https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AE%D8%B1%D9%85_%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF 2026-06-16T10:37:12Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85_%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF&diff=7860&oldid=prev 2025-05-10T14:06:15Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ظاهراً خرم‌آباد در کنار و یا در بستر شهری تاریخی به نام شاپورخواست واقع است که: «در قدیم در جنوب بروجرد واقع بود و راهی که از نهاوند به اصفهان می‌رفت به دو شبعه تقسیم می‌شد؛ شعبه راست به شاپورخواست و شعبه چپ- که جاده اصلی بود- به سمت شرق به [[کرج]] ابودلف می‌رفت. این شهر در زمان ابن‌حوقل (قر.4 هـ.) به سبب خرمای خود معروف بود. در همین قرن شاپورخواست و [[بروجرد]] و نهاوند تحت سلطه حسنویه پیشوای کردان- که دولت خود را در دینور مستقر ساخته بود- درآمد. در زمان [[حمدالله مستوفی]] (اوایل قر. 80 هـ.) شهر مزبور خراب گردیده به صورت شهری ساده درآمده بود»&lt;ref&gt;   معین، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ فارسی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج5: اعلام، چ5، تهران: 1362، امیرکبیر، ص855 (ذیل نام شاپورخواست).&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ظاهراً خرم‌آباد در کنار و یا در بستر شهری تاریخی به نام شاپورخواست واقع است که: «در قدیم در جنوب بروجرد واقع بود و راهی که از نهاوند به اصفهان می‌رفت به دو شبعه تقسیم می‌شد؛ شعبه راست به شاپورخواست و شعبه چپ- که جاده اصلی بود- به سمت شرق به [[کرج]] ابودلف می‌رفت. این شهر در زمان ابن‌حوقل (قر.4 هـ.) به سبب خرمای خود معروف بود. در همین قرن شاپورخواست و [[بروجرد]] و نهاوند تحت سلطه حسنویه پیشوای کردان- که دولت خود را در دینور مستقر ساخته بود- درآمد. در زمان [[حمدالله مستوفی]] (اوایل قر. 80 هـ.) شهر مزبور خراب گردیده به صورت شهری ساده درآمده بود»&lt;ref&gt;   معین، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ فارسی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج5: اعلام، چ5، تهران: 1362، امیرکبیر، ص855 (ذیل نام شاپورخواست).&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمدالله مستوفی]] در نزهه القلوب از این شهر به نام خرما‌آباد یاد می‌کند که در آن خرما بسیار است&lt;ref&gt;  مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. ص114.&lt;/ref&gt;؛ اما شاپورخواست و خرم‌آباد را یکی نمی‌داند&lt;ref<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt; '''''همان.''''' همان‌جا.&lt;</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</del>&gt;. در حدود العالم من المشرق الی المغرب به عنوان قدیمی‌ترین اثر جغرافیایی بر جای مانده به زبان فارسی از شاپورخواست با نام «سار جلست» یاد شده است&lt;ref&gt;'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، طهوری، ص31.&lt;/ref&gt;و نامی از خرماآباد یا خرم‌آباد به عنوان شهری در لرستان برده نشده است. لسترنج هم در این باره می‌نویسد: خرم‌آباد را، که از زمان امیر تیمور مهم‌ترین نقطه لر کوچک بعد از بروجرد به شمار آمده، هیچ‌کدام از جغرافی‌نویسان عرب در قرون وسطی نام نبرده‌اند، ولی بسیاری اظهار عقیده کرده‌اند که شاید خرم‌آباد همان شاپورخواست باشد که قبل از این تاریخ مکرر نام آن ذکر شده است. اما آن‌چه خطای این رأی را معلوم می‌کند این است که [[حمدالله مستوفی]] هر کدام از آن دو اسم را جداگانه ذکر کرده، به علاوه محل شاپورخواست را نیز معین نموده است&lt;ref&gt;لسترنج،گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص217.&lt;/ref&gt; و بالاخره مسعود کیهان در جغرافیای مفصل ایران می‌گوید: تنها شهر لرستان، خرم‌آباد و آن قصبه‌ای است که در حدود پنج‌هزار نفر جمعیت دارد و در دره تنگی واقع شده که کشگان رود از آن می‌گذرد. خرم‌آباد در اطراف تپه‌ای بنا شده که در بالای آن آثار خرابه‌های قدیمی دیده می‌شود و ظاهراً در دوره‌های قدیم مرکز توقف قشون برای محافظت اطراف بوده است&lt;ref&gt;   کیهان، مسعود. '''''جغرافیای مفصل ایران'''''. ج2، '''''سیاسی'''''. تهران: 1311، کتابخانه ابن‌سینا، ص463،462.&lt;/ref&gt;. وی در ادامه می‌نویسد: خرم‌آباد از نظر نظامی کلید [[استان خوزستان|خوزستان]] و [[استان لرستان|لرستان]] محسوب می‌شود. در زمان مسلمین به واسطه اهمیت تجارتی راهی از آن به طرف شمال و راهی به خوزستان ساختند و پل‌هایی نیز بر روی رودخانه‌ها بوده که فلاً خراب و بقایای کمی از آن‌ها باقی است. در مرکز لرستان در سر راه خرم‌آباد به سیمره قلعه‌ای موسوم به ناصرآباد قرار گرفته که مرکز رؤسای ایل بوده، در کوه‌های جنوب خرم‌آباد در نقطه‌ای موسوم به قهر در مرتع طوایف دیرکوند، خرابه‌های شهر کوچکی از زمان [[ساسانیان]] موجود [است] و آثاری در کوه‌های آن دیده می‌شود که متعلق به چند هزار سال قبل است. بین رود کشگان و شهر خرم‌آباد در بالای تپه مرتفعی قلعه خرابه‌ای بوده که جدیداً آن را تعمیر و تبدیل به سربازخانه کرده‌اند. سابقاً اسم قلعه مزبور فلک الافلاک بوده است»&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">     '''''همان'''''. همان‌جا</del>.&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </del>علاوه بر قلعه مذکور، پل تاریخی کشکان، سنگ نوشته تاریخی خرم‌آباد، مناره آجری، آبشار وارک، مقبره زید بن علی، مسجد امام، بقعه خورشید، کاروانسرای گوشه و... از دیگر آثار بر جای مانده از گذشته هستند که همراه با آثار و جلوه‌های طبیعی اطراف شهر، از نقاط دیدنی خرم‌آباد محسوب می‌شوند&lt;ref&gt;   مؤسسه گیتاشناسی. '''''(واحد پژوهش و تألیف).  اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران'''''. چ1، تهران: 1383، گیتاشناسی، ص173.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[حمدالله مستوفی]] در نزهه القلوب از این شهر به نام خرما‌آباد یاد می‌کند که در آن خرما بسیار است&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0"</ins>&gt;  مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. ص114.&lt;/ref&gt;؛ اما شاپورخواست و خرم‌آباد را یکی نمی‌داند&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0" </ins>/&gt;. در حدود العالم من المشرق الی المغرب به عنوان قدیمی‌ترین اثر جغرافیایی بر جای مانده به زبان فارسی از شاپورخواست با نام «سار جلست» یاد شده است&lt;ref&gt;'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، طهوری، ص31.