خفتان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۵

2025-05-15T11:15:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۵
خط ۲:		خط ۲:

	=== ایران باستان ===		=== ایران باستان ===
	خفتانی از دوره هخامنشی با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که تا کمر را می‌پوشانیده به دست آمده است. اغلب خفتان‌ها دولایه و از پوست سمور و یا نمد بسیار ظریف و نازک بود<ref>Schlumberger,D.Le temple de Surkh Kotal en Bactriane,JA,270,1952, Pp. 440-451,Pl.VI</ref><ref>Ghirshman,R.Terrasses sacrées Bard-è Néchandeh et Masjid -I Solaiman, Téhéran,1976,vol 2,Pl.19,GMIS 168,Pl.87,no 5-6.</ref>. در دوره‌های اشکانی<ref>Herrmann,G.The Iranian revival,Oxford,1977,P.15</ref><ref>Orbeli,J.Sasanian and early Islamic metalwork,SPA,1938,vol I,chapter 33,Pp.725-726,Pl.229, no A</ref> و به ویژه ساسانی<ref>ابن ندیم، '''الفهرست'''. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84. </ref> استفاده از آن رواج بیشتری یافت.		خفتانی از [[هخامنشیان\|دوره هخامنشی]] با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که تا کمر را می‌پوشانیده به دست آمده است. اغلب خفتان‌ها دولایه و از پوست سمور و یا نمد بسیار ظریف و نازک بود<ref>Schlumberger,D.Le temple de Surkh Kotal en Bactriane,JA,270,1952, Pp. 440-451,Pl.VI</ref><ref>Ghirshman,R.Terrasses sacrées Bard-è Néchandeh et Masjid -I Solaiman, Téhéran,1976,vol 2,Pl.19,GMIS 168,Pl.87,no 5-6.</ref>. در دوره‌های اشکانی<ref>Herrmann,G.The Iranian revival,Oxford,1977,P.15</ref><ref>Orbeli,J.Sasanian and early Islamic metalwork,SPA,1938,vol I,chapter 33,Pp.725-726,Pl.229, no A</ref> و به ویژه [[ساسانیان\|ساسانی]]<ref>ابن ندیم، '''الفهرست'''. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84. </ref> استفاده از آن رواج بیشتری یافت.

	=== ایران بعد از [[اسلام]] ===		=== ایران بعد از [[اسلام]] ===
خط ۱۱:		خط ۱۱:
	* [[خرقه]]		* [[خرقه]]
	* [[اسلام]]		* [[اسلام]]
			* [[هخامنشیان]]
			* [[ساسانیان]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
خط ۲۰:		خط ۲۲:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	محمدرضا چیت ساز		محمدرضا چیت ساز
			[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]
	[[رده:پوشاک]]		[[رده:پوشاک]]
	~~[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]~~

Maedeh در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۱

2025-05-14T09:21:44Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۱
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	محمدرضا چیت ساز		محمدرضا چیت ساز
			[[رده:پوشاک]]
			[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]

Samei در ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۱

2025-04-21T10:51:41Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۵۱
خط ۱:		خط ۱:
	'''خَفْتان'''، بالاپوشی کوتاه و تا کمر، از پارچه کلفت دو ~~لايه~~ و نسبتاً چسبان با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که بر بدن به صورتی خفت و چسبان قرار می‌گرفت و معمولاً آن را به هنگام رزم ~~مي‌پوشيدند~~<ref>Rudenko,S.I.Frozen tombs of Siberia,tr.Thompson,Berkeley-Los Angeles, 1970, Pp.82-88, fig 30</ref>.~~<sup>1</sup>~~		'''خَفْتان'''، بالاپوشی کوتاه و تا کمر، از پارچه کلفت دو لایه و نسبتاً چسبان با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که بر بدن به صورتی خفت و چسبان قرار می‌گرفت و معمولاً آن را به هنگام رزم می‌پوشیدند<ref>Rudenko,S.I.Frozen tombs of Siberia,tr.Thompson,Berkeley-Los Angeles, 1970, Pp.82-88, fig 30</ref>.

