https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C خیام نیشابوری - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-16T03:05:28Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=10487&oldid=prev Karimian در ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۵ 2025-06-11T20:45:57Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[امام زاده|امامزاده]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[امام زاده|امامزاده]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فارسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فارسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مآخذ&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </del>مآخذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:ادبیات و زبان شناسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:ادبیات]]</div></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=10316&oldid=prev Samei: /* نیز نگاه کنید به */ 2025-06-09T22:22:50Z <p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فارسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فارسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>مآخذ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=10315&oldid=prev Samei در ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۲ 2025-06-09T22:22:25Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Nuq2n1.jpg|بندانگشتی|خیام نیشابوری برگرفته از وبسایت ویستا قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://vista.ir/w/a/34/nuq2n/%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C-%7C-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Nuq2n1.jpg|بندانگشتی|خیام نیشابوری برگرفته از وبسایت ویستا قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>https://vista.ir/w/a/34/nuq2n/%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C-%7C-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://vista.ir/w/a/34/nuq2n]</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[خیام نیشابوری|خیام‌ نیشابوری]]&#039;&#039;&#039; (439 ـ میان 515 تا 517 ق) فیلسوف‌، ریاضیدان‌، منجم‌، شاعر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[خیام نیشابوری|خیام‌ نیشابوری]]&#039;&#039;&#039; (439 ـ میان 515 تا 517 ق) فیلسوف‌، ریاضیدان‌، منجم‌، شاعر</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حجه الحق حكیم‌ ابوالفتح‌ عمر بن‌ ابراهیم‌ خیامی نیشابوری مشهور به «خیام‌» در [[نیشابور]] زاده شد. معاصر ملكشاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] (حک 465ـ 485 ق) و [[پزشکی|پزشک]] ومنجم‌ دربار او بود&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. ''گنجینه سخن‌''. تهران‌: دانشگاه تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.&lt;/ref&gt;. افزون‌ بر نجوم‌ و[[پزشکی|پزشكی]] در حكمت‌، ریاضی و فلسفه مهارت‌ داشت‌. شهرت‌ او در زمان‌ حیاتش‌ مرهون‌ حكمت‌ ونه شاعری او بود. معاصران‌ خیام‌ وی را در حكمت‌ تالی [[ابن سینا، پزشک|ابن‌ سینا]] و در احكام‌ نجوم‌ قول‌ او را مسلم میدانستند&lt;ref&gt;خانلری (كیا)، زهرا. ''فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری.'' تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حجه الحق حكیم‌ ابوالفتح‌ عمر بن‌ ابراهیم‌ خیامی نیشابوری مشهور به «خیام‌» در [[نیشابور]] زاده شد. معاصر ملكشاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] (حک 465ـ 485 ق) و [[پزشکی|پزشک]] ومنجم‌ دربار او بود&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''گنجینه سخن‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''. تهران‌: دانشگاه تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.&lt;/ref&gt;. افزون‌ بر نجوم‌ و[[پزشکی|پزشكی]] در حكمت‌، ریاضی و فلسفه مهارت‌ داشت‌. شهرت‌ او در زمان‌ حیاتش‌ مرهون‌ حكمت‌ ونه شاعری او بود. معاصران‌ خیام‌ وی را در حكمت‌ تالی [[ابن سینا، پزشک|ابن‌ سینا]] و در احكام‌ نجوم‌ قول‌ او را مسلم میدانستند&lt;ref&gt;خانلری (كیا)، زهرا. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>.'' تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیام‌ به امر ملكشاه و با همكاری ابوالعباس‌ لوكری و ابوالفتح‌ خازنی در 467 ق رصد خانه ای بنیاد نهاد كه تا هنگام‌ مرگ‌ ملكشاه دایر بود&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. ''گنجینه سخن‌''. تهران‌: دانشگاه تهران‌، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چ‌ 3، </del>1353، ج‌ 2، ص‌ 77.&lt;/ref&gt;. پس‌ از مرگ‌ پیكرش‌ را در صحن‌ [[امام زاده|امامزاده]] محروق در نیم‌فرسنگی [[نیشابور]] به خاک سپردند&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. ''كارنامه بزرگان‌ ایران‌.'' تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیام‌ به امر ملكشاه و با همكاری ابوالعباس‌ لوكری و ابوالفتح‌ خازنی در 467 ق رصد خانه ای بنیاد نهاد كه تا هنگام‌ مرگ‌ ملكشاه دایر بود&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''گنجینه سخن‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''. تهران‌: دانشگاه تهران‌، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.&lt;/ref&gt;. پس‌ از مرگ‌ پیكرش‌ را در صحن‌ [[امام زاده|امامزاده]] محروق در نیم‌فرسنگی [[نیشابور]] به خاک سپردند&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''كارنامه بزرگان‌ ایران‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>.'' تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروز آوازه خیام‌ به سبب‌ رباعی های اوست‌، در حالی كه در مراجع‌ و منابع‌ قدیم‌ از او در زمره ‌دانشمندان‌، ریاضیدانان‌ و منجمان‌ و نه در ردیف‌ شاعران‌ یاد شده است‌. انتخاب‌ قالب‌ رباعی برای ‌سرودن‌ اشعار با شخصیت‌ وی كه آدم‌ درازگو و درازنویسی نبوده و نیز با فلسفه وی سازگاری داشته است‌&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. ''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 15.