https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 2026-06-21T08:39:39Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=13335&oldid=prev 2026-02-11T17:05:09Z

<p><span class="autocomment">نویسنده مقاله</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۰۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l44">خط ۴۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir </ins>موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://alhoda.ir کیانوش کیانی هفت لنگ]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://alhoda.ir کیانوش کیانی هفت لنگ]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=13334&oldid=prev 2026-02-11T17:04:29Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید:</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوران زمین شناسی سرزمین ایران شامل دوران پیش از کامبرین(Per-cambrian) (تا ۵۷۰ میلیون سال پیش)؛ دوران اول- پالئوزوئیک(paleozoic) (۵۷۰ تا ۲۴۰ میلیون سال پیش)؛ دوران دوم-مزوزوئیک(Mezozoic)(۲۴۰ تا ۱۰۰ میلیون سال پیش)؛ دوران سوم - سنوزوئیک(Sonozoic) (۱۰۰ تا ۲ میلیون سال پیش) و دوران چهارم(Quaternary) (۲ میلیون سال پیش تاکنون) است که در ذیل شرح داده شده است:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوران زمین شناسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>سرزمین ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شامل دوران پیش از کامبرین(Per-cambrian) (تا ۵۷۰ میلیون سال پیش)؛ دوران اول- پالئوزوئیک(paleozoic) (۵۷۰ تا ۲۴۰ میلیون سال پیش)؛ دوران دوم-مزوزوئیک(Mezozoic)(۲۴۰ تا ۱۰۰ میلیون سال پیش)؛ دوران سوم - سنوزوئیک(Sonozoic) (۱۰۰ تا ۲ میلیون سال پیش) و دوران چهارم(Quaternary) (۲ میلیون سال پیش تاکنون) است که در ذیل شرح داده شده است:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران پیش از کامبرین(Per-cambrian) (تا ۵۷۰ میلیون سال پیش) ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران پیش از کامبرین(Per-cambrian) (تا ۵۷۰ میلیون سال پیش) ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران اول- پالئوزوئیک(paleozoic) (۵۷۰ تا ۲۴۰ میلیون سال پیش) ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران اول- پالئوزوئیک(paleozoic) (۵۷۰ تا ۲۴۰ میلیون سال پیش) ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بیشتر طول این دوران، ایران در زیر آب بوده است. در اوایل این دوران دریای کم عمقی بیشتر نواحی خاور میانه را دربرگرفته بود. در این دریا ماسه سنگهای قرمز رنگی تشکیل شده‌اند که نمونه آن در کوه‌های البرز و مرکز ایران دیده می‌شود. علاوه بر ماسه سنگهای قرمز رنگ، رسوبات دولومیتی و آهکی نیز برجای‌گذاشته شده است که از جمله این سنگها می‌توان تشکیلات میلا و درنجال را نام برد. در اواسط دوران اول، پس از یک پیشروی سراسری دریا در ایران، در بعضی مناطق لایه‌های فسفات بوجود آمدند. در اواخر دوران اول دریا پسروی نموده و با خارج شدن بسیاری از نقاط ایران از آب جنبشهای کوهزایی شدید، هرسی‌نین(Hercynien) به وقوع پیوسته است. پس از گذشت ۲۰ تا ۳۰ میلیون سال، مجدداً دریا پیشروی کرده و رسوباتی با ضخامت زیاد برجای‌گذاشته است. رسوبات این دوره شامل ماسه سنگهای قرمز بوده و به تشکیلات «دورود» معروف است که آهکهای تیره رنگ روته بر روی آن قرار دارند. در ایران مرکزی و نواحی خاوری ایران نیز رسوبات آهکی و دولومیتی که تشکیلات جمال نام دارند، حاصل این دوره هستند. به طور کلی ایران در طی دوران اول زمین‌شناسی از آرامش تکنونیکی نسبی برخوردار بوده، که این آرامش تا اوایل دوران دوم نیز ادامه  داشته است.&lt;ref name=":0" /&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بیشتر طول این دوران، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>در زیر آب بوده است. در اوایل این دوران دریای کم عمقی بیشتر نواحی خاور میانه را دربرگرفته بود. در این دریا ماسه سنگهای قرمز رنگی تشکیل شده‌اند که نمونه آن در کوه‌های البرز و مرکز ایران دیده می‌شود. علاوه بر ماسه سنگهای قرمز رنگ، رسوبات دولومیتی و آهکی نیز برجای‌گذاشته شده است که از جمله این سنگها می‌توان تشکیلات میلا و درنجال را نام برد. در اواسط دوران اول، پس از یک پیشروی سراسری دریا در ایران، در بعضی مناطق لایه‌های فسفات بوجود آمدند. در اواخر دوران اول دریا پسروی نموده و با خارج شدن بسیاری از نقاط ایران از آب جنبشهای کوهزایی شدید، هرسی‌نین(Hercynien) به وقوع پیوسته است. پس از گذشت ۲۰ تا ۳۰ میلیون سال، مجدداً دریا پیشروی کرده و رسوباتی با ضخامت زیاد برجای‌گذاشته است. رسوبات این دوره شامل ماسه سنگهای قرمز بوده و به تشکیلات «دورود» معروف است که آهکهای تیره رنگ روته بر روی آن قرار دارند. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مرکزی و نواحی خاوری ایران نیز رسوبات آهکی و دولومیتی که تشکیلات جمال نام دارند، حاصل این دوره هستند. به طور کلی ایران در طی دوران اول زمین‌شناسی از آرامش تکنونیکی نسبی برخوردار بوده، که این آرامش تا اوایل دوران دوم نیز ادامه  داشته است.