https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1خرمشهر - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-22T08:18:00Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1&diff=8126&oldid=prevMaedeh: /* مآخذ */2025-05-11T17:12:01Z<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">خط ۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رود کارون]]، از این شهر میگذرد و سپس شاخهای از آن به بهمنشیر و شاخهای دیگر به [[اروندرود]] میپیوندد. خرمشهر در منطقه بیابانی [[استان خوزستان]] و با میانگین بارندگی کمتر از 200 میلیمتر (کمترین حد بارندگی در استان) واقع شده است<ref> سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی ، '''''جغرافیای استان خوزستان'''''. چ3، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1381، ص11-13.</ref>. خرمشهر در فاصله حدود 125 کم از سه مسیر آزاد راه و جاده درجه یک با [[اهواز]] (مرکز استان) مرتبط است و با [[استان تهران|تهران]] نیز حدود 994 کم فاصله دارد<ref> سازمان نقشهبرداری کشور. '''''نقشه راههای ایران'''''. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1380.</ref>.طول راه هوایی خرمشهر ـ تهران نیز 660 کم است<ref>جعفری. ص21.</ref>. بندر خرمشهر با [[اهواز]] و [[استان تهران|تهران]] و بسیاری از شهرهای کشور با راه آهن متصل است و از طریق راه آبی نیز به عنوان یکی از بندرهای مهم اقتصادی کشور، با بسیاری از بندرهای داخلی و نیز کشورهای خارجی ارتباط دارد. از خرمشهر در منابع تاریخی با نامهای بندر خاراکس، بیان، خاراکس اسپاسینی و محمره یاد شده<ref> چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 195.</ref>، اما اینکه این شهر دقیقاً جانشین کدام یک از این شهرها و یا شهرهای دیگری که در منابع دیگر با نامهای ناژینو، اگینس و پیان یا بیان، شهرت داشتهاند و بنیانگذاری آنها را به عیلامیان و [[هخامنشیان]] نسبت میدهند، شده است. جای تردید وجود دارد<ref>افشار سیستانی، ایرج. '''''پژوهش در نام شهرهای ایران'''''. چ2، تهران: روزنه، 1382، 293 و 294.</ref>، اما لسترنج محل کنونی بندرمحمره (خرمشهر) را در کنار نهر حفار در جای سابق شهر بیان میداند<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 52.Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 48.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رود کارون]]، از این شهر میگذرد و سپس شاخهای از آن به بهمنشیر و شاخهای دیگر به [[اروندرود]] میپیوندد. خرمشهر در منطقه بیابانی [[استان خوزستان]] و با میانگین بارندگی کمتر از 200 میلیمتر (کمترین حد بارندگی در استان) واقع شده است<ref> سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی ، '''''جغرافیای استان خوزستان'''''. چ3، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1381، ص11-13.</ref>. خرمشهر در فاصله حدود 125 کم از سه مسیر آزاد راه و جاده درجه یک با [[اهواز]] (مرکز استان) مرتبط است و با [[استان تهران|تهران]] نیز حدود 994 کم فاصله دارد<ref> سازمان نقشهبرداری کشور. '''''نقشه راههای ایران'''''. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1380.</ref>.طول راه هوایی خرمشهر ـ تهران نیز 660 کم است<ref>جعفری. ص21.</ref>. بندر خرمشهر با [[اهواز]] و [[استان تهران|تهران]] و بسیاری از شهرهای کشور با راه آهن متصل است و از طریق راه آبی نیز به عنوان یکی از بندرهای مهم اقتصادی کشور، با بسیاری از بندرهای داخلی و نیز کشورهای خارجی ارتباط دارد. از خرمشهر در منابع تاریخی با نامهای بندر خاراکس، بیان، خاراکس اسپاسینی و محمره یاد شده<ref> چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 195.</ref>، اما اینکه این شهر دقیقاً جانشین کدام یک از این شهرها و یا شهرهای دیگری که در منابع دیگر با نامهای ناژینو، اگینس و پیان یا بیان، شهرت داشتهاند و بنیانگذاری آنها را به عیلامیان و [[هخامنشیان]] نسبت میدهند، شده است. جای تردید وجود دارد<ref>افشار سیستانی، ایرج. '''''پژوهش در نام شهرهای ایران'''''. چ2، تهران: روزنه، 1382، 293 و 294.</ref>، اما لسترنج محل کنونی بندرمحمره (خرمشهر) را در کنار نهر حفار در جای سابق شهر بیان میداند<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 52.Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 48.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به هر حال پس از پایان یافتن عمر تاریخی آن شهرها، در دوران قدرتمندی طایفه بنی کعب نام «محمره» بر این شهر نهاده شد که واژهای عربی و به معنی سرخ کننده است<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افشارسیستانی</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص293</del>.</ref>. از میان شرح دلایل این نامگذاری، سرخ بودن آب کارون در این منطقه پذیرفتنیتر مینماید. در 1314 شمسی با تصویب هیأت دولت وقت نام محمره به خرمشهر تغییر یافت<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص294</del>.