دریاچه ارومیه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۰

2025-05-07T21:40:53Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۰
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:دریاچه ارومیه.jpg\|بندانگشتی\|دریاچه ارومیه ، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]]		[[پرونده:دریاچه ارومیه.jpg\|بندانگشتی\|دریاچه ارومیه ، برگرفته از سایت سفر مارکت، قابل بازیابی از<nowiki/>https://safarmarket.com/]]
	اورمیه یا ارومیه، نام دریاچه‌ای، در شمال غربی ایران بین عرض‌های جغرافیایی '9 ْ37 تا '12 ْ38 شمالی و طول‌های جغرافیایی '6 ْ45 تا '54 ْ45 شرقی<ref> خورشیددوست، علی. «مقدمه‌ای بر پالئومورفولوژی و ژئومورفولوژی دریاچه ارومیه»، '''''فصلنامه تحقیقات جغرافیایی'''''. شمـ 14، 1368، ص 149. </ref> و در ارتفاع 1274 متری از سطح دریاهای آزاد<ref> موحددانش، علی‌اصغر. '''''هیدرولوژی آب‌های سطحی'''''. تهران: سمت، 1373، ص 166. </ref>.		اورمیه یا ارومیه، نام دریاچه‌ای، در شمال غربی ایران بین عرض‌های جغرافیایی '9 ْ37 تا '12 ْ38 شمالی و طول‌های جغرافیایی '6 ْ45 تا '54 ْ45 شرقی<ref name=":0">خورشیددوست، علی. «مقدمه‌ای بر پالئومورفولوژی و ژئومورفولوژی دریاچه ارومیه»، '''''فصلنامه تحقیقات جغرافیایی'''''. شمـ 14، 1368، ص 149. </ref> و در ارتفاع 1274 متری از سطح دریاهای آزاد<ref> موحددانش، علی‌اصغر. '''''هیدرولوژی آب‌های سطحی'''''. تهران: سمت، 1373، ص 166. </ref>.

	این دریاچه گودالی است تقریباً مستطیل شکل که از شمال به جنوب کشیده شده و سرزمین آذربایجان را به دو قسمت غربی و شرقی تقسیم کرده است. مساحت حوضه آبریز دریاچه 50850 کم2 است<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 2، ''رودها و رودنامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 38.</ref>، که ناحیه گسترده‌ای از آذربایجان ~~شرقی،~~ کردستان تا مرزهای ترکیه و عراق را در بر گرفته و رودخانه‌های تلخه رود (آجی چای)، صوفی چای، زرینه رود، سیمینه رود، لیلان چای، رود مهاباد، رودگدار، باراندوز چای، نازلو چای، زولا چای و شهر چای، در بستر آن، به سوی دریاچه روان هستند<ref~~>همانجا.<~~/~~ref~~>.		این دریاچه گودالی است تقریباً مستطیل شکل که از شمال به جنوب کشیده شده و سرزمین آذربایجان را به دو قسمت غربی و شرقی تقسیم کرده است. مساحت حوضه آبریز دریاچه 50850 کم2 است<ref name=":1">جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 2، ''رودها و رودنامه ایران''، چ 2، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 38.</ref>، که ناحیه گسترده‌ای از [[آذربایجان شرقی]]، [[استان کردستان\|کردستان]] تا مرزهای ترکیه و [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82 عراق] را در بر گرفته و رودخانه‌های تلخه رود (آجی چای)، صوفی چای، زرینه رود، سیمینه رود، لیلان چای، رود مهاباد، رودگدار، باراندوز چای، نازلو چای، زولا چای و شهر چای، در بستر آن، به سوی دریاچه روان هستند<ref name=":1" />.

