https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%D8%B4%D8%AAدشت - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-19T11:39:06Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B4%D8%AA&diff=7896&oldid=prevSamei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۳2025-05-10T14:53:09Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشت، سطحی هموار، وسیع با شیب نسبتاً کم و بدون شکستگی و دارای ظاهری صاف و هموار و معمولاً محصور در میان کوهها که تحت تاثیر عوامل گوناگونی در سرزمین ایران پدید آمدهاند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشت، سطحی هموار، وسیع با شیب نسبتاً کم و بدون شکستگی و دارای ظاهری صاف و هموار و معمولاً محصور در میان کوهها که تحت تاثیر عوامل گوناگونی در سرزمین ایران پدید آمدهاند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رشتهکوههای ایران دشتها را به حوزههای متعددی تقسیم کردهاند که وسیعترین آنها در مرکز و مشرق [[کشور ایران|ایران]] قرار دارد<ref>علایی طالقانی، محمود. '''''ژئو مرفولوژی ایران'''''. تهران: قومس، 1384 چ3. ص 302.</ref><ref> شایان، دکتر سیاوش. '''''فرهنگ اصطلاحات جغرافیایی طبیعی''''' . چ5. تهران:مدرسه (سازمان پژوهش و برنامهریزی وزارت آموزش و پرورش)، 1382، ص 299.</ref>.از ویژگیهای طبیعی این دشتها حاکمیت آب و هوایی خشک در تمام آنهاست، از اینرو به این گونه دشتها، دشتهای بیابانی میگویند<ref<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">>مآخذ 3. همان جا.<</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</del>>.([[دشت کویر]]).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رشتهکوههای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>دشتها را به حوزههای متعددی تقسیم کردهاند که وسیعترین آنها در مرکز و مشرق [[کشور ایران|ایران]] قرار دارد<ref>علایی طالقانی، محمود. '''''ژئو مرفولوژی ایران'''''. تهران: قومس، 1384 چ3. ص 302.</ref><ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0"</ins>> شایان، دکتر سیاوش. '''''فرهنگ اصطلاحات جغرافیایی طبیعی''''' . چ5. تهران:مدرسه (سازمان پژوهش و برنامهریزی وزارت آموزش و پرورش)، 1382، ص 299.</ref>. از ویژگیهای طبیعی این دشتها حاکمیت آب و هوایی خشک در تمام آنهاست، از اینرو به این گونه دشتها، دشتهای بیابانی میگویند<ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0" </ins>/>.([[دشت کویر]]).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واژه «دشت» را در فرهنگ جغرافیایی [[فارسی]] به معنی «جلگه» نیز به کار میبرند، در حالی که جلگه منطقهای هموار و دارای شیب ملایمی است که از یک سو به کوه و از سوی دیگر به دریا منتهی میشود<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس ملی ایران (اطلس زمینشناسی)'''''. نگارش دوم. چ1. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور. 1382. صص 6 و 7 (نقشه کوه- آبنگاری ایران)</ref> ([[جلگه خزر]]، [[جلگه خوزستان|خوزستان]]). از اینرو دشتهای [[کشور ایران|ایران]] را میتوان به لحاظ وضعیت آب و هوایی و استقرار آنها در مکانهای مختلف به سه گروه دشتهای ساحلی، (یعنی جلگهها)، دشتهای بیابانی و کویری که در سطح وسیعی از داخل [[کشور ایران|ایران]] گسترده شدهاند و دشتهای حاصلخیز میان ارتفاعات که با وسعت کم و زیاد در سراسر ایران پراکندهاند<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> منبع 2</del>. ص 282.</ref>. از یکدیگر جدا کرد. عواملهای فرسایش، با هجوم به کوهستانها، مواد حاصل از عمل فرسایش در کوهها را به مناطق پست میبرند و تخلیه میکنند به طوری که در فرآیندی که همچنان ادامه خواهد داشت، بهتدریج از حجم کوهها کاسته و به وسعت دشتها افزوده میشود<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبع 4</del>. ص 6.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واژه «دشت» را در فرهنگ جغرافیایی [[فارسی]] به معنی «جلگه» نیز به کار میبرند، در حالی که جلگه منطقهای هموار و دارای شیب ملایمی است که از یک سو به کوه و از سوی دیگر به دریا منتهی میشود<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس ملی ایران (اطلس زمینشناسی)'''''. نگارش دوم. چ1. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور. 1382. صص 6 و 7 (نقشه کوه- آبنگاری ایران)</ref> ([[جلگه خزر]]، [[جلگه خوزستان|خوزستان]]). از اینرو دشتهای [[کشور ایران|ایران]] را میتوان به لحاظ وضعیت آب و هوایی و استقرار آنها در مکانهای مختلف به سه گروه دشتهای ساحلی، (یعنی جلگهها)، دشتهای بیابانی و کویری که در سطح وسیعی از داخل [[کشور ایران|ایران]] گسترده شدهاند و دشتهای حاصلخیز میان ارتفاعات که با وسعت کم و زیاد در سراسر ایران پراکندهاند<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> شایان، دکتر سیاوش</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''فرهنگ اصطلاحات جغرافیایی طبیعی''''' . چ5. تهران:مدرسه (سازمان پژوهش و برنامهریزی وزارت آموزش و پرورش)، 1382، </ins>ص 282.</ref>. از یکدیگر جدا کرد. عواملهای فرسایش، با هجوم به کوهستانها، مواد حاصل از عمل فرسایش در کوهها را به مناطق پست میبرند و تخلیه میکنند به طوری که در فرآیندی که همچنان ادامه خواهد داشت، بهتدریج از حجم کوهها کاسته و به وسعت دشتها افزوده میشود<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس ملی ایران (اطلس زمینشناسی)'''''. نگارش دوم. چ1. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور. 1382</ins>. ص 6.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع شرایط آب و هوایی، ارتفاع و جهت رشتهکوههای اصلی، نوع دشتهای ایران را از غرب تا شرق متفاوت کرده است. شرایط مناسبتر آب و هوایی در نیمه غربی ایران، یعنی وجود رطوبت و بارندگی کافی و جریان رودهای پرآب، دشتهایی با وسعت کم اما حاصلخیز به وجود آوردهاند که ماهیدشت کرمانشاه، دشت لُرْدِگان و بُلداجی در استان چهارمحال و بختیاری از آن جملهاند. دشتهای گرم و خشک و بیشتر از نوع بیابانیِ با وسعت بسیار در مرکز و شرق کشور، گستردهاند که دشت لوت، دشت کویر، دشت طبس، دشت جازموریان نمونههایی از آنها هستند<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> برای </del>انواع دشت نک: جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. چ1. ج3: دایرهالمعارف جغرافیایی ایران. تهران: گیتاشناسی، 1379. صص 466، 538- 533 و 1210.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع شرایط آب و هوایی، ارتفاع و جهت رشتهکوههای اصلی، نوع دشتهای ایران را از غرب تا شرق متفاوت کرده است. شرایط مناسبتر آب و هوایی در نیمه غربی ایران، یعنی وجود رطوبت و بارندگی کافی و جریان رودهای پرآب، دشتهایی با وسعت کم اما حاصلخیز به وجود آوردهاند که ماهیدشت کرمانشاه، دشت لُرْدِگان و بُلداجی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>استان چهارمحال و بختیاری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از آن جملهاند. دشتهای گرم و خشک و بیشتر از نوع بیابانیِ با وسعت بسیار در مرکز و شرق کشور، گستردهاند که دشت لوت، دشت کویر، دشت طبس، دشت جازموریان نمونههایی از آنها هستند<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> برای </ins>انواع دشت نک: جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. چ1. ج3: دایرهالمعارف جغرافیایی ایران. تهران: گیتاشناسی، 1379. صص 466، 538- 533 و 1210.