اعراب و در قرون اخیر پرتغالی‌ها، هلندی‌ها، انگلیسی‌ها هر یک اثری از خود در این جزیره بر جای گذاشته‌اند. بقایای معبد یونانیان، آثار صومعه [[مسیحی، دین\|مسیحیان]] نستوری و مسجدی که بر خرابه‌های آتشکده زردشتیان بنا شده، حاکی از سکونت پیروان مذاهب مختلف در این جزیره کوچک است<ref>آل‌احمد، جلال. '''''جزیره خارک دُرّ یتیم خلیج'''''. تهران: امیرکبیر، ص99.</ref>. زبان مردم خارک فارسی جنوبی با لهجه‌های تنگستانی‌، لارستانی، دشتی همراه با واژه‌های عربی و انگلیسی است.

	زبان مردم خارک فارسی جنوبی با لهجه‌های تنگستانی‌، لارستانی، دشتی همراه با واژه‌های عربی و انگلیسی است.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	* [~~https://iranology-e.ir/%D9%82%D8%B4%D9%85~~ قشم]		* [[قشم]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%DA%A9%DB%8C%D8%B4~~ کیش]		* [[کیش]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%D9%84%D8%A7%D8%B1%DA%A9~~ لارک]		* [[لارک]]
	* [https://iranology-e.ir/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 خارک]		* [[ابوموسی]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 هرمز]~~		* [[تنب]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C~~ ابوموسی]
	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%AA%D9%86%D8%A8~~ تنب]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==

Samei در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۹

2025-05-10T13:59:42Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۹
خط ۶:		خط ۶:
	به عقیده زمین‌شناسان جزیره خارک حدود 14000 سال پیش بر سطح آب [[خلیج فارس]] نمایان شده و پوسته‌ای به ضخامت 2 تا 7 متر روی بدنه اصلی جزیره را که مرجانی است، پوشانیده است<ref>منبع 3. ص451.</ref>.		به عقیده زمین‌شناسان جزیره خارک حدود 14000 سال پیش بر سطح آب [[خلیج فارس]] نمایان شده و پوسته‌ای به ضخامت 2 تا 7 متر روی بدنه اصلی جزیره را که مرجانی است، پوشانیده است<ref>منبع 3. ص451.</ref>.

