خیشخانه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۲۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۰

2025-05-20T18:00:21Z

Samei در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۲

2025-05-09T17:32:30Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۲
خط ۵:		خط ۵:
	خی شخانه به شکل‌های گوناگون ان احتمالاً از پی ش از دوره اسلامی در ای ران کاربرد داشته است. در سده‌های اغازی ن دوره اسلامی ، طبقات بالای اجتماعی در خانه‌های تابستانی خود فضای ی را به خی شخانه اختصاص میدادند<ref>'''''فصلنامه معماري و فرهنگ'''''، ص82.</ref>. ابن‌بطلان (د. 455ق/ 1063م) به خی شخانه در خانه‌های ساخته شده در نشی ب کوه که تابستان‌های ی سخت گرم داشت، اشاره میکند<ref>ابن‌بطلان، مختار. '''''تقويم‌الصحّه''''' (ترجمه فارسي). به کوشش غلامحسين يوسفي، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1350ش، ص168</ref>. خی شخانه انواع مختلف داشت که معروف‌تری ن ان‌ها عبارت بودند از:		خی شخانه به شکل‌های گوناگون ان احتمالاً از پی ش از دوره اسلامی در ای ران کاربرد داشته است. در سده‌های اغازی ن دوره اسلامی ، طبقات بالای اجتماعی در خانه‌های تابستانی خود فضای ی را به خی شخانه اختصاص میدادند<ref>'''''فصلنامه معماري و فرهنگ'''''، ص82.</ref>. ابن‌بطلان (د. 455ق/ 1063م) به خی شخانه در خانه‌های ساخته شده در نشی ب کوه که تابستان‌های ی سخت گرم داشت، اشاره میکند<ref>ابن‌بطلان، مختار. '''''تقويم‌الصحّه''''' (ترجمه فارسي). به کوشش غلامحسين يوسفي، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1350ش، ص168</ref>. خی شخانه انواع مختلف داشت که معروف‌تری ن ان‌ها عبارت بودند از:

	1. خَشَن‌خانه، کلبه تابستانی ِ برامده و ساخته شده با خارشتر ی ا نی (خَشَن) در کنار نهر ی ا جوی ابی که پی وسته با اب جوی ان را مرطوب نگه میداشتند<ref>خلف‌تبريزي، تهران، ذيل «خشن‌خانه».</ref>. در مناطق گرم ای ران، به وی ژه در سی ستان و بلوچستان، کومه‌های کَپَری را که برای تهوی ه میساختند «خارخانه» و «ادوربند» (ادور: خارشتر) مینامی دند<ref>باستانیپاريزي، ابراهيم. '''''از پاريز تا پاريس'''''. تهران: اميرکبير، 1357ش، ص347.</ref>. پی رنی ا به «کلبه» ی ا «دارافری ن» های ی که پی رامون ان را مانند خارخانه با بوته‌های خار ی ا سفال میپوشاندند و با دست به ان اب میپاشی دند اشاره میکند<ref>پيرنيا، محمدکريم. «بادگير و خيشخانه»، '''''باستان‌شناسي و هنر ايران'''''. تهران: 1348ش، ش4، ص49، حاشيه 3.</ref>. 2. خی شخانه خی مه‌ای ، چادری که دورادور درون ان را شاخه و برگ درخت میچی دند و بالا میاوردند و ان را پی وسته با اب مرطوب نگه میداشتند تا با گذر باد از منافذ چادر به شاخ و برگ‌های خی س شده هوای برخاسته از انها درون خی مه را خنک کند<ref> خلف‌تبريزي، ذيل‌ «خيشخانه»؛ پادشاه، محمد. '''''انندراج'''''. به کوشش محمد دبيرسياقي، تهران: 1335- 1336ش، ذيل «خيشخانه»، داعیالاسلام، محمدعلي. '''''فرهنگ نظام'''''. تهران: دانش، 1362ش، 2/626؛ نيز: متز، ادام. '''''تمدن اسلامي در قرون چهارم هجري'''''. ترجمه علي ذکاوتي قزاگزلو، تهران: 1362ش، 2/120.</ref>. 3. گُنبد خی ش، ی ا قُبَّهُالخی ش، خی شی که درون گنبد بام‌خانه میاوی ختند و ان را با پاشی دن اب خی س میکردند<ref>ثعالبي، عبدالملک. '''''لطائف المعارف'''''. ترجمه اکبر شهابي، مشهد: 1368ش، ص66.</ref>. گُنبَد خی ش شکل تحول ی افته خی ش ی ا بادزن سقفی بود که در خانه‌های طبقات مرفه به کار میرفت<ref> بلوکباشي،مشهد . ص83.</ref>. در خانه عضدالدوله دی لمی (338- 372ق/ 949- 982م) پی شرفته‌تری ن نوع قبهالخی ش را به کار برده بودند. ای ن گنبد خی ش با اب کاری زی که بر پشت بام خانه‌ها روان بود خی س میشد<ref>مقدسی ، محمد. '''''احسن‌التقاسی م'''''. ترجمه علینقی منزوی ، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ای ران، 1361ش، 2/669.</ref>. مسعود غزنوی (حک. 421- 432ق/ 1030- 1040م) نی ز در کوشکِ باغ عدنانی خود در هرات از ای ن نوع قبهالخی ش استفاده میکرد<ref>بی هقی ، ابوالفضل. '''''تاری خ بی هقی''''' . به کوشش علیاکبر فی اض و قاسم غنی ، تهران: 1324ش، ص121.</ref>. سلطان محمود نی ز در هوای گرم تابستان خواب نی م روزی قی لوله را ظاهراً در ای ن نوع خی شخانه‌ها میگذراند<ref>نظام‌الملک. '''''سی رالملوک'''''. به کوشش هی وبرک د، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی ، 13ش، ص113.</ref>. 4. خی ش دی واری ، کلبه‌ای که بر دی وارهای داخل ان نمد میاوی ختند و ی ک لوله اب سوراخ سوراخ مشبک را از بالای نمدها به طور افقی میگذراندند. اب از سوراخ‌های لوله بر نمدها میری خت و با وزش باد بر نمدها هوای خنک و مطبوع در فضای خانه پخش میشد<ref>Mazahéri, A., '''''La vie quotidience des Musulmans au moyen àgs'''''. Paris, 1951, 88.</ref>.		