</ref>و آن هنگامی بود که این شهر کوچک که در یکی دو سده قبل روستایی بیش نبود، با احداث راه های مواصلاتی، کشف و احداث پالایشگاه و تأسیسات مختلف شهری در منطقه، به یک بندر مهم و جذب کننده جمعیت تبدیل شده بود. خرمشهر به دلیل موقعیت حساس و پر اهمیت خود در منطقه مرزی، در عمر نسبتاً کوتاه خود، شاهد حوادث تاریخی ویرانگری بوده است. این شهر در مراحل نخستین رشد خود، همواره از سوی حکام دست نشانده بغداد و بصره مورد حمله قرار میگرفت تا رقیبی برای بصره نباشد و از همین رو با کشیدن حصاری به دور آن به «کوت المحمره» شهرت یافت<ref>نهچیری، عبدالحسین. '''''جغرافیای تاریخی شهرها'''''. به کوشش ژاله راستانی، چ1، تهران: مدرسه، 1370، ص350.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به هر حال پس از پایان یافتن عمر تاریخی آن شهرها، در دوران قدرتمندی طایفه بنی کعب نام «محمره» بر این شهر نهاده شد که واژهای عربی و به معنی سرخ کننده است<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افشار سیستانی، ایرج</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''پژوهش در نام شهرهای ایران'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چ2، تهران: روزنه، 1382، 293</ins>.</ref>. از میان شرح دلایل این نامگذاری، سرخ بودن آب کارون در این منطقه پذیرفتنیتر مینماید. در 1314 شمسی با تصویب هیأت دولت وقت نام محمره به خرمشهر تغییر یافت<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افشار سیستانی، ایرج. '''''پژوهش در نام شهرهای ایران'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چ2، تهران: روزنه، 1382، 294</ins>.</ref>و آن هنگامی بود که این شهر کوچک که در یکی دو سده قبل روستایی بیش نبود، با احداث راه های مواصلاتی، کشف و احداث پالایشگاه و تأسیسات مختلف شهری در منطقه، به یک بندر مهم و جذب کننده جمعیت تبدیل شده بود. خرمشهر به دلیل موقعیت حساس و پر اهمیت خود در منطقه مرزی، در عمر نسبتاً کوتاه خود، شاهد حوادث تاریخی ویرانگری بوده است. این شهر در مراحل نخستین رشد خود، همواره از سوی حکام دست نشانده بغداد و بصره مورد حمله قرار میگرفت تا رقیبی برای بصره نباشد و از همین رو با کشیدن حصاری به دور آن به «کوت المحمره» شهرت یافت<ref>نهچیری، عبدالحسین. '''''جغرافیای تاریخی شهرها'''''. به کوشش ژاله راستانی، چ1، تهران: مدرسه، 1370، ص350.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قرن هجدهم، خرمشهر هم توسط عثمانیها و هم از سوی انگلیس اشغال شد<ref>حقیقت، عبدالرفیع. '''''فرهنگ تاریخی و جغرافیایی شهرستانهای ایران'''''. چ1، تهران: کومش، 1376، ص201.</ref> و در [[جنگ جهانی اول|جنگ جهانی اول و دوم]] نیز از تعرض مصون نماند و حتی در جریان [[ملی شدن صنعت نفت]] به هنگام زمامداری [[محمد مصدق|دکتر مصدق]]، بارها از سوی انگلیسیها مورد تهدید واقع شد و بالاخره در [[جنگ ایران و عراق|جنگ مصیبتبار ایران و عراق]] حدود 22 ماه در اشغال نیروهای تجاوزگر بعثی قرار گرفت و شهر به ویرانهای بدل گشت. خرمشهر بالاخره در سوم خرداد 1361ش پس از جانفشانیهای بسیار آزاد شد و از همین رو این شهر مدتی نیز لقب «خونینشهر» به خود گرفت. پس از پایان [[جنگ ایران و عراق|جنگ]]، خرمشهر به عنوان نشانه پایداری و مقاومت مردم ایران، وارد مرحله جدیدی از سازندگی و عمران خود شد، به گونهای که این شهر خالی از سکنه در سرشماری 1365، به شهری با 105636 تن در سرشماری 1375 درآمد<ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 248 و 269.</ref> و طبق برآوردهای انجام گرفته، جمعیت این شهر در 1384 به 142506 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 113. </ref>.شغل عمده مردم شهر، کار در بخشهای خدمات و کشاورزی به ویژه فعالیت در کشت خرما و مرکبات است.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قرن هجدهم، خرمشهر هم توسط عثمانیها و هم از سوی انگلیس اشغال شد<ref>حقیقت، عبدالرفیع. '''''فرهنگ تاریخی و جغرافیایی شهرستانهای ایران'''''. چ1، تهران: کومش، 1376، ص201.</ref> و در [[جنگ جهانی اول|جنگ جهانی اول و دوم]] نیز از تعرض مصون نماند و حتی در جریان [[ملی شدن صنعت نفت]] به هنگام زمامداری [[محمد مصدق|دکتر مصدق]]، بارها از سوی انگلیسیها مورد تهدید واقع شد و بالاخره در [[جنگ ایران و عراق|جنگ مصیبتبار ایران و عراق]] حدود 22 ماه در اشغال نیروهای تجاوزگر بعثی قرار گرفت و شهر به ویرانهای بدل گشت. خرمشهر بالاخره در سوم خرداد 1361ش پس از جانفشانیهای بسیار آزاد شد و از همین رو این شهر مدتی نیز لقب «خونینشهر» به خود گرفت. پس از پایان [[جنگ ایران و عراق|جنگ]]، خرمشهر به عنوان نشانه پایداری و مقاومت مردم ایران، وارد مرحله جدیدی از سازندگی و عمران خود شد، به گونهای که این شهر خالی از سکنه در سرشماری 1365، به شهری با 105636 تن در سرشماری 1375 درآمد<ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 248 و 269.</ref> و طبق برآوردهای انجام گرفته، جمعیت این شهر در 1384 به 142506 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 113. </ref>.شغل عمده مردم شهر، کار در بخشهای خدمات و کشاورزی به ویژه فعالیت در کشت خرما و مرکبات است.