	=== ایران باستان ===		=== ایران باستان ===
	خفتانی از دوره هخامنشی با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که تا کمر را می‌پوشانیده به دست آمده است. اغلب خفتان‌ها دولایه و از پوست سمور و یا نمد بسیار ظریف و نازک بود<ref>Schlumberger,D.Le temple de Surkh Kotal en Bactriane,JA,270,1952, Pp. 440-451,Pl.VI</ref><ref>Ghirshman,R.Terrasses sacrées Bard-è Néchandeh et Masjid -I Solaiman, Téhéran,1976,vol 2,Pl.19,GMIS 168,Pl.87,no 5-6.</ref>. در دوره‌های اشکانی<ref>Herrmann,G.The Iranian revival,Oxford,1977,P.15</ref><ref>Orbeli,J.Sasanian and early Islamic metalwork,SPA,1938,vol I,chapter 33,Pp.725-726,Pl.229, no A</ref> و به ویژه ساسانی<ref>ابن ندیم، '''الفهرست'''. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84. </ref> استفاده از آن رواج بیشتری یافت.		خفتانی از دوره هخامنشی با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که تا کمر را می‌پوشانیده به دست آمده است. اغلب خفتان‌ها دولایه و از پوست سمور و یا نمد بسیار ظریف و نازک بود<ref>Schlumberger,D.Le temple de Surkh Kotal en Bactriane,JA,270,1952, Pp. 440-451,Pl.VI</ref><ref>Ghirshman,R.Terrasses sacrées Bard-è Néchandeh et Masjid -I Solaiman, Téhéran,1976,vol 2,Pl.19,GMIS 168,Pl.87,no 5-6.</ref>. در دوره‌های اشکانی<ref>Herrmann,G.The Iranian revival,Oxford,1977,P.15</ref><ref>Orbeli,J.Sasanian and early Islamic metalwork,SPA,1938,vol I,chapter 33,Pp.725-726,Pl.229, no A</ref> و به ویژه ساسانی<ref>ابن ندیم، '''الفهرست'''. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84. </ref> استفاده از آن رواج بیشتری یافت.

	=== ایران بعد از اسلام ===		=== ایران بعد از [[اسلام]] ===
	در صدر اسلام شعرا نیز از خفتان (قفطن) استفاده می‌کرده اند.<~~sup~~>5</~~sup~~> ~~خلیفه~~ عباسی، خفتان ملیله‌دوزی شده‌ای داشت، بدون یقه و به همراه دگمه‌هایی کوچک و نزدیک به هم در روی سینه. جنس آن ابریشمی و یا از دیبای شوشتری و زربفت بود و تصاویری گل و بوته‌ای نقره‌ای رنگی داشت.<~~sup~~>6</~~sup~~> ظاهراً این خفتان‌ها، را می‌توان نوعی "بدنه" (جامه‌ای کوتاه تا کمر که به صورت یکدست بافته می‌شد) دانست که جامه ویژه خلفا نیز بود.<sup>7 </sup> کاربرد اصلی خفتان آن بود که معمولاً میان دو رویه آن را از ریزه‌های ابریشم پُر می‌کردند تا ضربه‌گیری آن در برابر شمشیر و تیر و مانند آن بهتر باشد، و به این ترتیب نوعی [[زره]] پارچه‌ای به شمار می‌رفت. به همین خاطر است که به آن غژآگند = آکنده از قز (ابریشم) نیز گفته‌اند.<sup>8 </sup> سعدی به ~~خفتاني~~ با صد لایه ابریشمی اشاره ~~مي‌کند.~~<~~sup~~>9 </~~sup~~>به هنگام نبرد زره را در زیر و خفتان را روی آن بر تن می‌کردند.<~~sup~~>10</~~sup~~> یعقوب لیث صفاری خفتانی ساده اما رنگ شده از جنس نوع کرباس به نام "فاختی یا فاخته‌ای" ~~مي‌پوشيدند.<sup>11~~</~~sup~~> ظاهراً این جامه بدون نیاز به بریدن و دوختن، به صورت یکدست بافته می‌شد.<sup>12 </sup>		در صدر [[اسلام]] شعرا نیز از خفتان (قفطن) استفاده می‌کرده اند<ref name=":0">متز، آدام. '''الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع.''' نقله الی العربیه محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنه التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج1، ص 16- 17، 227.</ref><ref>Dozy, R. P. R; Dictionnaire détaillé noms des vêtements chez les Arabes, Amsterdam, 1845, pp.162-168, 246-247</ref>. خلیفه عباسی، خفتان ملیله‌دوزی شده‌ای داشت، بدون یقه و به همراه دگمه‌هایی کوچک و نزدیک به هم در روی سینه. جنس آن ابریشمی و یا از دیبای شوشتری و زربفت بود و تصاویری گل و بوته‌ای نقره‌ای رنگی داشت<ref name=":1">متز، آدام. '''الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع.''' نقله الی العربیه محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنه التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج2، ص297.</ref>. ظاهراً این خفتان‌ها، را می‌توان نوعی "بدنه" (جامه‌ای کوتاه تا کمر که به صورت یکدست بافته می‌شد) دانست که جامه ویژه خلفا نیز بود<ref name=":0" />.<sup> </sup> کاربرد اصلی خفتان آن بود که معمولاً میان دو رویه آن را از ریزه‌های ابریشم پُر می‌کردند تا ضربه‌گیری آن در برابر شمشیر و تیر و مانند آن بهتر باشد، و به این ترتیب نوعی [[زره]] پارچه‌ای به شمار می‌رفت. به همین خاطر است که به آن غژآگند = آکنده از قز (ابریشم) نیز گفته‌اند<ref>سعدی، '''بوستان'''. تصحیح غلامحسین یوسفی، خوارزمی، 1368، ص 129، باب چهارم، بیت 2338. </ref>.<sup> </sup> سعدی به خفتانی با صد لایه ابریشمی اشاره می کند<ref>'''زره زیر و خفتانش از بَر کبود'''. به نقل از دهخدا ذیل خفتان. </ref>. به هنگام نبرد زره را در زیر و خفتان را روی آن بر تن می‌کردند<ref>مسعودی، ابی الحسن علی. '''مروج الذهب و معادن الجوهرفی التاریخ'''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص204.</ref>. یعقوب لیث صفاری خفتانی ساده اما رنگ شده از جنس نوع کرباس به نام "فاختی یا فاخته‌ای" می پوشیدند<ref name=":1" />. ظاهراً این جامه بدون نیاز به بریدن و دوختن، به صورت یکدست بافته می‌شد<ref name=":1" />. <sup> </sup>