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتهای حاصلخیز [[کشور ایران|ایران]]، به ویژه گونههای وسیع، کم ارتفاع و قابل دسترس آن که بستر رودخانهها و برخوردار از سایر منابع آبی بودهاند، معمولاً، محل تجمع گروههای انسانی برای زیست و جایگاهی برای توسعه کشاورزی، ایجاد مدنیت و رشد فرهنگ شهرنشینی به شمار آمدهاند. از همین رو، در فرهنگ نامهای جغرافیایی ایران، ده ها شهر و روستا و منطقه وجود دارند که اسامی آنها با پیشوند یا پسوند دشت همراه هستند مانند دشت مُغان، دشت آزادگان، دشت چالْدُران، دشت بیاض، دشتستان، مرودشت، کلاردشت، خرمدشت و ... <ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> همان</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صص </del>290 و 291.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتهای حاصلخیز [[کشور ایران|ایران]]، به ویژه گونههای وسیع، کم ارتفاع و قابل دسترس آن که بستر رودخانهها و برخوردار از سایر منابع آبی بودهاند، معمولاً، محل تجمع گروههای انسانی برای زیست و جایگاهی برای توسعه کشاورزی، ایجاد مدنیت و رشد فرهنگ شهرنشینی به شمار آمدهاند. از همین رو، در فرهنگ نامهای جغرافیایی ایران، ده ها شهر و روستا و منطقه وجود دارند که اسامی آنها با پیشوند یا پسوند دشت همراه هستند مانند دشت مُغان، دشت آزادگان، دشت چالْدُران، دشت بیاض، دشتستان، مرودشت، کلاردشت، خرمدشت و ... <ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جعفری، عباس</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''گیتاشناسی ایران'''''. چ1. ج3: دایرهالمعارف جغرافیایی ایران. تهران: گیتاشناسی، 1379. ص </ins>290 و 291.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی واژه عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار عارضه جغرافیایی رود اترک در شمال، رودخانه گرگان در جنوب، دریای خزر در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها [[ترکمن]] است<ref> گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). '''''اطلس گیتاشناسی استانهای ایران'''''. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</ref>. ([[ترکمن صحرا]]).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی واژه عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار عارضه جغرافیایی رود اترک در شمال، رودخانه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>گرگان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در جنوب، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[دریاچه خزر|</ins>دریای خزر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها [[ترکمن]] است<ref> گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). '''''اطلس گیتاشناسی استانهای ایران'''''. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</ref>. ([[ترکمن صحرا]]).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نقشه جغرافیای طبیعی ایران واژه دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مغان، </del>دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان [[بوشهر]])، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نقشه جغرافیای طبیعی ایران واژه دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مغان]]، </ins>دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان [[بوشهر]])، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B4%D8%AA&diff=7390&oldid=prevMaedeh در ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۸2025-05-09T09:58:01Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی واژه عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار عارضه جغرافیایی رود اترک در شمال، رودخانه گرگان در جنوب، دریای خزر در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها [[ترکمن]] است<ref> گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). '''''اطلس گیتاشناسی استانهای ایران'''''. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</ref>. ([[ترکمن صحرا]]).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی واژه عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار عارضه جغرافیایی رود اترک در شمال، رودخانه گرگان در جنوب، دریای خزر در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها [[ترکمن]] است<ref> گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). '''''اطلس گیتاشناسی استانهای ایران'''''. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</ref>. ([[ترکمن صحرا]]).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نقشه جغرافیای طبیعی ایران واژه دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت مغان، دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان [[بوشهر]])، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>10</sup></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نقشه جغرافیای طبیعی ایران واژه دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت مغان، دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان [[بوشهر]])، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B4%D8%AA&diff=7251&oldid=prevMaedeh در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۸2025-05-08T17:48:58Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B4%D8%AA&diff=7250&oldid=prevMaedeh: /* مآخذ */2025-05-08T17:48:33Z<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشت، سطحی هموار، وسیع با شیب نسبتاً کم و بدون شکستگی و دارای ظاهری صاف و هموار و معمولاً محصور در میان کوهها که تحت تاثیر عوامل گوناگونی در سرزمین ایران پدید آمدهاند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشت، سطحی هموار، وسیع با شیب نسبتاً کم و بدون شکستگی و دارای ظاهری صاف و هموار و معمولاً محصور در میان کوهها که تحت تاثیر عوامل گوناگونی در سرزمین ایران پدید آمدهاند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رشتهکوههای ایران دشتها را به حوزههای متعددی تقسیم کردهاند که وسیعترین آنها در مرکز و مشرق [[کشور ایران|ایران]] قرار دارد<ref>علایی طالقانی، محمود. '''''ژئو مرفولوژی ایران'''''. تهران: قومس، 1384 چ3. ص 302.</ref><ref> شایان، دکتر سیاوش. فرهنگ اصطلاحات جغرافیایی طبیعی . چ5. تهران:مدرسه (سازمان پژوهش و برنامهریزی وزارت آموزش و پرورش)، 1382، ص 299.