</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1&diff=7861&oldid=prevSamei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۸2025-05-10T14:08:50Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:خرمشهر.jpg|بندانگشتی|خرمشهر، برگرفته از سایت سفر مارکت ، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:خرمشهر.jpg|بندانگشتی|خرمشهر، برگرفته از سایت سفر مارکت ، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خرمشهر، مرکز شهرستان و شهری به همین نام، واقع در [[استان خوزستان]]، در جنوب غربی [[کشور ایران|ایران]] و در مرز آبی با کشور عراق. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خرمشهر، مرکز شهرستان و شهری به همین نام، واقع در [[استان خوزستان]]، در جنوب غربی [[کشور ایران|ایران]] و در مرز آبی با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>کشور عراق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان خرمشهر از غرب با کشور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق، </del>از جنوب با شهرستان [[آبادان]]، از شرق با شهرستان شادگان، از شمال با شهرستان [[اهواز]] همسایه است<ref>مؤسسه گیتاشناسی. '''''اطلس گیتاشناسی استانهای کشور'''''. تهران: گیتاشناسی، 1383، ص 117.</ref> و برابر با آخرین تقسیمات کشوری این شهرستان دارای 2 بخش، 3 شهر و 4 دهستان است<ref>دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1384.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان خرمشهر از غرب با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 </ins>کشور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عراق]، </ins>از جنوب با شهرستان [[آبادان]]، از شرق با شهرستان شادگان، از شمال با شهرستان [[اهواز]] همسایه است<ref>مؤسسه گیتاشناسی. '''''اطلس گیتاشناسی استانهای کشور'''''. تهران: گیتاشناسی، 1383، ص 117.</ref> و برابر با آخرین تقسیمات کشوری این شهرستان دارای 2 بخش، 3 شهر و 4 دهستان است<ref>دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1384.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر خرمشهر با مختصات جغرافیایی ً00 َ11 ْ48 طول شرقی و ً15 َ26 ْ30 عرض شمالی و ارتفاع 3 متر از سطح دریا<ref>جعفری، عباس. '''''شناسنامه جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: گیتاشناسی، 1360، ص 8 و 21.</ref> با آب و هوایی بسیار گرم و مرطوب در تابستانها و خنک و مناسب در زمستانها، در کنار رود مرزی [[اروندرود]] واقع است<ref>سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور). '''''اطلس زمینشناسی (اطلس ملی ایران).''''' نگارش دوم، چ1، تهران: سازمان نقشهبرداری کشور، 1382، ص13.</ref>. [[رود کارون]]، از این شهر میگذرد و سپس شاخهای از آن به بهمنشیر و شاخهای دیگر به [[اروندرود]] میپیوندد. خرمشهر در منطقه بیابانی [[استان خوزستان]] و با میانگین بارندگی کمتر از 200 میلیمتر (کمترین حد بارندگی در استان) واقع شده است<ref> سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی ، '''''جغرافیای استان خوزستان'''''. چ3، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1381، ص11-13.</ref>. خرمشهر در فاصله حدود 125 کم از سه مسیر آزاد راه و جاده درجه یک با [[اهواز]] (مرکز استان) مرتبط است و با [[استان تهران|تهران]] نیز حدود 994 کم فاصله دارد<ref> سازمان نقشهبرداری کشور. '''''نقشه راههای ایران'''''. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1380.</ref>.طول راه هوایی خرمشهر ـ تهران نیز 660 کم است<ref>جعفری. ص21.</ref>. بندر خرمشهر با [[اهواز]] و [[استان تهران|تهران]] و بسیاری از شهرهای کشور با راه آهن متصل است و از طریق راه آبی نیز به عنوان یکی از بندرهای مهم اقتصادی کشور، با بسیاری از بندرهای داخلی و نیز کشورهای خارجی ارتباط دارد. از خرمشهر در منابع تاریخی با نامهای بندر خاراکس، بیان، خاراکس اسپاسینی و محمره یاد شده<ref> چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 195.</ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،اما </del>اینکه این شهر دقیقاً جانشین کدام یک از این شهرها و یا شهرهای دیگری که در منابع دیگر با نامهای ناژینو، اگینس و پیان یا بیان، شهرت داشتهاند و بنیانگذاری آنها را به عیلامیان و [[هخامنشیان]] نسبت میدهند، شده است. جای تردید وجود دارد<ref>افشار سیستانی، ایرج. '''''پژوهش در نام شهرهای ایران'''''. چ2، تهران: روزنه، 1382، 293 و 294.</ref>، اما لسترنج محل کنونی بندرمحمره (خرمشهر) را در کنار نهر حفار در جای سابق شهر بیان میداند<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 52.Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 48.</ref>.به هر حال پس از پایان یافتن عمر تاریخی آن شهرها، در دوران قدرتمندی طایفه بنی کعب نام «محمره» بر این شهر نهاده شد که واژهای عربی و به معنی سرخ کننده است<ref>افشارسیستانی. همان. ص293.</ref>.از میان شرح دلایل این نامگذاری، سرخ بودن آب کارون در این منطقه پذیرفتنیتر مینماید. در 1314 شمسی با تصویب هیأت دولت وقت نام محمره به خرمشهر تغییر یافت<ref>همان. ص294.