https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AE%DB%8C%D9%85%D9%87_%D8%B4%D8%A8_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C خیمه شب بازی - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-19T04:58:47Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D9%85%D9%87_%D8%B4%D8%A8_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C&diff=9111&oldid=prev Samei: /* مآخذ */ 2025-05-17T08:06:17Z <p><span class="autocomment">مآخذ</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:156548172.jpg|بندانگشتی|خیمه شب بازی، قابل بازیابی از https://www.irna.ir/news/83436365/%D8%AE%DB%8C%D9%85%D9%87-%D8%B4%D8%A8-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%AA%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D9%82%D9%84%D8%A8-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;خیمه شب‌بازی،&#039;&#039;&#039; نمایشی عروسکی از مجموعه نمایش‌های سنتی در هنر [[فرهنگ عامه|عامه ایران]] که در آن عروسک‌ها یا صورت‌هایی از انسان و حیوان را به حرکت و گفتگو در می‌آورند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;خیمه شب‌بازی،&#039;&#039;&#039; نمایشی عروسکی از مجموعه نمایش‌های سنتی در هنر [[فرهنگ عامه|عامه ایران]] که در آن عروسک‌ها یا صورت‌هایی از انسان و حیوان را به حرکت و گفتگو در می‌آورند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l22">خط ۲۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[1]. چگونگی ساختمان خیمه و ساخت صورت‌های عروسک را&lt;ref&gt;هدایت، صادق. '''''فرهنگ عامیانه مردم ایران'''''. به کوشش جهانگیر هدایت، تهران: نشر چشمه، 1381، ص.421.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[1]. چگونگی ساختمان خیمه و ساخت صورت‌های عروسک را&lt;ref&gt;هدایت، صادق. '''''فرهنگ عامیانه مردم ایران'''''. به کوشش جهانگیر هدایت، تهران: نشر چشمه، 1381، ص.421.&lt;/ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. خلف‌تبریزی، محمدحسین'''''. برهان قاطع'''''. به کوشش محمد معین، تهران: ابن‌سینا، 1376، 3</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1241.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references </ins>/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. رضایی، جمال. '''''بیرجند نامه'''''. به کوشش محمود رفیعی، تهران</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هیرمند، 1381، 599</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">//icro</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، </ins>مرکز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطالعات راهبردی روابط </ins>فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1398</ins>). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه </ins>ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">//alhoda</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ موسسه </ins>فرهنگی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هنری </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. شیوا لینگاپا، ساویتری. '''''عروسک‌های خیمه شب‌بازی'''''. ترجمه علی آقابخشی، تهران: </del>مرکز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسناد </del>فرهنگی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسیا، 1357، ص9-12؛ بیضایی، بهرام. '''''نمایش در ایران'''''. تهران: بی‌نام ناشر، 1344، ص83- 84؛ نیزنک: قزانلر، امین. «خیمه شب‌بازی در آسیا»، '''''نمایش'''''. ش4 (اسفند 1335)، تهران: انتشارات هنرهای زیبای کشور، ص12.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. '''''مجمل‌التواریخ و القصص'''''. به کوشش محمدتقی بهار </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملک‌الشعرا</del>)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، تهران: کلاله خاور، بی‌تا. چاپ دوم، ص69.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. ببیضایی، بهرام. '''''نمایش در ایران'''''. تهران: بی‌نام ناشر، 1344، ص40، 84-91.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. واعظ کاشفی سبزواری، ملاحسین. '''''فتوت‌نامه سلطانی'''''. به کوشش محمدجعفر محجوب، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1350، ص342.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. واعظ کاشفی سبزواری، ملاحسین. '''''فتوت‌نامه سلطانی'''''. به کوشش محمدجعفر محجوب، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1350، ص340.