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
	[[خرقه]]
			* [[خرقه]]
			* [[اسلام]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
	~~1. Rudenko,S.I.Frozen tombs of Siberia,tr.Thompson,Berkeley-Los Angeles, 1970, Pp.82-88, fig 30.~~

	2. Schlumberger,D.Le temple de Surkh Kotal en Bactriane,JA,270,1952, Pp. 440-451,Pl.VI ; Ghirshman,R.Terrasses sacrées Bard-è Néchandeh et Masjid -I Solaiman, Téhéran,1976,vol 2,Pl.19,GMIS 168,Pl.87,no 5-6.

	~~3. Herrmann,G.The Iranian revival,Oxford,1977,P.15 ;Orbeli,J.Sasanian and early Islamic metalwork,SPA,1938,vol I,chapter 33,Pp.725-726,Pl.229, no A.~~

	~~4. ابن ندیم، '''الفهرست'''. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84.~~

	5. متز، آدام. '''الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع.''' نقله الی العربیه محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنه التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج1، ص 16- 17، 227؛

	~~Dozy, R. P. R; Dictionnaire détaillé noms des vêtements chez les Arabes, Amsterdam, 1845, pp.162-168, 246-247.~~

	~~6. متز، ج2، ص297.~~

	~~7. متز، ج1، ص 16- 17، 227.~~

	~~8. سعدی، '''بوستان'''. تصحیح غلامحسین یوسفی، خوارزمی، 1368، ص 129، باب چهارم، بیت 2338.~~

	~~9. '''زره زیر و خفتانش از بَر کبود'''. به نقل از دهخدا ذیل خفتان.~~

	10. مسعودی، ابی الحسن علی. '''مروج الذهب و معادن الجوهرفی التاریخ'''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص204.

	~~11. متز، ج2، ص297.~~

	<references />		<references />

Samei در ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۹

2025-04-20T09:09:58Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''خَفْتان'''، بالاپوشی کوتاه و تا کمر، از ~~پارچة كلفت~~ دو لايه و نسبتاً چسبان با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که بر بدن به صورتی خفت و چسبان قرار می‌گرفت و معمولاً آن را به هنگام رزم مي‌پوشيدند<ref>Rudenko,S.I.Frozen tombs of Siberia,tr.Thompson,Berkeley-Los Angeles, 1970, Pp.82-88, fig 30</ref>.<sup>1</sup>		'''خَفْتان'''، بالاپوشی کوتاه و تا کمر، از پارچه کلفت دو لايه و نسبتاً چسبان با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که بر بدن به صورتی خفت و چسبان قرار می‌گرفت و معمولاً آن را به هنگام رزم مي‌پوشيدند<ref>Rudenko,S.I.Frozen tombs of Siberia,tr.Thompson,Berkeley-Los Angeles, 1970, Pp.82-88, fig 30</ref>.<sup>1</sup>