</ref>و آن هنگامی بود که این شهر کوچک که در یکی دو سده قبل روستایی بیش نبود، با احداث راه های مواصلاتی، کشف و احداث پالایشگاه و تأسیسات مختلف شهری در منطقه، به یک بندر مهم و جذب کننده جمعیت تبدیل شده بود. خرمشهر به دلیل موقعیت حساس و پر اهمیت خود در منطقه مرزی، در عمر نسبتاً کوتاه خود، شاهد حوادث تاریخی ویرانگری بوده است. این شهر در مراحل نخستین رشد خود، همواره از سوی حکام دست نشانده بغداد و بصره مورد حمله قرار میگرفت تا رقیبی برای بصره نباشد و از همین رو با کشیدن حصاری به دور آن به «کوت المحمره» شهرت یافت<ref>نهچیری، عبدالحسین. '''''جغرافیای تاریخی شهرها'''''. به کوشش ژاله راستانی، چ1، تهران: مدرسه، 1370، ص350.</ref>.در قرن هجدهم، خرمشهر هم توسط عثمانیها و هم از سوی انگلیس اشغال شد<ref>حقیقت، عبدالرفیع. '''''فرهنگ تاریخی و جغرافیایی شهرستانهای ایران'''''. چ1، تهران: کومش، 1376، ص201.</ref> و در جنگ جهانی اول و دوم نیز از تعرض مصون نماند و حتی در جریان ملی شدن صنعت نفت به هنگام زمامداری [[محمد مصدق|دکتر مصدق]]، بارها از سوی انگلیسیها مورد تهدید واقع شد و بالاخره در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنگ مصیبتبار </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشور </del>ایران|ایران]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و عراق </del>حدود 22 ماه در اشغال نیروهای تجاوزگر بعثی قرار گرفت و شهر به ویرانهای بدل گشت. خرمشهر بالاخره در سوم خرداد 1361ش پس از جانفشانیهای بسیار آزاد شد و از همین رو این شهر مدتی نیز لقب «خونینشهر» به خود گرفت. پس از پایان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنگ، </del>خرمشهر به عنوان نشانه پایداری و مقاومت مردم ایران، وارد مرحله جدیدی از سازندگی و عمران خود شد، به گونهای که این شهر خالی از سکنه در سرشماری 1365، به شهری با 105636 تن در سرشماری 1375 درآمد<ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 248 و 269.</ref> و طبق برآوردهای انجام گرفته، جمعیت این شهر در 1384 به 142506 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 113. </ref>.شغل عمده مردم شهر، کار در بخشهای خدمات و کشاورزی به ویژه فعالیت در کشت خرما و مرکبات است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر خرمشهر با مختصات جغرافیایی ً00 َ11 ْ48 طول شرقی و ً15 َ26 ْ30 عرض شمالی و ارتفاع 3 متر از سطح دریا<ref>جعفری، عباس. '''''شناسنامه جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: گیتاشناسی، 1360، ص 8 و 21.</ref> با آب و هوایی بسیار گرم و مرطوب در تابستانها و خنک و مناسب در زمستانها، در کنار رود مرزی [[اروندرود]] واقع است<ref>سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور). '''''اطلس زمینشناسی (اطلس ملی ایران).''''' نگارش دوم، چ1، تهران: سازمان نقشهبرداری کشور، 1382، ص13.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رود کارون]]، از این شهر میگذرد و سپس شاخهای از آن به بهمنشیر و شاخهای دیگر به [[اروندرود]] میپیوندد. خرمشهر در منطقه بیابانی [[استان خوزستان]] و با میانگین بارندگی کمتر از 200 میلیمتر (کمترین حد بارندگی در استان) واقع شده است<ref> سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی ، '''''جغرافیای استان خوزستان'''''. چ3، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1381، ص11-13.</ref>. خرمشهر در فاصله حدود 125 کم از سه مسیر آزاد راه و جاده درجه یک با [[اهواز]] (مرکز استان) مرتبط است و با [[استان تهران|تهران]] نیز حدود 994 کم فاصله دارد<ref> سازمان نقشهبرداری کشور. '''''نقشه راههای ایران'''''. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1380.</ref>.طول راه هوایی خرمشهر ـ تهران نیز 660 کم است<ref>جعفری. ص21.</ref>. بندر خرمشهر با [[اهواز]] و [[استان تهران|تهران]] و بسیاری از شهرهای کشور با راه آهن متصل است و از طریق راه آبی نیز به عنوان یکی از بندرهای مهم اقتصادی کشور، با بسیاری از بندرهای داخلی و نیز کشورهای خارجی ارتباط دارد. از خرمشهر در منابع تاریخی با نامهای بندر خاراکس، بیان، خاراکس اسپاسینی و محمره یاد شده<ref> چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 195.</ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، اما </ins>اینکه این شهر دقیقاً جانشین کدام یک از این شهرها و یا شهرهای دیگری که در منابع دیگر با نامهای ناژینو، اگینس و پیان یا بیان، شهرت داشتهاند و بنیانگذاری آنها را به عیلامیان و [[هخامنشیان]] نسبت میدهند، شده است. جای تردید وجود دارد<ref>افشار سیستانی، ایرج. '''''پژوهش در نام شهرهای ایران'''''. چ2، تهران: روزنه، 1382، 293 و 294.</ref>، اما لسترنج محل کنونی بندرمحمره (خرمشهر) را در کنار نهر حفار در جای سابق شهر بیان میداند<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان. چ 6، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص 52.Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 48.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به هر حال پس از پایان یافتن عمر تاریخی آن شهرها، در دوران قدرتمندی طایفه بنی کعب نام «محمره» بر این شهر نهاده شد که واژهای عربی و به معنی سرخ کننده است<ref>افشارسیستانی. همان. ص293.</ref>. از میان شرح دلایل این نامگذاری، سرخ بودن آب کارون در این منطقه پذیرفتنیتر مینماید. در 1314 شمسی با تصویب هیأت دولت وقت نام محمره به خرمشهر تغییر یافت<ref>همان. ص294.