1. خَشَن‌خانه، کلبه تابستانی ِ برامده و ساخته شده با خارشتر ی ا نی (خَشَن) در کنار نهر ی ا جوی ابی که پی وسته با اب جوی ان را مرطوب نگه میداشتند<ref>خلف‌تبريزي، تهران، ذيل «خشن‌خانه».</ref>. در مناطق گرم ای ران، به وی ژه در سی ستان و بلوچستان، کومه‌های کَپَری را که برای تهوی ه میساختند «خارخانه» و «ادوربند» (ادور: خارشتر) مینامی دند<ref>باستانیپاريزي، ابراهيم. '''''از پاريز تا پاريس'''''. تهران: اميرکبير، 1357ش، ص347.</ref>. پی رنی ا به «کلبه» ی ا «دارافری ن» های ی که پی رامون ان را مانند خارخانه با بوته‌های خار ی ا سفال میپوشاندند و با دست به ان اب میپاشی دند اشاره میکند<ref>پيرنيا، محمدکريم. «بادگير و خيشخانه»، '''''باستان‌شناسي و هنر ايران'''''. تهران: 1348ش، ش4، ص49، حاشيه 3.</ref>. 2. خی شخانه خی مه‌ای ، چادری که دورادور درون ان را شاخه و برگ درخت میچی دند و بالا میاوردند و ان را پی وسته با اب مرطوب نگه میداشتند تا با گذر باد از منافذ چادر به شاخ و برگ‌های خی س شده هوای برخاسته از انها درون خی مه را خنک کند<ref> خلف‌تبريزي، ذيل‌ «خيشخانه»؛ پادشاه، محمد. '''''انندراج'''''. به کوشش محمد دبيرسياقي، تهران: 1335- 1336ش، ذيل «خيشخانه»، داعیالاسلام، محمدعلي. '''''فرهنگ نظام'''''. تهران: دانش، 1362ش، 2/626؛ نيز: متز، ادام. '''''تمدن اسلامي در قرون چهارم هجري'''''. ترجمه علي ذکاوتي قزاگزلو، تهران: 1362ش، 2/120.</ref>. 3. گُنبد خی ش، ی ا قُبَّهُالخی ش، خی شی که درون گنبد بام‌خانه میاوی ختند و ان را با پاشی دن اب خی س میکردند<ref>ثعالبي، عبدالملک. '''''لطائف المعارف'''''. ترجمه اکبر شهابي، مشهد: 1368ش، ص66.</ref>. گُنبَد خی ش شکل تحول ی افته خی ش ی ا بادزن سقفی بود که در خانه‌های طبقات مرفه به کار میرفت<ref> بلوکباشي،مشهد . ص83.</ref>. در خانه عضدالدوله دی لمی (338- 372ق/ 949- 982م) پی شرفته‌تری ن نوع قبهالخی ش را به کار برده بودند. ای ن گنبد خی ش با اب کاری زی که بر پشت بام خانه‌ها روان بود خی س میشد<ref>مقدسی ، محمد. '''''احسن‌التقاسی م'''''. ترجمه علینقی منزوی ، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ای ران، 1361ش، 2/669.</ref>. مسعود غزنوی (حک. 421- 432ق/ 1030- 1040م) نی ز در کوشکِ باغ عدنانی خود در هرات از ای ن نوع قبهالخی ش استفاده میکرد<ref>بی هقی ، ابوالفضل. '''''تاری خ بی هقی''''' . به کوشش علیاکبر فی اض و قاسم غنی ، تهران: 1324ش، ص121.</ref>. سلطان محمود نی ز در هوای گرم تابستان خواب نی م روزی قی لوله را ظاهراً در ای ن نوع خی شخانه‌ها میگذراند<ref>نظام‌الملک. '''''سی رالملوک'''''. به کوشش هی وبرک د، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی ، 13ش، ص113.</ref>. 4. خی ش دی واری ، کلبه‌ای که بر دی وارهای داخل ان نمد میاوی ختند و ی ک لوله اب سوراخ سوراخ مشبک را از بالای نمدها به طور افقی میگذراندند. آب از سوراخ‌های لوله بر نمدها میری خت و با وزش باد بر نمدها هوای خنک و مطبوع در فضای خانه پخش میشد<ref>Mazahéri, A., '''''La vie quotidience des Musulmans au moyen àgs'''''. Paris, 1951, 88.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
			[[بادگیر]]