</ref>.از ویژگیهای طبیعی این دشتها حاکمیت آب و هوایی خشک در تمام آنهاست، از اینرو به این گونه دشتها، دشتهای بیابانی میگویند<ref>مآخذ 3. همان جا.</ref>.([[دشت کویر]]).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رشتهکوههای ایران دشتها را به حوزههای متعددی تقسیم کردهاند که وسیعترین آنها در مرکز و مشرق [[کشور ایران|ایران]] قرار دارد<ref>علایی طالقانی، محمود. '''''ژئو مرفولوژی ایران'''''. تهران: قومس، 1384 چ3. ص 302.</ref><ref> شایان، دکتر سیاوش. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>فرهنگ اصطلاحات جغرافیایی طبیعی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </ins>. چ5. تهران:مدرسه (سازمان پژوهش و برنامهریزی وزارت آموزش و پرورش)، 1382، ص 299.</ref>.از ویژگیهای طبیعی این دشتها حاکمیت آب و هوایی خشک در تمام آنهاست، از اینرو به این گونه دشتها، دشتهای بیابانی میگویند<ref>مآخذ 3. همان جا.</ref>.([[دشت کویر]]).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واژه «دشت» را در فرهنگ جغرافیایی [[فارسی]] به معنی «جلگه» نیز به کار میبرند، در حالی که جلگه منطقهای هموار و دارای شیب ملایمی است که از یک سو به کوه و از سوی دیگر به دریا منتهی میشود<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. اطلس ملی ایران (اطلس زمینشناسی). نگارش دوم. چ1. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور. 1382. صص 6 و 7 (نقشه کوه- آبنگاری ایران)</ref> ([[جلگه خزر]]، [[جلگه خوزستان|خوزستان]]). از اینرو دشتهای [[کشور ایران|ایران]] را میتوان به لحاظ وضعیت آب و هوایی و استقرار آنها در مکانهای مختلف به سه گروه دشتهای ساحلی، (یعنی جلگهها)، دشتهای بیابانی و کویری که در سطح وسیعی از داخل [[کشور ایران|ایران]] گسترده شدهاند و دشتهای حاصلخیز میان ارتفاعات که با وسعت کم و زیاد در سراسر ایران پراکندهاند<ref> منبع 2. ص 282.</ref>. از یکدیگر جدا کرد. عواملهای فرسایش، با هجوم به کوهستانها، مواد حاصل از عمل فرسایش در کوهها را به مناطق پست میبرند و تخلیه میکنند به طوری که در فرآیندی که همچنان ادامه خواهد داشت، بهتدریج از حجم کوهها کاسته و به وسعت دشتها افزوده میشود<ref>منبع 4. ص 6.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واژه «دشت» را در فرهنگ جغرافیایی [[فارسی]] به معنی «جلگه» نیز به کار میبرند، در حالی که جلگه منطقهای هموار و دارای شیب ملایمی است که از یک سو به کوه و از سوی دیگر به دریا منتهی میشود<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>اطلس ملی ایران (اطلس زمینشناسی)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. نگارش دوم. چ1. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور. 1382. صص 6 و 7 (نقشه کوه- آبنگاری ایران)</ref> ([[جلگه خزر]]، [[جلگه خوزستان|خوزستان]]). از اینرو دشتهای [[کشور ایران|ایران]] را میتوان به لحاظ وضعیت آب و هوایی و استقرار آنها در مکانهای مختلف به سه گروه دشتهای ساحلی، (یعنی جلگهها)، دشتهای بیابانی و کویری که در سطح وسیعی از داخل [[کشور ایران|ایران]] گسترده شدهاند و دشتهای حاصلخیز میان ارتفاعات که با وسعت کم و زیاد در سراسر ایران پراکندهاند<ref> منبع 2. ص 282.</ref>. از یکدیگر جدا کرد. عواملهای فرسایش، با هجوم به کوهستانها، مواد حاصل از عمل فرسایش در کوهها را به مناطق پست میبرند و تخلیه میکنند به طوری که در فرآیندی که همچنان ادامه خواهد داشت، بهتدریج از حجم کوهها کاسته و به وسعت دشتها افزوده میشود<ref>منبع 4. ص 6.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع شرایط آب و هوایی، ارتفاع و جهت رشتهکوههای اصلی، نوع دشتهای ایران را از غرب تا شرق متفاوت کرده است. شرایط مناسبتر آب و هوایی در نیمه غربی ایران، یعنی وجود رطوبت و بارندگی کافی و جریان رودهای پرآب، دشتهایی با وسعت کم اما حاصلخیز به وجود آوردهاند که ماهیدشت کرمانشاه، دشت لُرْدِگان و بُلداجی در استان چهارمحال و بختیاری از آن جملهاند. دشتهای گرم و خشک و بیشتر از نوع بیابانیِ با وسعت بسیار در مرکز و شرق کشور، گستردهاند که دشت لوت، دشت کویر، دشت طبس، دشت جازموریان نمونههایی از آنها هستند<ref> برای انواع دشت نک: جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. چ1. ج3: دایرهالمعارف جغرافیایی ایران. تهران: گیتاشناسی، 1379. صص 466، 538- 533 و 1210.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع شرایط آب و هوایی، ارتفاع و جهت رشتهکوههای اصلی، نوع دشتهای ایران را از غرب تا شرق متفاوت کرده است. شرایط مناسبتر آب و هوایی در نیمه غربی ایران، یعنی وجود رطوبت و بارندگی کافی و جریان رودهای پرآب، دشتهایی با وسعت کم اما حاصلخیز به وجود آوردهاند که ماهیدشت کرمانشاه، دشت لُرْدِگان و بُلداجی در استان چهارمحال و بختیاری از آن جملهاند. دشتهای گرم و خشک و بیشتر از نوع بیابانیِ با وسعت بسیار در مرکز و شرق کشور، گستردهاند که دشت لوت، دشت کویر، دشت طبس، دشت جازموریان نمونههایی از آنها هستند<ref> برای انواع دشت نک: جعفری، عباس. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>گیتاشناسی ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. چ1. ج3: دایرهالمعارف جغرافیایی ایران. تهران: گیتاشناسی، 1379. صص 466، 538- 533 و 1210.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتهای حاصلخیز [[کشور ایران|ایران]]، به ویژه گونههای وسیع، کم ارتفاع و قابل دسترس آن که بستر رودخانهها و برخوردار از سایر منابع آبی بودهاند، معمولاً، محل تجمع گروههای انسانی برای زیست و جایگاهی برای توسعه کشاورزی، ایجاد مدنیت و رشد فرهنگ شهرنشینی به شمار آمدهاند. از همین رو، در فرهنگ نامهای جغرافیایی ایران، ده ها شهر و روستا و منطقه وجود دارند که اسامی آنها با پیشوند یا پسوند دشت همراه هستند مانند دشت مُغان، دشت آزادگان، دشت چالْدُران، دشت بیاض، دشتستان، مرودشت، کلاردشت، خرمدشت و ... <ref> همان. صص 290 و 291.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتهای حاصلخیز [[کشور ایران|ایران]]، به ویژه گونههای وسیع، کم ارتفاع و قابل دسترس آن که بستر رودخانهها و برخوردار از سایر منابع آبی بودهاند، معمولاً، محل تجمع گروههای انسانی برای زیست و جایگاهی برای توسعه کشاورزی، ایجاد مدنیت و رشد فرهنگ شهرنشینی به شمار آمدهاند. از همین رو، در فرهنگ نامهای جغرافیایی ایران، ده ها شهر و روستا و منطقه وجود دارند که اسامی آنها با پیشوند یا پسوند دشت همراه هستند مانند دشت مُغان، دشت آزادگان، دشت چالْدُران، دشت بیاض، دشتستان، مرودشت، کلاردشت، خرمدشت و ... <ref> همان. صص 290 و 291.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی واژه عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار عارضه جغرافیایی رود اترک در شمال، رودخانه گرگان در جنوب، دریای خزر در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها [[ترکمن]] است<ref> گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</ref>. ([[ترکمن صحرا]]).