&lt;ref name=":0" /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران دوم-مزوزوئیک(Mezozoic)(۲۴۰ تا ۱۰۰ میلیون سال پیش) ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران دوم-مزوزوئیک(Mezozoic)(۲۴۰ تا ۱۰۰ میلیون سال پیش) ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طی این دوران، نخستین علایم کوهزایی آلپی در اواخر دوره تریاس بروز نموده و بیشتر رسوبات محیط خشکی بوجود آمدند. بخش وسیعی از ایران را جنگلهای انبوه و دریاچه‌ها و مردابها پوشانده بودند. حاصل این پوشش‌گیاهی کانسارهای ذغال سنگی است که در حوزه‌های زیرآب، شمشک و الیکا در البرز و هجدک و پابدانا و بادامو در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمان، </del>برجای مانده‌اند. در اواسط دوران دوم پیشروی دریا گسترش یافته و کوه‌های البرز و زمینهای ایران مرکزی و خاوری را دربرمی‌گیرد. به دنبال این پیشروی رسوبات آهکی و مارنی ضخیمی برجای می‌ماند که حاوی فسیل‌های آمونیت است. بر اثر چین خوردگی شدید مربوط به کوهزایی آلپی در اواخر ژوراسیک که در سراسر ایران مرکزی به وقوع پیوسته، قسمت عمده زمینهای مربوط به این ناحیه از آب خارج شده‌اند. به دنبال این چین خوردگی سنگهای نفوذی گرانیتی بالا زده که گرانیت‌های شیر کوه در یزد و الوند در همدان از آن‌جمله‌اند. رسوبات متعلق به اوایل دوره ژوراسیک در کپه داغ خراسان شامل شیست و ماسه سنگ هستند. در اواخر دوران دوم با پیشروی سراسری دریا، بسیاری از نقاط ایران مرکزی و کوه‌های البرز به زیر آب رفته و در ایران مرکزی در طول گسلهای بزرگ سراسری شکستگی‌های بزرگی به وقوع پیوسته و سنگهای قلیایی با رسوبات دوران دوم آمیخته شده و مخلوط رنگی (آمیزه رنگی)(Coloured-Melange) بوجود آمده است. مخلوط رنگی از نظر دارا بودن کانی‌های‌کروم، نیکل و کبالت حایز اهمیت اقتصادی است.&lt;ref name=":0" /&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طی این دوران، نخستین علایم کوهزایی آلپی در اواخر دوره تریاس بروز نموده و بیشتر رسوبات محیط خشکی بوجود آمدند. بخش وسیعی از ایران را جنگلهای انبوه و دریاچه‌ها و مردابها پوشانده بودند. حاصل این پوشش‌گیاهی کانسارهای ذغال سنگی است که در حوزه‌های زیرآب، شمشک و الیکا در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>البرز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و هجدک و پابدانا و بادامو در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کرمان]]، </ins>برجای مانده‌اند. در اواسط دوران دوم پیشروی دریا گسترش یافته و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[البرز|</ins>کوه‌های البرز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و زمینهای ایران مرکزی و خاوری را دربرمی‌گیرد. به دنبال این پیشروی رسوبات آهکی و مارنی ضخیمی برجای می‌ماند که حاوی فسیل‌های آمونیت است. بر اثر چین خوردگی شدید مربوط به کوهزایی آلپی در اواخر ژوراسیک که در سراسر ایران مرکزی به وقوع پیوسته، قسمت عمده زمینهای مربوط به این ناحیه از آب خارج شده‌اند. به دنبال این چین خوردگی سنگهای نفوذی گرانیتی بالا زده که گرانیت‌های شیر کوه در یزد و الوند در همدان از آن‌جمله‌اند. رسوبات متعلق به اوایل دوره ژوراسیک در کپه داغ خراسان شامل شیست و ماسه سنگ هستند. در اواخر دوران دوم با پیشروی سراسری دریا، بسیاری از نقاط ایران مرکزی و کوه‌های البرز به زیر آب رفته و در ایران مرکزی در طول گسلهای بزرگ سراسری شکستگی‌های بزرگی به وقوع پیوسته و سنگهای قلیایی با رسوبات دوران دوم آمیخته شده و مخلوط رنگی (آمیزه رنگی)(Coloured-Melange) بوجود آمده است. مخلوط رنگی از نظر دارا بودن کانی‌های‌کروم، نیکل و کبالت حایز اهمیت اقتصادی است.&lt;ref name=":0" /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران سوم - سنوزوئیک(Sonozoic) (۱۰۰ تا ۲ میلیون سال پیش) ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران سوم - سنوزوئیک(Sonozoic) (۱۰۰ تا ۲ میلیون سال پیش) ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سنوزوئیک در ایران منشاء تحولات فراوانی بوده است. در این زمان کوهزایی مهم آلپی، در ایران مرکزی و البرز و زاگرس موجب چین خوردگی‌های زیادی شده است. به علاوه حرکات کوهزایی منجر به وقوع آتشفشانها و زمین لرزه‌های شدید در ایران شده و مواد آذرین حاصل از آنها در محیط های رسوبی ته نشین شده است. سنگهای برجای مانده از این فعالیتها که ضخامت زیادی دارند، عبارتند از: توفهای آتشفشانی سبز رنگ که به نام «تشکیلات کرج» معروفند. این سنگها امروزه به عنوان سنگ ساختمانی در البرز مرکزی مصرف فراوانی دارند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سنوزوئیک در ایران منشاء تحولات فراوانی بوده است. در این زمان کوهزایی مهم آلپی، در ایران مرکزی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>البرز<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>زاگرس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>موجب چین خوردگی‌های زیادی شده است. به علاوه حرکات کوهزایی منجر به وقوع آتشفشانها و زمین لرزه‌های شدید در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>شده و مواد آذرین حاصل از آنها در محیط های رسوبی ته نشین شده است. سنگهای برجای مانده از این فعالیتها که ضخامت زیادی دارند، عبارتند از: توفهای آتشفشانی سبز رنگ که به نام «تشکیلات کرج» معروفند. این سنگها امروزه به عنوان سنگ ساختمانی در البرز مرکزی مصرف فراوانی دارند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در محیط های دریایی کم عمق نیز به دنبال کولابی شدن دریا، رسوبات گچ و نمک برجای گذاشته شده‌اند که گچ‌های مسگرآباد و سمنان متعلق به این فعالیتها هستند. امتداد البرز در جهت مشرق یعنی کوه‌های کپه داغ در خراسان از این تحولات دوران سوم به دور بوده است. سنگهای تشکیل دهنده منطقه، عمدتاً رسوبی هستند. با پایان گرفتن فعالیتهای آتشفشانی در لبرز و ایران مرکزی، مرحله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوهزایی </del>دیگری به وقوع پیوسته که حاصل آن سنگ جوش، ماسه سنگ، مارن و گچ است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در محیط های دریایی کم عمق نیز به دنبال کولابی شدن دریا، رسوبات گچ و نمک برجای گذاشته شده‌اند که گچ‌های مسگرآباد و سمنان متعلق به این فعالیتها هستند. امتداد البرز در جهت مشرق یعنی کوه‌های کپه داغ در خراسان از این تحولات دوران سوم به دور بوده است. سنگهای تشکیل دهنده منطقه، عمدتاً رسوبی هستند. با پایان گرفتن فعالیتهای آتشفشانی در لبرز و ایران مرکزی، مرحله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوه زایی </ins>دیگری به وقوع پیوسته که حاصل آن سنگ جوش، ماسه سنگ، مارن و