	=== ایران باستان ===		=== ایران باستان ===
خط ۵:		خط ۵:

	=== ایران بعد از اسلام ===		=== ایران بعد از اسلام ===
	در صدر اسلام شعرا نیز از خفتان (قفطن) استفاده می‌کرده اند.<sup>5</sup> خلیفه عباسی، خفتان ملیله‌دوزی شده‌ای داشت، بدون یقه و به همراه دگمه‌هایی کوچک و نزدیک به هم در روی سینه. جنس آن ابریشمی و یا از دیبای شوشتری و زربفت بود و تصاویری گل و بوته‌ای نقره‌ای رنگی داشت.<sup>6</sup> ظاهراً این خفتان‌ها، را می‌توان نوعی "بدنه" (جامه‌ای کوتاه تا کمر که به صورت یکدست بافته می‌شد) دانست که جامه ویژه خلفا نیز بود.<sup>7 </sup> کاربرد اصلی خفتان آن بود که معمولاً میان دو رویه آن را از ریزه‌های ابریشم پُر می‌کردند تا ضربه‌گیری آن در برابر شمشیر و تیر و مانند آن بهتر باشد، و به این ترتیب نوعی [[زره]] پارچه‌ای به شمار می‌رفت. به همین خاطر است که به آن غژآگند = آکنده از قز (ابریشم) نیز گفته‌اند.<sup>8 </sup> سعدی به خفتاني با صد لایه ابریشمی اشاره ~~مي‌كند~~.<sup>9 </sup>به هنگام نبرد زره را در زیر و خفتان را روی آن بر تن می‌کردند.<sup>10</sup> یعقوب لیث صفاری خفتانی ساده اما رنگ شده از جنس نوع کرباس به نام "فاختی یا فاخته‌ای" مي‌پوشيدند.<sup>11</sup> ظاهراً این جامه بدون نیاز به بریدن و دوختن، به صورت یکدست بافته می‌شد.<sup>12 </sup>		در صدر اسلام شعرا نیز از خفتان (قفطن) استفاده می‌کرده اند.<sup>5</sup> خلیفه عباسی، خفتان ملیله‌دوزی شده‌ای داشت، بدون یقه و به همراه دگمه‌هایی کوچک و نزدیک به هم در روی سینه. جنس آن ابریشمی و یا از دیبای شوشتری و زربفت بود و تصاویری گل و بوته‌ای نقره‌ای رنگی داشت.<sup>6</sup> ظاهراً این خفتان‌ها، را می‌توان نوعی "بدنه" (جامه‌ای کوتاه تا کمر که به صورت یکدست بافته می‌شد) دانست که جامه ویژه خلفا نیز بود.<sup>7 </sup> کاربرد اصلی خفتان آن بود که معمولاً میان دو رویه آن را از ریزه‌های ابریشم پُر می‌کردند تا ضربه‌گیری آن در برابر شمشیر و تیر و مانند آن بهتر باشد، و به این ترتیب نوعی [[زره]] پارچه‌ای به شمار می‌رفت. به همین خاطر است که به آن غژآگند = آکنده از قز (ابریشم) نیز گفته‌اند.<sup>8 </sup> سعدی به خفتاني با صد لایه ابریشمی اشاره مي‌کند.<sup>9 </sup>به هنگام نبرد زره را در زیر و خفتان را روی آن بر تن می‌کردند.<sup>10</sup> یعقوب لیث صفاری خفتانی ساده اما رنگ شده از جنس نوع کرباس به نام "فاختی یا فاخته‌ای" مي‌پوشيدند.<sup>11</sup> ظاهراً این جامه بدون نیاز به بریدن و دوختن، به صورت یکدست بافته می‌شد.<sup>12 </sup>

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	4. ابن ندیم، '''الفهرست'''. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84.		4. ابن ندیم، '''الفهرست'''. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84.