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. بیضایی، بهرام. '''''نمایش در ایران'''''. تهران: بی‌نام ناشر، 1344، ص104- 105؛ نیزنک: شهریاری، خسرو. '''''کتاب نمایش'''''. تهران: امیرکبیر، 1365، ص109؛ هدایت، صادق</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''فرهنگ عامیانه مردم </del>ایران<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به کوشش جهانگیر هدایت، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشر چشمه، 1381، ص419؛ چگونگی ساختمان خیمه و ساخت صورت‌های عروسک را نک</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همو، 421؛ بیضایی، همانجا، ص109- 110</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9. بلوکباشی، علی. '''''«بازدارنده‌های تحول و رشد و پیشرفت هنر مردمی در هنرگرایی خیمه‌ شب‌بازی».''''' سخنرانی به مناسبت بزرگداشت میراث </del>فرهنگی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روز جهانی موزه، اردیبهشت 1382.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10. بیضایی، بهرام. '''''نمایش در ایران'''''. تهران: بی‌نام ناشر، 1344، ص110-111.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی بلوکباشی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی بلوکباشی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مردم شناسی]]</ins></div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D9%85%D9%87_%D8%B4%D8%A8_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C&diff=9108&oldid=prev Samei در ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۳ 2025-05-17T08:03:26Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;خیمه شب‌بازی،&#039;&#039;&#039; نمایشی عروسکی از مجموعه نمایش‌های سنتی در هنر [[فرهنگ عامه|عامه ایران]] که در آن عروسک‌ها یا صورت‌هایی از انسان و حیوان را به حرکت و گفتگو در می‌آورند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;خیمه شب‌بازی،&#039;&#039;&#039; نمایشی عروسکی از مجموعه نمایش‌های سنتی در هنر [[فرهنگ عامه|عامه ایران]] که در آن عروسک‌ها یا صورت‌هایی از انسان و حیوان را به حرکت و گفتگو در می‌آورند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیمه شب‌بازی، آن‌چنان که از نامش پیداست، ظاهراً نمایشی بوده که در شب و درون خیمه یا پرده برگزار می‌شده، از این رو در فرهنگ و ادب فارسی به «شب‌بازی» و کسی که از پس پرده صورت‌ها یا عروسک‌ها را به بازی می‌گرفته به «شب‌باز» معروف بوده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; هنوز هم در برخی جاها، از جمله بیرجند، برای بازی‌های نمایشی شبانه اصطلاح «شوبازی» Show bāzi  را به کار می‌برند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیمه شب‌بازی، آن‌چنان که از نامش پیداست، ظاهراً نمایشی بوده که در شب و درون خیمه یا پرده برگزار می‌شده، از این رو در فرهنگ و ادب فارسی به «شب‌بازی» و کسی که از پس پرده صورت‌ها یا عروسک‌ها را به بازی می‌گرفته به «شب‌باز» معروف بوده است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلف‌تبریزی، محمدحسین'''''. برهان قاطع'''''. به کوشش محمد معین، تهران: ابن‌سینا، 1376،  جلد 3، ص. 1241. </ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>هنوز هم در برخی جاها، از جمله بیرجند، برای بازی‌های نمایشی شبانه اصطلاح «شوبازی» Show bāzi  را به کار می‌برند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رضایی، جمال. '''''بیرجند نامه'''''. به کوشش محمود رفیعی، تهران: هیرمند، 1381، ص.599.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خاستگاه خیمه شب‌بازی نامعلوم است. برخی سرزمین‌های شرقی، به ویژه هند، چین وجاوه، و احتمالاً ایران. را به سبب پیشینه دراز این نمایش در آن‌ها خاستگاه خیمه شب‌بازی دانسته‌اند.&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; پیشینه آن در ایران به پیش از دوره اسلامی و احتمالاً به دوره ساسانی می‌رسد. بنابر نظر برخی از پژوهشگران، گروه بزرگ «گوسان» (خنیاگر و نوازنده) ها را، که به روایات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخی،</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; نخ‌های متصل به سرودست‌ها و پاها و کمر عروسک‌ها را از بالا می‌جنباند. روش دیگر، استاد در پس پرده می‌نشست و انگشتان دست را در سرو دست‌های پیراهن عروسک که مانند کیسه بود، می‌کرد و آن را می‌جنباند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خاستگاه خیمه شب‌بازی نامعلوم است. برخی سرزمین‌های شرقی، به ویژه هند، چین وجاوه، و احتمالاً ایران. را به سبب پیشینه دراز این نمایش در آن‌ها خاستگاه خیمه شب‌بازی دانسته‌اند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;شیوا لینگاپا، ساویتری. '''''عروسک‌های خیمه شب‌بازی'''''. ترجمه علی آقابخشی، تهران: مرکز اسناد فرهنگی آسیا، 1357، ص9-12.