	وسعت دریاچه با توجه به کم آبی و یا پر آبی حوضه آبریز آن در سال‌های مختلف، دارای تفاوت‌هایی بوده و تا 4870 کم2 <ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایره‌المعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 65.</ref> نیز ذکر شده است.طول دریاچه (از شمال تا جنوب) حدود 140 و عرض آن نیز 35 کم و گودی آن در شمال حدود 6 و در جنوب تا 15 متر افزایش می‌یابد. دریاچه اورمیه یکی از شورترین دریاچه‌های کشور است به گونه‌ای که میزان نمک آن تا 190 گرم در هر لیتر آب می‌رسد و هیچ نوع ماهی جز نوعی میگوی کوچک به نام آرتمیا قادر به زندگی در آن نیست<ref~~> همانجا. <~~/~~ref~~>. دریاچه اورمیه از غنی‌ترین ذخایر جهانی این میگو که از بهترین غذاهای ماهی‌های تزیینی و پرورشی است، محسوب می‌شود.		وسعت دریاچه با توجه به کم آبی و یا پر آبی حوضه آبریز آن در سال‌های مختلف، دارای تفاوت‌هایی بوده و تا 4870 کم2 <ref name=":2">جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایره‌المعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 65.</ref> نیز ذکر شده است.طول دریاچه (از شمال تا جنوب) حدود 140 و عرض آن نیز 35 کم و گودی آن در شمال حدود 6 و در جنوب تا 15 متر افزایش می‌یابد. دریاچه اورمیه یکی از شورترین دریاچه‌های کشور است به گونه‌ای که میزان نمک آن تا 190 گرم در هر لیتر آب می‌رسد و هیچ نوع ماهی جز نوعی میگوی کوچک به نام آرتمیا قادر به زندگی در آن نیست<ref name=":2" />. دریاچه اورمیه از غنی‌ترین ذخایر جهانی این میگو که از بهترین غذاهای ماهی‌های تزیینی و پرورشی است، محسوب می‌شود.

	این دریاچه حدود 102 جزیره و صخره سنگی دارد که همه آن‌ها غیر از جزیره اسلامی، غیر مسکونی هستند و بزرگترین جزیره قویون داغی (کبودان) است که در سه کیلومتری بندر رحمانلو قرار دارد<ref~~>خورشیددوست. همانجا<~~/~~ref~~>.		این دریاچه حدود 102 جزیره و صخره سنگی دارد که همه آن‌ها غیر از جزیره اسلامی، غیر مسکونی هستند و بزرگترین جزیره قویون داغی (کبودان) است که در سه کیلومتری بندر رحمانلو قرار دارد<ref name=":0" />.

	لسترنج درباره نام‌های مختلف این دریاچه می‌نویسد: «در زند اوستا «چیچستا» ذکر شده است و لفظ چیچست که در شاهنامه آمده و تا زمان [[حمدالله مستوفی]] نیز معمول بوده از همین نام فارسی قدیم گرفته شده است. مسعودی و ابن‌حوقل در قرن چهارم آن را بحیره کبودان که از لغت ارمنی به معنی «دریاچه آبی» مأخوذ است نامیده‌اند...»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ~~ص171؛~~		لسترنج درباره نام‌های مختلف این دریاچه می‌نویسد: «در زند اوستا «چیچستا» ذکر شده است و لفظ چیچست که در شاهنامه آمده و تا زمان [[حمدالله مستوفی]] نیز معمول بوده از همین نام فارسی قدیم گرفته شده است. مسعودی و ابن‌حوقل در قرن چهارم آن را بحیره کبودان که از لغت ارمنی به معنی «دریاچه آبی» مأخوذ است نامیده‌اند...»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1383، ص171.</ref><ref name=":3">Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 160.</ref>، و نیز: «اصطخری آن را دریاچه ارمیه نوشته (که مقدسی نیز درین نامگذاری از او پیروی کرده است) و در جای دیگر آن را دریاچه «شراه» یعنی دریاچه مخالفان نامیده زیر در سواحل آن فرقه‌ای از خوارج به این نام اقامت داشته‌اند»<ref name=":3" />. در حدود العالم درباره این دریاچه، زیر عنوان «دریای کبوذان» آمده است: <blockquote>«بارمینیه درازی او پنجاه فرسنگست اندر پهنای سی فرسنگ اندر میان این دریا دهی است کبوذان گویند و این دریا را بدان ده باز خوانند و از گرد او آبادانی است و اندرو هیچ جانور نیست از شوری آبش مگر کرم.<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 14.</ref>» </blockquote>از زمان‌های قدیم به علت املاح محلول در آن و لجن‌های شفابخش سواحل دریاچه و نیز سایر زیبایی‌های آن، همواره مورد توجه گردشگران بوده است. شرفخانه و رحمانلو (در [[آذربایجان شرقی]]) و گلمانخانه (در [[آذربایجان غربی]]) از بندرهای دریاچه معروف برای حمل کالا و مسافر است. در سال‌های اخیر با احداث جاده‌ای در بخش عمده‌ای از حد فاصل شرق و غرب دریاچه، فاصله بین دو سوی دریاچه بسیار کاهش یافته است<ref>سازمان حمل و نقل و پایانه‌های کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جاده‌های ایران''''' (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 13.</ref>.

	Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 160.</ref>، و نیز: «اصطخری آن را دریاچه ارمیه نوشته (که مقدسی نیز درین نامگذاری از او پیروی کرده است) و در جای دیگر آن را دریاچه «شراه» یعنی دریاچه مخالفان نامیده زیر در سواحل آن فرقه‌ای از خوارج به این نام اقامت داشته‌اند»<ref~~>همانجا؛ .Ibid<~~/~~ref~~>. در حدود العالم درباره این دریاچه، زیر عنوان «دریای کبوذان» آمده است: «بارمینیه درازی او پنجاه فرسنگست اندر پهنای سی فرسنگ اندر میان این دریا دهی است کبوذان گویند و این دریا را بدان ده باز خوانند و از گرد او آبادانی است و اندرو هیچ جانور نیست از شوری آبش مگر کرم.<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوری، 1362، ص 14.</ref>»

	از زمان‌های قدیم به علت املاح محلول در آن و لجن‌های شفابخش سواحل دریاچه و نیز سایر زیبایی‌های آن، همواره مورد توجه گردشگران بوده است. شرفخانه و رحمانلو (در [[آذربایجان شرقی]]) و گلمانخانه (در [[آذربایجان غربی]]) از بندرهای دریاچه معروف برای حمل کالا و مسافر است. در سال‌های اخیر با احداث جاده‌ای در بخش عمده‌ای از حد فاصل شرق و غرب دریاچه، فاصله بین دو سوی دریاچه بسیار کاهش یافته است<ref>سازمان حمل و نقل و پایانه‌های کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جاده‌های ایران''''' (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 13.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۲۸:		خط ۲۴:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	شوکت مقیمی		شوکت مقیمی
			[[رده:جغرافیا]]

Maedeh: /* نیز نگاه کنید به */

2025-05-05T15:20:30Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۰
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	* [[آذربایجان شرقی]]		* [[آذربایجان شرقی]]

			== مآخذ ==
			<references />
	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

Maedeh در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۰

2025-05-05T15:20:07Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''اورميه يا اروميه'''، نام درياچه‌اي، در شمال غربي ايران بين عرض‌هاي جغرافيايي '9 ْ37 تا '12 ْ38 شمالي و طول‌هاي جغرافيايي '6 ْ45 تا '54 ْ45 شرقي¹ و در ارتفاع 1274 متري از سطح درياهاي آزاد.² اين درياچه گودالي است تقريباً مستطيل شكل كه از ش...» ایجاد کرد

2024-08-14T18:09:02Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''اورميه يا اروميه'''، نام درياچه‌اي، در شمال غربي ايران بين عرض‌هاي جغرافيايي '9 ْ37 تا '12 ْ38 شمالي و طول‌هاي جغرافيايي '6 ْ45 تا '54 ْ45 شرقي1 و در ارتفاع 1274 متري از سطح درياهاي آزاد.2 اين درياچه گودالي است تقريباً مستطيل شكل كه از ش...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''اورميه يا اروميه'''، نام درياچه‌اي، در شمال غربي ايران بين عرض‌هاي جغرافيايي '9 ْ37 تا '12 ْ38 شمالي و طول‌هاي جغرافيايي '6 ْ45 تا '54 ْ45 شرقي1 و در ارتفاع 1274 متري از سطح درياهاي آزاد.2

اين درياچه گودالي است تقريباً مستطيل شكل كه از شمال به جنوب كشيده شده و سرزمين آذربايجان را به دو قسمت غربي و شرقي تقسيم كرده است. مساحت حوضة آبريز درياچه 50850 كم2 است،3 كه ناحية گسترده‌اي از آذربايجان شرقي، كردستان تا مرزهاي تركيه و عراق را در بر گرفته و رودخانه‌هاي تلخه رود (آجي چاي)، صوفي چاي، زرينه رود، سيمينه رود، ليلان چاي، رود مهاباد، رودگدار، باراندوز چاي، نازلو چاي، زولا چاي و شهر چاي، در بستر آن، به سوي درياچه روان هستند.4