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی واژه عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار عارضه جغرافیایی رود اترک در شمال، رودخانه گرگان در جنوب، دریای خزر در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها [[ترکمن]] است<ref> گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>اطلس گیتاشناسی استانهای ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</ins>. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</ref>. ([[ترکمن صحرا]]).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نقشه جغرافیای طبیعی ایران واژه دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت مغان، دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان [[بوشهر]])، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.<sup>10</sup></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نقشه جغرافیای طبیعی ایران واژه دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت مغان، دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان [[بوشهر]])، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.<sup>10</sup></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:جغرافیا]]</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B4%D8%AA&diff=7249&oldid=prevMaedeh در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۶2025-05-08T17:46:54Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B4%D8%AA&diff=7248&oldid=prevMaedeh در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۶2025-05-08T17:46:22Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:دشت گلها در جاده اسالم به خلخال.jpg|بندانگشتی|دشت گلها در جاده اسالم به خلخال، قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.tasnimnews.com/]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشت، سطحی هموار، وسیع با شیب نسبتاً کم و بدون شکستگی و دارای ظاهری صاف و هموار و معمولاً محصور در میان کوهها که تحت تاثیر عوامل گوناگونی در سرزمین ایران پدید آمدهاند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشت، سطحی هموار، وسیع با شیب نسبتاً کم و بدون شکستگی و دارای ظاهری صاف و هموار و معمولاً محصور در میان کوهها که تحت تاثیر عوامل گوناگونی در سرزمین ایران پدید آمدهاند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع شرایط آب و هوایی، ارتفاع و جهت رشتهکوههای اصلی، نوع دشتهای ایران را از غرب تا شرق متفاوت کرده است. شرایط مناسبتر آب و هوایی در نیمه غربی ایران، یعنی وجود رطوبت و بارندگی کافی و جریان رودهای پرآب، دشتهایی با وسعت کم اما حاصلخیز به وجود آوردهاند که ماهیدشت کرمانشاه، دشت لُرْدِگان و بُلداجی در استان چهارمحال و بختیاری از آن جملهاند. دشتهای گرم و خشک و بیشتر از نوع بیابانیِ با وسعت بسیار در مرکز و شرق کشور، گستردهاند که دشت لوت، دشت کویر، دشت طبس، دشت جازموریان نمونههایی از آنها هستند<ref> برای انواع دشت نک: جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. چ1. ج3: دایرهالمعارف جغرافیایی ایران. تهران: گیتاشناسی، 1379. صص 466، 538- 533 و 1210.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع شرایط آب و هوایی، ارتفاع و جهت رشتهکوههای اصلی، نوع دشتهای ایران را از غرب تا شرق متفاوت کرده است. شرایط مناسبتر آب و هوایی در نیمه غربی ایران، یعنی وجود رطوبت و بارندگی کافی و جریان رودهای پرآب، دشتهایی با وسعت کم اما حاصلخیز به وجود آوردهاند که ماهیدشت کرمانشاه، دشت لُرْدِگان و بُلداجی در استان چهارمحال و بختیاری از آن جملهاند. دشتهای گرم و خشک و بیشتر از نوع بیابانیِ با وسعت بسیار در مرکز و شرق کشور، گستردهاند که دشت لوت، دشت کویر، دشت طبس، دشت جازموریان نمونههایی از آنها هستند<ref> برای انواع دشت نک: جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. چ1. ج3: دایرهالمعارف جغرافیایی ایران. تهران: گیتاشناسی، 1379. صص 466، 538- 533 و 1210.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتهای حاصلخیز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، </del>به ویژه گونههای وسیع، کم ارتفاع و قابل دسترس آن که بستر رودخانهها و برخوردار از سایر منابع آبی بودهاند، معمولاً، محل تجمع گروههای انسانی برای زیست و جایگاهی برای توسعه کشاورزی، ایجاد مدنیت و رشد فرهنگ شهرنشینی به شمار آمدهاند. از همین رو، در فرهنگ نامهای جغرافیایی ایران، ده ها شهر و روستا و منطقه وجود دارند که اسامی آنها با پیشوند یا پسوند دشت همراه هستند مانند دشت مُغان، دشت آزادگان، دشت چالْدُران، دشت بیاض، دشتستان، مرودشت، کلاردشت، خرمدشت و ... <ref> همان. صص 290 و 291.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتهای حاصلخیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|ایران]]، </ins>به ویژه گونههای وسیع، کم ارتفاع و قابل دسترس آن که بستر رودخانهها و برخوردار از سایر منابع آبی بودهاند، معمولاً، محل تجمع گروههای انسانی برای زیست و جایگاهی برای توسعه کشاورزی، ایجاد مدنیت و رشد فرهنگ شهرنشینی به شمار آمدهاند. از همین رو، در فرهنگ نامهای جغرافیایی ایران، ده ها شهر و روستا و منطقه وجود دارند که اسامی آنها با پیشوند یا پسوند دشت همراه هستند مانند دشت مُغان، دشت آزادگان، دشت چالْدُران، دشت بیاض، دشتستان، مرودشت، کلاردشت، خرمدشت و ... <ref> همان. صص 290 و 291.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی واژه عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار عارضه جغرافیایی رود اترک در شمال، رودخانه گرگان در جنوب، دریای خزر در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها ترکمن است<ref> گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</ref>. (ترکمن صحرا).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی واژه عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار عارضه جغرافیایی رود اترک در شمال، رودخانه گرگان در جنوب، دریای خزر در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ترکمن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است<ref> گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</ref>. (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ترکمن صحرا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نقشه جغرافیای طبیعی ایران واژه دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت مغان، دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان بوشهر)، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.<sup>10</sup></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نقشه جغرافیای طبیعی ایران واژه دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت مغان، دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بوشهر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>)، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.