</ref>و آن هنگامی بود که این شهر کوچک که در یکی دو سده قبل روستایی بیش نبود، با احداث راه های مواصلاتی، کشف و احداث پالایشگاه و تأسیسات مختلف شهری در منطقه، به یک بندر مهم و جذب کننده جمعیت تبدیل شده بود. خرمشهر به دلیل موقعیت حساس و پر اهمیت خود در منطقه مرزی، در عمر نسبتاً کوتاه خود، شاهد حوادث تاریخی ویرانگری بوده است. این شهر در مراحل نخستین رشد خود، همواره از سوی حکام دست نشانده بغداد و بصره مورد حمله قرار میگرفت تا رقیبی برای بصره نباشد و از همین رو با کشیدن حصاری به دور آن به «کوت المحمره» شهرت یافت<ref>نهچیری، عبدالحسین. '''''جغرافیای تاریخی شهرها'''''. به کوشش ژاله راستانی، چ1، تهران: مدرسه، 1370، ص350.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در قرن هجدهم، خرمشهر هم توسط عثمانیها و هم از سوی انگلیس اشغال شد<ref>حقیقت، عبدالرفیع. '''''فرهنگ تاریخی و جغرافیایی شهرستانهای ایران'''''. چ1، تهران: کومش، 1376، ص201.</ref> و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جنگ جهانی اول|</ins>جنگ جهانی اول و دوم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز از تعرض مصون نماند و حتی در جریان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ملی شدن صنعت نفت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به هنگام زمامداری [[محمد مصدق|دکتر مصدق]]، بارها از سوی انگلیسیها مورد تهدید واقع شد و بالاخره در [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنگ </ins>ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و عراق</ins>|<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنگ مصیبتبار </ins>ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و عراق</ins>]] حدود 22 ماه در اشغال نیروهای تجاوزگر بعثی قرار گرفت و شهر به ویرانهای بدل گشت. خرمشهر بالاخره در سوم خرداد 1361ش پس از جانفشانیهای بسیار آزاد شد و از همین رو این شهر مدتی نیز لقب «خونینشهر» به خود گرفت. پس از پایان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جنگ ایران و عراق|جنگ]]، </ins>خرمشهر به عنوان نشانه پایداری و مقاومت مردم ایران، وارد مرحله جدیدی از سازندگی و عمران خود شد، به گونهای که این شهر خالی از سکنه در سرشماری 1365، به شهری با 105636 تن در سرشماری 1375 درآمد<ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 248 و 269.</ref> و طبق برآوردهای انجام گرفته، جمعیت این شهر در 1384 به 142506 تن رسیده است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 113. </ref>.شغل عمده مردم شهر، کار در بخشهای خدمات و کشاورزی به ویژه فعالیت در کشت خرما و مرکبات است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1&diff=7451&oldid=prevMaedeh در ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۵2025-05-09T15:15:51Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">خط ۲۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1&diff=7096&oldid=prevMaedeh در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۵2025-05-08T09:25:29Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1&diff=7096&oldid=7095">نمایش تغییرات</a>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1&diff=7095&oldid=prevMaedeh در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۴2025-05-08T09:14:30Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>خرمشهر،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>مرکز شهرستان و شهری به همین نام، واقع در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</del>استان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوزستان]]، </del>در جنوب غربی ایران و در مرز آبی با کشور عراق. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:خرمشهر.jpg|بندانگشتی|خرمشهر، برگرفته از سایت سفر مارکت ، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خرمشهر، مرکز شهرستان و شهری به همین نام، واقع در استان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوزستان، </ins>در جنوب غربی ایران و در مرز آبی با کشور عراق. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>شهرستان خرمشهر<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>از غرب با کشور عراق، از جنوب با شهرستان آبادان، از شرق با شهرستان شادگان، از شمال با شهرستان اهواز همسایه است<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> و برابر با آخرین تقسیمات کشوری این شهرستان دارای 2 بخش، 3 شهر و 4 دهستان است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان خرمشهر از غرب با کشور عراق، از جنوب با شهرستان آبادان، از شرق با شهرستان شادگان، از شمال با شهرستان اهواز همسایه است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مؤسسه گیتاشناسی. '''''اطلس گیتاشناسی استانهای کشور'''''. تهران: گیتاشناسی، 1383، ص 117.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> و برابر با آخرین تقسیمات کشوری این شهرستان دارای 2 بخش، 3 شهر و 4 دهستان است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1384.