گچ است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. این سنگها که در [[کشور ایران|ایران مرکزی]] به نام تشکیلات سرخ زیرین خوانده می‌شود، در زیر رسوبات عمیق‌تری‌که از جنس آهک و مارن و ماسه سنگ است و به نام تشکیلات قم معروفند، قرار گرفته‌اند</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این سنگها که </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران مرکزی </del>به نام تشکیلات سرخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیرین خوانده می‌شود، </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیر رسوبات عمیق‌تری‌که </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنس آهک و مارن و ماسه سنگ </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام </del>تشکیلات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قم معروفند، </del>قرار گرفته‌اند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اواسط دوران سوم، در همین منطقه رسوبات محیطی قاره‌ای (خشکی) نظیر ماسه سنگ، سنگ جوش و مارن‌هایی </ins>به نام تشکیلات سرخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بالایی برجای گذاشته شدند. کوهزایی، آلپی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[البرز]] </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طریق ایجاد چین خوردگی، گسلهای فراوانی را به وجود آورده </ins>است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. در البرز شمالی به دلیل نبودن سنگهای آتشفشانی متعلق </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوایل دوران سوم، سنگهای آهکی اواسط این دوران مستقیماً بر روی </ins>تشکیلات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوران دوم </ins>قرار گرفته‌اند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. فعالیت رسوب‌گذاری در [[زاگرس]] نیز در اواسط دوران سوم حایز اهمیت اقتصادی شایانی است، چه در این دوره به دلیل وسعت دریا با عمق متوسط، رسوبات و سنگ‌های آهکی معروف به آسماری به وجود آمده‌اند، که سنگ مخزن نفت جنوب ایران را تشکیل می‌دهند</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در اواسط دوران سوم، در همین منطقه رسوبات محیطی قاره‌ای (خشکی) نظیر ماسه سنگ، سنگ جوش و مارن‌هایی به نام تشکیلات سرخ بالایی برجای گذاشته شدند. کوهزایی، آلپی در البرز از طریق ایجاد چین خوردگی، گسلهای فراوانی را به وجود آورده است. در البرز شمالی به دلیل نبودن سنگهای آتشفشانی متعلق به اوایل دوران سوم، سنگهای آهکی اواسط این دوران مستقیماً بر روی تشکیلات دوران دوم قرار گرفته‌اند.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فعالیت ماگمایی{1} دوران سوم با نفوذ مواد آذرین اسیدی و متوسط در داخل سنگهای رسوبی همراه بوده است و حاصل این فعالیتها پیدایش کانسارهای مس و سرب در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بوده است.&lt;ref name=":0" /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعالیت رسوب‌گذاری در زاگرس نیز در اواسط دوران سوم حایز اهمیت اقتصادی شایانی است، چه در این دوره به دلیل وسعت دریا با عمق متوسط، رسوبات و سنگ‌های آهکی معروف به آسماری به وجود آمده‌اند، که سنگ مخزن نفت جنوب ایران را تشکیل می‌دهند.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فعالیت ماگمایی{1} دوران سوم با نفوذ مواد آذرین اسیدی و متوسط در داخل سنگهای رسوبی همراه بوده است و حاصل این فعالیتها پیدایش کانسارهای مس و سرب در ایران بوده است.&lt;ref name=":0" /&gt;</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران چهارم(Quaternary) (۲ میلیون سال پیش تاکنون) ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران چهارم(Quaternary) (۲ میلیون سال پیش تاکنون) ===</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l32">خط ۳۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از جنبه‌های کاربردی زمین شناسی{2}، دستیابی و شناخت منابع  کانساری موجود است. شناخت منابع کانساری و مواد اولیه در کشور ما قدمتی نسبتاً طولانی دارد. «معدن‌کاری باستانی» که در اصطلاح معدن‌کاران «شدادی» نیز گفته می‌شود به طور سنتی در هزاره چهارم قبل از میلاد و احتمالاً قبل از آن در سرزمین ایران انجام می‌شده است&lt;ref&gt;امامی، مهدی (کردآوری): معادن ابران (فعال و غیرفعال تا پایان ۱۳۷۴)، ناشر کتابخانه علوم و تکنولوژی شیراز، چاپ اول، سال ۱۳۷۵، ص الف.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از جنبه‌های کاربردی زمین شناسی{2}، دستیابی و شناخت منابع  کانساری موجود است. شناخت منابع کانساری و مواد اولیه در کشور ما قدمتی نسبتاً طولانی دارد. «معدن‌کاری باستانی» که در اصطلاح معدن‌کاران «شدادی» نیز گفته می‌شود به طور سنتی در هزاره چهارم قبل از میلاد و احتمالاً قبل از آن در سرزمین ایران انجام می‌شده است&lt;ref&gt;امامی، مهدی (کردآوری): معادن ابران (فعال و غیرفعال تا پایان ۱۳۷۴)، ناشر کتابخانه علوم و تکنولوژی شیراز، چاپ اول، سال ۱۳۷۵، ص الف.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[زمین شناسی و معادن ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[زمین شناسی و معادن ایران]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l40">خط ۴۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== پاورقی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{1}. ماگما - فعالیت درونی زمین</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;small&gt;</ins>{1}. ماگما - فعالیت درونی زمین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/small&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>{2}. دوران و دوره‌های زمین شناسی فهرست‌وار عبارتند از: الف - پیش از کامبرین Pre cambrian ب - دوران اول Paleozoic (دیرین زیستی) ۱.