&lt;/ref&gt;و نامی از خرماآباد یا خرم‌آباد به عنوان شهری در لرستان برده نشده است. لسترنج هم در این باره می‌نویسد: خرم‌آباد را، که از زمان امیر تیمور مهم‌ترین نقطه لر کوچک بعد از بروجرد به شمار آمده، هیچ‌کدام از جغرافی‌نویسان عرب در قرون وسطی نام نبرده‌اند، ولی بسیاری اظهار عقیده کرده‌اند که شاید خرم‌آباد همان شاپورخواست باشد که قبل از این تاریخ مکرر نام آن ذکر شده است. اما آن‌چه خطای این رأی را معلوم می‌کند این است که [[حمدالله مستوفی]] هر کدام از آن دو اسم را جداگانه ذکر کرده، به علاوه محل شاپورخواست را نیز معین نموده است&lt;ref&gt;لسترنج،گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص217.&lt;/ref&gt; و بالاخره مسعود کیهان در جغرافیای مفصل ایران می‌گوید: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> &lt;blockquote&gt;</ins>تنها شهر لرستان، خرم‌آباد و آن قصبه‌ای است که در حدود پنج‌هزار نفر جمعیت دارد و در دره تنگی واقع شده که کشگان رود از آن می‌گذرد. خرم‌آباد در اطراف تپه‌ای بنا شده که در بالای آن آثار خرابه‌های قدیمی دیده می‌شود و ظاهراً در دوره‌های قدیم مرکز توقف قشون برای محافظت اطراف بوده است&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":1"</ins>&gt;   کیهان، مسعود. '''''جغرافیای مفصل ایران'''''. ج2، '''''سیاسی'''''. تهران: 1311، کتابخانه ابن‌سینا، ص463،462.&lt;/ref&gt;. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> &lt;/blockquote&gt;</ins>وی در ادامه می‌نویسد: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> &lt;blockquote&gt;</ins>خرم‌آباد از نظر نظامی کلید [[استان خوزستان|خوزستان]] و [[استان لرستان|لرستان]] محسوب می‌شود. در زمان مسلمین به واسطه اهمیت تجارتی راهی از آن به طرف شمال و راهی به خوزستان ساختند و پل‌هایی نیز بر روی رودخانه‌ها بوده که فلاً خراب و بقایای کمی از آن‌ها باقی است. در مرکز لرستان در سر راه خرم‌آباد به سیمره قلعه‌ای موسوم به ناصرآباد قرار گرفته که مرکز رؤسای ایل بوده، در کوه‌های جنوب خرم‌آباد در نقطه‌ای موسوم به قهر در مرتع طوایف دیرکوند، خرابه‌های شهر کوچکی از زمان [[ساسانیان]] موجود [است] و آثاری در کوه‌های آن دیده می‌شود که متعلق به چند هزار سال قبل است. بین رود کشگان و شهر خرم‌آباد در بالای تپه مرتفعی قلعه خرابه‌ای بوده که جدیداً آن را تعمیر و تبدیل به سربازخانه کرده‌اند. سابقاً اسم قلعه مزبور فلک الافلاک بوده است»&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":1" /</ins>&gt;. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">blockquote</ins>&gt;علاوه بر قلعه مذکور، پل تاریخی کشکان، سنگ نوشته تاریخی خرم‌آباد، مناره آجری، آبشار وارک، مقبره زید بن علی، مسجد امام، بقعه خورشید، کاروانسرای گوشه و... از دیگر آثار بر جای مانده از گذشته هستند که همراه با آثار و جلوه‌های طبیعی اطراف شهر، از نقاط دیدنی خرم‌آباد محسوب می‌شوند&lt;ref&gt;   مؤسسه گیتاشناسی. '''''(واحد پژوهش و تألیف).  اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران'''''. چ1، تهران: 1383، گیتاشناسی، ص173.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت خرم‌آباد در سرشماری 1375ش، تعداد 272815 تن بود که طبق برآوردهای انجام شده به 313177 تن در 1384ش رسیده است&lt;ref&gt;   مرکز آمار ایران. (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، مرکز آمار ایران ، ص209و210.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت خرم‌آباد در سرشماری 1375ش، تعداد 272815 تن بود که طبق برآوردهای انجام شده به 313177 تن در 1384ش رسیده است&lt;ref&gt;   مرکز آمار ایران. (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، مرکز آمار ایران ، ص209و210.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85_%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF&diff=7859&oldid=prev 2025-05-10T14:04:19Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </del>استان لرستان]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>استان لرستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 </del>خوزستان]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[استان </ins>خوزستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|خوزستان]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بروجرد]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بروجرد]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85_%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF&diff=7450&oldid=prev 2025-05-09T15:15:21Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">خط ۳۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85_%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF&diff=7093&oldid=prev 2025-05-08T09:10:48Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:خرم آباد2.jpg|بندانگشتی|خرم آباد ، برگرفته از سایت سفر مارکت ، قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://safarmarket.com/]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خرم‌آباد، مرکز [[استان لرستان]] و مرکز شهرستانی به همین نام در غرب [[کشور ایران|ایران]].  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خرم‌آباد، مرکز [[استان لرستان]] و مرکز شهرستانی به همین نام در غرب [[کشور ایران|ایران]].  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان خرم‌آباد برابر آخرین تغییرات در تقسیمات کشوری، دارای 6 بخش، 6 شهر و 22 دهستان است. این شهرستان از شمال با شهرستان‌های دلفان، سلسله و بروجرد از شرق با شهرستان‌های دورود و الیگودرز، از جنوب با شهرستان‌های ذرفول و اندیمشک در استان خوزستان و از غرب و جنوب غرب با شهرستان‌های کوهدشت و پل‌ دختر همسایه است&lt;ref&gt;'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری.''''' تهران: وزارت کشور، 1383.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان خرم‌آباد برابر آخرین تغییرات در تقسیمات کشوری، دارای 6 بخش، 6 شهر و 22 دهستان است. این شهرستان از شمال با شهرستان‌های دلفان، سلسله و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بروجرد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از شرق با شهرستان‌های دورود و الیگودرز، از جنوب با شهرستان‌های ذرفول و اندیمشک در استان خوزستان و از غرب و جنوب غرب با شهرستان‌های کوهدشت و پل‌ دختر همسایه است&lt;ref&gt;'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری.''''' تهران: وزارت کشور، 1383.