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهر خرمشهر با مختصات جغرافیایی ً00 َ11 ْ48 طول شرقی و ً15 َ26 ْ30 عرض شمالی و ارتفاع 3 متر از سطح دریا3 با آب و هوایی بسیار گرم و مرطوب در تابستانها و خنک و مناسب در زمستانها، در کنار رود مرزی اروندرود واقع است.4 رود کارون، از این شهر میگذرد و سپس شاخهای از آن به بهمنشیر و شاخهای دیگر به اروندرود میپیوندد. خرمشهر در منطقه بیابانی استان خوزستان و با میانگین بارندگی کمتر از 200 میلیمتر (کمترین حد بارندگی در استان) واقع شده است.5 خرمشهر در فاصله حدود 125 کم از سه مسیر آزاد راه و جاده درجه یک با اهواز (مرکز استان) مرتبط است و با تهران نیز حدود 994 کم فاصله دارد.6 طول راه هوایی خرمشهر ـ تهران نیز 660 کم است.7 بندر خرمشهر با اهواز و تهران و بسیاری از شهرهای کشور با راه آهن متصل است و از طریق راه آبی نیز به عنوان یکی از بندرهای مهم اقتصادی کشور، با بسیاری از بندرهای داخلی و نیز کشورهای خارجی ارتباط دارد. از خرمشهر در منابع تاریخی با نامهای بندر خاراکس، بیان، خاراکس اسپاسینی و محمره یاد شده،8 اما اینکه این شهر دقیقاً جانشین کدام یک از این شهرها و یا شهرهای دیگری که در منابع دیگر با نامهای ناژینو، اگینس و پیان یا بیان، شهرت داشتهاند و بنیانگذاری آنها را به عیلامیان و هخامنشیان نسبت میدهند، شده است. جای تردید وجود دارد،9 اما لسترنج محل کنونی بندرمحمره (خرمشهر) را در کنار نهر حفار در جای سابق شهر بیان میداند.10 به هر حال پس از پایان یافتن عمر تاریخی آن شهرها، در دوران قدرتمندی طایفه بنی کعب نام «محمره» بر این شهر نهاده شد که واژهای عربی و به معنی سرخ کننده است.11 از میان شرح دلایل این نامگذاری، سرخ بودن آب کارون در این منطقه پذیرفتنیتر مینماید. در 1314 شمسی با تصویب هیأت دولت وقت نام محمره به خرمشهر تغییر یافت12 و آن هنگامی بود که این شهر کوچک که در یکی دو سده قبل روستایی بیش نبود، با احداث راههای مواصلاتی، کشف و احداث پالایشگاه و تأسیسات مختلف شهری در منطقه، به یک بندر مهم و جذب کننده جمعیت تبدیل شده بود. خرمشهر به دلیل موقعیت حساس و پر اهمیت خود در منطقه مرزی، در عمر نسبتاً کوتاه خود، شاهد حوادث تاریخی ویرانگری بوده است. این شهر در مراحل نخستین رشد خود، همواره از سوی حکام دست نشانده بغداد و بصره مورد حمله قرار میگرفت تا رقیبی برای بصره نباشد و از همین رو با کشیدن حصاری به دور آن به «کوت المحمره» شهرت یافت.13 در قرن هجدهم، خرمشهر هم توسط عثمانیها و هم از سوی انگلیس اشغال شد14 و در جنگ جهانی اول و دوم نیز از تعرض مصون نماند و حتی در جریان ملی شدن صنعت نفت به هنگام زمامداری دکتر مصدق، بارها از سوی انگلیسیها مورد تهدید واقع شد و بالاخره در جنگ مصیبتبار ایران و عراق حدود 22 ماه در اشغال نیروهای تجاوزگر بعثی قرار گرفت و شهر به ویرانهای بدل گشت. خرمشهر بالاخره در سوم خرداد 1361ش پس از جانفشانیهای بسیار آزاد شد و از همین رو این شهر مدتی نیز لقب «خونینشهر» به خود گرفت. پس از پایان جنگ، خرمشهر به عنوان نشانه پایداری و مقاومت مردم ایران، وارد مرحله جدیدی از سازندگی و عمران خود شد، به گونهای که این شهر خالی از سکنه در سرشماری 1365، به شهری با 105636 تن در سرشماری 1375 درآمد15 و طبق برآوردهای انجام گرفته، جمعیت این شهر در 1384 به 142506 تن رسیده است.16 شغل عمده مردم شهر، کار در بخشهای خدمات و کشاورزی به ویژه فعالیت در کشت خرما و مرکبات است.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''شهر خرمشهر''' با مختصات جغرافیایی ً00 َ11 ْ48 طول شرقی و ً15 َ26 ْ30 عرض شمالی و ارتفاع 3 متر از سطح دریا<sup>3</sup> با آب و هوایی بسیار گرم و مرطوب در تابستانها و خنک و مناسب در زمستانها، در کنار رود مرزی اروندرود واقع است.<sup>4</sup> رود کارون، از این شهر میگذرد و سپس شاخهای از آن به بهمنشیر و شاخهای دیگر به اروندرود میپیوندد. خرمشهر در منطقه بیابانی استان خوزستان و با میانگین بارندگی کمتر از 200 میلیمتر (کمترین حد بارندگی در استان) واقع شده است.<sup>5</sup> خرمشهر در فاصله حدود 125 کم از سه مسیر آزاد راه و جاده درجه یک با اهواز (مرکز استان) مرتبط است و با تهران نیز حدود 994 کم فاصله دارد.<sup>6</sup> طول راه هوایی خرمشهر ـ تهران نیز 660 کم است.<sup>7</sup> بندر خرمشهر با اهواز و تهران و بسیاری از شهرهای کشور با راه آهن متصل است و از طریق راه آبی نیز به عنوان یکی از بندرهای مهم اقتصادی کشور، با بسیاری از بندرهای داخلی و نیز کشورهای خارجی ارتباط دارد. از خرمشهر در منابع تاریخی با نامهای بندر خاراکس، بیان، خاراکس اسپاسینی و محمره یاد شده،<sup>8</sup> اما اینکه این شهر دقیقاً جانشین کدام یک از این شهرها و یا شهرهای دیگری که در منابع دیگر با نامهای ناژینو، اگینس و پیان یا بیان، شهرت داشتهاند و بنیانگذاری آنها را به عیلامیان و هخامنشیان نسبت میدهند، شده است. جای تردید وجود دارد،<sup>9</sup> اما لسترنج محل کنونی بندرمحمره (خرمشهر) را در کنار نهر حفار در جای سابق شهر بیان میداند.