	جزیره خارک تا 1312ش که به عنوان تبعیدگاه و زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت، دارای 200 خانوار جمعیت بود که به تدریج از جمعیت تهی شد<ref>فرامزی، احمد. '''''جزیره خارک'''''. تهران: 1347، ابن‌سینا، ص8.</ref>، امّا احداث بزرگ‌ترین پایانه نفتی [[کشور ایران\|ایران]] و توسعه امکانات شهرنشینی، جمعیت آن را در سرشماری 1375ش به 8713 تن و طبق پیش‌بینی‌های انجام شده، در 1384ش جمعیت شهر خارک به 10130 تن رسیده است<ref>'''''مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: 1382، مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ص81 و 82..</ref>.		جزیره خارک تا 1312ش که به عنوان تبعیدگاه و زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت، دارای 200 خانوار جمعیت بود که به تدریج از جمعیت تهی شد<ref>فرامزی، احمد. '''''جزیره خارک'''''. تهران: 1347، ابن‌سینا، ص8.</ref>، امّا احداث بزرگ‌ترین پایانه نفتی [[کشور ایران\|ایران]] و توسعه امکانات شهرنشینی، جمعیت آن را در سرشماری 1375ش به 8713 تن و طبق پیش‌بینی‌های انجام شده، در 1384ش جمعیت شهر خارک به 10130 تن رسیده است<ref>'''''مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: 1382، مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ص81 و 82..</ref>. خارک از روزگاران باستان تا عصر حاضر با نام‌های مختلفی چون آراکیا، ایکاریا و ایکاریوس، خوانده می‌شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، انتشارات آستان قدس رضوی، ص188.</ref>. استرابو در پانصد سال پیش از میلاد از این جزیره با نام ایکاریوس یاد کرده<ref>استرابو. '''''جغرافیای استرابو، سرزمین‌های زیر فرمان هخامنشیان'''''. ترجمه همایون صنعتی‌زاده، تهران: 1382، بنیاد موقوفات ایرج افشاریزدی، ص370.</ref> و مؤلف ناشناخته حدود العالم نیز درباره خارک می‌نویسد: <blockquote>«سیزدهم جزیره [در [[خلیج فارس]] را] خارک خوانند اندر جنوب بصره و میان بصره و خارک پنجاه فرسنگست و اندرو شهریست بزرگ و خرم مر او را خارک خوانند، به نزدیک او مروارید یابند مرتفع و با قیمت»<ref> '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص19-20.</ref>.</blockquote>[[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید: <blockquote>«خارک جزیره‌ای است فرسنگی در فرسنگی و در آن‌جا زرع و نخل است و میوه و غلّه نیکو بود و غوص مروارید آن‌جا بهتر و بیشتر باشد از دیگرجای و غلبه غوص آنجاست و ازو تا ساحل فرسنگی است و آن را از کوره قبادخوره شمرده‌اند»<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی. چ1، قزوین: 1381، حدیث امروز، ص196.</ref>. </blockquote>با توجه با آثار بر جای مانده و کشف شده در جزیره، خارک از صدها سال قبل از میلاد همواره مسکون بوده و به دلیل موقعیت مهم جغرافیایی خود محل برخورد فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده است. عیلامی‌ها، یونانی‌ها، ایرانی‌ها، اعراب و در قرون اخیر پرتغالی‌ها، هلندی‌ها، انگلیسی‌ها هر یک اثری از خود در این جزیره بر جای گذاشته‌اند. بقایای معبد یونانیان، آثار صومعه [[مسیحی، دین\|مسیحیان]] نستوری و مسجدی که بر خرابه‌های آتشکده زردشتیان بنا شده، حاکی از سکونت پیروان مذاهب مختلف در این جزیره کوچک است<ref>آل‌احمد، جلال. '''''جزیره خارک دُرّ یتیم خلیج'''''. تهران: امیرکبیر، ص99.</ref>.

	خارک از روزگاران باستان تا عصر حاضر با نام‌های مختلفی چون آراکیا، ایکاریا و ایکاریوس، خوانده می‌شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، انتشارات آستان قدس رضوی، ص188.</ref>.

	استرابو در پانصد سال پیش از میلاد از این جزیره با نام ایکاریوس یاد کرده<ref>استرابو. '''''جغرافیای استرابو، سرزمین‌های زیر فرمان هخامنشیان'''''. ترجمه همایون صنعتی‌زاده، تهران: 1382، بنیاد موقوفات ایرج افشاریزدی، ص370.</ref> و مؤلف ناشناخته حدود العالم نیز درباره خارک می‌نویسد: «سیزدهم جزیره [در [[خلیج فارس]] را] خارک خوانند اندر جنوب بصره و میان بصره و خارک پنجاه فرسنگست و اندرو شهریست بزرگ و خرم مر او را خارک خوانند، به نزدیک او مروارید یابند مرتفع و با قیمت»<ref> '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص19-20.</ref>.

	[[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید: «خارک جزیره‌ای است فرسنگی در فرسنگی و در آن‌جا زرع و نخل است و میوه و غلّه نیکو بود و غوص مروارید آن‌جا بهتر و بیشتر باشد از دیگرجای و غلبه غوص آنجاست و ازو تا ساحل فرسنگی است و آن را از کوره قبادخوره شمرده‌اند»<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی. چ1، قزوین: 1381، حدیث امروز، ص196.</ref>.

	با توجه با آثار بر جای مانده و کشف شده در جزیره، خارک از صدها سال قبل از میلاد همواره مسکون بوده و به دلیل موقعیت مهم جغرافیایی خود محل برخورد فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده است. عیلامی‌ها، یونانی‌ها، ایرانی‌ها، اعراب و در قرون اخیر پرتغالی‌ها، هلندی‌ها، انگلیسی‌ها هر یک اثری از خود در این جزیره بر جای گذاشته‌اند. بقایای معبد یونانیان، آثار صومعه مسیحیان نستوری و مسجدی که بر خرابه‌های آتشکده زردشتیان بنا شده، حاکی از سکونت پیروان مذاهب مختلف در این جزیره کوچک است<ref>آل‌احمد، جلال. '''''جزیره خارک دُرّ یتیم خلیج'''''. تهران: امیرکبیر، ص99.</ref>.