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر خرم‌آباد با مختصات جغرافیایی ً15 َ21 ْ48 طول شرقی و ً15 َ29 ْ33 عرض شمالی و ارتفاع 1200 متر از سطح دریا با میانگین حداکثر دما 5/25 درجه سانتی‌گراد و میانگین حداقل آن 4/9 درجه سانتی‌گراد و میانگین دمای سالانه آن 4/17 درجه سانتی‌گراد و میانگین بارندگی سالانه 490 میلی‌متر و با 42 روز یخبندان در سال&lt;ref&gt;جعفری، عباس. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;گیتاشناسی ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج3، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایرهالمعارف جغرافیایی ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چ1، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص465.&lt;/ref&gt;، در فاصله 499 کیلومتری [[استان تهران|تهران]] قرار دارد&lt;ref&gt;سازمان نقشه‌برداری کشور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نقشه راههای کشور.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: 1380، سازمان نقشه‌برداری کشور.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر خرم‌آباد با مختصات جغرافیایی ً15 َ21 ْ48 طول شرقی و ً15 َ29 ْ33 عرض شمالی و ارتفاع 1200 متر از سطح دریا با میانگین حداکثر دما 5/25 درجه سانتی‌گراد و میانگین حداقل آن 4/9 درجه سانتی‌گراد و میانگین دمای سالانه آن 4/17 درجه سانتی‌گراد و میانگین بارندگی سالانه 490 میلی‌متر و با 42 روز یخبندان در سال&lt;ref&gt;جعفری، عباس. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;گیتاشناسی ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج3، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دایرهالمعارف جغرافیایی ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چ1، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص465.&lt;/ref&gt;، در فاصله 499 کیلومتری [[استان تهران|تهران]] قرار دارد&lt;ref&gt;سازمان نقشه‌برداری کشور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نقشه راههای کشور.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: 1380، سازمان نقشه‌برداری کشور.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیش از تأسیس [[استان لرستان]]، خرم‌آباد، شهرستانی بود از توابع استان ششم ([[استان خوزستان|خوزستان]]) که در 1336ش به عنوان مرکز فرمانداری کل و در 1352ش  به عنوان مرکز استان جدیدی به نام لرستان برگزیده شد&lt;ref&gt;دفتر تقسیمات کشوری. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: وزارت کشور، 1383، (بروشور).&lt;/ref&gt;.انتخاب خرم‌آباد به عنوان مرکز فرمانداری کل و استان، موجب توسعه شهر و عامل جذب جمعیت از نقاط مختلف استان به این شهر گردید.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیش از تأسیس [[استان لرستان]]، خرم‌آباد، شهرستانی بود از توابع استان ششم ([[استان خوزستان|خوزستان]]) که در 1336ش به عنوان مرکز فرمانداری کل و در 1352ش  به عنوان مرکز استان جدیدی به نام لرستان برگزیده شد&lt;ref&gt;دفتر تقسیمات کشوری. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: وزارت کشور، 1383، (بروشور).&lt;/ref&gt;.انتخاب خرم‌آباد به عنوان مرکز فرمانداری کل و استان، موجب توسعه شهر و عامل جذب جمعیت از نقاط مختلف استان به این شهر گردید.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ظاهراً خرم‌آباد در کنار و یا در بستر شهری تاریخی به نام شاپورخواست واقع است که: «در قدیم در جنوب بروجرد واقع بود و راهی که از نهاوند به اصفهان می‌رفت به دو شبعه تقسیم می‌شد؛ شعبه راست به شاپورخواست و شعبه چپ- که جاده اصلی بود- به سمت شرق به کرج ابودلف می‌رفت. این شهر در زمان ابن‌حوقل (قر.4 هـ.) به سبب خرمای خود معروف بود. در همین قرن شاپورخواست و بروجرد و نهاوند تحت سلطه حسنویه پیشوای کردان- که دولت خود را در دینور مستقر ساخته بود- درآمد. در زمان حمدالله مستوفی (اوایل قر. 80 هـ.) شهر مزبور خراب گردیده به صورت شهری ساده درآمده بود»&lt;ref&gt;   معین، محمد. '''''فرهنگ فارسی'''''. ج5: اعلام، چ5، تهران: 1362، امیرکبیر، ص855 (ذیل نام شاپورخواست).&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ظاهراً خرم‌آباد در کنار و یا در بستر شهری تاریخی به نام شاپورخواست واقع است که: «در قدیم در جنوب بروجرد واقع بود و راهی که از نهاوند به اصفهان می‌رفت به دو شبعه تقسیم می‌شد؛ شعبه راست به شاپورخواست و شعبه چپ- که جاده اصلی بود- به سمت شرق به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کرج<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ابودلف می‌رفت. این شهر در زمان ابن‌حوقل (قر.4 هـ.) به سبب خرمای خود معروف بود. در همین قرن شاپورخواست و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بروجرد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و نهاوند تحت سلطه حسنویه پیشوای کردان- که دولت خود را در دینور مستقر ساخته بود- درآمد. در زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حمدالله مستوفی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(اوایل قر. 80 هـ.) شهر مزبور خراب گردیده به صورت شهری ساده درآمده بود»&lt;ref&gt;   معین، محمد. '''''فرهنگ فارسی'''''. ج5: اعلام، چ5، تهران: 1362، امیرکبیر، ص855 (ذیل نام شاپورخواست).&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حمدالله مستوفی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزههالقلوب </del>از این شهر به نام خرما‌آباد یاد می‌کند که در آن خرما بسیار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است؛6 </del>اما شاپورخواست و خرم‌آباد را یکی نمی‌داند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7 </del>در حدود العالم من المشرق الی المغرب به عنوان قدیمی‌ترین اثر جغرافیایی بر جای مانده به زبان فارسی از شاپورخواست با نام «سار جلست» یاد شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است8 </del>و نامی از خرماآباد یا خرم‌آباد به عنوان شهری در لرستان برده نشده است. لسترنج هم در این باره می‌نویسد: خرم‌آباد را، که از زمان امیر تیمور مهم‌ترین نقطه لر کوچک بعد از بروجرد به شمار آمده، هیچ‌کدام از جغرافی‌نویسان عرب در قرون وسطی نام نبرده‌اند، ولی بسیاری اظهار عقیده کرده‌اند که شاید خرم‌آباد همان شاپورخواست باشد که قبل از این تاریخ مکرر نام آن ذکر شده است. اما آن‌چه خطای این رأی را معلوم می‌کند این است که حمدالله مستوفی هر کدام از آن دو اسم را جداگانه ذکر کرده، به علاوه محل شاپورخواست را نیز معین نموده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است9 </del>و بالاخره مسعود کیهان در جغرافیای مفصل ایران می‌گوید: تنها شهر لرستان، خرم‌آباد و آن قصبه‌ای است که در حدود پنج‌هزار نفر جمعیت دارد و در