<sup>10</sup> به هر حال پس از پایان یافتن عمر تاریخی آن شهرها، در دوران قدرتمندی طایفه بنی کعب نام «محمره» بر این شهر نهاده شد که واژهای عربی و به معنی سرخ کننده است.<sup>11</sup> از میان شرح دلایل این نامگذاری، سرخ بودن آب کارون در این منطقه پذیرفتنیتر مینماید. در 1314 شمسی با تصویب هیأت دولت وقت نام محمره به خرمشهر تغییر یافت<sup>12</sup> و آن هنگامی بود که این شهر کوچک که در یکی دو سده قبل روستایی بیش نبود، با احداث راههای مواصلاتی، کشف و احداث پالایشگاه و تأسیسات مختلف شهری در منطقه، به یک بندر مهم و جذب کننده جمعیت تبدیل شده بود. خرمشهر به دلیل موقعیت حساس و پر اهمیت خود در منطقه مرزی، در عمر نسبتاً کوتاه خود، شاهد حوادث تاریخی ویرانگری بوده است. این شهر در مراحل نخستین رشد خود، همواره از سوی حکام دست نشانده بغداد و بصره مورد حمله قرار میگرفت تا رقیبی برای بصره نباشد و از همین رو با کشیدن حصاری به دور آن به «کوت المحمره» شهرت یافت.<sup>13</sup> در قرن هجدهم، خرمشهر هم توسط عثمانیها و هم از سوی انگلیس اشغال شد<sup>14</sup> و در جنگ جهانی اول و دوم نیز از تعرض مصون نماند و حتی در جریان ملی شدن صنعت نفت به هنگام زمامداری دکتر مصدق، بارها از سوی انگلیسیها مورد تهدید واقع شد و بالاخره در جنگ مصیبتبار ایران و عراق حدود 22 ماه در اشغال نیروهای تجاوزگر بعثی قرار گرفت و شهر به ویرانهای بدل گشت. خرمشهر بالاخره در سوم خرداد 1361ش پس از جانفشانیهای بسیار آزاد شد و از همین رو این شهر مدتی نیز لقب «خونینشهر» به خود گرفت. پس از پایان جنگ، خرمشهر به عنوان نشانه پایداری و مقاومت مردم ایران، وارد مرحله جدیدی از سازندگی و عمران خود شد، به گونهای که این شهر خالی از سکنه در سرشماری 1365، به شهری با 105636 تن در سرشماری 1375 درآمد<sup>15</sup> و طبق برآوردهای انجام گرفته، جمعیت این شهر در 1384 به 142506 تن رسیده است.<sup>16</sup> شغل عمده مردم شهر، کار در بخشهای خدمات و کشاورزی به ویژه فعالیت در کشت خرما و مرکبات است.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ:'''</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ:'''</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> مؤسسه گیتاشناسی. '''''اطلس گیتاشناسی استانهای کشور'''''. تهران: گیتاشناسی، 1383، ص 117.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1384.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3. جعفری، عباس. '''''شناسنامه جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: گیتاشناسی، 1360، ص 8 و 21.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3. جعفری، عباس. '''''شناسنامه جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: گیتاشناسی، 1360، ص 8 و 21.</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1&diff=7016&oldid=prevSamei در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۵۷2025-05-07T23:57:21Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1&diff=7016&oldid=1006">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85%D8%B4%D9%87%D8%B1&diff=1006&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''خرمشهر،''' مركز شهرستان و شهري به همين نام، واقع در استان خوزستان، در جنوب غربي ايران و در مرز آبي با كشور عراق. '''شهرستان خرمشهر''' از غرب با كشور عراق، از جنوب با شهرستان آبادان، از شرق با شهرستان شادگان، از شمال با شهرستان اهواز همسايه است<sup...» ایجاد کرد2024-08-14T18:45:44Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''خرمشهر،''' مركز شهرستان و شهري به همين نام، واقع در استان خوزستان، در جنوب غربي ايران و در مرز آبي با كشور عراق. '''شهرستان خرمشهر''' از غرب با كشور عراق، از جنوب با شهرستان آبادان، از شرق با شهرستان شادگان، از شمال با شهرستان اهواز همسايه است<sup...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''خرمشهر،''' مركز شهرستان و شهري به همين نام، واقع در استان خوزستان، در جنوب غربي ايران و در مرز آبي با كشور عراق. <br />
<br />
'''شهرستان خرمشهر''' از غرب با كشور عراق، از جنوب با شهرستان آبادان، از شرق با شهرستان شادگان، از شمال با شهرستان اهواز همسايه است<sup>1</sup> و برابر با آخرين تقسيمات كشوري اين شهرستان داراي 2 بخش، 3 شهر و 4 دهستان است.<sup>2</sup> <br />
<br />
'''شهر خرمشهر''' با مختصات جغرافيايي ً00 َ11 ْ48 طول شرقي و ً15 َ26 ْ30 عرض شمالي و ارتفاع 3 متر از سطح دريا<sup>3</sup> با آب و هوايي بسيار گرم و مرطوب در تابستانها و خنك و مناسب در زمستانها، در كنار رود مرزي اروندرود واقع است.<sup>4</sup> رود كارون، از اين شهر ميگذرد و سپس شاخهاي از آن به بهمنشير و شاخهاي ديگر به اروندرود ميپيوندد. خرمشهر در منطقة بياباني استان خوزستان و با ميانگين بارندگي كمتر از 200 ميليمتر (كمترين حد بارندگي در استان) واقع شده است.<sup>5</sup> خرمشهر در فاصلة حدود 125 كم از سه مسير آزاد راه و جادة درجه يك با اهواز (مركز استان) مرتبط است و با تهران نيز حدود 994 كم فاصله دارد.<sup>6</sup> طول راه هوايي خرمشهر ـ تهران نيز 660 كم است.