	5. متز، آدام. '''~~الحضارة الاسلامیة~~ فی القرن الرابع.''' نقله الی ~~العربیة~~ محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: ~~لجنة~~ التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج1، ص 16- 17، 227؛		5. متز، آدام. '''الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع.''' نقله الی العربیه محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنه التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج1، ص 16- 17، 227؛

	Dozy, R. P. R; Dictionnaire détaillé noms des vêtements chez les Arabes, Amsterdam, 1845, pp.162-168, 246-247.		Dozy, R. P. R; Dictionnaire détaillé noms des vêtements chez les Arabes, Amsterdam, 1845, pp.162-168, 246-247.
خط ۳۱:		خط ۳۱:
	9. '''زره زیر و خفتانش از بَر کبود'''. به نقل از دهخدا ذیل خفتان.		9. '''زره زیر و خفتانش از بَر کبود'''. به نقل از دهخدا ذیل خفتان.

	10. مسعودی، ابی الحسن علی. '''مروج الذهب و معادن الجوهرفی التاریخ'''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، ~~الطبعة~~ الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص204.		10. مسعودی، ابی الحسن علی. '''مروج الذهب و معادن الجوهرفی التاریخ'''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص204.

	11. متز، ج2، ص297.		11. متز، ج2، ص297.

Samei در ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۶

2025-04-20T09:06:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۶
خط ۲:		خط ۲:

	=== ایران باستان ===		=== ایران باستان ===
	خفتانی از دوره هخامنشی با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که تا کمر را می‌پوشانیده به دست آمده است. اغلب خفتان‌ها دولایه و از پوست سمور و یا نمد بسیار ظریف و نازک بود<ref>Schlumberger,D.Le temple de Surkh Kotal en Bactriane,JA,270,1952, Pp. 440-451,Pl.VI</ref><ref>Ghirshman,R.Terrasses sacrées Bard-è Néchandeh et Masjid -I Solaiman, Téhéran,1976,vol 2,Pl.19,GMIS 168,Pl.87,no 5-6.</ref>. در دوره‌های اشکانی<~~sup~~>3 </~~sup~~> و به ویژه ساسانی<ref>ابن ندیم، '''الفهرست'''. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84. </ref> استفاده از آن رواج بیشتری یافت.		خفتانی از دوره هخامنشی با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که تا کمر را می‌پوشانیده به دست آمده است. اغلب خفتان‌ها دولایه و از پوست سمور و یا نمد بسیار ظریف و نازک بود<ref>Schlumberger,D.Le temple de Surkh Kotal en Bactriane,JA,270,1952, Pp. 440-451,Pl.VI</ref><ref>Ghirshman,R.Terrasses sacrées Bard-è Néchandeh et Masjid -I Solaiman, Téhéran,1976,vol 2,Pl.19,GMIS 168,Pl.87,no 5-6.</ref>. در دوره‌های اشکانی<ref>Herrmann,G.The Iranian revival,Oxford,1977,P.15</ref><ref>Orbeli,J.Sasanian and early Islamic metalwork,SPA,1938,vol I,chapter 33,Pp.725-726,Pl.229, no A</ref> و به ویژه ساسانی<ref>ابن ندیم، '''الفهرست'''. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84. </ref> استفاده از آن رواج بیشتری یافت.