دره تنگی واقع شده که کشگان رود از آن می‌گذرد. خرم‌آباد در اطراف تپه‌ای بنا شده که در بالای آن آثار خرابه‌های قدیمی دیده می‌شود و ظاهراً در دوره‌های قدیم مرکز توقف قشون برای محافظت اطراف بوده است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10 </del>وی در ادامه می‌نویسد: خرم‌آباد از نظر نظامی کلید خوزستان و لرستان محسوب می‌شود. در زمان مسلمین به واسطه اهمیت تجارتی راهی از آن به طرف شمال و راهی به خوزستان ساختند و پل‌هایی نیز بر روی رودخانه‌ها بوده که فلاً خراب و بقایای کمی از آن‌ها باقی است. در مرکز لرستان در سر راه خرم‌آباد به سیمره قلعه‌ای موسوم به ناصرآباد قرار گرفته که مرکز رؤسای ایل بوده، در کوه‌های جنوب خرم‌آباد در نقطه‌ای موسوم به قهر در مرتع طوایف دیرکوند، خرابه‌های شهر کوچکی از زمان ساسانیان موجود [است] و آثاری در کوه‌های آن دیده می‌شود که متعلق به چند هزار سال قبل است. بین رود کشگان و شهر خرم‌آباد در بالای تپه مرتفعی قلعه خرابه‌ای بوده که جدیداً آن را تعمیر و تبدیل به سربازخانه کرده‌اند. سابقاً اسم قلعه مزبور فلک الافلاک بوده است».<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11 </del>علاوه بر قلعه مذکور، پل تاریخی کشکان، سنگ نوشته تاریخی خرم‌آباد، مناره آجری، آبشار وارک، مقبره زید بن علی، مسجد امام، بقعه خورشید، کاروانسرای گوشه و... از دیگر آثار بر جای مانده از گذشته هستند که همراه با آثار و جلوه‌های طبیعی اطراف شهر، از نقاط دیدنی خرم‌آباد محسوب می‌شوند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12 </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حمدالله مستوفی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزهه القلوب </ins>از این شهر به نام خرما‌آباد یاد می‌کند که در آن خرما بسیار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است&lt;ref&gt;  مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. ص114.&lt;/ref&gt;؛ </ins>اما شاپورخواست و خرم‌آباد را یکی نمی‌داند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt; '''''همان.''''' همان‌جا.&lt;/ref&gt;</ins>. در حدود العالم من المشرق الی المغرب به عنوان قدیمی‌ترین اثر جغرافیایی بر جای مانده به زبان فارسی از شاپورخواست با نام «سار جلست» یاد شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است&lt;ref&gt;'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، طهوری، ص31.&lt;/ref&gt;</ins>و نامی از خرماآباد یا خرم‌آباد به عنوان شهری در لرستان برده نشده است. لسترنج هم در این باره می‌نویسد: خرم‌آباد را، که از زمان امیر تیمور مهم‌ترین نقطه لر کوچک بعد از بروجرد به شمار آمده، هیچ‌کدام از جغرافی‌نویسان عرب در قرون وسطی نام نبرده‌اند، ولی بسیاری اظهار عقیده کرده‌اند که شاید خرم‌آباد همان شاپورخواست باشد که قبل از این تاریخ مکرر نام آن ذکر شده است. اما آن‌چه خطای این رأی را معلوم می‌کند این است که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حمدالله مستوفی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>هر کدام از آن دو اسم را جداگانه ذکر کرده، به علاوه محل شاپورخواست را نیز معین نموده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است&lt;ref&gt;لسترنج،گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص217.&lt;/ref&gt; </ins>و بالاخره مسعود کیهان در جغرافیای مفصل ایران می‌گوید: تنها شهر لرستان، خرم‌آباد و آن قصبه‌ای است که در حدود پنج‌هزار نفر جمعیت دارد و در دره تنگی واقع شده که کشگان رود از آن می‌گذرد. خرم‌آباد در اطراف تپه‌ای بنا شده که در بالای آن آثار خرابه‌های قدیمی دیده می‌شود و ظاهراً در دوره‌های قدیم مرکز توقف قشون برای محافظت اطراف بوده است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;   کیهان، مسعود. '''''جغرافیای مفصل ایران'''''. ج2، '''''سیاسی'''''. تهران: 1311، کتابخانه ابن‌سینا، ص463،462.&lt;/ref&gt;</ins>. وی در ادامه می‌نویسد: خرم‌آباد از نظر نظامی کلید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان خوزستان|</ins>خوزستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان لرستان|</ins>لرستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>محسوب می‌شود. در زمان مسلمین به واسطه اهمیت تجارتی راهی از آن به طرف شمال و راهی به خوزستان ساختند و پل‌هایی نیز بر روی رودخانه‌ها بوده که فلاً خراب و بقایای کمی از آن‌ها باقی است. در مرکز لرستان در سر راه خرم‌آباد به سیمره قلعه‌ای موسوم به ناصرآباد قرار گرفته که مرکز رؤسای ایل بوده، در کوه‌های جنوب خرم‌آباد در نقطه‌ای موسوم به قهر در مرتع طوایف دیرکوند، خرابه‌های شهر کوچکی از زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ساسانیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>موجود [است] و آثاری در کوه‌های آن دیده می‌شود که متعلق به چند هزار سال قبل است. بین رود کشگان و شهر خرم‌آباد در بالای تپه مرتفعی قلعه خرابه‌ای بوده که جدیداً آن را تعمیر و تبدیل به سربازخانه کرده‌اند. سابقاً اسم قلعه مزبور فلک الافلاک بوده است»<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;     '''''همان'''''. همان‌جا.&lt;/ref&gt;</ins>. علاوه بر قلعه مذکور، پل تاریخی کشکان، سنگ نوشته تاریخی خرم‌آباد، مناره آجری، آبشار وارک، مقبره زید بن علی، مسجد امام، بقعه خورشید، کاروانسرای گوشه و... از دیگر آثار بر جای مانده از گذشته هستند که همراه با آثار و جلوه‌های طبیعی اطراف شهر، از نقاط دیدنی خرم‌آباد محسوب می‌شوند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;   مؤسسه گیتاشناسی. '''''(واحد پژوهش و تألیف).  اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران'''''. چ1، تهران: 1383، گیتاشناسی، ص173.&lt;/ref&gt;</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت خرم‌آباد در سرشماری 1375ش، تعداد 272815 تن بود که طبق برآوردهای انجام شده به 313177 تن در 1384ش رسیده است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت خرم‌آباد در سرشماری 1375ش، تعداد 272815 تن بود که طبق برآوردهای انجام شده به 313177 تن در 1384ش رسیده است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;   مرکز آمار ایران. (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)'''''. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور'''''. تهران: 1382، مرکز آمار ایران ، ص209و210.