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;بیضایی، بهرام. '''''نمایش در ایران'''''. تهران: بی‌نام ناشر، 1344، ص83- 84</ins>.&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/ref&gt;&lt;ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزانلر، امین. «خیمه شب‌بازی در آسیا»، '''''نمایش'''''. ش4 (اسفند 1335)، تهران: انتشارات هنرهای زیبای کشور، ص12.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>پیشینه آن در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به پیش از دوره اسلامی و احتمالاً به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ساسانیان|</ins>دوره ساسانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>می‌رسد. بنابر نظر برخی از پژوهشگران، گروه بزرگ «گوسان» (خنیاگر و نوازنده) ها را، که به روایات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخی</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''مجمل‌التواریخ و القصص'''''. به کوشش محمدتقی بهار (ملک‌الشعرا)، تهران: کلاله خاور، بی‌تا. چاپ دوم، ص69.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </ins>نخ‌های متصل به سرودست‌ها و پاها و کمر عروسک‌ها را از بالا می‌جنباند. روش دیگر، استاد در پس پرده می‌نشست و انگشتان دست را در سرو دست‌های پیراهن عروسک که مانند کیسه بود، می‌کرد و آن را می‌جنباند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در خیمه شب‌بازی، عروسک‌گردان با دمیدن به سوتکی به جای عروسک‌ها صحبت می‌کند. مرشد تنبک‌نواز در جلوی پرده بر تنبک می‌نوازد و حرف‌های عروسک‌ها را که مفهوم نیستند، بازگو می‌کند.&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در خیمه شب‌بازی، عروسک‌گردان با دمیدن به سوتکی به جای عروسک‌ها صحبت می‌کند. مرشد تنبک‌نواز در جلوی پرده بر تنبک می‌نوازد و حرف‌های عروسک‌ها را که مفهوم نیستند، بازگو می‌کند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[1]&lt;ref&gt;بیضایی، بهرام</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''نمایش در ایران'''''. تهران: بی‌نام ناشر، 1344، ص104- 105، 109-110.&lt;/ref&gt;</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهریاری، خسرو. '''''کتاب نمایش'''''. تهران: امیرکبیر، 1365، ص109.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;هدایت، صادق. '''''فرهنگ عامیانه مردم ایران'''''. به کوشش جهانگیر هدایت، تهران: نشر چشمه، 1381، ص419.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>داستان‌های خیمه‌ شب‌بازی برگرفته از داستان‌های عامه و روایات شفاهی مردم و واقعه‌ها و رویدادهای درون جامعه بود. پهلوان کچل، شاه سلطان سلیم، چهار درویش، عروسی پسر سلیم‌خان، حاجی و شکی، بیژن و منیژه، پهلوان پنبه نمونه‌هایی از این داستان‌ها بودند. در این داستان‌ها نماینده‌ای از هر گروه و صنف اجتماعی حضور داشت که ویژگی‌های رفتار و اخلاق مردم آن گروه یا صنف را با زبان طنز و گزنده بیان می‌کرد. پهلوان کچل، یاقوت و مبارک (نوکرسیاه) برجسته‌ترین قهرمانان داستان‌ها به دستور بهرام‌گور (د 438م) از هند به ایران آوردند، افرادی خیمه شب‌باز نیز همراهی می‌کردند. برخی در تداول این هنر نمایشی در ایران قدیم به اشعار شاعرانی چند از سده‌های 5 و 7ق/ 11 و 13م )، مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خیام، </del>نظامی، عطار و خاقانی، که از این نمایش با نام «لعبت‌بازی» و «بازی‌شب» یاد کرده‌اند، استناد می‌کنند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>داستان‌های خیمه‌ شب‌بازی برگرفته از داستان‌های عامه و روایات شفاهی مردم و واقعه‌ها و رویدادهای درون جامعه بود. پهلوان کچل، شاه سلطان سلیم، چهار درویش، عروسی پسر سلیم‌خان، حاجی و شکی، بیژن و منیژه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>پهلوان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>پنبه نمونه‌هایی از این داستان‌ها بودند. در این داستان‌ها نماینده‌ای از هر گروه و صنف اجتماعی حضور داشت که ویژگی‌های رفتار و اخلاق مردم آن گروه یا صنف را با زبان طنز و گزنده بیان می‌کرد. پهلوان کچل، یاقوت و مبارک (نوکرسیاه) برجسته‌ترین قهرمانان داستان‌ها به دستور بهرام‌گور (د 438م) از هند به ایران آوردند، افرادی خیمه شب‌باز نیز همراهی می‌کردند. برخی در تداول این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نمایش در ایران|</ins>هنر نمایشی در ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>قدیم به اشعار شاعرانی چند از سده‌های 5 و 7ق/ 11 و 13م )، مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خیام]]، </ins>نظامی، عطار و خاقانی، که از این نمایش با نام «لعبت‌بازی» و «بازی‌شب» یاد کرده‌اند، استناد می‌کنند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ببیضایی، بهرام. '''''نمایش در ایران'''''. تهران: بی‌نام ناشر، 1344، ص40، 84-91.