<sup>10</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[دشت کویر]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[جلگه خزر]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[جلگه خوزستان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ترکمن صحرا]]<br /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B4%D8%AA&diff=7238&oldid=prevMaedeh در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۶2025-05-08T17:36:31Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشت، سطحی هموار، وسیع با شیب نسبتاً کم و بدون شکستگی و دارای ظاهری صاف و هموار و معمولاً محصور در میان کوهها که تحت تاثیر عوامل گوناگونی در سرزمین ایران پدید آمدهاند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشت، سطحی هموار، وسیع با شیب نسبتاً کم و بدون شکستگی و دارای ظاهری صاف و هموار و معمولاً محصور در میان کوهها که تحت تاثیر عوامل گوناگونی در سرزمین ایران پدید آمدهاند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رشتهکوههای ایران دشتها را به حوزههای متعددی تقسیم کردهاند که وسیعترین آنها در مرکز و مشرق [[کشور ایران|ایران]] قرار دارد<ref>علایی طالقانی، محمود. '''''ژئو مرفولوژی ایران'''''. تهران: قومس، 1384 چ3. ص 302.</ref><ref> شایان، دکتر سیاوش. فرهنگ اصطلاحات جغرافیایی طبیعی . چ5. تهران:مدرسه (سازمان پژوهش و برنامهریزی وزارت آموزش و پرورش)، 1382، ص 299.</ref>.از ویژگیهای طبیعی این دشتها حاکمیت آب و هوایی خشک در تمام آنهاست، از اینرو به این گونه دشتها، دشتهای بیابانی میگویند<ref>مآخذ 3. همان جا.</ref>.(دشت کویر).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رشتهکوههای ایران دشتها را به حوزههای متعددی تقسیم کردهاند که وسیعترین آنها در مرکز و مشرق [[کشور ایران|ایران]] قرار دارد<ref>علایی طالقانی، محمود. '''''ژئو مرفولوژی ایران'''''. تهران: قومس، 1384 چ3. ص 302.</ref><ref> شایان، دکتر سیاوش. فرهنگ اصطلاحات جغرافیایی طبیعی . چ5. تهران:مدرسه (سازمان پژوهش و برنامهریزی وزارت آموزش و پرورش)، 1382، ص 299.</ref>.از ویژگیهای طبیعی این دشتها حاکمیت آب و هوایی خشک در تمام آنهاست، از اینرو به این گونه دشتها، دشتهای بیابانی میگویند<ref>مآخذ 3. همان جا.</ref>.(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دشت کویر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واژه «دشت» را در فرهنگ جغرافیایی فارسی به معنی «جلگه» نیز به کار میبرند، در حالی که جلگه منطقهای هموار و دارای شیب ملایمی است که از یک سو به کوه و از سوی دیگر به دریا منتهی میشود<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> (جلگه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خزر، </del>خوزستان). از اینرو دشتهای ایران را میتوان به لحاظ وضعیت آب و هوایی و استقرار آنها در مکانهای مختلف به سه گروه دشتهای ساحلی، (یعنی جلگهها)، دشتهای بیابانی و کویری که در سطح وسیعی از داخل ایران گسترده شدهاند و دشتهای حاصلخیز میان ارتفاعات که با وسعت کم و زیاد در سراسر ایران پراکندهاند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> از یکدیگر جدا کرد. عواملهای فرسایش، با هجوم به کوهستانها، مواد حاصل از عمل فرسایش در کوهها را به مناطق پست میبرند و تخلیه میکنند به طوری که در فرآیندی که همچنان ادامه خواهد داشت، بهتدریج از حجم کوهها کاسته و به وسعت دشتها افزوده میشود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>>6</<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>واژه «دشت» را در فرهنگ جغرافیایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به معنی «جلگه» نیز به کار میبرند، در حالی که جلگه منطقهای هموار و دارای شیب ملایمی است که از یک سو به کوه و از سوی دیگر به دریا منتهی میشود<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان نقشهبرداری کشور. اطلس ملی ایران (اطلس زمینشناسی). نگارش دوم. چ1. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور. 1382. صص 6 و 7 (نقشه کوه- آبنگاری ایران)</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[جلگه خزر]]، [[</ins>جلگه خوزستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|خوزستان]]</ins>). از اینرو دشتهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را میتوان به لحاظ وضعیت آب و هوایی و استقرار آنها در مکانهای مختلف به سه گروه دشتهای ساحلی، (یعنی جلگهها)، دشتهای بیابانی و کویری که در سطح وسیعی از داخل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گسترده شدهاند و دشتهای حاصلخیز میان ارتفاعات که با وسعت کم و زیاد در سراسر ایران پراکندهاند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> منبع 2. ص 282.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>از یکدیگر جدا کرد. عواملهای فرسایش، با هجوم به کوهستانها، مواد حاصل از عمل فرسایش در کوهها را به مناطق پست میبرند و تخلیه میکنند به طوری که در فرآیندی که همچنان ادامه خواهد داشت، بهتدریج از حجم کوهها کاسته و به وسعت دشتها افزوده میشود<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبع 4. ص </ins>6<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع شرایط آب و هوایی، ارتفاع و جهت رشتهکوههای اصلی، نوع دشتهای ایران را از غرب تا شرق متفاوت کرده است. شرایط مناسبتر آب و هوایی در نیمه غربی ایران، یعنی وجود رطوبت و بارندگی کافی و جریان رودهای پرآب، دشتهایی با وسعت کم اما حاصلخیز به وجود آوردهاند که ماهیدشت کرمانشاه، دشت لُرْدِگان و بُلداجی در استان چهارمحال و بختیاری از آن جملهاند. دشتهای گرم و خشک و بیشتر از نوع بیابانیِ با وسعت بسیار در مرکز و شرق کشور، گستردهاند که دشت لوت، دشت کویر، دشت طبس، دشت جازموریان نمونههایی از آنها هستند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع شرایط آب و هوایی، ارتفاع و جهت رشتهکوههای اصلی، نوع دشتهای ایران را از غرب تا شرق متفاوت کرده است. شرایط مناسبتر آب و هوایی در نیمه غربی ایران، یعنی وجود رطوبت و بارندگی کافی و جریان رودهای پرآب، دشتهایی با وسعت کم اما حاصلخیز به وجود آوردهاند که ماهیدشت کرمانشاه، دشت لُرْدِگان و بُلداجی در استان چهارمحال و بختیاری از آن جملهاند. دشتهای گرم و خشک و بیشتر از نوع بیابانیِ با وسعت بسیار در مرکز و شرق کشور، گستردهاند که دشت لوت، دشت کویر، دشت طبس، دشت جازموریان نمونههایی از آنها هستند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> برای انواع دشت نک: جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. چ1. ج3: دایرهالمعارف جغرافیایی ایران. تهران: گیتاشناسی، 1379. صص 466، 538- 533 و 1210.