&lt;/ref&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%84%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 استان لرستان]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D8%AE%D9%88%D8%B2%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 خوزستان]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[بروجرد]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6.   مستوفی قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. ص114.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7.   '''''همان.''''' همان‌جا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8.   '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، طهوری، ص31.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9.   لسترنج،گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص217.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10.                 کیهان، مسعود. '''''جغرافیای مفصل ایران'''''. ج2، '''''سیاسی'''''. تهران: 1311، کتابخانه ابن‌سینا، ص463،462.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11.                 '''''همان'''''. همان‌جا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12.                 مؤسسه گیتاشناسی. '''''(واحد پژوهش و تألیف).  اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران'''''. چ1، تهران: 1383، گیتاشناسی، ص173.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13.                 مرکز آمار ایران. (سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور)'''''. بازسازی و برآورد جمعیت شهرستان‌های کشور'''''. تهران: 1382، مرکز آمار ایران ، ص209و210.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85_%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF&diff=7091&oldid=prev 2025-05-08T09:04:09Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>خرم‌آباد،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>مرکز [[استان لرستان]] و مرکز شهرستانی به همین نام در غرب ایران.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خرم‌آباد، مرکز [[استان لرستان]] و مرکز شهرستانی به همین نام در غرب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]]</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>شهرستان خرم‌آباد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>برابر آخرین تغییرات در تقسیمات کشوری، دارای 6 بخش، 6 شهر و 22 دهستان است. این شهرستان از شمال با شهرستان‌های دلفان، سلسله و بروجرد از شرق با شهرستان‌های دورود و الیگودرز، از جنوب با شهرستان‌های ذرفول و اندیمشک در استان خوزستان و از غرب و جنوب غرب با شهرستان‌های کوهدشت و پل‌ دختر همسایه است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان خرم‌آباد برابر آخرین تغییرات در تقسیمات کشوری، دارای 6 بخش، 6 شهر و 22 دهستان است. این شهرستان از شمال با شهرستان‌های دلفان، سلسله و بروجرد از شرق با شهرستان‌های دورود و الیگودرز، از جنوب با شهرستان‌های ذرفول و اندیمشک در استان خوزستان و از غرب و جنوب غرب با شهرستان‌های کوهدشت و پل‌ دختر همسایه است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری.''''' تهران: وزارت کشور، 1383.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>شهر خرم‌آباد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>با مختصات جغرافیایی ً15 َ21 ْ48 طول شرقی و ً15 َ29 ْ33 عرض شمالی و ارتفاع 1200 متر از سطح دریا با میانگین حداکثر دما 5/25 درجه سانتی‌گراد و میانگین حداقل آن 4/9 درجه سانتی‌گراد و میانگین دمای سالانه آن 4/17 درجه سانتی‌گراد و میانگین بارندگی سالانه 490 میلی‌متر و با 42 روز یخبندان در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال،</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در فاصله 499 کیلومتری تهران قرار دارد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر خرم‌آباد با مختصات جغرافیایی ً15 َ21 ْ48 طول شرقی و ً15 َ29 ْ33 عرض شمالی و ارتفاع 1200 متر از سطح دریا با میانگین حداکثر دما 5/25 درجه سانتی‌گراد و میانگین حداقل آن 4/9 درجه سانتی‌گراد و میانگین دمای سالانه آن 4/17 درجه سانتی‌گراد و میانگین بارندگی سالانه 490 میلی‌متر و با 42 روز یخبندان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سال</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج3، '''''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران'''''. چ1، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص465.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </ins>در فاصله 499 کیلومتری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تهران]] </ins>قرار دارد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان نقشه‌برداری کشور. '''''نقشه راههای کشور.''''' تهران: 1380، سازمان نقشه‌برداری کشور.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خرم‌آباد در دامنه جنوبی سفید کوه به ارتفاع 3060 متر و در دشتی حاصلخیز که توسط چند رود آبیاری می‌شود واقع است. امکانات نسبتاً مساعد طبیعی، موجب رونق کشاورزی و دامداری و صنایع مرتبط با آن‌ها را در مناطق روستایی و عشایری فراهم ساخته است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خرم‌آباد در دامنه جنوبی سفید کوه به ارتفاع 3060 متر و در دشتی حاصلخیز که توسط چند رود آبیاری می‌شود واقع است. امکانات نسبتاً مساعد طبیعی، موجب رونق کشاورزی و دامداری و صنایع مرتبط با آن‌ها را در مناطق روستایی و عشایری فراهم ساخته است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیش از تأسیس استان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لرستان، </del>خرم‌آباد، شهرستانی بود از توابع استان ششم (خوزستان) که در 1336ش به عنوان مرکز فرمانداری کل و در 1352ش  به عنوان مرکز استان جدیدی به نام لرستان برگزیده شد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; انتخاب خرم‌آباد به عنوان مرکز فرمانداری کل و استان، موجب توسعه شهر و عامل جذب جمعیت از نقاط مختلف استان به این شهر گردید.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پیش از تأسیس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لرستان]]، </ins>خرم‌آباد، شهرستانی بود از توابع استان ششم (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان خوزستان|</ins>خوزستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) که در 1336ش به عنوان مرکز فرمانداری کل و در 1352ش  به عنوان مرکز استان جدیدی به نام لرستان برگزیده شد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دفتر تقسیمات کشوری. '''''نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران.''''' تهران: وزارت کشور، 1383، (بروشور).