کامبرین - اردویسین Cambrin-Ordoician 2. سیلورین Silurian ۳. دونبن کربنیفر Devonian-carboniferous ۴. پرمین Permain (طول این دوران حدود ۳۰۰ میلیون سال) ج - دوران دوم Mezozoic (میان زیسنی) 1. تریاس triass ۲. ژوراسیک Jurassic ۳.کرتاسه Cretaceous (طول این دوران حدود ۱۶۵ میلیون سال) د - دوران سوم Caimozoic (نوزیستی) (طول این دوران حدود ۶۵ میلیون سال) 1. پالئوژن Paleogene Neogene .2 ه دوران چهارم Quaternary (طول این دوران حدود ۱ میلیون سال)&lt;ref&gt;بدیعی، ربیع( 1372). جغرافیای مفصل ابران، تهران، انتشارات اقبال، ص ۳۶.۲۳.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;small&gt;</ins>{2}. دوران و دوره‌های زمین شناسی فهرست‌وار عبارتند از: الف - پیش از کامبرین Pre cambrian ب - دوران اول Paleozoic (دیرین زیستی) ۱.کامبرین - اردویسین Cambrin-Ordoician 2. سیلورین Silurian ۳. دونبن کربنیفر Devonian-carboniferous ۴. پرمین Permain (طول این دوران حدود ۳۰۰ میلیون سال) ج - دوران دوم Mezozoic (میان زیسنی) 1. تریاس triass ۲. ژوراسیک Jurassic ۳.کرتاسه Cretaceous (طول این دوران حدود ۱۶۵ میلیون سال) د - دوران سوم Caimozoic (نوزیستی) (طول این دوران حدود ۶۵ میلیون سال) 1. پالئوژن Paleogene Neogene .2 ه دوران چهارم Quaternary (طول این دوران حدود ۱ میلیون سال)&lt;ref&gt;بدیعی، ربیع( 1372). جغرافیای مفصل ابران، تهران، انتشارات اقبال، ص ۳۶.۲۳.&lt;/ref&gt;.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/small&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l52">خط ۵۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://alhoda.ir کیانوش کیانی هفت لنگ]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://alhoda.ir کیانوش کیانی هفت لنگ]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:جغرافیا]]</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=12741&oldid=prev 2026-01-01T17:22:12Z

<p><span class="autocomment">نویسنده مقاله</span></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&amp;diff=12741&amp;oldid=12429">نمایش تغییرات</a>

Mahdi https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=12429&oldid=prev 2025-12-10T08:43:53Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید:</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l30">خط ۳۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شایان ذکر است تفسیر تکامل زمین شناسی ایران با تکیه بر نظریه تکتونیک صفحه‌ای، می‌تواند به شناسایی منابع معدنی جدیدی بیانجامد. بویژه فورسترا در (۱۹۷۴م) یک سلسله از معادن فلزی ایران را که حایز اهمیت اقتصادی هستند با تیپ‌های ماگمایی مختلف در ارتباط قرار می‌دهد. رگه‌های معادن آهن بافق به آتشفشانهای منطقه شکست قاره‌ای تعلق داشته و معادن مختلف کرومیت، مس، منگنز، منشاء ماگماتیسم دریایی هستند. همچنین معادن سرب و روی در نتیجه ماگماتیسم کوهزایی بوجود آمده‌اند&lt;ref&gt;پرفسور اهلرز، اکارت کشور شناسی علمی، ایران، ج ۱، ترجمه  دکتر محمدتقی رهنمایی، (تهران، انتشارات سحاب، ۱۳۶۵) ص ۶۸.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شایان ذکر است تفسیر تکامل زمین شناسی ایران با تکیه بر نظریه تکتونیک صفحه‌ای، می‌تواند به شناسایی منابع معدنی جدیدی بیانجامد. بویژه فورسترا در (۱۹۷۴م) یک سلسله از معادن فلزی ایران را که حایز اهمیت اقتصادی هستند با تیپ‌های ماگمایی مختلف در ارتباط قرار می‌دهد. رگه‌های معادن آهن بافق به آتشفشانهای منطقه شکست قاره‌ای تعلق داشته و معادن مختلف کرومیت، مس، منگنز، منشاء ماگماتیسم دریایی هستند. همچنین معادن سرب و روی در نتیجه ماگماتیسم کوهزایی بوجود آمده‌اند&lt;ref&gt;پرفسور اهلرز، اکارت کشور شناسی علمی، ایران، ج ۱، ترجمه  دکتر محمدتقی رهنمایی، (تهران، انتشارات سحاب، ۱۳۶۵) ص ۶۸.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از جنبه‌های کاربردی زمین شناسی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;دوران و دوره‌های زمین شناسی فهرست‌وار عبارتند از: الف - پیش از کامبرین Pre cambrian ب - دوران اول Paleozoic (دیرین زیستی) ۱.کامبرین - اردویسین Cambrin-Ordoician 2. سیلورین Silurian ۳. دونبن کربنیفر Devonian-carboniferous ۴. پرمین Permain (طول این دوران حدود ۳۰۰ میلیون سال) ج - دوران دوم Mezozoic (میان زیسنی) </del>1<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تریاس triass ۲. ژوراسیک Jurassic ۳.کرتاسه Cretaceous (طول این دوران حدود ۱۶۵ میلیون سال) د - دوران سوم Caimozoic (نوزیستی) (طول این دوران حدود ۶۵ میلیون  سال) 1. پالئوژن Paleogene Neogene .2 ه دوران چهارم Quaternary (طول این دوران حدود ۱ میلیون سال) (ر.ک. ربیع بدیعی، جغرافیای مفصل ابران، تهران، انتشارات اقبال،  ۱۳۷۲، ص ۳۶.۲۳).&lt;/ref&gt;</del>، دستیابی و شناخت منابع  کانساری موجود است. شناخت منابع کانساری و مواد اولیه در کشور ما قدمتی نسبتاً طولانی دارد. «معدن‌کاری باستانی» که در اصطلاح معدن‌کاران «شدادی» نیز گفته می‌شود به طور سنتی در هزاره چهارم قبل از میلاد و احتمالاً قبل از آن در سرزمین ایران انجام می‌شده است&lt;ref&gt;امامی، مهدی (کردآوری): معادن ابران (فعال و غیرفعال تا پایان ۱۳۷۴)، ناشر کتابخانه علوم و تکنولوژی شیراز، چاپ اول، سال ۱۳۷۵، ص الف.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از جنبه‌های کاربردی زمین شناسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>1<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>، دستیابی و شناخت منابع  کانساری موجود است. شناخت منابع کانساری و مواد اولیه در کشور ما قدمتی نسبتاً طولانی دارد. «معدن‌کاری باستانی» که در اصطلاح معدن‌کاران «شدادی» نیز گفته می‌شود به طور سنتی در هزاره چهارم قبل از میلاد و احتمالاً قبل از آن در سرزمین ایران انجام می‌شده است&lt;ref&gt;امامی، مهدی (کردآوری): معادن ابران (فعال و غیرفعال تا پایان ۱۳۷۴)، ناشر کتابخانه علوم و تکنولوژی شیراز، چاپ اول، سال ۱۳۷۵، ص الف.