	زبان مردم خارک فارسی جنوبی با لهجه‌های تنگستانی‌، لارستانی، دشتی همراه با واژه‌های عربی و انگلیسی است.		زبان مردم خارک فارسی جنوبی با لهجه‌های تنگستانی‌، لارستانی، دشتی همراه با واژه‌های عربی و انگلیسی است.
خط ۳۶:		خط ۲۸:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	غلامرضا زعیمی		غلامرضا زعیمی
			[[رده:جغرافیا]]

Maedeh در ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۹

2025-05-08T08:59:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۹
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	* [[~~بوشهر~~]]~~<br~~ />		* [https://iranology-e.ir/%D9%82%D8%B4%D9%85 قشم]
			* [https://iranology-e.ir/%DA%A9%DB%8C%D8%B4 کیش]
			* [https://iranology-e.ir/%D9%84%D8%A7%D8%B1%DA%A9 لارک]
			* [https://iranology-e.ir/%D8%AE%D8%A7%D8%B1%DA%A9 خارک]
			* [https://iranology-e.ir/%D8%AC%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D9%87_%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2 هرمز]
			* [https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C ابوموسی]
			* [https://iranology-e.ir/%D8%AA%D9%86%D8%A8 تنب]

			== مآخذ ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
	غلامرضا زعیمی		غلامرضا زعیمی

Maedeh در ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۷

2025-05-08T08:57:31Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۷
خط ۱:		خط ۱:
	'''خارک،''' نام شهر و جزیره‌ای در خلیج ~~فارس،~~ از توابع شهرستان ~~بوشهر،~~ از استانی به همین نام.<~~sup~~>1</~~sup~~>		[[پرونده:خارک.jpg\|بندانگشتی\|جزیره خارک ، قابل بازیابی از https://www.flytoday.ir/]]
			'''خارک،''' نام شهر و جزیره‌ای در [[خلیج فارس]]، از توابع شهرستان [[بوشهر]]، از استانی به همین نام<ref>'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: 1383، وزارت کشور.</ref>.

	این جزیره با مختصات جغرافیایی "15'15 ْ29 عرض شمالی و "30'19 ْ50 طول ~~شرقی،~~<~~sup~~>2</~~sup~~> به عرض 3 و طول 6/7 کم، دارای 5/20 کم<~~sup>2<~~/~~sup~~> مساحت و 52 متر ارتفاع از سطح دریا، در 58 کیلومتری مرکز استان (بوشهر) واقع است.<~~sup~~>3</~~sup~~> جزیره خارک مانند سایر جزایر و مناطق ساحلی خلیج فارس دارای آب و هوایی بسیار گرم است؛ اما وجود ارتفاعات و وزش باد، هوای آن را اندکی ملایم‌تر ساخته ~~است،~~<~~sup~~>4</~~sup~~> به گونه‌ای که چند نوع درخت و گیاه در آن قابلیت رویش دارند و چند حلقه چاه آب شرب، قنات و برکه که از دیرباز در آن وجود داشته، امکان زندگی را در آن فراهم ساخته است.<~~sup~~>5</~~sup~~>		این جزیره با مختصات جغرافیایی "15'15 ْ29 عرض شمالی و "30'19 ْ50 طول شرقی<ref name=":0">جعفری، عباس. '''''نقشه‌خوانی گیتاشناسی'''''. چ1، تهران: 1363، گیتا‌شناسی،ص115.</ref>،به عرض 3 و طول 6/7 کم، دارای 5/20 کم<ref name=":0" /> مساحت و 52 متر ارتفاع از سطح دریا، در 58 کیلومتری مرکز استان ([[بوشهر]]) واقع است<ref> جعفری، عباس. '''''گیتا‌شناسی ایران. دایرهالمعارف جغرافیایی ایران'''''. ج3، چ1، تهران: 1379، گیتا‌شناسی، ص65.</ref>.جزیره خارک مانند سایر جزایر و مناطق ساحلی [[خلیج فارس]] دارای آب و هوایی بسیار گرم است؛ اما وجود ارتفاعات و وزش باد، هوای آن را اندکی ملایم‌تر ساخته است<ref> سازمان نقشه‌برداری کشور. ''''' اطلس زمین‌شناسی (اطلس ملّی ایران)'''''. چ1، تهران: 1382، سازمان نقشه‌برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور''''')،''''' ص13.</ref>،به گونه‌ای که چند نوع درخت و گیاه در آن قابلیت رویش دارند و چند حلقه چاه آب شرب، قنات و برکه که از دیرباز در آن وجود داشته، امکان زندگی را در آن فراهم ساخته است<ref> فسایی، حسن بن حسن. '''''تاریخ فارسنامه ناصری'''''. ج2، تهران: سنایی، ص315.</ref>.