</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>انتخاب خرم‌آباد به عنوان مرکز فرمانداری کل و استان، موجب توسعه شهر و عامل جذب جمعیت از نقاط مختلف استان به این شهر گردید.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ظاهراً خرم‌آباد در کنار و یا در بستر شهری تاریخی به نام شاپورخواست واقع است که: «در قدیم در جنوب بروجرد واقع بود و راهی که از نهاوند به اصفهان می‌رفت به دو شبعه تقسیم می‌شد؛ شعبه راست به شاپورخواست و شعبه چپ- که جاده اصلی بود- به سمت شرق به کرج ابودلف می‌رفت. این شهر در زمان ابن‌حوقل (قر.4 هـ.) به سبب خرمای خود معروف بود. در همین قرن شاپورخواست و بروجرد و نهاوند تحت سلطه حسنویه پیشوای کردان- که دولت خود را در دینور مستقر ساخته بود- درآمد. در زمان حمدالله مستوفی (اوایل قر. 80 هـ.) شهر مزبور خراب گردیده به صورت شهری ساده درآمده بود»<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ظاهراً خرم‌آباد در کنار و یا در بستر شهری تاریخی به نام شاپورخواست واقع است که: «در قدیم در جنوب بروجرد واقع بود و راهی که از نهاوند به اصفهان می‌رفت به دو شبعه تقسیم می‌شد؛ شعبه راست به شاپورخواست و شعبه چپ- که جاده اصلی بود- به سمت شرق به کرج ابودلف می‌رفت. این شهر در زمان ابن‌حوقل (قر.4 هـ.) به سبب خرمای خود معروف بود. در همین قرن شاپورخواست و بروجرد و نهاوند تحت سلطه حسنویه پیشوای کردان- که دولت خود را در دینور مستقر ساخته بود- درآمد. در زمان حمدالله مستوفی (اوایل قر. 80 هـ.) شهر مزبور خراب گردیده به صورت شهری ساده درآمده بود»&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">   معین، محمد. '''''فرهنگ فارسی'''''. ج5: اعلام، چ5، تهران: 1362، امیرکبیر، ص855 (ذیل نام شاپورخواست).</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حمدالله مستوفی در نزههالقلوب از این شهر به نام خرما‌آباد یاد می‌کند که در آن خرما بسیار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است؛&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; </del>اما شاپورخواست و خرم‌آباد را یکی نمی‌داند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;</del>7<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/sup&gt; </del>در حدود العالم من المشرق الی المغرب به عنوان قدیمی‌ترین اثر جغرافیایی بر جای مانده به زبان فارسی از شاپورخواست با نام «سار جلست» یاد شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; </del>و نامی از خرماآباد یا خرم‌آباد به عنوان شهری در لرستان برده نشده است. لسترنج هم در این باره می‌نویسد: خرم‌آباد را، که از زمان امیر تیمور مهم‌ترین نقطه لر کوچک بعد از بروجرد به شمار آمده، هیچ‌کدام از جغرافی‌نویسان عرب در قرون وسطی نام نبرده‌اند، ولی بسیاری اظهار عقیده کرده‌اند که شاید خرم‌آباد همان شاپورخواست باشد که قبل از این تاریخ مکرر نام آن ذکر شده است. اما آن‌چه خطای این رأی را معلوم می‌کند این است که حمدالله مستوفی هر کدام از آن دو اسم را جداگانه ذکر کرده، به علاوه محل شاپورخواست را نیز معین نموده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; </del>و بالاخره مسعود کیهان در جغرافیای مفصل ایران می‌گوید: تنها شهر لرستان، خرم‌آباد و آن قصبه‌ای است که در حدود پنج‌هزار نفر جمعیت دارد و در دره تنگی واقع شده که کشگان رود از آن می‌گذرد. خرم‌آباد در اطراف تپه‌ای بنا شده که در بالای آن آثار خرابه‌های قدیمی دیده می‌شود و ظاهراً در دوره‌های قدیم مرکز توقف قشون برای محافظت اطراف بوده است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;</del>10<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/sup&gt; </del>وی در ادامه می‌نویسد: خرم‌آباد از نظر نظامی کلید خوزستان و لرستان محسوب می‌شود. در زمان مسلمین به واسطه اهمیت تجارتی راهی از آن به طرف شمال و راهی به خوزستان ساختند و پل‌هایی نیز بر روی رودخانه‌ها بوده که فلاً خراب و بقایای کمی از آن‌ها باقی است. در مرکز لرستان در سر راه خرم‌آباد به سیمره قلعه‌ای موسوم به ناصرآباد قرار گرفته که مرکز رؤسای ایل بوده، در کوه‌های جنوب خرم‌آباد در نقطه‌ای موسوم به قهر در مرتع طوایف دیرکوند، خرابه‌های شهر کوچکی از زمان ساسانیان موجود [است] و آثاری در کوه‌های آن دیده می‌شود که متعلق به چند هزار سال قبل است. بین رود کشگان و شهر خرم‌آباد در بالای تپه مرتفعی قلعه خرابه‌ای بوده که جدیداً آن را تعمیر و تبدیل به سربازخانه کرده‌اند. سابقاً اسم قلعه مزبور فلک الافلاک بوده است».<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;</del>11<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/sup&gt; </del>علاوه بر قلعه مذکور، پل تاریخی کشکان، سنگ نوشته تاریخی خرم‌آباد، مناره آجری، آبشار وارک، مقبره زید بن علی، مسجد امام، بقعه خورشید، کاروانسرای گوشه و... از دیگر آثار بر جای مانده از گذشته هستند که همراه با آثار و جلوه‌های طبیعی اطراف شهر، از نقاط دیدنی خرم‌آباد محسوب می‌شوند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;</del>12<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/sup&gt; </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حمدالله مستوفی در نزههالقلوب از این شهر به نام خرما‌آباد یاد می‌کند که در آن خرما بسیار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است؛6 </ins>اما شاپورخواست و خرم‌آباد را یکی نمی‌داند.7 در حدود العالم من المشرق الی المغرب به عنوان قدیمی‌ترین اثر جغرافیایی بر جای مانده به زبان فارسی از شاپورخواست با نام «سار جلست» یاد شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است8 </ins>و نامی از خرماآباد یا خرم‌آباد به عنوان شهری در لرستان برده نشده است. لسترنج هم در این باره می‌نویسد: خرم‌آباد را، که از زمان امیر تیمور مهم‌ترین نقطه لر کوچک بعد از بروجرد به شمار آمده، هیچ‌کدام از جغرافی‌نویسان عرب در قرون وسطی نام نبرده‌اند، ولی بسیاری اظهار عقیده کرده‌اند که شاید خرم‌آباد همان شاپورخواست باشد که قبل از این تاریخ مکرر نام آن ذکر شده است. اما آن‌چه خطای این رأی را معلوم می‌کند این است که حمدالله مستوفی هر کدام از آن دو اسم را جداگانه ذکر کرده، به علاوه محل شاپورخواست را نیز معین نموده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است9 </ins>و بالاخره مسعود کیهان در جغرافیای مفصل ایران می‌گوید: تنها شهر لرستان، خرم‌آباد و آن قصبه‌ای است که در حدود پنج‌هزار نفر جمعیت دارد و در دره تنگی واقع شده که کشگان رود از آن می‌گذرد. خرم‌آباد در اطراف تپه‌ای بنا شده که در بالای آن آثار