&lt;/ref&gt;. رباعی های او بسیار ساده و شامل‌ معانی عالی است‌. در این‌ رباعیها خیام‌ افكار فلسفی خود را بیان‌ میكند. تعداد رباعیهای او را برخی 57 و بعضی 66 دانسته اند&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. ''تاریخ‌ ادبیات‌ در ایران‌.'' تهران‌: ابن‌ سینا، چ‌ 4، 1347، ج‌ 2، ص‌ 529.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروز آوازه خیام‌ به سبب‌ رباعی های اوست‌، در حالی كه در مراجع‌ و منابع‌ قدیم‌ از او در زمره ‌دانشمندان‌، ریاضیدانان‌ و منجمان‌ و نه در ردیف‌ شاعران‌ یاد شده است‌. انتخاب‌ قالب‌ رباعی برای ‌سرودن‌ اشعار با شخصیت‌ وی كه آدم‌ درازگو و درازنویسی نبوده و نیز با فلسفه وی سازگاری داشته است‌&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 15.&lt;/ref&gt;. رباعی های او بسیار ساده و شامل‌ معانی عالی است‌. در این‌ رباعیها خیام‌ افكار فلسفی خود را بیان‌ میكند. تعداد رباعیهای او را برخی 57 و بعضی 66 دانسته اند&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''تاریخ‌ ادبیات‌ در ایران‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>.'' تهران‌: ابن‌ سینا، چ‌ 4، 1347، ج‌ 2، ص‌ 529.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قدیم‌ترین‌ مأخذی كه چند رباعی از خیام‌ در آن‌ ثبت‌ شده، ''سندبادنامه'' ظهیری سمرقندی نوشته555 ق است‌ كه تعداد آنها به 5 رباعی میرسد&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. ''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 17 و 18.&lt;/ref&gt;. نخستین‌ بار فیتزجرالد [Fitz Gerald]انگلیسی رباعی های او رابه انگلیسی برگردانیده است‌&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. '''''كارنامه بزرگان‌ ایران‌'''.'' تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;. از دیگر آثارش‌ در [[عربی]] و [[فارسی]] میتوان‌ ''رساله جبر و مقابله''، ''رساله وجودیه، نوروزنامه'' و جز آنها را نام‌ برد&lt;ref&gt;خانلری (كیا)، زهرا. ''فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری.'' تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قدیم‌ترین‌ مأخذی كه چند رباعی از خیام‌ در آن‌ ثبت‌ شده، ''سندبادنامه'' ظهیری سمرقندی نوشته555 ق است‌ كه تعداد آنها به 5 رباعی میرسد&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 17 و 18.&lt;/ref&gt;. نخستین‌ بار فیتزجرالد [Fitz Gerald]انگلیسی رباعی های او رابه انگلیسی برگردانیده است‌&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. '''''كارنامه بزرگان‌ ایران‌'''.'' تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;. از دیگر آثارش‌ در [[عربی]] و [[فارسی]] میتوان‌ ''رساله جبر و مقابله''، ''رساله وجودیه، نوروزنامه'' و جز آنها را نام‌ برد&lt;ref&gt;خانلری (كیا)، زهرا. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>''فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</ins>.'' تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:ادبیات و زبان شناسی]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:ادبیات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات]]</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=9939&oldid=prev Karimian در ‏۷ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۶ 2025-06-07T21:46:20Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[خیام نیشابوری|خیام‌ نیشابوری]]&#039;&#039;&#039; (439 ـ میان 515 تا 517 ق) فیلسوف‌، ریاضیدان‌، منجم‌، شاعر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;[[خیام نیشابوری|خیام‌ نیشابوری]]&#039;&#039;&#039; (439 ـ میان 515 تا 517 ق) فیلسوف‌، ریاضیدان‌، منجم‌، شاعر</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حجه الحق حكیم‌ ابوالفتح‌ عمر بن‌ ابراهیم‌ خیامی نیشابوری مشهور به «خیام‌» در [[نیشابور]] زاده شد. معاصر ملكشاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] (حک 465ـ 485 ق) و [[پزشکی|پزشک]] ومنجم‌ دربار او بود&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''گنجینه سخن‌<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''. تهران‌: دانشگاه تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.&lt;/ref&gt;. افزون‌ بر نجوم‌ و[[پزشکی|پزشكی]] در حكمت‌، ریاضی و فلسفه مهارت‌ داشت‌. شهرت‌ او در زمان‌ حیاتش‌ مرهون‌ حكمت‌ ونه شاعری او بود. معاصران‌ خیام‌ وی را در حكمت‌ تالی [[ابن سینا، پزشک|ابن‌ سینا]] و در احكام‌ نجوم‌ قول‌ او را مسلم میدانستند&lt;ref&gt;خانلری (كیا)، زهرا. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>.'' تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حجه الحق حكیم‌ ابوالفتح‌ عمر بن‌ ابراهیم‌ خیامی نیشابوری مشهور به «خیام‌» در [[نیشابور]] زاده شد. معاصر ملكشاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] (حک 465ـ 485 ق) و [[پزشکی|پزشک]] ومنجم‌ دربار او بود&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. ''گنجینه سخن‌''. تهران‌: دانشگاه تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.&lt;/ref&gt;. افزون‌ بر نجوم‌ و[[پزشکی|پزشكی]] در حكمت‌، ریاضی و فلسفه مهارت‌ داشت‌. شهرت‌ او در زمان‌ حیاتش‌ مرهون‌ حكمت‌ ونه شاعری او بود. معاصران‌ خیام‌ وی را در حكمت‌ تالی [[ابن سینا، پزشک|ابن‌ سینا]] و در احكام‌ نجوم‌ قول‌ او را مسلم میدانستند&lt;ref&gt;خانلری (كیا)، زهرا. ''فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری.'' تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیام‌ به امر ملكشاه و با همكاری ابوالعباس‌ لوكری و ابوالفتح‌ خازنی در 467 ق رصد خانه ای بنیاد نهاد كه تا هنگام‌ مرگ‌ ملكشاه دایر بود&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''گنجینه سخن‌<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''. تهران‌: دانشگاه تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.