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید: ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید: ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l38">خط ۳۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[سابقه تاریخی نام ایران]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[سابقه تاریخی نام ایران]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ایران در خاورمیانه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[ایران در خاورمیانه]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== پاورقی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[1]. دوران و دوره‌های زمین شناسی فهرست‌وار عبارتند از: الف - پیش از کامبرین Pre cambrian ب - دوران اول Paleozoic (دیرین زیستی) ۱.کامبرین - اردویسین Cambrin-Ordoician 2. سیلورین Silurian ۳. دونبن کربنیفر Devonian-carboniferous ۴. پرمین Permain (طول این دوران حدود ۳۰۰ میلیون سال) ج - دوران دوم Mezozoic (میان زیسنی) 1. تریاس triass ۲. ژوراسیک Jurassic ۳.کرتاسه Cretaceous (طول این دوران حدود ۱۶۵ میلیون سال) د - دوران سوم Caimozoic (نوزیستی) (طول این دوران حدود ۶۵ میلیون سال) 1. پالئوژن Paleogene Neogene .2 ه دوران چهارم Quaternary (طول این دوران حدود ۱ میلیون سال)&lt;ref&gt;بدیعی، ربیع( 1372). جغرافیای مفصل ابران، تهران، انتشارات اقبال، ص ۳۶.۲۳.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=12428&oldid=prev 2025-12-10T08:40:04Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوران زمین شناسی سرزمین ایران شامل دوران پیش از کامبرین(Per-cambrian) (تا ۵۷۰ میلیون سال پیش)؛ دوران اول- پالئوزوئیک&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; (۵۷۰ تا ۲۴۰ میلیون سال پیش)؛ دوران دوم-مزوزوئیک&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;(۲۴۰ تا ۱۰۰ میلیون سال پیش)؛ دوران سوم - سنوزوئیک&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; (۱۰۰ تا ۲ میلیون سال پیش) و دوران چهارم&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; (۲ میلیون سال پیش تاکنون) است که در ذیل شرح داده شده است:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوران زمین شناسی سرزمین ایران شامل دوران پیش از کامبرین(Per-cambrian) (تا ۵۷۰ میلیون سال پیش)؛ دوران اول- پالئوزوئیک&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; (۵۷۰ تا ۲۴۰ میلیون سال پیش)؛ دوران دوم-مزوزوئیک&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;(۲۴۰ تا ۱۰۰ میلیون سال پیش)؛ دوران سوم - سنوزوئیک&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; (۱۰۰ تا ۲ میلیون سال پیش) و دوران چهارم&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; (۲ میلیون سال پیش تاکنون) است که در ذیل شرح داده شده است:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>دوران پیش از کامبرین(Per-cambrian)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' '''</del>(تا ۵۷۰ میلیون سال پیش)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران پیش از کامبرین(Per-cambrian) (تا ۵۷۰ میلیون سال پیش) ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در محدوده جغرافیایی ایران امروز و بخش‌های وسیعی از کشورهای مجاور آن مانند ترکیه، عربستان و پاکستان از ۷۰۰ میلیون سال پیش دریاهای‌کم عمق و وسیعی وجود داشت که لایه‌های سنگهای رسوبی در آن ته نشین شده است. به دنبال حرکات کوهزایی و چین خوردگی و دگرگونی‌های بعدی، لایه‌های سنگها دگرگون شده و سنگهایی نظیر گنیس، میکا شیست، شیل و سنگهای‌کربناتی را بوجود آورده‌اند. در نتیجه ادامه حرکات کوهزایی، سنگهای نفوذی‌گرانیتی از لابلای سنگهای رسوبی بیرون زده و به صورت گرانیت‌های سفید یا صورتی که نمونه‌هایی از آنها در ازبک کوه، بافق، زنجان،گلپایگان، بر سر راه طبس و یزد دیده می‌شوند، درآمده‌اند&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;نبوی، محمد حسن، «مختصری از سرگذشت زمین‌شناسی ایران»، فروردین ۱۳۵۰.&lt;/ref&gt;. پس از پیشروی دریا، کوه‌های حاصل از این کوهزایی به زیر آب رفته و سپس رسوباتی بر روی آنها تشکیل شده‌اند که نهایتاً سنگهایی نظیر دولومیت، نمک و گچ حاصل شدند. سنگهای آهکی و دولومیتی موجود در اطراف یزد و زنجان که فسیل جلبکهای آهکی بر روی آنها دیده می‌شود، نمونه‌هایی از سنگهای همین دوران هستند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در محدوده جغرافیایی ایران امروز و بخش‌های وسیعی از کشورهای مجاور آن مانند ترکیه، عربستان و پاکستان از ۷۰۰ میلیون سال پیش دریاهای‌کم عمق و وسیعی وجود داشت که لایه‌های سنگهای رسوبی در آن ته نشین شده است. به دنبال حرکات کوهزایی و چین خوردگی و دگرگونی‌های بعدی، لایه‌های سنگها دگرگون شده و سنگهایی نظیر گنیس، میکا شیست، شیل و سنگهای‌کربناتی را بوجود آورده‌اند. در نتیجه ادامه حرکات کوهزایی، سنگهای نفوذی‌گرانیتی از لابلای سنگهای رسوبی بیرون زده و به صورت گرانیت‌های سفید یا صورتی که نمونه‌هایی از آنها در ازبک کوه، بافق، زنجان،گلپایگان، بر سر راه طبس و یزد دیده می‌شوند، درآمده‌اند&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;نبوی، محمد حسن، «مختصری از سرگذشت زمین‌شناسی ایران»، فروردین ۱۳۵۰.