خرابه‌های قدیمی دیده می‌شود و ظاهراً در دوره‌های قدیم مرکز توقف قشون برای محافظت اطراف بوده است.10 وی در ادامه می‌نویسد: خرم‌آباد از نظر نظامی کلید خوزستان و لرستان محسوب می‌شود. در زمان مسلمین به واسطه اهمیت تجارتی راهی از آن به طرف شمال و راهی به خوزستان ساختند و پل‌هایی نیز بر روی رودخانه‌ها بوده که فلاً خراب و بقایای کمی از آن‌ها باقی است. در مرکز لرستان در سر راه خرم‌آباد به سیمره قلعه‌ای موسوم به ناصرآباد قرار گرفته که مرکز رؤسای ایل بوده، در کوه‌های جنوب خرم‌آباد در نقطه‌ای موسوم به قهر در مرتع طوایف دیرکوند، خرابه‌های شهر کوچکی از زمان ساسانیان موجود [است] و آثاری در کوه‌های آن دیده می‌شود که متعلق به چند هزار سال قبل است. بین رود کشگان و شهر خرم‌آباد در بالای تپه مرتفعی قلعه خرابه‌ای بوده که جدیداً آن را تعمیر و تبدیل به سربازخانه کرده‌اند. سابقاً اسم قلعه مزبور فلک الافلاک بوده است».11 علاوه بر قلعه مذکور، پل تاریخی کشکان، سنگ نوشته تاریخی خرم‌آباد، مناره آجری، آبشار وارک، مقبره زید بن علی، مسجد امام، بقعه خورشید، کاروانسرای گوشه و... از دیگر آثار بر جای مانده از گذشته هستند که همراه با آثار و جلوه‌های طبیعی اطراف شهر، از نقاط دیدنی خرم‌آباد محسوب می‌شوند.12  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت خرم‌آباد در سرشماری 1375ش، تعداد 272815 تن بود که طبق برآوردهای انجام شده به 313177 تن در 1384ش رسیده است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;</del>14<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/sup&gt; </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جمعیت خرم‌آباد در سرشماری 1375ش، تعداد 272815 تن بود که طبق برآوردهای انجام شده به 313177 تن در 1384ش رسیده است.14</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.   '''''دفتر تقسیمات کشوری. نقشه و جدول تقسیمات کشوری.''''' تهران: وزارت کشور، 1383.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.   جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج3، '''''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران'''''. چ1، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص465.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.   سازمان نقشه‌برداری کشور. '''''نقشه راههای کشور.''''' تهران: 1380، سازمان نقشه‌برداری کشور.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.   دفتر تقسیمات کشوری. '''''نگاهی به سیر تقسیمات کشوری در ایران.''''' تهران: وزارت کشور، 1383، (بروشور).</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5.   معین، محمد. '''''فرهنگ فارسی'''''. ج5: اعلام، چ5، تهران: 1362، امیرکبیر، ص855 (ذیل نام شاپورخواست).</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6.   مستوفی قزوینی، حمدالله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نزههالقلوب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص114.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6.   مستوفی قزوینی، حمدالله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نزههالقلوب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص114.</div></td></tr> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85_%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF&diff=7015&oldid=prev 2025-05-07T23:56:18Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85_%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF&amp;diff=7015&amp;oldid=1005">نمایش تغییرات</a>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%D8%B1%D9%85_%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF&diff=1005&oldid=prev 2024-08-14T18:44:42Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;خرم‌آباد،&#039;&#039;&#039; مركز استان لرستان و مركز شهرستاني به همين نام در غرب ايران. &#039;&#039;&#039;شهرستان خرم‌آباد&#039;&#039;&#039; برابر آخرين تغييرات در تقسيمات كشوري، داراي 6 بخش، 6 شهر و 22 دهستان است. اين شهرستان از شمال با شهرستان‌هاي دلفان، سلسله و بروجرد از شرق با شهرستان...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;خرم‌آباد،&#039;&#039;&#039; مركز استان لرستان و مركز شهرستاني به همين نام در غرب ايران. <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;شهرستان خرم‌آباد&#039;&#039;&#039; برابر آخرين تغييرات در تقسيمات كشوري، داراي 6 بخش، 6 شهر و 22 دهستان است. اين شهرستان از شمال با شهرستان‌هاي دلفان، سلسله و بروجرد از شرق با شهرستان‌هاي دورود و اليگودرز، از جنوب با شهرستان‌هاي ذرفول و انديمشك در استان خوزستان و از غرب و جنوب غرب با شهرستان‌هاي كوهدشت و پل‌ دختر همسايه است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;شهر خرم‌آباد&#039;&#039;&#039; با مختصات جغرافيايي ً15 َ21 ْ48 طول شرقي و ً15 َ29 ْ33 عرض شمالي و ارتفاع 1200 متر از سطح دريا با ميانگين حداكثر دما 5/25 درجة سانتي‌گراد و ميانگين حداقل آن 4/9 درجة سانتي‌گراد و ميانگين دماي سالانة آن 4/17 درجة سانتي‌گراد و ميانگين بارندگي سالانه 490 ميلي‌متر و با 42 روز يخبندان در سال،&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; در فاصلة 499 كيلومتري تهران قرار دارد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;<br /> <br /> خرم‌آباد در دامنة جنوبي سفيد كوه به ارتفاع 3060 متر و در دشتي حاصلخيز كه توسط چند رود آبياري مي‌شود واقع است. امكانات نسبتاً مساعد طبيعي، موجب رونق كشاورزي و دامداري و صنايع مرتبط با آن‌ها را در مناطق روستايي و عشايري فراهم ساخته است. <br /> <br /> پيش از تأسيس استان لرستان، خرم‌آباد، شهرستاني بود از توابع استان ششم (خوزستان) كه در 1336ش به عنوان مركز فرمانداري كل و در 1352ش  به عنوان مركز استان جديدي به نام لرستان برگزيده شد.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; انتخاب خرم‌آباد به عنوان مركز فرمانداري كل و استان، موجب توسعة شهر و عامل جذب جمعيت از نقاط مختلف استان به اين شهر گرديد. <br /> <br /> ظاهراً خرم‌آباد در كنار و يا در بستر شهري تاريخي به نام شاپورخواست واقع است كه: «در قديم در جنوب بروجرد واقع بود و راهي كه از نهاوند به اصفهان مي‌رفت به دو شبعه تقسيم مي‌شد؛ شعبة راست به شاپورخواست و شعبة چپ- كه جادة اصلي بود- به سمت شرق به كرج ابودلف مي‌رفت. اين شهر در زمان ابن‌حوقل (قر.4 هـ.) به سبب خرماي خود معروف بود. در همين قرن شاپورخواست و بروجرد و نهاوند تحت سلطة حسنويه پيشواي كردان- كه دولت خود را در دينور مستقر ساخته بود- درآمد. در زمان حمدالله مستوفي (اوايل قر. 80 هـ.) شهر مزبور خراب گرديده به صورت شهري ساده درآمده بود».