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتهای حاصلخیز ایران، به ویژه گونههای وسیع، کم ارتفاع و قابل دسترس آن که بستر رودخانهها و برخوردار از سایر منابع آبی بودهاند، معمولاً، محل تجمع گروههای انسانی برای زیست و جایگاهی برای توسعه کشاورزی، ایجاد مدنیت و رشد فرهنگ شهرنشینی به شمار آمدهاند. از همین رو، در فرهنگ نامهای جغرافیایی ایران، ده ها شهر و روستا و منطقه وجود دارند که اسامی آنها با پیشوند یا پسوند دشت همراه هستند مانند دشت مُغان، دشت آزادگان، دشت چالْدُران، دشت بیاض، دشتستان، مرودشت، کلاردشت، خرمدشت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>.. .<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتهای حاصلخیز ایران، به ویژه گونههای وسیع، کم ارتفاع و قابل دسترس آن که بستر رودخانهها و برخوردار از سایر منابع آبی بودهاند، معمولاً، محل تجمع گروههای انسانی برای زیست و جایگاهی برای توسعه کشاورزی، ایجاد مدنیت و رشد فرهنگ شهرنشینی به شمار آمدهاند. از همین رو، در فرهنگ نامهای جغرافیایی ایران، ده ها شهر و روستا و منطقه وجود دارند که اسامی آنها با پیشوند یا پسوند دشت همراه هستند مانند دشت مُغان، دشت آزادگان، دشت چالْدُران، دشت بیاض، دشتستان، مرودشت، کلاردشت، خرمدشت و ... <<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> همان. صص 290 و 291.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی واژه عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار عارضه جغرافیایی رود اترک در شمال، رودخانه گرگان در جنوب، دریای خزر در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها ترکمن است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> (ترکمن صحرا).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی واژه عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار عارضه جغرافیایی رود اترک در شمال، رودخانه گرگان در جنوب، دریای خزر در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها ترکمن است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>(ترکمن صحرا).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نقشه جغرافیای طبیعی ایران واژه دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت مغان، دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان بوشهر)، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.<sup>10</sup> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در نقشه جغرافیای طبیعی ایران واژه دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت مغان، دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان بوشهر)، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.<sup>10</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>غلامحسین تکمیل همایون</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4- سازمان نقشهبرداری کشور. اطلس ملی ایران (اطلس زمینشناسی). نگارش دوم. چ1. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور. 1382. صص 6 و 7 (نقشه کوه- آبنگاری ایران)</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5- منبع 2. ص 282.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6- منبع 4. ص 6. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7- برای انواع دشت نک: جعفری، عباس. گیتاشناسی ایران. چ1. ج3: دایرهالمعارف جغرافیایی ایران. تهران: گیتاشناسی، 1379. صص 466، 538- 533 و 1210.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8- همان. صص 290 و 291.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9- گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B4%D8%AA&diff=7233&oldid=prevMaedeh در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۲2025-05-08T17:32:03Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''دشت'''، </del>سطحی هموار، وسیع با شیب نسبتاً کم و بدون شکستگی و دارای ظاهری صاف و هموار و معمولاً محصور در میان کوهها که تحت تاثیر عوامل گوناگونی در سرزمین ایران پدید آمدهاند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دشت، </ins>سطحی هموار، وسیع با شیب نسبتاً کم و بدون شکستگی و دارای ظاهری صاف و هموار و معمولاً محصور در میان کوهها که تحت تاثیر عوامل گوناگونی در سرزمین ایران پدید آمدهاند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رشتهکوههای ایران دشتها را به حوزههای متعددی تقسیم کردهاند که وسیعترین آنها در مرکز و مشرق [[کشور ایران|ایران]] قرار دارد.<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1-2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> از ویژگیهای طبیعی این دشتها حاکمیت آب و هوایی خشک در تمام آنهاست، از اینرو به این گونه دشتها، دشتهای بیابانی میگویند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>>3</<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>دشت کویر).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>رشتهکوههای ایران دشتها را به حوزههای متعددی تقسیم کردهاند که وسیعترین آنها در مرکز و مشرق [[کشور ایران|ایران]] قرار دارد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>علایی طالقانی، محمود. '''''ژئو مرفولوژی ایران'''''. تهران: قومس، 1384 چ3. ص 302</ins>.<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref> شایان، دکتر سیاوش. فرهنگ اصطلاحات جغرافیایی طبیعی . چ5. تهران:مدرسه (سازمان پژوهش و برنامهریزی وزارت آموزش و پرورش)، 1382، ص 299.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>از ویژگیهای طبیعی این دشتها حاکمیت آب و هوایی خشک در تمام آنهاست، از اینرو به این گونه دشتها، دشتهای بیابانی میگویند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </ins>3<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. همان جا.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>(دشت کویر).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژة </del>«دشت» را در فرهنگ جغرافیایی فارسی به معنی «جلگه» نیز به کار میبرند، در حالی که جلگه منطقهای هموار و دارای شیب ملایمی است که از یک سو به کوه و از سوی دیگر به دریا منتهی میشود<sup>4</sup> ( <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>جلگه خزر، خوزستان). از اینرو دشتهای ایران را میتوان به لحاظ وضعیت آب و هوایی و استقرار آنها در مکانهای مختلف به سه گروه دشتهای ساحلی، (یعنی جلگهها)، دشتهای بیابانی و کویری که در سطح وسیعی از داخل ایران گسترده شدهاند و دشتهای حاصلخیز میان ارتفاعات که با وسعت کم و زیاد در سراسر ایران پراکندهاند.<sup>5</sup> از یکدیگر جدا کرد. عواملهای فرسایش، با هجوم به کوهستانها، مواد حاصل از عمل فرسایش در کوهها را به مناطق پست میبرند و تخلیه میکنند به طوری که در فرآیندی که همچنان ادامه خواهد داشت، بهتدریج از حجم کوهها کاسته و به وسعت دشتها افزوده میشود.