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ملاحسین واعظ کاشفی (د. میان 906- 910ق/ 1500- 1504م) در '''فتوت‌نامه سلطانی''' «در شرح حال ارباب معرکه و...) در فصل «لعبت‌بازان» نخستین بار به وضوح دو گونه لعبت‌بازی، یکی «بازی‌خیمه» و دیگری «بازی پیش‌بند» را شرح می‌دهد. او «بازی‌خیمه» را نمایش مخصوص روز، و بازی پیش‌بند را نمایش مخصوص شب معرفی می‌کند و می‌نویسد در بازی خیمه‌دست‌ها و در بازی پیش‌بند رشته‌ای چند حرکت کنند. «پیش‌بند» را صندوقی وصف می‌کند که در پیش آن «خیال‌بازی» کنند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; همو از یک لعبت باز سخن می‌گوید که در زیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چادری </del>دو صورت می‌جنباند و پرسش و پاسخی از زبان هر یک با آواز بیان می‌داشت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ملاحسین واعظ کاشفی (د. میان 906- 910ق/ 1500- 1504م) در '''فتوت‌نامه سلطانی''' «در شرح حال ارباب معرکه و...) در فصل «لعبت‌بازان» نخستین بار به وضوح دو گونه لعبت‌بازی، یکی «بازی‌خیمه» و دیگری «بازی پیش‌بند» را شرح می‌دهد. او «بازی‌خیمه» را نمایش مخصوص روز، و بازی پیش‌بند را نمایش مخصوص شب معرفی می‌کند و می‌نویسد در بازی خیمه‌دست‌ها و در بازی پیش‌بند رشته‌ای چند حرکت کنند. «پیش‌بند» را صندوقی وصف می‌کند که در پیش آن «خیال‌بازی» کنند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واعظ کاشفی سبزواری، ملاحسین. '''''فتوت‌نامه سلطانی'''''. به کوشش محمدجعفر محجوب، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1350، ص342.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>همو از یک لعبت باز سخن می‌گوید که در زیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چادر]]&lt;nowiki/&gt;ی </ins>دو صورت می‌جنباند و پرسش و پاسخی از زبان هر یک با آواز بیان می‌داشت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واعظ کاشفی سبزواری، ملاحسین. '''''فتوت‌نامه سلطانی'''''. به کوشش محمدجعفر محجوب، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1350، ص340.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیمه شب‌بازی به دو روش در ایران متداول بوده است. نخست به این روش که استاد خیمه شب‌باز پشت صندوقی درون پرده یا خیمه می‌نشست و به طور پنهانی بودند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیمه شب‌بازی به دو روش در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>متداول بوده است. نخست به این روش که استاد خیمه شب‌باز پشت صندوقی درون پرده یا خیمه می‌نشست و به طور پنهانی بودند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلوکباشی، علی. '''''«بازدارنده‌های تحول و رشد و پیشرفت هنر مردمی در هنرگرایی خیمه‌ شب‌بازی».''''' سخنرانی به مناسبت بزرگداشت میراث فرهنگی و روز جهانی موزه، اردیبهشت 1382.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیمه شب‌بازان چند گروه بودند. گروهی با دسته‌های مطرب‌رو حوضی همراهی می‌کردند و در جشن‌های عروسی و ختنه‌سوران نمایش می‌دادند. گروهی در قهوه‌خانه‌ها بساط پهن می‌کردند و گروهی هم دوره‌گرد بودند و در میدان به نمایش می‌پرداختند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خیمه شب‌بازان چند گروه بودند. گروهی با دسته‌های مطرب‌رو حوضی همراهی می‌کردند و در جشن‌های عروسی و ختنه‌سوران نمایش می‌دادند. گروهی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قهوه خانه|</ins>قهوه‌خانه‌ها<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بساط پهن می‌کردند و گروهی هم دوره‌گرد بودند و در میدان به نمایش می‌پرداختند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیضایی، بهرام. '''''نمایش در ایران'''''. تهران: بی‌نام ناشر، 1344، ص110-111.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نمایش در ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فرهنگ عامه]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[قهوه خانه]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== پاورقی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[1]. چگونگی ساختمان خیمه و ساخت صورت‌های عروسک را&lt;ref&gt;هدایت، صادق. '''''فرهنگ عامیانه مردم ایران'''''. به کوشش جهانگیر هدایت، تهران: نشر چشمه، 1381، ص.421.