	=== ایران بعد از اسلام ===		=== ایران بعد از اسلام ===
	در صدر اسلام شعرا نیز از خفتان (قفطن) استفاده می‌کرده اند.<sup>5</sup> خلیفه عباسی، خفتان ملیله‌دوزی شده‌ای داشت، بدون یقه و به همراه دگمه‌هایی کوچک و نزدیک به هم در روی سینه. جنس آن ابریشمی و یا از دیبای شوشتری و زربفت بود و تصاویری گل و بوته‌ای نقره‌ای رنگی داشت.<sup>6</sup> ظاهراً این خفتان‌ها، را می‌توان نوعی "بدنه" (جامه‌ای کوتاه تا کمر که به صورت یکدست بافته می‌شد) دانست که جامه ویژه خلفا نیز بود.<sup>7 </sup> کاربرد اصلی خفتان آن بود که معمولاً میان دو رویه آن را از ریزه‌های ابریشم پُر می‌کردند تا ضربه‌گیری آن در برابر شمشیر و تیر و مانند آن بهتر باشد، و به این ترتیب نوعی زره پارچه‌ای به شمار می‌رفت. به همین خاطر است که به آن غژآگند = آکنده از قز (ابریشم) نیز گفته‌اند.<sup>8 </sup> سعدی به خفتاني با صد لایه ابریشمی اشاره مي‌كند.<sup>9 </sup>به هنگام نبرد زره را در زیر و خفتان را روی آن بر تن می‌کردند.<sup>10</sup> یعقوب لیث صفاری خفتانی ساده اما رنگ شده از جنس نوع کرباس به نام "فاختی یا فاخته‌ای" مي‌پوشيدند.<sup>11</sup> ظاهراً این جامه بدون نیاز به بریدن و دوختن، به صورت یکدست بافته می‌شد.<sup>12 </sup>		در صدر اسلام شعرا نیز از خفتان (قفطن) استفاده می‌کرده اند.<sup>5</sup> خلیفه عباسی، خفتان ملیله‌دوزی شده‌ای داشت، بدون یقه و به همراه دگمه‌هایی کوچک و نزدیک به هم در روی سینه. جنس آن ابریشمی و یا از دیبای شوشتری و زربفت بود و تصاویری گل و بوته‌ای نقره‌ای رنگی داشت.<sup>6</sup> ظاهراً این خفتان‌ها، را می‌توان نوعی "بدنه" (جامه‌ای کوتاه تا کمر که به صورت یکدست بافته می‌شد) دانست که جامه ویژه خلفا نیز بود.<sup>7 </sup> کاربرد اصلی خفتان آن بود که معمولاً میان دو رویه آن را از ریزه‌های ابریشم پُر می‌کردند تا ضربه‌گیری آن در برابر شمشیر و تیر و مانند آن بهتر باشد، و به این ترتیب نوعی [[زره]] پارچه‌ای به شمار می‌رفت. به همین خاطر است که به آن غژآگند = آکنده از قز (ابریشم) نیز گفته‌اند.<sup>8 </sup> سعدی به خفتاني با صد لایه ابریشمی اشاره مي‌كند.<sup>9 </sup>به هنگام نبرد زره را در زیر و خفتان را روی آن بر تن می‌کردند.<sup>10</sup> یعقوب لیث صفاری خفتانی ساده اما رنگ شده از جنس نوع کرباس به نام "فاختی یا فاخته‌ای" مي‌پوشيدند.<sup>11</sup> ظاهراً این جامه بدون نیاز به بریدن و دوختن، به صورت یکدست بافته می‌شد.<sup>12 </sup>

	نیز نگاه کنید به		== نیز نگاه کنید به ==
			[[خرقه]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
خط ۳۴:		خط ۳۵:
	11. متز، ج2، ص297.		11. متز، ج2، ص297.

			<references />

			== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
	محمدرضا چیت ساز		محمدرضا چیت ساز

Samei در ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۲

2025-04-20T09:02:26Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۲
خط ۱:		خط ۱:
	'''خَفْتان'''، بالاپوشی کوتاه و تا کمر، از پارچة كلفت دو لايه و نسبتاً چسبان با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که بر بدن به صورتی خفت و چسبان قرار می‌گرفت و معمولاً آن را به هنگام رزم مي‌پوشيدند.<sup>1</sup>		'''خَفْتان'''، بالاپوشی کوتاه و تا کمر، از پارچة كلفت دو لايه و نسبتاً چسبان با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که بر بدن به صورتی خفت و چسبان قرار می‌گرفت و معمولاً آن را به هنگام رزم مي‌پوشيدند<ref>Rudenko,S.I.Frozen tombs of Siberia,tr.Thompson,Berkeley-Los Angeles, 1970, Pp.82-88, fig 30</ref>.<sup>1</sup>

	~~'''~~ایران باستان~~''':~~ خفتانی از دوره هخامنشی با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که تا کمر را می‌پوشانیده به دست آمده است. اغلب خفتان‌ها دولایه و از پوست سمور و یا نمد بسیار ظریف و نازک بود.<~~sup~~>2 </~~sup~~> در دوره‌های اشکانی<sup>3 </sup> و به ویژه ساسانی<~~sup~~>4 </~~sup~~> استفاده از آن رواج بیشتری یافت.		=== ایران باستان ===
			خفتانی از دوره هخامنشی با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که تا کمر را می‌پوشانیده به دست آمده است. اغلب خفتان‌ها دولایه و از پوست سمور و یا نمد بسیار ظریف و نازک بود<ref>Schlumberger,D.Le temple de Surkh Kotal en Bactriane,JA,270,1952, Pp. 440-451,Pl.VI</ref><ref>Ghirshman,R.Terrasses sacrées Bard-è Néchandeh et Masjid -I Solaiman, Téhéran,1976,vol 2,Pl.19,GMIS 168,Pl.87,no 5-6.</ref>. در دوره‌های اشکانی<sup>3 </sup> و به ویژه ساسانی<ref>ابن ندیم، '''الفهرست'''. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84. </ref> استفاده از آن رواج بیشتری یافت.