&lt;/ref&gt;. پس از پیشروی دریا، کوه‌های حاصل از این کوهزایی به زیر آب رفته و سپس رسوباتی بر روی آنها تشکیل شده‌اند که نهایتاً سنگهایی نظیر دولومیت، نمک و گچ حاصل شدند. سنگهای آهکی و دولومیتی موجود در اطراف یزد و زنجان که فسیل جلبکهای آهکی بر روی آنها دیده می‌شود، نمونه‌هایی از سنگهای همین دوران هستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=12427&oldid=prev 2025-12-10T08:39:41Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۰ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۳۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''دوران پیش از کامبرین'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;Per-cambrian&lt;/ref&gt; </del>'''(تا ۵۷۰ میلیون سال پیش)''' ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوران زمین شناسی سرزمین ایران شامل دوران پیش از کامبرین(Per-cambrian) (تا ۵۷۰ میلیون سال پیش)؛ دوران اول- پالئوزوئیک&lt;ref name=":1" /&gt; (۵۷۰ تا ۲۴۰ میلیون سال پیش)؛ دوران دوم-مزوزوئیک&lt;ref name=":2" /&gt;(۲۴۰ تا ۱۰۰ میلیون سال پیش)؛ دوران سوم - سنوزوئیک&lt;ref name=":3" /&gt; (۱۰۰ تا ۲ میلیون سال پیش) و دوران چهارم&lt;ref name=":4" /&gt; (۲ میلیون سال پیش تاکنون) است که در ذیل شرح داده شده است:</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== '''دوران پیش از کامبرین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(Per-cambrian)</ins>''' '''(تا ۵۷۰ میلیون سال پیش)''' ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در محدوده جغرافیایی ایران امروز و بخش‌های وسیعی از کشورهای مجاور آن مانند ترکیه، عربستان و پاکستان از ۷۰۰ میلیون سال پیش دریاهای‌کم عمق و وسیعی وجود داشت که لایه‌های سنگهای رسوبی در آن ته نشین شده است. به دنبال حرکات کوهزایی و چین خوردگی و دگرگونی‌های بعدی، لایه‌های سنگها دگرگون شده و سنگهایی نظیر گنیس، میکا شیست، شیل و سنگهای‌کربناتی را بوجود آورده‌اند. در نتیجه ادامه حرکات کوهزایی، سنگهای نفوذی‌گرانیتی از لابلای سنگهای رسوبی بیرون زده و به صورت گرانیت‌های سفید یا صورتی که نمونه‌هایی از آنها در ازبک کوه، بافق، زنجان،گلپایگان، بر سر راه طبس و یزد دیده می‌شوند، درآمده‌اند&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;نبوی، محمد حسن، «مختصری از سرگذشت زمین‌شناسی ایران»، فروردین ۱۳۵۰.&lt;/ref&gt;. پس از پیشروی دریا، کوه‌های حاصل از این کوهزایی به زیر آب رفته و سپس رسوباتی بر روی آنها تشکیل شده‌اند که نهایتاً سنگهایی نظیر دولومیت، نمک و گچ حاصل شدند. سنگهای آهکی و دولومیتی موجود در اطراف یزد و زنجان که فسیل جلبکهای آهکی بر روی آنها دیده می‌شود، نمونه‌هایی از سنگهای همین دوران هستند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در محدوده جغرافیایی ایران امروز و بخش‌های وسیعی از کشورهای مجاور آن مانند ترکیه، عربستان و پاکستان از ۷۰۰ میلیون سال پیش دریاهای‌کم عمق و وسیعی وجود داشت که لایه‌های سنگهای رسوبی در آن ته نشین شده است. به دنبال حرکات کوهزایی و چین خوردگی و دگرگونی‌های بعدی، لایه‌های سنگها دگرگون شده و سنگهایی نظیر گنیس، میکا شیست، شیل و سنگهای‌کربناتی را بوجود آورده‌اند. در نتیجه ادامه حرکات کوهزایی، سنگهای نفوذی‌گرانیتی از لابلای سنگهای رسوبی بیرون زده و به صورت گرانیت‌های سفید یا صورتی که نمونه‌هایی از آنها در ازبک کوه، بافق، زنجان،گلپایگان، بر سر راه طبس و یزد دیده می‌شوند، درآمده‌اند&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;نبوی، محمد حسن، «مختصری از سرگذشت زمین‌شناسی ایران»، فروردین ۱۳۵۰.&lt;/ref&gt;. پس از پیشروی دریا، کوه‌های حاصل از این کوهزایی به زیر آب رفته و سپس رسوباتی بر روی آنها تشکیل شده‌اند که نهایتاً سنگهایی نظیر دولومیت، نمک و گچ حاصل شدند. سنگهای آهکی و دولومیتی موجود در اطراف یزد و زنجان که فسیل جلبکهای آهکی بر روی آنها دیده می‌شود، نمونه‌هایی از سنگهای همین دوران هستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران اول- پالئوزوئیک&lt;ref&gt;paleozoic&lt;/ref&gt; (۵۷۰ تا ۲۴۰ میلیون سال پیش) ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران اول- پالئوزوئیک&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":1"</ins>&gt;paleozoic&lt;/ref&gt; (۵۷۰ تا ۲۴۰ میلیون سال پیش) ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بیشتر طول این دوران، ایران در زیر آب بوده است. در اوایل این دوران دریای کم عمقی بیشتر نواحی خاور میانه را دربرگرفته بود. در این دریا ماسه سنگهای قرمز رنگی تشکیل شده‌اند که نمونه آن در کوه‌های البرز و مرکز ایران دیده می‌شود. علاوه بر ماسه سنگهای قرمز رنگ، رسوبات دولومیتی و آهکی نیز برجای‌گذاشته شده است که از جمله این سنگها می‌توان تشکیلات میلا و درنجال را نام برد. در اواسط دوران اول، پس از یک پیشروی سراسری دریا در ایران، در بعضی مناطق لایه‌های فسفات بوجود آمدند. در اواخر دوران اول دریا پسروی نموده و با خارج شدن بسیاری از نقاط ایران از آب جنبشهای کوهزایی شدید، هرسی‌نین&lt;ref&gt;Hercynien&lt;/ref&gt; به وقوع پیوسته است. پس از گذشت ۲۰ تا ۳۰ میلیون سال، مجدداً دریا پیشروی کرده و رسوباتی با ضخامت زیاد برجای‌گذاشته است. رسوبات این دوره شامل ماسه سنگهای قرمز بوده و به تشکیلات «دورود» معروف است که آهکهای تیره رنگ روته بر روی آن قرار دارند. در ایران مرکزی و نواحی خاوری ایران نیز رسوبات آهکی و دولومیتی که تشکیلات جمال نام دارند، حاصل این دوره هستند. به طور کلی ایران در طی دوران اول زمین‌شناسی از آرامش تکنونیکی نسبی برخوردار بوده، که این آرامش تا اوایل دوران دوم نیز ادامه  داشته است.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بیشتر طول این دوران، ایران در زیر آب بوده است. در اوایل این دوران دریای کم عمقی بیشتر نواحی خاور میانه را دربرگرفته بود. در این دریا ماسه سنگهای قرمز رنگی تشکیل شده‌اند که نمونه آن در کوه‌های البرز و مرکز ایران دیده می‌شود. علاوه بر ماسه سنگهای قرمز رنگ، رسوبات دولومیتی و آهکی نیز برجای‌گذاشته شده است که از جمله این سنگها می‌توان تشکیلات میلا و درنجال را نام برد. در اواسط دوران اول، پس از یک پیشروی سراسری دریا در ایران، در بعضی مناطق لایه‌های فسفات بوجود آمدند. در اواخر دوران اول دریا پسروی نموده و با خارج شدن بسیاری از نقاط ایران از آب جنبشهای کوهزایی شدید، هرسی‌نین&lt;ref&gt;Hercynien&lt;/ref&gt; به وقوع پیوسته است. پس از گذشت ۲۰ تا ۳۰ میلیون سال، مجدداً دریا پیشروی کرده و رسوباتی با ضخامت زیاد برجای‌گذاشته است. رسوبات این دوره شامل ماسه سنگهای قرمز بوده و به تشکیلات «دورود» معروف است که آهکهای تیره رنگ روته بر روی آن قرار دارند. در ایران مرکزی و نواحی خاوری ایران نیز رسوبات آهکی و دولومیتی که تشکیلات جمال نام دارند، حاصل این دوره هستند. به طور کلی ایران در طی دوران اول زمین‌شناسی از آرامش تکنونیکی نسبی برخوردار بوده، که این آرامش تا اوایل دوران دوم نیز ادامه  داشته است.