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. خلف‌تبریزی، محمدحسین&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. برهان قاطع&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش محمد معین، تهران: ابن‌سینا، 1376، 3/1241.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1. خلف‌تبریزی، محمدحسین&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. برهان قاطع&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش محمد معین، تهران: ابن‌سینا، 1376، 3/1241.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l26">خط ۲۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجمل‌التواریخ و القصص&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش محمدتقی بهار (ملک‌الشعرا)، تهران: کلاله خاور، بی‌تا. چاپ دوم، ص69.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجمل‌التواریخ و القصص&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش محمدتقی بهار (ملک‌الشعرا)، تهران: کلاله خاور، بی‌تا. چاپ دوم، ص69.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیضایی</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>'''''. ص40، 84-91.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ببیضایی، بهرام</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمایش در ایران</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: بی‌نام ناشر، 1344، </ins>ص40، 84-91.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6. واعظ کاشفی سبزواری، ملاحسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فتوت‌نامه سلطانی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش محمدجعفر محجوب، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1350، ص342.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6. واعظ کاشفی سبزواری، ملاحسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فتوت‌نامه سلطانی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به کوشش محمدجعفر محجوب، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1350، ص342.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </del>ص340.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. واعظ کاشفی سبزواری، ملاحسین</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فتوت‌نامه سلطانی</ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. به کوشش محمدجعفر محجوب، تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1350، </ins>ص340.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. بیضایی، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همانجا</del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </del>ص104- 105؛ نیزنک: شهریاری، خسرو. '''''کتاب نمایش'''''. تهران: امیرکبیر، 1365، ص109؛ هدایت، صادق. '''''فرهنگ عامیانه مردم ایران'''''. به کوشش جهانگیر هدایت، تهران: نشر چشمه، 1381، ص419؛ چگونگی ساختمان خیمه و ساخت صورت‌های عروسک را نک: همو، 421؛ بیضایی، همانجا، ص109- 110.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. بیضایی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهرام. </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمایش در ایران</ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: بی‌نام ناشر، 1344، </ins>ص104- 105؛ نیزنک: شهریاری، خسرو. '''''کتاب نمایش'''''. تهران: امیرکبیر، 1365، ص109؛ هدایت، صادق. '''''فرهنگ عامیانه مردم ایران'''''. به کوشش جهانگیر هدایت، تهران: نشر چشمه، 1381، ص419؛ چگونگی ساختمان خیمه و ساخت صورت‌های عروسک را نک: همو، 421؛ بیضایی، همانجا، ص109- 110.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>9. بلوکباشی، علی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;«بازدارنده‌های تحول و رشد و پیشرفت هنر مردمی در هنرگرایی خیمه‌ شب‌بازی».&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; سخنرانی به مناسبت بزرگداشت میراث فرهنگی و روز جهانی موزه، اردیبهشت 1382.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>9. بلوکباشی، علی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;«بازدارنده‌های تحول و رشد و پیشرفت هنر مردمی در هنرگرایی خیمه‌ شب‌بازی».&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; سخنرانی به مناسبت بزرگداشت میراث فرهنگی و روز جهانی موزه، اردیبهشت 1382.