	به عقیده زمین‌شناسان جزیره خارک حدود 14000 سال پیش بر سطح آب خلیج فارس نمایان شده و پوسته‌ای به ضخامت 2 تا 7 متر روی بدنه اصلی جزیره را که مرجانی است، پوشانیده است.<~~sup~~>6</~~sup~~>		به عقیده زمین‌شناسان جزیره خارک حدود 14000 سال پیش بر سطح آب [[خلیج فارس]] نمایان شده و پوسته‌ای به ضخامت 2 تا 7 متر روی بدنه اصلی جزیره را که مرجانی است، پوشانیده است<ref>منبع 3. ص451.</ref>.

	جزیره خارک تا 1312ش که به عنوان تبعیدگاه و زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت، دارای 200 خانوار جمعیت بود که به تدریج از جمعیت تهی ~~شد،~~<~~sup~~>7</~~sup~~> امّا احداث بزرگ‌ترین پایانه نفتی [[کشور ایران\|ایران]] و توسعه امکانات شهرنشینی، جمعیت آن را در سرشماری 1375ش به 8713 تن و طبق پیش‌بینی‌های انجام شده، در 1384ش جمعیت شهر خارک به 10130 تن رسیده است.<~~sup~~>8</~~sup~~>		جزیره خارک تا 1312ش که به عنوان تبعیدگاه و زندان مورد استفاده قرار می‌گرفت، دارای 200 خانوار جمعیت بود که به تدریج از جمعیت تهی شد<ref>فرامزی، احمد. '''''جزیره خارک'''''. تهران: 1347، ابن‌سینا، ص8.</ref>، امّا احداث بزرگ‌ترین پایانه نفتی [[کشور ایران\|ایران]] و توسعه امکانات شهرنشینی، جمعیت آن را در سرشماری 1375ش به 8713 تن و طبق پیش‌بینی‌های انجام شده، در 1384ش جمعیت شهر خارک به 10130 تن رسیده است<ref>'''''مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: 1382، مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ص81 و 82..</ref>.

	خارک از روزگاران باستان تا عصر حاضر با نام‌های مختلفی چون آراکیا، ایکاریا و ایکاریوس، خوانده می‌شده است.<~~sup~~>9</~~sup~~>		خارک از روزگاران باستان تا عصر حاضر با نام‌های مختلفی چون آراکیا، ایکاریا و ایکاریوس، خوانده می‌شده است<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، انتشارات آستان قدس رضوی، ص188.</ref>.

	استرابو در پانصد سال پیش از میلاد از این جزیره با نام ایکاریوس یاد کرده<~~sup~~>10</~~sup~~> و مؤلف ناشناخته حدود العالم نیز درباره خارک می‌نویسد: «سیزدهم جزیره [در خلیج فارس را] خارک خوانند اندر جنوب بصره و میان بصره و خارک پنجاه فرسنگست و اندرو شهریست بزرگ و خرم مر او را خارک خوانند، به نزدیک او مروارید یابند مرتفع و با قیمت».<~~sup~~>11</~~sup~~>		استرابو در پانصد سال پیش از میلاد از این جزیره با نام ایکاریوس یاد کرده<ref>استرابو. '''''جغرافیای استرابو، سرزمین‌های زیر فرمان هخامنشیان'''''. ترجمه همایون صنعتی‌زاده، تهران: 1382، بنیاد موقوفات ایرج افشاریزدی، ص370.</ref> و مؤلف ناشناخته حدود العالم نیز درباره خارک می‌نویسد: «سیزدهم جزیره [در [[خلیج فارس]] را] خارک خوانند اندر جنوب بصره و میان بصره و خارک پنجاه فرسنگست و اندرو شهریست بزرگ و خرم مر او را خارک خوانند، به نزدیک او مروارید یابند مرتفع و با قیمت»<ref> '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص19-20.</ref>.