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران دوم-مزوزوئیک&lt;ref&gt;Mezozoic&lt;/ref&gt;(۲۴۰ تا ۱۰۰ میلیون سال پیش) ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران دوم-مزوزوئیک&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":2"</ins>&gt;Mezozoic&lt;/ref&gt;(۲۴۰ تا ۱۰۰ میلیون سال پیش) ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طی این دوران، نخستین علایم کوهزایی آلپی در اواخر دوره تریاس بروز نموده و بیشتر رسوبات محیط خشکی بوجود آمدند. بخش وسیعی از ایران را جنگلهای انبوه و دریاچه‌ها و مردابها پوشانده بودند. حاصل این پوشش‌گیاهی کانسارهای ذغال سنگی است که در حوزه‌های زیرآب، شمشک و الیکا در البرز و هجدک و پابدانا و بادامو در کرمان، برجای مانده‌اند. در اواسط دوران دوم پیشروی دریا گسترش یافته و کوه‌های البرز و زمینهای ایران مرکزی و خاوری را دربرمی‌گیرد. به دنبال این پیشروی رسوبات آهکی و مارنی ضخیمی برجای می‌ماند که حاوی فسیل‌های آمونیت است. بر اثر چین خوردگی شدید مربوط به کوهزایی آلپی در اواخر ژوراسیک که در سراسر ایران مرکزی به وقوع پیوسته، قسمت عمده زمینهای مربوط به این ناحیه از آب خارج شده‌اند. به دنبال این چین خوردگی سنگهای نفوذی گرانیتی بالا زده که گرانیت‌های شیر کوه در یزد و الوند در همدان از آن‌جمله‌اند. رسوبات متعلق به اوایل دوره ژوراسیک در کپه داغ خراسان شامل شیست و ماسه سنگ هستند. در اواخر دوران دوم با پیشروی سراسری دریا، بسیاری از نقاط ایران مرکزی و کوه‌های البرز به زیر آب رفته و در ایران مرکزی در طول گسلهای بزرگ سراسری شکستگی‌های بزرگی به وقوع پیوسته و سنگهای قلیایی با رسوبات دوران دوم آمیخته شده و مخلوط رنگی (آمیزه رنگی)&lt;ref&gt;Coloured-Melange&lt;/ref&gt; بوجود آمده است. مخلوط رنگی از نظر دارا بودن کانی‌های‌کروم، نیکل و کبالت حایز اهمیت اقتصادی است.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طی این دوران، نخستین علایم کوهزایی آلپی در اواخر دوره تریاس بروز نموده و بیشتر رسوبات محیط خشکی بوجود آمدند. بخش وسیعی از ایران را جنگلهای انبوه و دریاچه‌ها و مردابها پوشانده بودند. حاصل این پوشش‌گیاهی کانسارهای ذغال سنگی است که در حوزه‌های زیرآب، شمشک و الیکا در البرز و هجدک و پابدانا و بادامو در کرمان، برجای مانده‌اند. در اواسط دوران دوم پیشروی دریا گسترش یافته و کوه‌های البرز و زمینهای ایران مرکزی و خاوری را دربرمی‌گیرد. به دنبال این پیشروی رسوبات آهکی و مارنی ضخیمی برجای می‌ماند که حاوی فسیل‌های آمونیت است. بر اثر چین خوردگی شدید مربوط به کوهزایی آلپی در اواخر ژوراسیک که در سراسر ایران مرکزی به وقوع پیوسته، قسمت عمده زمینهای مربوط به این ناحیه از آب خارج شده‌اند. به دنبال این چین خوردگی سنگهای نفوذی گرانیتی بالا زده که گرانیت‌های شیر کوه در یزد و الوند در همدان از آن‌جمله‌اند. رسوبات متعلق به اوایل دوره ژوراسیک در کپه داغ خراسان شامل شیست و ماسه سنگ هستند. در اواخر دوران دوم با پیشروی سراسری دریا، بسیاری از نقاط ایران مرکزی و کوه‌های البرز به زیر آب رفته و در ایران مرکزی در طول گسلهای بزرگ سراسری شکستگی‌های بزرگی به وقوع پیوسته و سنگهای قلیایی با رسوبات دوران دوم آمیخته شده و مخلوط رنگی (آمیزه رنگی)&lt;ref&gt;Coloured-Melange&lt;/ref&gt; بوجود آمده است. مخلوط رنگی از نظر دارا بودن کانی‌های‌کروم، نیکل و کبالت حایز اهمیت اقتصادی است.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران سوم - سنوزوئیک&lt;ref&gt;Sonozoic&lt;/ref&gt; (۱۰۰ تا ۲ میلیون سال پیش) ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران سوم - سنوزوئیک&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":3"</ins>&gt;Sonozoic&lt;/ref&gt; (۱۰۰ تا ۲ میلیون سال پیش) ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سنوزوئیک در ایران منشاء تحولات فراوانی بوده است. در این زمان کوهزایی مهم آلپی، در ایران مرکزی و البرز و زاگرس موجب چین خوردگی‌های زیادی شده است. به علاوه حرکات کوهزایی منجر به وقوع آتشفشانها و زمین لرزه‌های شدید در ایران شده و مواد آذرین حاصل از آنها در محیط های رسوبی ته نشین شده است. سنگهای برجای مانده از این فعالیتها که ضخامت زیادی دارند، عبارتند از: توفهای آتشفشانی سبز رنگ که به نام «تشکیلات کرج» معروفند. این سنگها امروزه به عنوان سنگ ساختمانی در البرز مرکزی مصرف فراوانی دارند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سنوزوئیک در ایران منشاء تحولات فراوانی بوده است. در این زمان کوهزایی مهم آلپی، در ایران مرکزی و البرز و زاگرس موجب چین خوردگی‌های زیادی شده است. به علاوه حرکات کوهزایی منجر به وقوع آتشفشانها و زمین لرزه‌های شدید در ایران شده و مواد آذرین حاصل از آنها در محیط های رسوبی ته نشین شده است. سنگهای برجای مانده از این فعالیتها که ضخامت زیادی دارند، عبارتند از: توفهای آتشفشانی سبز رنگ که به نام «تشکیلات کرج» معروفند. این سنگها امروزه به عنوان سنگ ساختمانی در البرز مرکزی مصرف فراوانی دارند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فعالیت ماگمایی&lt;ref&gt;ماگما - فعالیت درونی زمین&lt;/ref&gt; دوران سوم با نفوذ مواد آذرین اسیدی و متوسط در داخل سنگهای رسوبی همراه بوده است و حاصل این فعالیتها پیدایش کانسارهای مس و سرب در ایران بوده است.