وسعت درياچه با توجه به كم آبي و يا پر آبي حوضة آبريز آن در سال‌هاي مختلف، داراي تفاوت‌هايي بوده و تا 4870 كم2 5 نيز ذكر شده است.طول درياچه (از شمال تا جنوب) حدود 140 و عرض آن نيز 35 كم و گودي آن در شمال حدود 6 و در جنوب تا 15 متر افزايش مي‌يابد. درياچة اورميه يكي از شورترين درياچه‌هاي كشور است به گونه‌اي كه ميزان نمك آن تا 190 گرم در هر ليتر آب مي‌رسد و هيچ نوع ماهي جز نوعي ميگوي كوچك به نام آرتميا قادر به زندگي در آن نيست.6 درياچة اورميه از غني‌ترين ذخاير جهاني اين ميگو كه از بهترين غذاهاي ماهي‌هاي تزييني و پرورشي است، محسوب مي‌شود.

اين درياچه حدود 102 جزيره و صخرة سنگي دارد كه همة آن‌ها غير از جزيرة اسلامي، غير مسكوني هستند و بزرگترين جزيرة قويون داغي (كبودان) است كه در سه كيلومتري بندر رحمانلو قرار دارد.7

لسترنج دربارة نام‌هاي مختلف اين درياچه مي‌نويسد: «در زند اوستا «چيچستا» ذكر شده است و لفظ چيچست كه در شاهنامه آمده و تا زمان حمدالله مستوفي نيز معمول بوده از همين نام فارسي قديم گرفته شده است. مسعودي و ابن‌حوقل در قرن چهارم آن را بحيرة كبودان كه از لغت ارمني به معني «درياچه آبي» مأخوذ است ناميده‌اند...»8، و نيز: «اصطخري آن را درياچه ارميه نوشته (كه مقدسي نيز درين نامگذاري از او پيروي كرده است) و در جاي ديگر آن را درياچه «شراة» يعني درياچه مخالفان ناميده زير در سواحل آن فرقه‌اي از خوارج به اين نام اقامت داشته‌اند».9 در ''حدود العالم'' دربارة اين درياچه، زير عنوان «درياي كبوذان» آمده است: «بارمينيه درازي او پنجاه فرسنگست اندر پهناي سي فرسنگ اندر ميان اين دريا دهي است كبوذان گويند و اين دريا را بدان ده باز خوانند و از گرد او آباداني است و اندرو هيچ جانور نيست از شوري آبش مگر كرم.»10

از زمان‌هاي قديم به علت املاح محلول در آن و لجن‌هاي شفابخش سواحل درياچه و نيز ساير زيبايي‌هاي آن، همواره مورد توجه گردشگران بوده است. شرفخانه و رحمانلو (در آذربايجان شرقي) و گلمانخانه (در آذربايجان غربي) از بندرهاي درياچه معروف براي حمل كالا و مسافر است. در سال‌هاي اخير با احداث جاده‌اي در بخش عمده‌اي از حد فاصل شرق و غرب درياچه، فاصلة بين دو سوي درياچه بسيار كاهش يافته است.11

'''مآخذ'''

1. خورشيددوست، علي. «مقدمه‌اي بر پالئومورفولوژي و ژئومورفولوژي درياچة اروميه»، '''''فصلنامة تحقيقات جغرافيايي'''''. شمـ 14، 1368، ص 149.

2. موحددانش، علي‌اصغر. '''''هيدرولوژي آب‌هاي سطحي'''''. تهران: سمت، 1373، ص 166.

3. جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران'''''. ج 2، ''رودها و رودنامة ايران''، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 38.

4. همانجا.

5. جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران'''''. ج 3، ''دايرة‌المعارف جغرافيايي ايران''، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 65.

6. همانجا.

7. خورشيددوست. همانجا

8. لسترنج، گاي. '''''جغرافياي تاريخي سرزمين‌هاي خلافت شرقي'''''. ترجمة محمود عرفان، چ6. تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1383، ص171؛

Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 160.

9. همانجا؛ .Ibid

10. '''''حدودالعالم من المشرق الي المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوري، 1362، ص 14.

11. سازمان حمل و نقل و پايانه‌هاي كشور (وزارت راه و ترابري). '''''اطلس جاده‌هاي ايران''''' (ويرايش دوم). تهران: همشهري، 1380، ص 13.

شوکت مقیمی