	== ماخذ ==		== ماخذ ==
	<references />		<references />

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	علی بلوکباشی		علی بلوکباشی

Maedeh در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۳۰

2025-04-19T21:30:45Z

@@ خط ۵: / خط ۵: @@
 خی شخانه به شکل‌های  گوناگون ان احتمالاً از پی ش از دوره اسلامی  در ای ران کاربرد داشته است. در سده‌های  اغازی ن دوره اسلامی ، طبقات بالای  اجتماعی  در خانه‌های  تابستانی خود فضای ی  را به خی شخانه اختصاص میدادند<ref>'''''فصلنامه معماري و فرهنگ'''''، ص82.</ref>. ابن‌بطلان (د. 455ق/ 1063م) به خی شخانه در خانه‌های  ساخته شده در نشی ب کوه که تابستان‌های ی  سخت گرم داشت، اشاره میکند<ref>ابن‌بطلان، مختار. '''''تقويم‌الصحّه''''' (ترجمه فارسي). به کوشش غلامحسين يوسفي، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1350ش، ص168</ref>. خی شخانه انواع مختلف داشت که معروف‌تری ن ان‌ها عبارت بودند از:
 . خَشَن‌خانه، کلبه تابستانی ِ برامده و ساخته شده با خارشتر ی ا نی  (خَشَن) در کنار نهر ی ا جوی  ابی  که پی وسته با اب جوی  ان را مرطوب نگه میداشتند<ref>خلف‌تبريزي، تهران، ذيل «خشن‌خانه».</ref>. در مناطق گرم ای ران، به وی ژه در سی ستان و بلوچستان، کومه‌های  کَپَری  را که برای  تهوی ه میساختند «خارخانه» و «ادوربند» (ادور: خارشتر) مینامی دند<ref>باستانیپاريزي، ابراهيم. '''''از پاريز تا پاريس'''''. تهران: اميرکبير، 1357ش، ص347.</ref>. پی رنی ا به «کلبه» ی ا «دارافری ن» های ی  که پی رامون ان را مانند خارخانه با بوته‌های  خار ی ا سفال میپوشاندند و با دست به ان اب میپاشی دند اشاره میکند<ref>پيرنيا، محمدکريم. «بادگير و خيشخانه»، '''''باستان‌شناسي و هنر ايران'''''. تهران: 1348ش، ش4، ص49، حاشيه 3.</ref>. 2. خی شخانه خی مه‌ای ، چادری  که دورادور درون ان را شاخه  و برگ درخت میچی دند و بالا میاوردند و ان را پی وسته با اب مرطوب نگه میداشتند تا با گذر باد از منافذ چادر به شاخ و برگ‌های  خی س شده هوای  برخاسته از انها درون خی مه را خنک کند<ref>  خلف‌تبريزي، ذيل‌ «خيشخانه»؛ پادشاه، محمد. '''''انندراج'''''. به کوشش محمد دبيرسياقي، تهران: 1335- 1336ش، ذيل «خيشخانه»، داعیالاسلام، محمدعلي. '''''فرهنگ نظام'''''. تهران: دانش، 1362ش، 2/626؛ نيز: متز، ادام. '''''تمدن اسلامي در قرون چهارم هجري'''''. ترجمه علي ذکاوتي قزاگزلو، تهران: 1362ش، 2/120.</ref>. 3. گُنبد خی ش، ی ا قُبَّهُالخی ش، خی شی  که درون گنبد بام‌خانه میاوی ختند و ان را با پاشی دن اب خی س میکردند<ref>ثعالبي، عبدالملک. '''''لطائف المعارف'''''. ترجمه اکبر شهابي، مشهد: 1368ش، ص66.</ref>. گُنبَد خی ش شکل تحول ی افته خی ش ی ا بادزن سقفی  بود که در خانه‌های  طبقات مرفه به کار میرفت<ref>  بلوکباشي،مشهد . ص83.</ref>. در خانه عضدالدوله دی لمی  (338- 372ق/ 949- 982م) پی شرفته‌تری ن نوع قبهالخی ش را به کار برده بودند. ای ن گنبد خی ش با اب کاری زی  که بر پشت بام خانه‌ها روان بود خی س میشد<ref>مقدسی ، محمد. '''''احسن‌التقاسی م'''''. ترجمه علینقی  منزوی ، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ای ران، 1361ش، 2/669.</ref>. مسعود غزنوی  (حک. 421- 432ق/ 1030- 1040م) نی ز در کوشکِ باغ عدنانی  خود در هرات از ای ن نوع قبهالخی ش استفاده میکرد<ref>بی هقی ، ابوالفضل. '''''تاری خ بی هقی''''' . به کوشش علیاکبر فی اض و قاسم غنی ، تهران: 1324ش، ص121.</ref>. سلطان محمود نی ز در هوای  گرم تابستان خواب نی م روزی  قی لوله را ظاهراً در ای ن نوع خی شخانه‌ها میگذراند<ref>نظام‌الملک. '''''سی رالملوک'''''. به کوشش هی وبرک د، تهران: انتشارات علمی  و فرهنگی ، 13ش، ص113.</ref>. 4. خی ش دی واری ، کلبه‌ای  که بر دی وارهای  داخل ان نمد میاوی ختند و ی ک لوله اب سوراخ سوراخ مشبک را از بالای  نمدها به طور افقی  میگذراندند. اب از سوراخ‌های  لوله بر نمدها میری خت و با وزش باد بر نمدها هوای  خنک و مطبوع در فضای  خانه پخش میشد<ref>Mazahéri, A., '''''La vie quotidience des Musulmans au moyen àgs'''''. Paris, 1951, 88.</ref>.
-'''''ماخذ:'''''
+== منبع اصلی ==
+سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی
 علی بلوکباشی