&lt;/ref&gt;. پس‌ از مرگ‌ پیكرش‌ را در صحن‌ [[امام زاده|امامزاده]] محروق در نیم‌فرسنگی [[نیشابور]] به خاک سپردند&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''كارنامه بزرگان‌ ایران‌<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>.'' تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیام‌ به امر ملكشاه و با همكاری ابوالعباس‌ لوكری و ابوالفتح‌ خازنی در 467 ق رصد خانه ای بنیاد نهاد كه تا هنگام‌ مرگ‌ ملكشاه دایر بود&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. ''گنجینه سخن‌''. تهران‌: دانشگاه تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.&lt;/ref&gt;. پس‌ از مرگ‌ پیكرش‌ را در صحن‌ [[امام زاده|امامزاده]] محروق در نیم‌فرسنگی [[نیشابور]] به خاک سپردند&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. ''كارنامه بزرگان‌ ایران‌.'' تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروز آوازه خیام‌ به سبب‌ رباعی های اوست‌، در حالی كه در مراجع‌ و منابع‌ قدیم‌ از او در زمره ‌دانشمندان‌، ریاضیدانان‌ و منجمان‌ و نه در ردیف‌ شاعران‌ یاد شده است‌. انتخاب‌ قالب‌ رباعی برای ‌سرودن‌ اشعار با شخصیت‌ وی كه آدم‌ درازگو و درازنویسی نبوده و نیز با فلسفه وی سازگاری داشته است‌&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 15.&lt;/ref&gt;. رباعی های او بسیار ساده و شامل‌ معانی عالی است‌. در این‌ رباعیها خیام‌ افكار فلسفی خود را بیان‌ میكند. تعداد رباعیهای او را برخی 57 و بعضی 66 دانسته اند&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''تاریخ‌ ادبیات‌ در ایران‌<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>.'' تهران‌: ابن‌ سینا، چ‌ 4، 1347، ج‌ 2، ص‌ 529.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروز آوازه خیام‌ به سبب‌ رباعی های اوست‌، در حالی كه در مراجع‌ و منابع‌ قدیم‌ از او در زمره ‌دانشمندان‌، ریاضیدانان‌ و منجمان‌ و نه در ردیف‌ شاعران‌ یاد شده است‌. انتخاب‌ قالب‌ رباعی برای ‌سرودن‌ اشعار با شخصیت‌ وی كه آدم‌ درازگو و درازنویسی نبوده و نیز با فلسفه وی سازگاری داشته است‌&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. ''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 15.&lt;/ref&gt;. رباعی های او بسیار ساده و شامل‌ معانی عالی است‌. در این‌ رباعیها خیام‌ افكار فلسفی خود را بیان‌ میكند. تعداد رباعیهای او را برخی 57 و بعضی 66 دانسته اند&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. ''تاریخ‌ ادبیات‌ در ایران‌.'' تهران‌: ابن‌ سینا، چ‌ 4، 1347، ج‌ 2، ص‌ 529.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قدیم‌ترین‌ مأخذی كه چند رباعی از خیام‌ در آن‌ ثبت‌ شده، ''سندبادنامه'' ظهیری سمرقندی نوشته555 ق است‌ كه تعداد آنها به 5 رباعی میرسد&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 17 و 18.&lt;/ref&gt;. نخستین‌ بار فیتزجرالد [Fitz Gerald]انگلیسی رباعی های او رابه انگلیسی برگردانیده است‌&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. '''''كارنامه بزرگان‌ ایران‌'''.'' تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;. از دیگر آثارش‌ در [[عربی]] و [[فارسی]] میتوان‌ ''رساله جبر و مقابله''، ''رساله وجودیه، نوروزنامه'' و جز آنها را نام‌ برد&lt;ref&gt;خانلری (كیا)، زهرا. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>''فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>.'' تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قدیم‌ترین‌ مأخذی كه چند رباعی از خیام‌ در آن‌ ثبت‌ شده، ''سندبادنامه'' ظهیری سمرقندی نوشته555 ق است‌ كه تعداد آنها به 5 رباعی میرسد&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. ''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 17 و 18.&lt;/ref&gt;. نخستین‌ بار فیتزجرالد [Fitz Gerald]انگلیسی رباعی های او رابه انگلیسی برگردانیده است‌&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. '''''كارنامه بزرگان‌ ایران‌'''.'' تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;. از دیگر آثارش‌ در [[عربی]] و [[فارسی]] میتوان‌ ''رساله جبر و مقابله''، ''رساله وجودیه، نوروزنامه'' و جز آنها را نام‌ برد&lt;ref&gt;خانلری (كیا)، زهرا. ''فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری.'' تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:ادبیات و زبان شناسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:ادبیات]]</div></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=9598&oldid=prev Karimian در ‏۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۴ 2025-06-05T21:04:53Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیام‌ به امر ملكشاه و با همكاری ابوالعباس‌ لوكری و ابوالفتح‌ خازنی در 467 ق رصد خانه ای بنیاد نهاد كه تا هنگام‌ مرگ‌ ملكشاه دایر بود&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;گنجینه سخن‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران‌: دانشگاه تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.&lt;/ref&gt;. پس‌ از مرگ‌ پیكرش‌ را در صحن‌ [[امام زاده|امامزاده]] محروق در نیم‌فرسنگی [[نیشابور]] به خاک سپردند&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كارنامه بزرگان‌ ایران‌&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیام‌ به امر ملكشاه و با همكاری ابوالعباس‌ لوكری و ابوالفتح‌ خازنی در 467 ق رصد خانه ای بنیاد نهاد كه تا هنگام‌ مرگ‌ ملكشاه دایر بود&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;گنجینه سخن‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران‌: دانشگاه تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.