<sup>6</sup> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژه </ins>«دشت» را در فرهنگ جغرافیایی فارسی به معنی «جلگه» نیز به کار میبرند، در حالی که جلگه منطقهای هموار و دارای شیب ملایمی است که از یک سو به کوه و از سوی دیگر به دریا منتهی میشود<sup>4</sup> (جلگه خزر، خوزستان). از اینرو دشتهای ایران را میتوان به لحاظ وضعیت آب و هوایی و استقرار آنها در مکانهای مختلف به سه گروه دشتهای ساحلی، (یعنی جلگهها)، دشتهای بیابانی و کویری که در سطح وسیعی از داخل ایران گسترده شدهاند و دشتهای حاصلخیز میان ارتفاعات که با وسعت کم و زیاد در سراسر ایران پراکندهاند.<sup>5</sup> از یکدیگر جدا کرد. عواملهای فرسایش، با هجوم به کوهستانها، مواد حاصل از عمل فرسایش در کوهها را به مناطق پست میبرند و تخلیه میکنند به طوری که در فرآیندی که همچنان ادامه خواهد داشت، بهتدریج از حجم کوهها کاسته و به وسعت دشتها افزوده میشود.<sup>6</sup> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع شرایط آب و هوایی، ارتفاع و جهت رشتهکوههای اصلی، نوع دشتهای ایران را از غرب تا شرق متفاوت کرده است. شرایط مناسبتر آب و هوایی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیمة </del>غربی ایران، یعنی وجود رطوبت و بارندگی کافی و جریان رودهای پرآب، دشتهایی با وسعت کم اما حاصلخیز به وجود آوردهاند که ماهیدشت کرمانشاه، دشت لُرْدِگان و بُلداجی در استان چهارمحال و بختیاری از آن جملهاند. دشتهای گرم و خشک و بیشتر از نوع بیابانیِ با وسعت بسیار در مرکز و شرق کشور، گستردهاند که دشت لوت، دشت کویر، دشت طبس، دشت جازموریان نمونههایی از آنها هستند.<sup>7</sup></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تنوع شرایط آب و هوایی، ارتفاع و جهت رشتهکوههای اصلی، نوع دشتهای ایران را از غرب تا شرق متفاوت کرده است. شرایط مناسبتر آب و هوایی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیمه </ins>غربی ایران، یعنی وجود رطوبت و بارندگی کافی و جریان رودهای پرآب، دشتهایی با وسعت کم اما حاصلخیز به وجود آوردهاند که ماهیدشت کرمانشاه، دشت لُرْدِگان و بُلداجی در استان چهارمحال و بختیاری از آن جملهاند. دشتهای گرم و خشک و بیشتر از نوع بیابانیِ با وسعت بسیار در مرکز و شرق کشور، گستردهاند که دشت لوت، دشت کویر، دشت طبس، دشت جازموریان نمونههایی از آنها هستند.<sup>7</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتهای حاصلخیز ایران، به ویژه گونههای وسیع، کم ارتفاع و قابل دسترس آن که بستر رودخانهها و برخوردار از سایر منابع آبی بودهاند، معمولاً، محل تجمع گروههای انسانی برای زیست و جایگاهی برای توسعه کشاورزی، ایجاد مدنیت و رشد فرهنگ شهرنشینی به شمار آمدهاند. از همین رو، در فرهنگ نامهای جغرافیایی ایران، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهها </del>شهر و روستا و منطقه وجود دارند که اسامی آنها با پیشوند یا پسوند دشت همراه هستند مانند دشت مُغان، دشت آزادگان، دشت چالْدُران، دشت بیاض، دشتستان، مرودشت، کلاردشت، خرمدشت و ... .<sup>8</sup></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتهای حاصلخیز ایران، به ویژه گونههای وسیع، کم ارتفاع و قابل دسترس آن که بستر رودخانهها و برخوردار از سایر منابع آبی بودهاند، معمولاً، محل تجمع گروههای انسانی برای زیست و جایگاهی برای توسعه کشاورزی، ایجاد مدنیت و رشد فرهنگ شهرنشینی به شمار آمدهاند. از همین رو، در فرهنگ نامهای جغرافیایی ایران، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ده ها </ins>شهر و روستا و منطقه وجود دارند که اسامی آنها با پیشوند یا پسوند دشت همراه هستند مانند دشت مُغان، دشت آزادگان، دشت چالْدُران، دشت بیاض، دشتستان، مرودشت، کلاردشت، خرمدشت و ... .<sup>8</sup></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژة </del>عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عارضة </del>جغرافیایی رود اترک در شمال، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رودخانة </del>گرگان در جنوب، دریای خزر در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها ترکمن است.<sup>9</sup> ( <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> ترکمن </del>صحرا).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در متون جغرافیایی اروپایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژه </ins>عربی صحرا انحصاراً در مورد صحرای بزرگ شمال آفریقا به کار میرود، در حالی که در فرهنگ جغرافیایی فارسی، صحرا گاهی به جای دشت، و نه صرفاً برای معرفی منطقهای خشک و سوزان، به کار میرود، مانند ترکمن صحرا که دشت رسوبی همواری است که در شمال ایران و در نزدیکی مرز کشور ترکمنستان واقع شده و در بین چهار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عارضه </ins>جغرافیایی رود اترک در شمال، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رودخانه </ins>گرگان در جنوب، دریای خزر در غرب و کوههای قوچان در شرق محصور و محل زندگی طایفهها ترکمن است.<sup>9</sup> (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکمن </ins>صحرا).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقشة </del>جغرافیای طبیعی ایران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژة </del>دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت مغان، دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان بوشهر)، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.<sup>10</sup> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقشه </ins>جغرافیای طبیعی ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژه </ins>دشت علاوه بر مناطق کویری و بیابانی، برای دشت مغان، دشت قزوین و دشت ساحلی (در استان بوشهر)، به عنوان بزرگترین دشتهای ایران به کار رفته، در حالی که طبق تعریف باید جلگه نامیده میشد همان طور که جلگه سرخس که منطقهای به دور از دریاست، و شاید به سبب همجواری با رودخانه تجن و کشف رود، جلگه نامیده شده است.<sup>10</sup> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''مآخذ:''''' </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1- شایان، دکتر سیاوش</del>. فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصطلاحات جغرافیایی طبیعی </del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چ5</del>. تهران:<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرسه (سازمان پژوهش و برنامهریزی وزارت آموزش </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرورش)</del>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1382، ص 299.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ سازمان </ins>فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398)</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins>. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتشارات بین المللی الهدی]</ins>،</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2- علایی طالقانی، محمود. '''''ژئو مرفولوژی ایران'''''. تهران: قومس، 1384 چ3. ص 302.