<sup>7</sup> بندر خرمشهر با اهواز و تهران و بسياري از شهرهاي كشور با راه آهن متصل است و از طريق راه آبي نيز به عنوان يكي از بندرهاي مهم اقتصادي كشور، با بسياري از بندرهاي داخلي و نيز كشورهاي خارجي ارتباط دارد. از خرمشهر در منابع تاريخي با نامهاي بندر خاراكس، بيان، خاراكس اسپاسيني و محمره ياد شده،<sup>8</sup> اما اينكه اين شهر دقيقاً جانشين كدام يك از اين شهرها و يا شهرهاي ديگري كه در منابع ديگر با نامهاي ناژينو، اگينس و پيان يا بيان، شهرت داشتهاند و بنيانگذاري آنها را به عيلاميان و هخامنشيان نسبت ميدهند، شده است. جاي ترديد وجود دارد،<sup>9</sup> اما لسترنج محل كنوني بندرمحمره (خرمشهر) را در كنار نهر حفار در جاي سابق شهر بيان ميداند.<sup>10</sup> به هر حال پس از پايان يافتن عمر تاريخي آن شهرها، در دوران قدرتمندي طايفة بني كعب نام «محمره» بر اين شهر نهاده شد كه واژهاي عربي و به معني سرخ كننده است.<sup>11</sup> از ميان شرح دلايل اين نامگذاري، سرخ بودن آب كارون در اين منطقه پذيرفتنيتر مينمايد. در 1314 شمسي با تصويب هيأت دولت وقت نام محمره به خرمشهر تغيير يافت<sup>12</sup> و آن هنگامي بود كه اين شهر كوچك كه در يكي دو سدة قبل روستايي بيش نبود، با احداث راههاي مواصلاتي، كشف و احداث پالايشگاه و تأسيسات مختلف شهري در منطقه، به يك بندر مهم و جذب كنندة جمعيت تبديل شده بود. خرمشهر به دليل موقعيت حساس و پر اهميت خود در منطقة مرزي، در عمر نسبتاً كوتاه خود، شاهد حوادث تاريخي ويرانگري بوده است. اين شهر در مراحل نخستين رشد خود، همواره از سوي حكام دست نشاندة بغداد و بصره مورد حمله قرار ميگرفت تا رقيبي براي بصره نباشد و از همين رو با كشيدن حصاري به دور آن به «كوت المحمره» شهرت يافت.<sup>13</sup> در قرن هجدهم، خرمشهر هم توسط عثمانيها و هم از سوي انگليس اشغال شد<sup>14</sup> و در جنگ جهاني اول و دوم نيز از تعرض مصون نماند و حتي در جريان ملي شدن صنعت نفت به هنگام زمامداري دكتر مصدق، بارها از سوي انگليسيها مورد تهديد واقع شد و بالاخره در جنگ مصيبتبار ايران و عراق حدود 22 ماه در اشغال نيروهاي تجاوزگر بعثي قرار گرفت و شهر به ويرانهاي بدل گشت. خرمشهر بالاخره در سوم خرداد 1361ش پس از جانفشانيهاي بسيار آزاد شد و از همين رو اين شهر مدتي نيز لقب «خونينشهر» به خود گرفت. پس از پايان جنگ، خرمشهر به عنوان نشانة پايداري و مقاومت مردم ايران، وارد مرحلة جديدي از سازندگي و عمران خود شد، به گونهاي كه اين شهر خالي از سكنه در سرشماري 1365، به شهري با 105636 تن در سرشماري 1375 درآمد<sup>15</sup> و طبق برآوردهاي انجام گرفته، جمعيت اين شهر در 1384 به 142506 تن رسيده است.<sup>16</sup> شغل عمدة مردم شهر، كار در بخشهاي خدمات و كشاورزي به ويژه فعاليت در كشت خرما و مركبات است.<br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. مؤسسة گيتاشناسي. '''''اطلس گيتاشناسي استانهاي كشور'''''. تهران: گيتاشناسي، 1383، ص 117.<br />
<br />
2. دفتر تقسيمات كشوري'''''. نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري'''''. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1384.<br />
<br />
3. جعفري، عباس. '''''شناسنامة جغرافياي طبيعي ايران'''''. چ1، تهران: گيتاشناسي، 1360، ص 8 و 21.<br />
<br />
4. سازمان نقشهبرداري كشور (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور). '''''اطلس زمينشناسي (اطلس ملي ايران).''''' نگارش دوم، چ1، تهران: سازمان نقشهبرداري كشور، 1382، ص13.<br />
<br />
5. سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي ، '''''جغرافياي استان خوزستان'''''. چ3، تهران: شركت چاپ و نشر كتابهاي درسي ايران، 1381، ص11-13.<br />
<br />
6. سازمان نقشهبرداري كشور. '''''نقشة راههاي ايران'''''. تهران: سازمان نقشهبرداري كشور (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1380.<br />
<br />
7. جعفري. ص21.<br />
<br />
8. چكنگي، عليرضا. '''''فرهنگنامة تطبيقي نامهاي قديم و جديد مكانهاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنياد پژوهشهاي اسلامي، 1378، ص 195.<br />
<br />
9. افشار سيستاني، ايرج. '''''پژوهش در نام شهرهاي ايران'''''. چ2، تهران: روزنه، 1382، 293 و 294.<br />
<br />
10. لسترنج، گاي. '''''جغرافياي تاريخي سرزمينهاي خلافت شرقي'''''. ترجمة محمود عرفان. چ 6، تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1383، ص 52.<br />
<br />
Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 48.<br />
<br />
11. افشارسيستاني. همان. ص293.<br />
<br />
12. همان. ص294.<br />
<br />
13. نهچيري، عبدالحسين. '''''جغرافياي تاريخي شهرها'''''. به كوشش ژاله راستاني، چ1، تهران: مدرسه، 1370، ص350.<br />
<br />
14. حقيقت، عبدالرفيع. '''''فرهنگ تاريخي و جغرافيايي شهرستانهاي ايران'''''. چ1، تهران: كومش، 1376، ص201.<br />
<br />
15. نورالهي، طه. '''''توزيع و طبقهبندي جمعيت شهرهاي ايران در سرشماريهاي 75-1335'''''. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 248 و 269.<br />
<br />
16. مركز آمار ايران. '''''بازسازي و برآورد جمعيت شهرستانهاي كشور'''''. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 113. <br />
<br />
<br />
<br />
<br />
غلامحسین تکمیل همایون</div>Samei