	~~'''~~ایران بعد از اسلام~~''':~~ در صدر اسلام شعرا نیز از خفتان (قفطن) استفاده می‌کرده اند.<sup>5</sup> خلیفه عباسی، خفتان ملیله‌دوزی شده‌ای داشت، بدون یقه و به همراه دگمه‌هایی کوچک و نزدیک به هم در روی سینه. جنس آن ابریشمی و یا از دیبای شوشتری و زربفت بود و تصاویری گل و بوته‌ای نقره‌ای رنگی داشت.<sup>6</sup> ظاهراً این خفتان‌ها، را می‌توان نوعی "بدنه" (جامه‌ای کوتاه تا کمر که به صورت یکدست بافته می‌شد) دانست که جامه ویژه خلفا نیز بود.<sup>7 </sup> کاربرد اصلی خفتان آن بود که معمولاً میان دو رویه آن را از ریزه‌های ابریشم پُر می‌کردند تا ضربه‌گیری آن در برابر شمشیر و تیر و مانند آن بهتر باشد، و به این ترتیب نوعی زره پارچه‌ای به شمار می‌رفت. به همین خاطر است که به آن غژآگند = آکنده از قز (ابریشم) نیز گفته‌اند.<sup>8 </sup> سعدی به خفتاني با صد لایه ابریشمی اشاره مي‌كند.<sup>9 </sup>به هنگام نبرد زره را در زیر و خفتان را روی آن بر تن می‌کردند.<sup>10</sup> یعقوب لیث صفاری خفتانی ساده اما رنگ شده از جنس نوع کرباس به نام "فاختی یا فاخته‌ای" مي‌پوشيدند.<sup>11</sup> ظاهراً این جامه بدون نیاز به بریدن و دوختن، به صورت یکدست بافته می‌شد.<sup>12 </sup>		=== ایران بعد از اسلام ===
			در صدر اسلام شعرا نیز از خفتان (قفطن) استفاده می‌کرده اند.<sup>5</sup> خلیفه عباسی، خفتان ملیله‌دوزی شده‌ای داشت، بدون یقه و به همراه دگمه‌هایی کوچک و نزدیک به هم در روی سینه. جنس آن ابریشمی و یا از دیبای شوشتری و زربفت بود و تصاویری گل و بوته‌ای نقره‌ای رنگی داشت.<sup>6</sup> ظاهراً این خفتان‌ها، را می‌توان نوعی "بدنه" (جامه‌ای کوتاه تا کمر که به صورت یکدست بافته می‌شد) دانست که جامه ویژه خلفا نیز بود.<sup>7 </sup> کاربرد اصلی خفتان آن بود که معمولاً میان دو رویه آن را از ریزه‌های ابریشم پُر می‌کردند تا ضربه‌گیری آن در برابر شمشیر و تیر و مانند آن بهتر باشد، و به این ترتیب نوعی زره پارچه‌ای به شمار می‌رفت. به همین خاطر است که به آن غژآگند = آکنده از قز (ابریشم) نیز گفته‌اند.<sup>8 </sup> سعدی به خفتاني با صد لایه ابریشمی اشاره مي‌كند.<sup>9 </sup>به هنگام نبرد زره را در زیر و خفتان را روی آن بر تن می‌کردند.<sup>10</sup> یعقوب لیث صفاری خفتانی ساده اما رنگ شده از جنس نوع کرباس به نام "فاختی یا فاخته‌ای" مي‌پوشيدند.<sup>11</sup> ظاهراً این جامه بدون نیاز به بریدن و دوختن، به صورت یکدست بافته می‌شد.<sup>12 </sup>

	~~'''مآخذ''':~~		نیز نگاه کنید به

			== مآخذ ==
	1. Rudenko,S.I.Frozen tombs of Siberia,tr.Thompson,Berkeley-Los Angeles, 1970, Pp.82-88, fig 30.		1. Rudenko,S.I.Frozen tombs of Siberia,tr.Thompson,Berkeley-Los Angeles, 1970, Pp.82-88, fig 30.