Maedeh در ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۲۸

2025-04-19T21:28:44Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''خيشخانه،''' کلیه‌خانه یا خیمة مخصوص خنک کنندة هوا.''' ''' خشیشانه كهن‌ترين شيوة ابداعي در گرما‌زدایی و تهوية فضاي خانه در معماري ايران بوده است. واژة خيش صورت ديگر واژة فارسي كيش و به معناي پارچة كتاني ستبر و خشن است. پرده‌اي از اين پارچه را م...» ایجاد کرد

2024-08-18T23:17:48Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''خيشخانه،''' کلیه‌خانه یا خیمة مخصوص خنک کنندة هوا.''' ''' خشیشانه كهن‌ترين شيوة ابداعي در گرما‌زدایی و تهوية فضاي خانه در معماري ايران بوده است. واژة خيش صورت ديگر واژة فارسي كيش و به معناي پارچة كتاني ستبر و خشن است. پرده‌اي از اين پارچه را م...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''خيشخانه،''' کلیه‌خانه یا خیمة مخصوص خنک کنندة هوا.''' '''

خشیشانه كهن‌ترين شيوة ابداعي در گرما‌زدایی و تهوية فضاي خانه در معماري ايران بوده است. واژة خيش صورت ديگر واژة فارسي كيش و به معناي پارچة كتاني ستبر و خشن است. پرده‌اي از اين پارچه را معمولاً از سقف فضاي تابستان‌نشين خانه‌ها مي‌آويختند و با ريسماني كه به آن بسته شده بود، آن را به حركت در مي‌آوردند تا باد برخاسته از آن فضاي نشيمن را تهويه و خنك كنند. گاهي خيش را خيس مي‌كردند تا هواي خنك‌تري در هوا بپراكند.1 خانه‌هايي كه بر سقفشان خيش نصب كرده‌ بودند و اتاق‌هاي خيش‌دار را خيشخانه مي‌ناميدند.2

خيشخانه به شكل‌هاي گوناگون آن احتمالاً از پيش از دورة اسلامي در ايران كاربرد داشته است. در سده‌هاي آغازين دورة اسلامي، طبقات بالاي اجتماعي در خانه‌هاي تابستانی خود فضايي را به خيشخانه اختصاص مي‌دادند.3 ابن‌بطلان (د. 455ق/ 1063م) به خيشخانه در خانه‌هاي ساخته شده در نشيب كوه كه تابستان‌هايي سخت گرم داشت، اشاره مي‌كند.4 خيشخانه انواع مختلف داشت كه معروف‌ترين آن‌ها عبارت بودند از:

1. خَشَن‌خانه، كلبة تابستانيِ برآمده و ساخته شده با خارشتر يا ني (خَشَن) در كنار نهر يا جوي آبي كه پيوسته با آب جوي آن را مرطوب نگه مي‌داشتند.5 در مناطق گرم ايران، به ويژه در سيستان و بلوچستان، كومه‌هاي كَپَري را كه براي تهويه مي‌ساختند «خارخانه» و «آدوربند» (آدور: خارشتر) مي‌ناميدند.6 پيرنيا به «كلبه» يا «دارآفرين» هايي كه پيرامون آن را مانند خارخانه با بوته‌هاي خار يا سفال مي‌پوشاندند و با دست به آن آب مي‌پاشيدند اشاره مي‌كند.7 2. خيشخانة خيمه‌اي، چادري كه دورادور درون آن را شاخه و برگ درخت مي‌چيدند و بالا مي‌آوردند و آن را پيوسته با آب مرطوب نگه مي‌داشتند تا با گذر باد از منافذ چادر به شاخ و برگ‌هاي خيس شده هواي برخاسته از آنها درون خيمه را خنك کند.8 3. گُنبد خيش، يا قُبَّةُالخيش، خيشي كه درون گنبد بام‌خانه مي‌آويختند و آن را با پاشيدن آب خيس مي‌كردند.9 گُنبَد خيش شكل تحول يافتة خيش يا بادزن سقفي بود كه در خانه‌هاي طبقات مرفه به كار مي‌رفت.10 در خانة عضدالدولة ديلمي (338- 372ق/ 949- 982م) پيشرفته‌ترين نوع قبةالخيش را به كار برده بودند. اين گنبد خيش با آب كاريزي كه بر پشت بام خانه‌ها روان بود خيس مي‌شد.11 مسعود غزنوي (حك. 421- 432ق/ 1030- 1040م) نيز در كوشكِ باغ عدناني خود در هرات از اين نوع قبةالخيش استفاده مي‌كرد.12 سلطان محمود نيز در هواي گرم تابستان خواب نيم روزي قيلوله را ظاهراً در اين نوع خيشخانه‌ها مي‌گذراند.13 4. خيش ديواري، كلبه‌اي كه بر ديوارهاي داخل آن نمد مي‌آويختند و يك لولة آب سوراخ سوراخ مشبك را از بالاي نمدها به طور افقي مي‌گذراندند. آب از سوراخ‌هاي لوله بر نمدها مي‌ريخت و با وزش باد بر نمدها هواي خنك و مطبوع در فضاي خانه پخش مي‌شد.14