&lt;/ref&gt;. پس‌ از مرگ‌ پیكرش‌ را در صحن‌ [[امام زاده|امامزاده]] محروق در نیم‌فرسنگی [[نیشابور]] به خاک سپردند&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كارنامه بزرگان‌ ایران‌&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروز آوازه خیام‌ به سبب‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعیهای </del>اوست‌، در حالی كه در مراجع‌ و منابع‌ قدیم‌ از او در زمره ‌دانشمندان‌، ریاضیدانان‌ و منجمان‌ و نه در ردیف‌ شاعران‌ یاد شده است‌. انتخاب‌ قالب‌ رباعی برای ‌سرودن‌ اشعار با شخصیت‌ وی كه آدم‌ درازگو و درازنویسی نبوده و نیز با فلسفه وی سازگاری داشته است‌&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. '''''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌'''''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 15.&lt;/ref&gt;. رباعی های او بسیار ساده و شامل‌ معانی عالی است‌. در این‌ رباعیها خیام‌ افكار فلسفی خود را بیان‌ میكند. تعداد رباعیهای او را برخی 57 و بعضی 66 دانسته اند&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ در ایران‌'''.'' تهران‌: ابن‌ سینا، چ‌ 4، 1347، ج‌ 2، ص‌ 529.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروز آوازه خیام‌ به سبب‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعی های </ins>اوست‌، در حالی كه در مراجع‌ و منابع‌ قدیم‌ از او در زمره ‌دانشمندان‌، ریاضیدانان‌ و منجمان‌ و نه در ردیف‌ شاعران‌ یاد شده است‌. انتخاب‌ قالب‌ رباعی برای ‌سرودن‌ اشعار با شخصیت‌ وی كه آدم‌ درازگو و درازنویسی نبوده و نیز با فلسفه وی سازگاری داشته است‌&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. '''''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌'''''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 15.&lt;/ref&gt;. رباعی های او بسیار ساده و شامل‌ معانی عالی است‌. در این‌ رباعیها خیام‌ افكار فلسفی خود را بیان‌ میكند. تعداد رباعیهای او را برخی 57 و بعضی 66 دانسته اند&lt;ref&gt;صفا، ذبیح‌الله. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ در ایران‌'''.'' تهران‌: ابن‌ سینا، چ‌ 4، 1347، ج‌ 2، ص‌ 529.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قدیم‌ترین‌ مأخذی كه چند رباعی از خیام‌ در آن‌ ثبت‌ شده، &#039;&#039;سندبادنامه&#039;&#039; ظهیری سمرقندی نوشته555 ق است‌ كه تعداد آنها به 5 رباعی میرسد&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 17 و 18.&lt;/ref&gt;. نخستین‌ بار فیتزجرالد [Fitz Gerald]انگلیسی رباعی های او رابه انگلیسی برگردانیده است‌&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كارنامه بزرگان‌ ایران‌&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;. از دیگر آثارش‌ در [[عربی]] و [[فارسی]] میتوان‌ &#039;&#039;رساله جبر و مقابله&#039;&#039;، &#039;&#039;رساله وجودیه، نوروزنامه&#039;&#039; و جز آنها را نام‌ برد&lt;ref&gt;خانلری (كیا)، زهرا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قدیم‌ترین‌ مأخذی كه چند رباعی از خیام‌ در آن‌ ثبت‌ شده، &#039;&#039;سندبادنامه&#039;&#039; ظهیری سمرقندی نوشته555 ق است‌ كه تعداد آنها به 5 رباعی میرسد&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 17 و 18.&lt;/ref&gt;. نخستین‌ بار فیتزجرالد [Fitz Gerald]انگلیسی رباعی های او رابه انگلیسی برگردانیده است‌&lt;ref&gt;بیانی، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كارنامه بزرگان‌ ایران‌&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.&lt;/ref&gt;. از دیگر آثارش‌ در [[عربی]] و [[فارسی]] میتوان‌ &#039;&#039;رساله جبر و مقابله&#039;&#039;، &#039;&#039;رساله وجودیه، نوروزنامه&#039;&#039; و جز آنها را نام‌ برد&lt;ref&gt;خانلری (كیا)، زهرا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=9597&oldid=prev Karimian در ‏۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۳ 2025-06-05T21:03:53Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خيام‌ نيشابوري‌</del>''' (439 ـ میان 515 تا 517 ق) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فيلسوف‌، رياضيدان‌، </del>منجم‌، شاعر</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Nuq2n1.jpg|بندانگشتی|خیام نیشابوری برگرفته از وبسایت ویستا قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://vista.ir/w/a/34/nuq2n/%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B4%D8%B9%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C-%7C-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خیام نیشابوری|خیام‌ نیشابوری]]</ins>''' (439 ـ میان 515 تا 517 ق) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیلسوف‌، ریاضیدان‌، </ins>منجم‌، شاعر</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حجةالحق حكيم‌ </del>ابوالفتح‌ عمر بن‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابراهيم‌ خيامي‌ نيشابوري‌ </del>مشهور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌ «خيام‌» </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيشابور زاده‌ </del>شد. معاصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملكشاه‌ سلجوقي‌ </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حك‌ </del>465ـ 485 ق) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پزشك‌ </del>ومنجم‌ دربار او بود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; افزون‌ بر نجوم‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وپزشكي‌ </del>در حكمت‌، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رياضي‌ </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفه‌ </del>مهارت‌ داشت‌. شهرت‌ او در زمان‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حياتش‌ </del>مرهون‌ حكمت‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ونه‌شاعري‌ </del>او بود. معاصران‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خيام‌ وي‌ </del>را در حكمت‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تالي‌ </del>ابن‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سينا </del>و در احكام‌ نجوم‌ قول‌ او را مسلم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌دانستند.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حجه الحق حكیم‌ </ins>ابوالفتح‌ عمر بن‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابراهیم‌ خیامی نیشابوری </ins>مشهور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به «خیام‌» </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نیشابور]] زاده </ins>شد. معاصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملكشاه [[سلجوقیان|سلجوقی]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حک </ins>465ـ 485 ق) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پزشکی|پزشک]] </ins>ومنجم‌ دربار او بود&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفا، ذبیح‌الله. '''''گنجینه سخن‌'''''. تهران‌: دانشگاه تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>افزون‌ بر نجوم‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و[[پزشکی|پزشكی]] </ins>در حكمت‌، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریاضی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفه </ins>مهارت‌ داشت‌. شهرت‌ او در زمان‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حیاتش‌ </ins>مرهون‌ حكمت‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ونه شاعری </ins>او بود. معاصران‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیام‌ وی </ins>را در حكمت‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تالی [[ابن سینا، پزشک|</ins>ابن‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سینا]] </ins>و در احكام‌ نجوم‌ قول‌ او را مسلم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میدانستند</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانلری (كیا)، زهرا. '''''فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری'''.'' تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خيّام‌ به‌ </del>امر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملكشاه‌ </del>و با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همكاري‌ </del>ابوالعباس‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوكري‌ </del>و ابوالفتح‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خازني‌ </del>در 467 ق رصد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانه‌اي‌ بنياد </del>نهاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه‌ </del>تا هنگام‌ مرگ‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملكشاه‌ داير </del>بود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; پس‌ از مرگ‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيكرش‌ </del>را در صحن‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امامزاده‌ </del>محروق در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيم‌فرسنگي‌ نيشابور به‌ خاك‌ </del>سپردند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیام‌ به </ins>امر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملكشاه </ins>و با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همكاری </ins>ابوالعباس‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوكری </ins>و ابوالفتح‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خازنی </ins>در 467 ق رصد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانه ای بنیاد </ins>نهاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </ins>تا هنگام‌ مرگ‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملكشاه دایر </ins>بود&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفا، ذبیح‌الله. '''''گنجینه سخن‌'''''. تهران‌: دانشگاه تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>پس‌ از مرگ‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیكرش‌ </ins>را در صحن‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امام زاده|امامزاده]] </ins>محروق در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیم‌فرسنگی [[نیشابور]] به خاک </ins>سپردند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیانی، مهدی. '''''كارنامه بزرگان‌ ایران‌'''.'' تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آوازة‌ خيام‌ به‌ </del>سبب‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعي‌هاي‌ </del>اوست‌، در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالي‌ كه‌ </del>در مراجع‌ و منابع‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قديم‌ </del>از او در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمرة </del>‌دانشمندان‌، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رياضي‌دانان‌ </del>و منجمان‌ و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نه‌ </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رديف‌ </del>شاعران‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ياد شده‌ </del>است‌. انتخاب‌ قالب‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعي‌ براي </del>‌سرودن‌ اشعار با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شخصيت‌ وي‌ كه‌ </del>آدم‌ درازگو و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درازنويسي‌ نبوده‌ </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفة‌ وي‌ سازگاري‌ </del>داشته است‌<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعي‌هاي‌ </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسيار ساده‌ </del>و شامل‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معاني‌ عالي‌ </del>است‌. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين‌ رباعي‌ها خيام‌ </del>افكار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفي‌ </del>خود را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيان‌ مي‌كند</del>. تعداد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعي‌هاي‌ </del>او را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي‌ </del>57 و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعضي‌ </del>66 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانسته‌اند.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آوازه خیام‌ به </ins>سبب‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعیهای </ins>اوست‌، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالی كه </ins>در مراجع‌ و منابع‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قدیم‌ </ins>از او در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمره </ins>‌دانشمندان‌، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریاضیدانان‌ </ins>و منجمان‌ و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نه </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ردیف‌ </ins>شاعران‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاد شده </ins>است‌. انتخاب‌ قالب‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعی برای </ins>‌سرودن‌ اشعار با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شخصیت‌ وی كه </ins>آدم‌ درازگو و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درازنویسی نبوده </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفه وی سازگاری </ins>داشته است‌&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كریستین‌ سن‌، آرتور. '''''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌'''''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 15.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. رباعی های </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیار ساده </ins>و شامل‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معانی عالی </ins>است‌. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این‌ رباعیها خیام‌ </ins>افكار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفی </ins>خود را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیان‌ میكند</ins>. تعداد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعیهای </ins>او را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی </ins>57 و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بعضی </ins>66 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانسته اند</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفا، ذبیح‌الله. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ در ایران‌'''.'' تهران‌: ابن‌ سینا، چ‌ 4، 1347، ج‌ 2، ص‌ 529.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قديم‌ترين‌ مأخذي‌ كه‌ </del>چند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعي‌ </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خيام‌ </del>در آن‌ ثبت‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده‌، </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سندبادنامة‌</del>'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ظهيري‌ سمرقندي‌ نوشتة‌555 </del>ق است‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه‌ </del>تعداد آنها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به‌ </del>5 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعي‌ مي‌رسد</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7 نخستين‌ </del>بار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فيتزجرالد </del>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگليسي‌ رباعي‌هاي‌ </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رابه‌ انگليسي‌ برگردانيده‌ </del>است‌<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر </del>آثارش‌ در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربي‌ </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي‌ مي‌توان‌ </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسالة‌ </del>جبر و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقابله‌</del>''، ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسالة‌ وجوديه‌، نوروزنامه‌</del>'' و جز آنها را نام‌ برد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قدیم‌ترین‌ مأخذی كه </ins>چند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیام‌ </ins>در آن‌ ثبت‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شده، </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سندبادنامه</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ظهیری سمرقندی نوشته555 </ins>ق است‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </ins>تعداد آنها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به </ins>5 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رباعی میرسد&lt;ref&gt;كریستین‌ سن‌، آرتور. '''''بررسی انتقادی رباعیات‌ خیام‌'''''. ترجمه فریدون‌ بدرهای، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 17 و 18.&lt;/ref&gt;</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین‌ </ins>بار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیتزجرالد </ins>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Fitz Gerald</ins>]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگلیسی رباعی های </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رابه انگلیسی برگردانیده </ins>است‌&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیانی، مهدی. '''''كارنامه بزرگان‌ ایران‌'''.'' تهران‌: اداره كل‌ انتشارات‌ و رادیو، 1340، ص‌ 163.