	حمدالله مستوفی نیز می‌گوید: «خارک جزیره‌ای است فرسنگی در فرسنگی و در آن‌جا زرع و نخل است و میوه و غلّه نیکو بود و غوص مروارید آن‌جا بهتر و بیشتر باشد از دیگرجای و غلبه غوص آنجاست و ازو تا ساحل فرسنگی است و آن را از کوره قبادخوره شمرده‌اند».<~~sup~~>12</~~sup~~>		[[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید: «خارک جزیره‌ای است فرسنگی در فرسنگی و در آن‌جا زرع و نخل است و میوه و غلّه نیکو بود و غوص مروارید آن‌جا بهتر و بیشتر باشد از دیگرجای و غلبه غوص آنجاست و ازو تا ساحل فرسنگی است و آن را از کوره قبادخوره شمرده‌اند»<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی. چ1، قزوین: 1381، حدیث امروز، ص196.</ref>.

	با توجه با آثار بر جای مانده و کشف شده در جزیره، خارک از صدها سال قبل از میلاد همواره مسکون بوده و به دلیل موقعیت مهم جغرافیایی خود محل برخورد فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده است. عیلامی‌ها، یونانی‌ها، ایرانی‌ها، اعراب و در قرون اخیر پرتغالی‌ها، هلندی‌ها، انگلیسی‌ها هر یک اثری از خود در این جزیره بر جای گذاشته‌اند. بقایای معبد یونانیان، آثار صومعه مسیحیان نستوری و مسجدی که بر خرابه‌های آتشکده زردشتیان بنا شده، حاکی از سکونت پیروان مذاهب مختلف در این جزیره کوچک است.<~~sup~~>13</~~sup~~>		با توجه با آثار بر جای مانده و کشف شده در جزیره، خارک از صدها سال قبل از میلاد همواره مسکون بوده و به دلیل موقعیت مهم جغرافیایی خود محل برخورد فرهنگ‌ها و تمدن‌های مختلف بوده است. عیلامی‌ها، یونانی‌ها، ایرانی‌ها، اعراب و در قرون اخیر پرتغالی‌ها، هلندی‌ها، انگلیسی‌ها هر یک اثری از خود در این جزیره بر جای گذاشته‌اند. بقایای معبد یونانیان، آثار صومعه مسیحیان نستوری و مسجدی که بر خرابه‌های آتشکده زردشتیان بنا شده، حاکی از سکونت پیروان مذاهب مختلف در این جزیره کوچک است<ref>آل‌احمد، جلال. '''''جزیره خارک دُرّ یتیم خلیج'''''. تهران: امیرکبیر، ص99.</ref>.

	زبان مردم خارک فارسی جنوبی با لهجه‌های تنگستانی‌، لارستانی، دشتی همراه با واژه‌های عربی و انگلیسی است.		زبان مردم خارک فارسی جنوبی با لهجه‌های تنگستانی‌، لارستانی، دشتی همراه با واژه‌های عربی و انگلیسی است.

			== نیز نگاه کنید به ==

	~~'''مآخذ:'''~~		* [[بوشهر]]<br />

	1. ~~'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری'''''. تهران: 1383، وزارت کشور.~~

	~~2. جعفری، عباس. '''''نقشه‌خوانی گیتاشناسی'''''. چ1، تهران: 1363، گیتا‌شناسی،ص115.~~

	~~3. جعفری، عباس. '''''گیتا‌شناسی ایران. دایرهالمعارف جغرافیایی ایران'''''. ج3، چ1، تهران: 1379، گیتا‌شناسی، ص65.~~

	4. سازمان نقشه‌برداری کشور. ''''' اطلس زمین‌شناسی (اطلس ملّی ایران)'''''. چ1، تهران: 1382، سازمان نقشه‌برداری کشور (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور''''')،''''' ص13.