&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; <br /> <br /> حمدالله مستوفي در نزهةالقلوب از اين شهر به نام خرما‌آباد ياد مي‌كند كه در آن خرما بسيار است؛&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; اما شاپورخواست و خرم‌آباد را يكي نمي‌داند.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; در حدود العالم من المشرق الي المغرب به عنوان قديمي‌ترين اثر جغرافيايي بر جاي مانده به زبان فارسي از شاپورخواست با نام «سار جلست» ياد شده است&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; و نامي از خرماآباد يا خرم‌آباد به عنوان شهري در لرستان برده نشده است. لسترنج هم در اين باره مي‌نويسد: خرم‌آباد را، كه از زمان امير تيمور مهم‌ترين نقطة لر كوچك بعد از بروجرد به شمار آمده، هيچ‌كدام از جغرافي‌نويسان عرب در قرون وسطي نام نبرده‌اند، ولي بسياري اظهار عقيده كرده‌اند كه شايد خرم‌آباد همان شاپورخواست باشد كه قبل از اين تاريخ مكرر نام آن ذكر شده است. اما آن‌چه خطاي اين رأي را معلوم مي‌كند اين است كه حمدالله مستوفي هر كدام از آن دو اسم را جداگانه ذكر كرده، به علاوه محل شاپورخواست را نيز معين نموده است&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; و بالاخره مسعود كيهان در جغرافياي مفصل ايران مي‌گويد: تنها شهر لرستان، خرم‌آباد و آن قصبه‌اي است كه در حدود پنج‌هزار نفر جمعيت دارد و در درة تنگي واقع شده كه كشگان رود از آن مي‌گذرد. خرم‌آباد در اطراف تپه‌اي بنا شده كه در بالاي آن آثار خرابه‌هاي قديمي ديده مي‌شود و ظاهراً در دوره‌هاي قديم مركز توقف قشون براي محافظت اطراف بوده است.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; وي در ادامه مي‌نويسد: خرم‌آباد از نظر نظامي كليد خوزستان و لرستان محسوب مي‌شود. در زمان مسلمين به واسطة اهميت تجارتي راهي از آن به طرف شمال و راهي به خوزستان ساختند و پل‌هايي نيز بر روي رودخانه‌ها بوده كه فلاً خراب و بقاياي كمي از آن‌ها باقي است. در مركز لرستان در سر راه خرم‌آباد به سيمره قلعه‌اي موسوم به ناصرآباد قرار گرفته كه مركز رؤساي ايل بوده، در كوه‌هاي جنوب خرم‌آباد در نقطه‌اي موسوم به قهر در مرتع طوايف ديركوند، خرابه‌هاي شهر كوچكي از زمان ساسانيان موجود [است] و آثاري در كوه‌هاي آن ديده مي‌شود كه متعلق به چند هزار سال قبل است. بين رود كشگان و شهر خرم‌آباد در بالاي تپة مرتفعي قلعة خرابه‌اي بوده كه جديداً آن را تعمير و تبديل به سربازخانه كرده‌اند. سابقاً اسم قلعة مزبور فلك الافلاك بوده است».&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; علاوه بر قلعة مذكور، پل تاريخي كشكان، سنگ نوشتة تاريخي خرم‌آباد، منارة آجري، آبشار وارك، مقبرة زيد بن علي، مسجد امام، بقعة خورشيد، كاروانسراي گوشه و... از ديگر آثار بر جاي مانده از گذشته هستند كه همراه با آثار و جلوه‌هاي طبيعي اطراف شهر، از نقاط ديدني خرم‌آباد محسوب مي‌شوند.&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; <br /> <br /> جمعيت خرم‌آباد در سرشماري 1375ش، تعداد 272815 تن بود كه طبق برآوردهاي انجام شده به 313177 تن در 1384ش رسيده است.&lt;sup&gt;14&lt;/sup&gt; <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.   &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دفتر تقسيمات كشوري. نقشه و جدول تقسيمات كشوري.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: وزارت كشور، 1383.<br /> <br /> 2.   جعفري، عباس. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;گيتاشناسي ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج3، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دايرةالمعارف جغرافيايي ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چ1، تهران: 1379، گيتاشناسي، ص465.<br /> <br /> 3.   سازمان نقشه‌برداري كشور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نقشة راههاي كشور.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: 1380، سازمان نقشه‌برداري كشور.<br /> <br /> 4.   دفتر تقسيمات كشوري. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نگاهي به سير تقسيمات كشوري در ايران.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: وزارت كشور، 1383، (بروشور).<br /> <br /> 5.   معين، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ فارسي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج5: اعلام، چ5، تهران: 1362، اميركبير، ص855 (ذيل نام شاپورخواست).<br /> <br /> 6.   مستوفي قزويني، حمدالله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نزهةالقلوب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص114.<br /> <br /> 7.   &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همان.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; همان‌جا.<br /> <br /> 8.   &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;حدود العالم من المشرق الي المغرب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش دكتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، طهوري، ص31.<br /> <br /> 9.   لسترنج،گاي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافياي تاريخي سرزمين‌هاي خلافت شرقي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چ6، تهران: 1383، شركت انتشارات علمي و فرهنگي، ص217.<br /> <br /> 10.                 كيهان، مسعود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;جغرافياي مفصل ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سياسي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1311، كتابخانة ابن‌سينا، ص463،462.<br /> <br /> 11.                 &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. همان‌جا.<br /> <br /> 12.                 مؤسسة گيتاشناسي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;(واحد پژوهش و تأليف).  اطلس گيتاشناسي استان‌هاي ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چ1، تهران: 1383، گيتاشناسي، ص173.<br /> <br /> 13.                 مركز آمار ايران. (سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور)&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. بازسازي و برآورد جمعيت شهرستان‌هاي كشور&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1382، مركز آمار ايران ، ص209و210.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> غلامحسین تکمیل همایون</div>

Samei