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر </ins>آثارش‌ در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عربی]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارسی]] میتوان‌ </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رساله </ins>جبر و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقابله</ins>''، ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رساله وجودیه، نوروزنامه</ins>'' و جز آنها را نام‌ برد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانلری (كیا)، زهرا. '''''فرهنگ‌ ادبیات‌ فارسی دری'''.'' تهران‌: بنیاد فرهنگ‌ ایران‌، 1348، ص‌ 202.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نگاه کنید به  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز نگاه کنید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[پزشکی|پزشكی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نیشابور]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ابن سینا، پزشک|ابن‌ سینا]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[امام زاده|امامزاده]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فارسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># صفا، ذبيح‌الله‌. </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گنجينة‌ سخن‌</del>'<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''. تهران‌: دانشگاه‌ تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># خانلري‌ (كيا)، زهرا. '''''فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسي‌ دري‌'''.'' تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 202.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># صفا، ذبيح‌الله‌. '''''گنجينة‌ سخن‌'''''. تهران‌: دانشگاه‌ تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># بياني‌، مهدي‌. '''''كارنامة‌ بزرگان‌ ايران‌'''.'' تهران‌: اداره‌ كل‌ انتشارات‌ و راديو، 1340، ص‌ 163.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># كريستين‌ سن‌، آرتور. '''''بررسي‌ انتقادي‌ رباعيات‌ خيام‌'''''. ترجمة‌ فريدون‌ بدره‌اي‌، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 15.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># صفا، ذبيح‌الله‌. '''''تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌'''.'' تهران‌: ابن‌ سينا، چ‌ 4، 1347، ج‌ 2، ص‌ 529.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># كريستين‌ سن‌، آرتور. '''''بررسي‌ انتقادي‌ رباعيات‌ خيام‌'''''. ترجمة‌ فريدون‌ بدره‌اي‌، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 17 و 18.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># بياني‌، مهدي‌. '''''كارنامة‌ بزرگان‌ ايران‌'''.'' تهران‌: اداره‌ كل‌ انتشارات‌ و راديو، 1340، ص‌ 163.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># خانلري‌ (كيا)، زهرا. '''''فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسي‌ دري‌'''.'' تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 202. نيز نگ‌: مصاحب‌، غلامحسين‌. '''''دايرة‌المعارف‌ فارسي‌'''''. تهران‌: فرانكلين‌، چ‌ 3، 1381، ج‌ 1، ص‌929 (ذيل‌ خيام‌).</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>]. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Fitz Gerald</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی</ins>] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(1398)</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبع اصلی</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده مقاله</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=9526&oldid=prev Karimian در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۰۴ 2025-06-04T22:04:52Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروز آوازة‌ خيام‌ به‌ سبب‌ رباعي‌هاي‌ اوست‌، در حالي‌ كه‌ در مراجع‌ و منابع‌ قديم‌ از او در زمرة ‌دانشمندان‌، رياضي‌دانان‌ و منجمان‌ و نه‌ در رديف‌ شاعران‌ ياد شده‌ است‌. انتخاب‌ قالب‌ رباعي‌ براي ‌سرودن‌ اشعار با شخصيت‌ وي‌ كه‌ آدم‌ درازگو و درازنويسي‌ نبوده‌ و نيز با فلسفة‌ وي‌ سازگاري‌ داشته است‌.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; رباعي‌هاي‌ او بسيار ساده‌ و شامل‌ معاني‌ عالي‌ است‌. در اين‌ رباعي‌ها خيام‌ افكار فلسفي‌ خود را بيان‌ مي‌كند. تعداد رباعي‌هاي‌ او را برخي‌ 57 و بعضي‌ 66 دانسته‌اند.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>امروز آوازة‌ خيام‌ به‌ سبب‌ رباعي‌هاي‌ اوست‌، در حالي‌ كه‌ در مراجع‌ و منابع‌ قديم‌ از او در زمرة ‌دانشمندان‌، رياضي‌دانان‌ و منجمان‌ و نه‌ در رديف‌ شاعران‌ ياد شده‌ است‌. انتخاب‌ قالب‌ رباعي‌ براي ‌سرودن‌ اشعار با شخصيت‌ وي‌ كه‌ آدم‌ درازگو و درازنويسي‌ نبوده‌ و نيز با فلسفة‌ وي‌ سازگاري‌ داشته است‌.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; رباعي‌هاي‌ او بسيار ساده‌ و شامل‌ معاني‌ عالي‌ است‌. در اين‌ رباعي‌ها خيام‌ افكار فلسفي‌ خود را بيان‌ مي‌كند. تعداد رباعي‌هاي‌ او را برخي‌ 57 و بعضي‌ 66 دانسته‌اند.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قديم‌ترين‌ مأخذي‌ كه‌ چند رباعي‌ از خيام‌ در آن‌ ثبت‌ شده‌، ''سندبادنامة‌'' ظهيري‌ سمرقندي‌ نوشتة‌555 ق است‌ كه‌ تعداد آنها به‌ 5 رباعي‌ مي‌رسد.7 نخستين‌ بار فيتزجرالد [1]انگليسي‌ رباعي‌هاي‌ او رابه‌ انگليسي‌ برگردانيده‌ است‌.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; از ديگر آثارش‌ در عربي‌ و فارسي‌ مي‌توان‌ ''رسالة‌ جبر و مقابله‌''، ''رسالة‌ وجوديه‌، نوروزنامه‌'' و جز آنها را نام‌ برد.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قديم‌ترين‌ مأخذي‌ كه‌ چند رباعي‌ از خيام‌ در آن‌ ثبت‌ شده‌، ''سندبادنامة‌'' ظهيري‌ سمرقندي‌ نوشتة‌555 ق است‌ كه‌ تعداد آنها به‌ 5 رباعي‌ مي‌رسد.7 نخستين‌ بار فيتزجرالد [1]انگليسي‌ رباعي‌هاي‌ او رابه‌ انگليسي‌ برگردانيده‌ است‌.