	~~5. فسایی، حسن بن حسن. '''''تاریخ فارسنامه ناصری'''''. ج2، تهران: سنایی، ص315.~~

	~~6. منبع 3. ص451.~~

	~~7. فرامزی، احمد. '''''جزیره خارک'''''. تهران: 1347، ابن‌سینا، ص8.~~

	8. '''''مرکز آمار ایران. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: 1382، مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)، ص81 و 82..

	9. چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، انتشارات آستان قدس رضوی، ص188.

	10. استرابو. '''''جغرافیای استرابو، سرزمین‌های زیر فرمان هخامنشیان'''''. ترجمه همایون صنعتی‌زاده، تهران: 1382، بنیاد موقوفات ایرج افشاریزدی، ص370.

	~~11. '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص19-20.~~

	12. مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی. چ1، قزوین: 1381، حدیث امروز، ص196.

	~~13. آل‌احمد، جلال. '''''جزیره خارک دُرّ یتیم خلیج'''''. تهران: امیرکبیر، ص99.~~


	غلامرضا زعیمی		غلامرضا زعیمی

Samei در ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۵

2025-05-07T23:55:21Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''خارك،''' نام شهر و جزيره‌اي در خليج فارس، از توابع شهرستان بوشهر، از استاني به همين نام.¹ اين جزيره با مختصات جغرافيايي "15'15 ْ29 عرض شمالي و "30'19 ْ50 طول شرقي،² به عرض 3 و طول 6/7 كم، داراي 5/20 كم² مساحت و 52 متر ارتفاع از سطح دريا، در 5...» ایجاد کرد

2024-08-14T18:42:35Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''خارك،''' نام شهر و جزيره‌اي در خليج فارس، از توابع شهرستان بوشهر، از استاني به همين نام.1 اين جزيره با مختصات جغرافيايي "15'15 ْ29 عرض شمالي و "30'19 ْ50 طول شرقي،2 به عرض 3 و طول 6/7 كم، داراي 5/20 كم2 مساحت و 52 متر ارتفاع از سطح دريا، در 5...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''خارك،''' نام شهر و جزيره‌اي در خليج فارس، از توابع شهرستان بوشهر، از استاني به همين نام.1

اين جزيره با مختصات جغرافيايي "15'15 ْ29 عرض شمالي و "30'19 ْ50 طول شرقي،2 به عرض 3 و طول 6/7 كم، داراي 5/20 كم2 مساحت و 52 متر ارتفاع از سطح دريا، در 58 كيلومتري مركز استان (بوشهر) واقع است.3 جزيرة خارك مانند ساير جزاير و مناطق ساحلي خليج فارس داراي آب و هوايي بسيار گرم است؛ اما وجود ارتفاعات و وزش باد، هواي آن را اندكي ملايم‌تر ساخته است،4 به گونه‌اي كه چند نوع درخت و گياه در آن قابليت رويش دارند و چند حلقه چاه آب شرب، قنات و بركه كه از ديرباز در آن وجود داشته، امكان زندگي را در آن فراهم ساخته است.5

به عقيدة زمين‌شناسان جزيرة خارك حدود 14000 سال پيش بر سطح آب خليج فارس نمايان شده و پوسته‌اي به ضخامت 2 تا 7 متر روي بدنة اصلي جزيره را كه مرجاني است، پوشانيده است.6

جزيرة خارك تا 1312ش كه به عنوان تبعيدگاه و زندان مورد استفاده قرار مي‌گرفت، داراي 200 خانوار جمعيت بود كه به تدريج از جمعيت تهي شد،7 امّا احداث بزرگ‌ترين پايانة نفتي ايران و توسعة امكانات شهرنشيني، جمعيت آن را در سرشماري 1375ش به 8713 تن و طبق پيش‌بيني‌هاي انجام شده، در 1384ش جمعيت شهر خارك به 10130 تن رسيده است.8

خارك از روزگاران باستان تا عصر حاضر با نام‌هاي مختلفي چون آراكيا، ايكاريا و ايكاريوس، خوانده مي‌شده است.9