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''خَفْتان'''، بالاپوشی کوتاه و تا کمر، از پارچة كلفت دو لايه و نسبتاً چسبان با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که بر بدن به صورتی خفت و چسبان قرار می‌گرفت و معمولاً آن را به هنگام رزم مي‌پوشيدند.¹ '''ایران باستان''': خفتانی از دوره هخامنشی با آ...» ایجاد کرد

2024-08-13T05:27:18Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''خَفْتان'''، بالاپوشی کوتاه و تا کمر، از پارچة كلفت دو لايه و نسبتاً چسبان با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که بر بدن به صورتی خفت و چسبان قرار می‌گرفت و معمولاً آن را به هنگام رزم مي‌پوشيدند.1 '''ایران باستان''': خفتانی از دوره هخامنشی با آ...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''خَفْتان'''، بالاپوشی کوتاه و تا کمر، از پارچة كلفت دو لايه و نسبتاً چسبان با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که بر بدن به صورتی خفت و چسبان قرار می‌گرفت و معمولاً آن را به هنگام رزم مي‌پوشيدند.1

'''ایران باستان''': خفتانی از دوره هخامنشی با آستین‌هایی بلند و جلو بسته که تا کمر را می‌پوشانیده به دست آمده است. اغلب خفتان‌ها دولایه و از پوست سمور و یا نمد بسیار ظریف و نازک بود.2 در دوره‌های اشکانی3 و به ویژه ساسانی4 استفاده از آن رواج بیشتری یافت.

'''ایران بعد از اسلام''': در صدر اسلام شعرا نیز از خفتان (قفطن) استفاده می‌کرده اند.5 خلیفه عباسی، خفتان ملیله‌دوزی شده‌ای داشت، بدون یقه و به همراه دگمه‌هایی کوچک و نزدیک به هم در روی سینه. جنس آن ابریشمی و یا از دیبای شوشتری و زربفت بود و تصاویری گل و بوته‌ای نقره‌ای رنگی داشت.6 ظاهراً این خفتان‌ها، را می‌توان نوعی "بدنه" (جامه‌ای کوتاه تا کمر که به صورت یکدست بافته می‌شد) دانست که جامه ویژه خلفا نیز بود.7 کاربرد اصلی خفتان آن بود که معمولاً میان دو رویه آن را از ریزه‌های ابریشم پُر می‌کردند تا ضربه‌گیری آن در برابر شمشیر و تیر و مانند آن بهتر باشد، و به این ترتیب نوعی زره پارچه‌ای به شمار می‌رفت. به همین خاطر است که به آن غژآگند = آکنده از قز (ابریشم) نیز گفته‌اند.8 سعدی به خفتاني با صد لایه ابریشمی اشاره مي‌كند.9 به هنگام نبرد زره را در زیر و خفتان را روی آن بر تن می‌کردند.10 یعقوب لیث صفاری خفتانی ساده اما رنگ شده از جنس نوع کرباس به نام "فاختی یا فاخته‌ای" مي‌پوشيدند.11 ظاهراً این جامه بدون نیاز به بریدن و دوختن، به صورت یکدست بافته می‌شد.12 

'''مآخذ''':

1. Rudenko,S.I.Frozen tombs of Siberia,tr.Thompson,Berkeley-Los Angeles, 1970, Pp.82-88, fig 30.

2. Schlumberger,D.Le temple de Surkh Kotal en Bactriane,JA,270,1952, Pp. 440-451,Pl.VI ; Ghirshman,R.Terrasses sacrées Bard-è Néchandeh et Masjid -I Solaiman, Téhéran,1976,vol 2,Pl.19,GMIS 168,Pl.87,no 5-6.

3. Herrmann,G.The Iranian revival,Oxford,1977,P.15 ;Orbeli,J.Sasanian and early Islamic metalwork,SPA,1938,vol I,chapter 33,Pp.725-726,Pl.229, no A.

4. ابن ندیم، '''الفهرست'''. طبع گوستاو فلوگل، لایپزیگ، 1871- 1872م، ص84.

5. متز، آدام. '''الحضارة الاسلامیة فی القرن الرابع.''' نقله الی العربیة محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنة التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج1، ص 16- 17، 227؛

Dozy, R. P. R; Dictionnaire détaillé noms des vêtements chez les Arabes, Amsterdam, 1845, pp.162-168, 246-247.

6. متز، ج2، ص297.

7. متز، ج1، ص 16- 17، 227.

8. سعدی، '''بوستان'''. تصحیح غلامحسین یوسفی، خوارزمی، 1368، ص 129، باب چهارم، بیت 2338.

9. '''زره زیر و خفتانش از بَر کبود'''. به نقل از دهخدا ذیل خفتان.

10. مسعودی، ابی الحسن علی. '''مروج الذهب و معادن الجوهرفی التاریخ'''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعة الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص204.

11. متز، ج2، ص297.

محمدرضا چیت ساز