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>10. بیضایی، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همانجا</del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </del>ص110-111.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>10. بیضایی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهرام. </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمایش در ایران</ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: بی‌نام ناشر، 1344، </ins>ص110-111.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی بلوکباشی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علی بلوکباشی</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D9%85%D9%87_%D8%B4%D8%A8_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C&diff=7543&oldid=prev Samei در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۰ 2025-05-09T17:30:00Z <p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D9%85%D9%87_%D8%B4%D8%A8_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C&amp;diff=7543&amp;oldid=1430">نمایش تغییرات</a> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AE%DB%8C%D9%85%D9%87_%D8%B4%D8%A8_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C&diff=1430&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''خيمه شب‌بازي،''' نمايشي عروسكي از مجموعه نمايش‌هاي سنتي در هنر عامة ايران كه در آن عروسك‌ها يا صورت‌هايي از انسان و حيوان را به حركت و گفتگو در مي‌آورند. خيمه شب‌بازي، آن‌چنان كه از نامش پيداست، ظاهراً نمايشي بوده كه در شب و درون خيمه يا پ...» ایجاد کرد 2024-08-18T23:18:30Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;خيمه شب‌بازي،&#039;&#039;&#039; نمايشي عروسكي از مجموعه نمايش‌هاي سنتي در هنر عامة ايران كه در آن عروسك‌ها يا صورت‌هايي از انسان و حيوان را به حركت و گفتگو در مي‌آورند. خيمه شب‌بازي، آن‌چنان كه از نامش پيداست، ظاهراً نمايشي بوده كه در شب و درون خيمه يا پ...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;خيمه شب‌بازي،&#039;&#039;&#039; نمايشي عروسكي از مجموعه نمايش‌هاي سنتي در هنر عامة ايران كه در آن عروسك‌ها يا صورت‌هايي از انسان و حيوان را به حركت و گفتگو در مي‌آورند.<br /> <br /> خيمه شب‌بازي، آن‌چنان كه از نامش پيداست، ظاهراً نمايشي بوده كه در شب و درون خيمه يا پرده برگزار مي‌شده، از اين رو در فرهنگ و ادب فارسي به «شب‌بازي» و كسي كه از پس پرده صورت‌ها يا عروسك‌ها را به بازي مي‌گرفته به «شب‌باز» معروف بوده است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; هنوز هم در برخي جاها، از جمله بيرجند، براي بازي‌هاي نمايشي شبانه اصطلاح «شوبازي» Show bāzi  را به كار مي‌برند.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;<br /> <br /> خاستگاه خيمه شب‌بازي نامعلوم است. برخي سرزمين‌هاي شرقي، به ويژه هند، چين وجاوه، و احتمالاً ايران. را به سبب پيشينة دراز اين نمايش در آن‌ها خاستگاه خيمة شب‌بازي دانسته‌اند.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; پيشينة آن در ايران به پيش از دورة اسلامي و احتمالاً به دورة ساساني مي‌رسد. بنابر نظر برخي از پژوهشگران، گروه بزرگ «گوسان» (خنياگر و نوازنده) ها را، كه به روايات تاريخي،&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; نخ‌هاي متصل به سرودست‌ها و پاها و كمر عروسك‌ها را از بالا مي‌جنباند. روش ديگر، استاد در پس پرده مي‌نشست و انگشتان دست را در سرو دست‌هاي پيراهن عروسك كه مانند كيسه بود، مي‌كرد و آن را مي‌جنباند.<br /> <br /> در خيمه شب‌بازي، عروسك‌گردان با دميدن به سوتكي به جاي عروسك‌ها صحبت مي‌كند. مرشد تنبك‌نواز در جلوي پرده بر تنبك مي‌نوازد و حرف‌هاي عروسك‌ها را كه مفهوم نيستند، بازگو مي‌كند.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;<br /> <br /> داستان‌هاي خيمه‌ شب‌بازي برگرفته از داستان‌هاي عامه و روايات شفاهي مردم و واقعه‌ها و رويدادهاي درون جامعه بود. پهلوان كچل، شاه سلطان سليم، چهار درويش، عروسي پسر سليم‌خان، حاجي و شكي، بيژن و منيژه، پهلوان پنبه نمونه‌هايي از اين داستان‌ها بودند. در اين داستان‌ها نماينده‌اي از هر گروه و صنف اجتماعي حضور داشت كه ويژگي‌هاي رفتار و اخلاق مردم آن گروه يا صنف را با زبان طنز و گزنده بيان مي‌كرد. پهلوان كچل، ياقوت و مبارك (نوكرسياه) برجسته‌ترين قهرمانان داستان‌ها به دستور بهرام‌گور (د 438م) از هند به ايران آوردند، افرادي خيمه شب‌باز نيز همراهي مي‌كردند. برخي در تداول اين هنر نمايشي در ايران قديم به اشعار شاعراني چند از سده‌هاي 5 و 7ق/ 11 و 13م )، مانند خيام، نظامي، عطار و خاقاني، كه از اين نمايش با نام «لعبت‌بازي» و «بازي‌شب» ياد كرده‌اند، استناد مي‌كنند.