استرابو در پانصد سال پيش از ميلاد از اين جزيره با نام ايكاريوس ياد كرده10 و مؤلف ناشناختة حدود العالم نيز دربارة خارك مي‌نويسد: «سيزدهم جزيره [در خليج فارس را] خارك خوانند اندر جنوب بصره و ميان بصره و خارك پنجاه فرسنگست و اندرو شهريست بزرگ و خرم مر او را خارك خوانند، به نزديك او مرواريد يابند مرتفع و با قيمت».11

حمدالله مستوفي نيز مي‌گويد: «خارك جزيره‌اي است فرسنگي در فرسنگي و در آن‌جا زرع و نخل است و ميوه و غلّه نيكو بود و غوص مرواريد آن‌جا بهتر و بيشتر باشد از ديگرجاي و غلبه غوص آنجاست و ازو تا ساحل فرسنگي است و آن را از كورة قبادخوره شمرده‌اند».12

با توجه با آثار بر جاي مانده و كشف شده در جزيره، خارك از صدها سال قبل از ميلاد همواره مسكون بوده و به دليل موقعيت مهم جغرافيايي خود محل برخورد فرهنگ‌ها و تمدن‌هاي مختلف بوده است. عيلامي‌ها، يوناني‌ها، ايراني‌ها، اعراب و در قرون اخير پرتغالي‌ها، هلندي‌ها، انگليسي‌ها هر يك اثري از خود در اين جزيره بر جاي گذاشته‌اند. بقاياي معبد يونانيان، آثار صومعة مسيحيان نستوري و مسجدي كه بر خرابه‌هاي آتشكدة زردشتيان بنا شده، حاكي از سكونت پيروان مذاهب مختلف در اين جزيرة كوچك است.13

زبان مردم خارك فارسي جنوبي با لهجه‌هاي تنگستاني‌، لارستاني، دشتي همراه با واژه‌هاي عربي و انگليسي است.

'''مآخذ:'''

1. '''''دفتر تقسيمات كشوري. نقشه و جدول تقسيمات كشوري'''''. تهران: 1383، وزارت كشور.

2. جعفري، عباس. '''''نقشه‌خواني گيتاشناسي'''''. چ1، تهران: 1363، گيتا‌شناسي،ص115.

3. جعفري، عباس. '''''گيتا‌شناسي ايران. دايرةالمعارف جغرافيايي ايران'''''. ج3، چ1، تهران: 1379، گيتا‌شناسي، ص65.

4. سازمان نقشه‌برداري كشور. ''''' اطلس زمين‌شناسي (اطلس ملّي ايران)'''''. چ1، تهران: 1382، سازمان نقشه‌برداري كشور (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور''''')،''''' ص13.

5. فسايي، حسن بن حسن. '''''تاريخ فارسنامة ناصري'''''. ج2، تهران: سنايي، ص315.

6. منبع 3. ص451.

7. فرامزي، احمد. '''''جزيرة خارك'''''. تهران: 1347، ابن‌سينا، ص8.

8. '''''مركز آمار ايران. بازسازي و برآورد جمعيت شهرستان‌هاي كشور بر اساس محدودة سال 1380'''''. تهران: 1382، مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)، ص81 و 82..

9. چكنگي، عليرضا. '''''فرهنگنامة تطبيقي نام‌هاي قديم و جديد مكان‌هاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور'''''. چ1، مشهد: 1378، انتشارات آستان قدس رضوي، ص188.

10. استرابو. '''''جغرافياي استرابو، سرزمين‌هاي زير فرمان هخامنشيان'''''. ترجمة همايون صنعتي‌زاده، تهران: 1382، بنياد موقوفات ايرج افشاريزدي، ص370.

11. '''''حدود العالم من المشرق الي المغرب'''''. به كوشش دكتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، كتابخانة طهوري، ص19-20.

12. مستوفي‌قزويني، حمدالله. '''''نزهةالقلوب'''''. به تصحيح و تحشية دكتر محمّد دبيرسياقي. چ1، قزوين: 1381، حديث امروز، ص196.

13. آل‌احمد، جلال. '''''جزيرة خارك دُرّ يتيم خليج'''''. تهران: اميركبير، ص99.

غلامرضا زعیمی