'''''مآخذ:'''''

1. طبيب‌هروي، محمد بن يوسف. '''''بحرالجواهر'''''. تهران: 1288ق، ذيل «خيش»؛ خلف‌تبريزي، محمدحسين'''''. برهان قاطع'''''. به كوشش محمد معين، تهران: اميركبير، 1361، ذيل «خيش»؛ نيز مناظراحسن، محمد. '''''زندگي اجتماعي در حكومت عباسيان'''''. ترجمة مسعود رجب‌نيا، تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1369ش، 220.

2. بلوكباشي، علي. «خيشخانه: ابتدايي‌ترين شكل و وسيلة تهوية مطبوع در تاريخ معماري ايران»، '''''فصلنامة معماري و فرهنگ'''''. تابستان 1378ش، س1، ش1، ص80.

3. همو، ص82.

4. ابن‌بطلان، مختار. '''''تقويم‌الصحّه''''' (ترجمة فارسي). به كوشش غلامحسين يوسفي، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1350ش، ص168.

5. خلف‌تبريزي، همانجا، ذيل «خشن‌خانه».

6. باستاني‌پاريزي، ابراهيم. '''''از پاريز تا پاريس'''''. تهران: اميركبير، 1357ش، ص347.

7. پيرنيا، محمدكريم. «بادگير و خيشخانه»، '''''باستان‌شناسي و هنر ايران'''''. تهران: 1348ش، ش4، ص49، حاشية 3.

8. خلف‌تبريزي، ذيل‌ «خيشخانه»؛ پادشاه، محمد. '''''آنندراج'''''. به كوشش محمد دبيرسياقي، تهران: 1335- 1336ش، ذيل «خيشخانه»، داعي‌الاسلام، محمدعلي. '''''فرهنگ نظام'''''. تهران: دانش، 1362ش، 2/626؛ نيز: متز، آدام. '''''تمدن اسلامي در قرون چهارم هجري'''''. ترجمة علي ذكاوتي قزاگزلو، تهران: 1362ش، 2/120.

9. ثعالبي، عبدالملك. '''''لطائف المعارف'''''. ترجمة اكبر شهابي، مشهد: 1368ش، ص66.

10. بلوكباشي، همانجا. ص83.

11. مقدسي، محمد. '''''احسن‌التقاسيم'''''. ترجمة علي‌نقي منزوي، تهران: شركت مؤلفان و مترجمان ايران، 1361ش، 2/669.

12. بيهقي، ابوالفضل. '''''تاريخ بيهقي'''''. به كوشش علي‌اكبر فياض و قاسم غني، تهران: 1324ش، ص121.

13. نظام‌الملك. '''''سيرالملوك'''''. به كوشش هيوبرك د، تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 13ش، ص113.

14. Mazahéri, A., '''''La vie quotidience des Musulmans au moyen àgs'''''. Paris, 1951, 88.

علی بلوکباشی