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; از ديگر آثارش‌ در عربي‌ و فارسي‌ مي‌توان‌ ''رسالة‌ جبر و مقابله‌''، ''رسالة‌ وجوديه‌، نوروزنامه‌'' و جز آنها را نام‌ برد.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبع اصلی</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده مقاله</ins></div></td></tr> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D8%A7%D9%85_%D9%86%DB%8C%D8%B4%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B1%DB%8C&diff=9451&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''خيام‌ نيشابوري‌''' (439 ـ میان 515 تا 517 ق) فيلسوف‌، رياضيدان‌، منجم‌، شاعر حجةالحق حكيم‌ ابوالفتح‌ عمر بن‌ ابراهيم‌ خيامي‌ نيشابوري‌ مشهور به‌ «خيام‌» در نيشابور زاده‌ شد. معاصر ملكشاه‌ سلجوقي‌ (حك‌ 465ـ 485 ق) و پزشك‌ ومنجم‌ دربار او بو...» ایجاد کرد 2025-06-04T17:19:35Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;خيام‌ نيشابوري‌&#039;&#039;&#039; (439 ـ میان 515 تا 517 ق) فيلسوف‌، رياضيدان‌، منجم‌، شاعر حجةالحق حكيم‌ ابوالفتح‌ عمر بن‌ ابراهيم‌ خيامي‌ نيشابوري‌ مشهور به‌ «خيام‌» در نيشابور زاده‌ شد. معاصر ملكشاه‌ سلجوقي‌ (حك‌ 465ـ 485 ق) و پزشك‌ ومنجم‌ دربار او بو...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;خيام‌ نيشابوري‌&#039;&#039;&#039; (439 ـ میان 515 تا 517 ق) فيلسوف‌، رياضيدان‌، منجم‌، شاعر<br /> <br /> حجةالحق حكيم‌ ابوالفتح‌ عمر بن‌ ابراهيم‌ خيامي‌ نيشابوري‌ مشهور به‌ «خيام‌» در نيشابور زاده‌ شد. معاصر ملكشاه‌ سلجوقي‌ (حك‌ 465ـ 485 ق) و پزشك‌ ومنجم‌ دربار او بود.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; افزون‌ بر نجوم‌ وپزشكي‌ در حكمت‌، رياضي‌ و فلسفه‌ مهارت‌ داشت‌. شهرت‌ او در زمان‌ حياتش‌ مرهون‌ حكمت‌ ونه‌شاعري‌ او بود. معاصران‌ خيام‌ وي‌ را در حكمت‌ تالي‌ ابن‌ سينا و در احكام‌ نجوم‌ قول‌ او را مسلم مي‌دانستند.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;<br /> <br /> خيّام‌ به‌ امر ملكشاه‌ و با همكاري‌ ابوالعباس‌ لوكري‌ و ابوالفتح‌ خازني‌ در 467 ق رصد خانه‌اي‌ بنياد نهاد كه‌ تا هنگام‌ مرگ‌ ملكشاه‌ داير بود.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; پس‌ از مرگ‌ پيكرش‌ را در صحن‌ امامزاده‌ محروق در نيم‌فرسنگي‌ نيشابور به‌ خاك‌ سپردند.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;<br /> <br /> امروز آوازة‌ خيام‌ به‌ سبب‌ رباعي‌هاي‌ اوست‌، در حالي‌ كه‌ در مراجع‌ و منابع‌ قديم‌ از او در زمرة ‌دانشمندان‌، رياضي‌دانان‌ و منجمان‌ و نه‌ در رديف‌ شاعران‌ ياد شده‌ است‌. انتخاب‌ قالب‌ رباعي‌ براي ‌سرودن‌ اشعار با شخصيت‌ وي‌ كه‌ آدم‌ درازگو و درازنويسي‌ نبوده‌ و نيز با فلسفة‌ وي‌ سازگاري‌ داشته است‌.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; رباعي‌هاي‌ او بسيار ساده‌ و شامل‌ معاني‌ عالي‌ است‌. در اين‌ رباعي‌ها خيام‌ افكار فلسفي‌ خود را بيان‌ مي‌كند. تعداد رباعي‌هاي‌ او را برخي‌ 57 و بعضي‌ 66 دانسته‌اند.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt;<br /> <br /> قديم‌ترين‌ مأخذي‌ كه‌ چند رباعي‌ از خيام‌ در آن‌ ثبت‌ شده‌، &#039;&#039;سندبادنامة‌&#039;&#039; ظهيري‌ سمرقندي‌ نوشتة‌555 ق است‌ كه‌ تعداد آنها به‌ 5 رباعي‌ مي‌رسد.7 نخستين‌ بار فيتزجرالد [1]انگليسي‌ رباعي‌هاي‌ او رابه‌ انگليسي‌ برگردانيده‌ است‌.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; از ديگر آثارش‌ در عربي‌ و فارسي‌ مي‌توان‌ &#039;&#039;رسالة‌ جبر و مقابله‌&#039;&#039;، &#039;&#039;رسالة‌ وجوديه‌، نوروزنامه‌&#039;&#039; و جز آنها را نام‌ برد.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> # صفا، ذبيح‌الله‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;گنجينة‌ سخن‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران‌: دانشگاه‌ تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.<br /> # خانلري‌ (كيا)، زهرا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسي‌ دري‌&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 202.<br /> # صفا، ذبيح‌الله‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;گنجينة‌ سخن‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران‌: دانشگاه‌ تهران‌، چ‌ 3، 1353، ج‌ 2، ص‌ 77.<br /> # بياني‌، مهدي‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كارنامة‌ بزرگان‌ ايران‌&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: اداره‌ كل‌ انتشارات‌ و راديو، 1340، ص‌ 163.<br /> # كريستين‌ سن‌، آرتور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بررسي‌ انتقادي‌ رباعيات‌ خيام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة‌ فريدون‌ بدره‌اي‌، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 15.<br /> # صفا، ذبيح‌الله‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ‌ ادبيات‌ در ايران‌&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: ابن‌ سينا، چ‌ 4، 1347، ج‌ 2، ص‌ 529.<br /> # كريستين‌ سن‌، آرتور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بررسي‌ انتقادي‌ رباعيات‌ خيام‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة‌ فريدون‌ بدره‌اي‌، تهران‌: توس‌، 1373، ص‌ 17 و 18.<br /> # بياني‌، مهدي‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كارنامة‌ بزرگان‌ ايران‌&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: اداره‌ كل‌ انتشارات‌ و راديو، 1340، ص‌ 163.<br /> # خانلري‌ (كيا)، زهرا. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ‌ ادبيات‌ فارسي‌ دري‌&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: بنياد فرهنگ‌ ايران‌، 1348، ص‌ 202. نيز نگ‌: مصاحب‌، غلامحسين‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دايرة‌المعارف‌ فارسي‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران‌: فرانكلين‌، چ‌ 3، 1381، ج‌ 1، ص‌929 (ذيل‌ خيام‌).<br /> <br /> [1]. Fitz Gerald<br /> <br /> ابوالقاسم رادفر</div> Samei