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غلامحسین تکمیل همایون</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3- </del> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> مآخذ 3. همان جا. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4- سازمان نقشهبرداری کشور. اطلس ملی ایران (اطلس زمینشناسی). نگارش دوم. چ1. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور. 1382. صص 6 و 7 (نقشه کوه- آبنگاری ایران)</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4- سازمان نقشهبرداری کشور. اطلس ملی ایران (اطلس زمینشناسی). نگارش دوم. چ1. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور. 1382. صص 6 و 7 (نقشه کوه- آبنگاری ایران)</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>9- گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>9- گیتاشناسی (واحد پژوهش و تالیف). اطلس گیتاشناسی استانهای ایران. چ3. تهران: گیتاشناسی 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافیایی طبیعی ایران).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غلامحسین تکمیل همایون</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B4%D8%AA&diff=7021&oldid=prevSamei در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۲2025-05-08T00:02:47Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B4%D8%AA&diff=7021&oldid=1011">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D8%B4%D8%AA&diff=1011&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''دشت'''، سطحي هموار، وسيع با شيب نسبتاً كم و بدون شكستگي و داراي ظاهري صاف و هموار و معمولاً محصور در ميان كوهها كه تحت تاثير عوامل گوناگوني در سرزمين ايران پديد آمدهاند. رشتهكوههاي ايران دشتها را به حوزههاي متعددي تقسيم كردهاند...» ایجاد کرد2024-08-14T18:50:31Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''دشت'''، سطحي هموار، وسيع با شيب نسبتاً كم و بدون شكستگي و داراي ظاهري صاف و هموار و معمولاً محصور در ميان كوهها كه تحت تاثير عوامل گوناگوني در سرزمين ايران پديد آمدهاند. رشتهكوههاي ايران دشتها را به حوزههاي متعددي تقسيم كردهاند...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''دشت'''، سطحي هموار، وسيع با شيب نسبتاً كم و بدون شكستگي و داراي ظاهري صاف و هموار و معمولاً محصور در ميان كوهها كه تحت تاثير عوامل گوناگوني در سرزمين ايران پديد آمدهاند.<br />
<br />
رشتهكوههاي ايران دشتها را به حوزههاي متعددي تقسيم كردهاند كه وسيعترين آنها در مركز و مشرق ايران قرار دارد.<sup>1-2</sup> از ويژگيهاي طبيعي اين دشتها حاكميت آب و هوايي خشك در تمام آنهاست، از اينرو به اين گونه دشتها، دشتهاي بياباني ميگويند.<sup>3</sup> ( دشت كوير).<br />
<br />
واژة «دشت» را در فرهنگ جغرافيايي فارسي به معني «جلگه» نيز به كار ميبرند، در حالي كه جلگه منطقهاي هموار و داراي شيب ملايمي است كه از يك سو به كوه و از سوي ديگر به دريا منتهي ميشود<sup>4</sup> ( جلگه خزر، خوزستان). از اينرو دشتهاي ايران را ميتوان به لحاظ وضعيت آب و هوايي و استقرار آنها در مكانهاي مختلف به سه گروه دشتهاي ساحلي، (يعني جلگهها)، دشتهاي بياباني و كويري كه در سطح وسيعي از داخل ايران گسترده شدهاند و دشتهاي حاصلخيز ميان ارتفاعات كه با وسعت كم و زياد در سراسر ايران پراكندهاند.<sup>5</sup> از يكديگر جدا كرد. عواملهاي فرسايش، با هجوم به كوهستانها، مواد حاصل از عمل فرسايش در كوهها را به مناطق پست ميبرند و تخليه ميكنند به طوري كه در فرآيندي كه همچنان ادامه خواهد داشت، بهتدريج از حجم كوهها كاسته و به وسعت دشتها افزوده ميشود.<sup>6</sup> <br />
<br />
تنوع شرايط آب و هوايي، ارتفاع و جهت رشتهكوههاي اصلي، نوع دشتهاي ايران را از غرب تا شرق متفاوت كرده است. شرايط مناسبتر آب و هوايي در نيمة غربي ايران، يعني وجود رطوبت و بارندگي كافي و جريان رودهاي پرآب، دشتهايي با وسعت كم اما حاصلخيز به وجود آوردهاند كه ماهيدشت كرمانشاه، دشت لُرْدِگان و بُلداجي در استان چهارمحال و بختياري از آن جملهاند. دشتهاي گرم و خشك و بيشتر از نوع بيابانيِ با وسعت بسيار در مركز و شرق كشور، گستردهاند كه دشت لوت، دشت كوير، دشت طبس، دشت جازموريان نمونههايي از آنها هستند.<sup>7</sup><br />
<br />
دشتهاي حاصلخيز ايران، به ويژه گونههاي وسيع، كم ارتفاع و قابل دسترس آن كه بستر رودخانهها و برخوردار از ساير منابع آبي بودهاند، معمولاً، محل تجمع گروههاي انساني براي زيست و جايگاهي براي توسعه كشاورزي، ايجاد مدنيت و رشد فرهنگ شهرنشيني به شمار آمدهاند. از همين رو، در فرهنگ نامهاي جغرافيايي ايران، دهها شهر و روستا و منطقه وجود دارند كه اسامي آنها با پيشوند يا پسوند دشت همراه هستند مانند دشت مُغان، دشت آزادگان، دشت چالْدُران، دشت بياض، دشتستان، مرودشت، كلاردشت، خرمدشت و ... .<sup>8</sup><br />
<br />
در متون جغرافيايي اروپايي واژة عربي صحرا انحصاراً در مورد صحراي بزرگ شمال آفريقا به كار ميرود، در حالي كه در فرهنگ جغرافيايي فارسي، صحرا گاهي به جاي دشت، و نه صرفاً براي معرفي منطقهاي خشك و سوزان، به كار ميرود، مانند تركمن صحرا كه دشت رسوبي همواري است كه در شمال ايران و در نزديكي مرز كشور تركمنستان واقع شده و در بين چهار عارضة جغرافيايي رود اترك در شمال، رودخانة گرگان در جنوب، درياي خزر در غرب و كوههاي قوچان در شرق محصور و محل زندگي طايفهها تركمن است.<sup>9</sup> ( تركمن صحرا).<br />
<br />
در نقشة جغرافياي طبيعي ايران واژة دشت علاوه بر مناطق كويري و بياباني، براي دشت مغان، دشت قزوين و دشت ساحلي (در استان بوشهر)، به عنوان بزرگترين دشتهاي ايران به كار رفته، در حالي كه طبق تعريف بايد جلگه ناميده ميشد همان طور كه جلگه سرخس كه منطقهاي به دور از درياست، و شايد به سبب همجواري با رودخانه تجن و كشف رود، جلگه ناميده شده است.<sup>10</sup> <br />
<br />
'''''مآخذ:''''' <br />
<br />
1- شايان، دكتر سياوش. فرهنگ اصطلاحات جغرافيايي طبيعي . چ5. تهران:مدرسه (سازمان پژوهش و برنامهريزي وزارت آموزش و پرورش)، 1382، ص 299.<br />
<br />
2- علايي طالقاني، محمود. '''''ژئو مرفولوژي ايران'''''. تهران: قومس، 1384 چ3. ص 302.<br />
<br />
3- مآخذ 3. همان جا. <br />
<br />
4- سازمان نقشهبرداري كشور. اطلس ملي ايران (اطلس زمينشناسي). نگارش دوم. چ1. تهران: سازمان نقشهبرداري كشور. 1382. صص 6 و 7 (نقشه كوه- آبنگاري ايران)<br />
<br />
5- منبع 2. ص 282.<br />
<br />
6- منبع 4. ص 6. <br />
<br />
7- براي انواع دشت نك: جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. چ1. ج3: دايرهالمعارف جغرافيايي ايران. تهران: گيتاشناسي، 1379. صص 466، 538- 533 و 1210.<br />
<br />
8- همان. صص 290 و 291.<br />
<br />
9- گيتاشناسي (واحد پژوهش و تاليف). اطلس گيتاشناسي استانهاي ايران. چ3. تهران: گيتاشناسي 1383، ص 44 و 45 0نقشه جغرافيايي طبيعي ايران).<br />
<br />
غلامحسین تکمیل همایون</div>Samei