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;<br /> <br /> ملاحسين واعظ كاشفي (د. ميان 906- 910ق/ 1500- 1504م) در &#039;&#039;&#039;فتوت‌نامة سلطاني&#039;&#039;&#039; «در شرح حال ارباب معركه و...) در فصل «لعبت‌بازان» نخستين بار به وضوح دو گونه لعبت‌بازي، يكي «بازي‌خيمه» و ديگري «بازي پيش‌بند» را شرح مي‌دهد. او «بازي‌خيمه» را نمايش مخصوص روز، و بازي پيش‌بند را نمايش مخصوص شب معرفي مي‌كند و مي‌نويسد در بازي خيمه‌دست‌ها و در بازي پيش‌بند رشته‌اي چند حركت كنند. «پيش‌بند» را صندوقي وصف مي‌كند كه در پيش آن «خيال‌بازي» كنند.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; همو از يك لعبت باز سخن مي‌گويد كه در زير چادري دو صورت مي‌جنباند و پرسش و پاسخي از زبان هر يك با آواز بيان مي‌داشت.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;<br /> <br /> خيمه شب‌بازي به دو روش در ايران متداول بوده است. نخست به اين روش كه استاد خيمه شب‌باز پشت صندوقي درون پرده يا خيمه مي‌نشست و به طور پنهاني بودند.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; <br /> <br /> خيمه شب‌بازان چند گروه بودند. گروهي با دسته‌هاي مطرب‌رو حوضي همراهي مي‌كردند و در جشن‌هاي عروسي و ختنه‌سوران نمايش مي‌دادند. گروهي در قهوه‌خانه‌ها بساط پهن مي‌كردند و گروهي هم دوره‌گرد بودند و در ميدان به نمايش مي‌پرداختند.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt;<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1. خلف‌تبريزي، محمدحسين&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. برهان قاطع&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمد معين، تهران: ابن‌سينا، 1376، 3/1241.<br /> <br /> 2. رضايي، جمال. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بيرجند نامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمود رفيعي، تهران: هيرمند، 1381، 599.<br /> <br /> 3. شيوا لينگاپا، ساويتري. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;عروسك‌هاي خيمه شب‌بازي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة علي آقابخشي، تهران: مركز اسناد فرهنگي آسيا، 1357، ص9-12؛ بيضايي، بهرام. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نمايش در ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: بي‌نام ناشر، 1344، ص83- 84؛ نيزنك: قزانلر، امين. «خيمه شب‌بازي در آسيا»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نمايش&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ش4 (اسفند 1335)، تهران: انتشارات هنرهاي زيباي كشور، ص12.<br /> <br /> 4. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجمل‌التواريخ و القصص&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمدتقي بهار (ملك‌الشعرا)، تهران: كلالة خاور، بي‌تا. چاپ دوم، ص69.<br /> <br /> 5. بيضايي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص40، 84-91.<br /> <br /> 6. واعظ كاشفي سبزواري، ملاحسين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فتوت‌نامة سلطاني&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمدجعفر محجوب، تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1350، ص342.<br /> <br /> 7. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ص340.<br /> <br /> 8. بيضايي، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همانجا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ص104- 105؛ نيزنك: شهرياري، خسرو. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كتاب نمايش&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: اميركبير، 1365، ص109؛ هدايت، صادق. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ عاميانة مردم ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش جهانگير هدايت، تهران: نشر چشمه، 1381، ص419؛ چگونگي ساختمان خيمه و ساخت صورت‌هاي عروسك را نك: همو، 421؛ بيضايي، همانجا، ص109- 110.<br /> <br /> 9. بلوكباشي، علي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;«بازدارنده‌هاي تحول و رشد و پيشرفت هنر مردمي در هنرگرايي خيمه‌ شب‌بازي».&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; سخنراني به مناسبت بزرگداشت ميراث فرهنگي و روز جهاني موزه، ارديبهشت 1382.<br /> <br /> 10. بيضايي، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همانجا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ص110-111.<br /> <br /> علی بلوکباشی</div> Samei