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فعالیت ماگمایی&lt;ref&gt;ماگما - فعالیت درونی زمین&lt;/ref&gt; دوران سوم با نفوذ مواد آذرین اسیدی و متوسط در داخل سنگهای رسوبی همراه بوده است و حاصل این فعالیتها پیدایش کانسارهای مس و سرب در ایران بوده است.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران چهارم&lt;ref&gt;Quaternary&lt;/ref&gt; (۲ میلیون سال پیش تاکنون) ===</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== دوران چهارم&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":4"</ins>&gt;Quaternary&lt;/ref&gt; (۲ میلیون سال پیش تاکنون) ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طی دوران چهارم، فرسایش، به عنوان عامل مهمی در چهره‌پردازی ایران کنونی، نقش اصلی را بازی نموده و اشکال متنوع ژئومورفولوژیکی ایران را به وجود آورده است. بقایای آتشفشانی موجود در ایران حاکی از آتشفشانهای متعدد، طی دوران چهارم می‌باشد. سنگهای، دوران چهارم به دلیل جوانی هنوز کاملاً سخت نشده‌اند. سنگهای آتشفشانی این دوره بیشتر تراکیت، آنده‌زیت و در مواردی بازالت است. در البرز مواد رسوبی چشمه‌ای بیشتر از جنس تراورتن هستند که منشاء آهکی دارند. فلات داخلی ایران یا ایران مرکزی از جمله بزرگترین واحدهای عمده محیط طبیعی ایران است. ساختمان زمین شناسی آن بسیار پیچیده بوده و در آن می‌توان زنجیره‌ای از سنگهای دگرگون شده متعلق به پرکامبرین تا بقایای آتشفشانی فعال و نیمه فعال متعلق به دوره‌های اخیر را مشاهده نمود. توده‌های سنگی پرکامبرین مستقیماً در زیر رسوبات فسیل‌دار کامبرین قرار گرفته‌اند و برخی نمونه‌های آن در کرمان، طبس،گلپایگان و یزد و آذربایجان شناسایی شده‌اند. سنگهای اصلی تشکیل دهنده پرکامبرین عبارت از شیل و آهک و ماسه سنگ می‌باشند. سیستم کوهستانی البرز از چینه‌های ضخیم توف، سنگ آهک و شیست تشکیل شده است که سن آنها از کامبرین تا دوران سوم می‌رسد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طی دوران چهارم، فرسایش، به عنوان عامل مهمی در چهره‌پردازی ایران کنونی، نقش اصلی را بازی نموده و اشکال متنوع ژئومورفولوژیکی ایران را به وجود آورده است. بقایای آتشفشانی موجود در ایران حاکی از آتشفشانهای متعدد، طی دوران چهارم می‌باشد. سنگهای، دوران چهارم به دلیل جوانی هنوز کاملاً سخت نشده‌اند. سنگهای آتشفشانی این دوره بیشتر تراکیت، آنده‌زیت و در مواردی بازالت است. در البرز مواد رسوبی چشمه‌ای بیشتر از جنس تراورتن هستند که منشاء آهکی دارند. فلات داخلی ایران یا ایران مرکزی از جمله بزرگترین واحدهای عمده محیط طبیعی ایران است. ساختمان زمین شناسی آن بسیار پیچیده بوده و در آن می‌توان زنجیره‌ای از سنگهای دگرگون شده متعلق به پرکامبرین تا بقایای آتشفشانی فعال و نیمه فعال متعلق به دوره‌های اخیر را مشاهده نمود. توده‌های سنگی پرکامبرین مستقیماً در زیر رسوبات فسیل‌دار کامبرین قرار گرفته‌اند و برخی نمونه‌های آن در کرمان، طبس،گلپایگان و یزد و آذربایجان شناسایی شده‌اند. سنگهای اصلی تشکیل دهنده پرکامبرین عبارت از شیل و آهک و ماسه سنگ می‌باشند. سیستم کوهستانی البرز از چینه‌های ضخیم توف، سنگ آهک و شیست تشکیل شده است که سن آنها از کامبرین تا دوران سوم می‌رسد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l46">خط ۴۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://alhoda.ir کیانوش کیانی هفت لنگ]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://alhoda.ir کیانوش کیانی هفت لنگ]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:جغرافیا]]</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11574&oldid=prev 2025-11-13T10:32:05Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۳۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l39">خط ۳۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیانی هفت لنگ، کیانوش (1379). کتاب ایران: گذری بر جغرافیای ایران. تهران: موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir کیانوش کیانی هفت لنگ]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td></tr> </table>

Mahdi https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11573&oldid=prev 2025-11-13T10:26:39Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از جنبه‌های کاربردی زمین شناسی&lt;ref&gt;دوران و دوره‌های زمین شناسی فهرست‌وار عبارتند از: الف - پیش از کامبرین Pre cambrian ب - دوران اول Paleozoic (دیرین زیستی) ۱.کامبرین - اردویسین Cambrin-Ordoician 2. سیلورین Silurian ۳. دونبن کربنیفر Devonian-carboniferous ۴. پرمین Permain (طول این دوران حدود ۳۰۰ میلیون سال) ج - دوران دوم Mezozoic (میان زیسنی) 1. تریاس triass ۲. ژوراسیک Jurassic ۳.کرتاسه Cretaceous (طول این دوران حدود ۱۶۵ میلیون سال) د - دوران سوم Caimozoic (نوزیستی) (طول این دوران حدود ۶۵ میلیون  سال) 1. پالئوژن Paleogene Neogene .2 ه دوران چهارم Quaternary (طول این دوران حدود ۱ میلیون سال) (ر.ک. ربیع بدیعی، جغرافیای مفصل ابران، تهران، انتشارات اقبال،  ۱۳۷۲، ص ۳۶.۲۳).&lt;/ref&gt;، دستیابی و شناخت منابع  کانساری موجود است. شناخت منابع کانساری و مواد اولیه در کشور ما قدمتی نسبتاً طولانی دارد. «معدن‌کاری باستانی» که در اصطلاح معدن‌کاران «شدادی» نیز گفته می‌شود به طور سنتی در هزاره چهارم قبل از میلاد و احتمالاً قبل از آن در سرزمین ایران انجام می‌شده است&lt;ref&gt;امامی، مهدی (کردآوری): معادن ابران (فعال و غیرفعال تا پایان ۱۳۷۴)، ناشر کتابخانه علوم و تکنولوژی شیراز، چاپ اول، سال ۱۳۷۵، ص الف.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از جنبه‌های کاربردی زمین شناسی&lt;ref&gt;دوران و دوره‌های زمین شناسی فهرست‌وار عبارتند از: الف - پیش از کامبرین Pre cambrian ب - دوران اول Paleozoic (دیرین زیستی) ۱.کامبرین - اردویسین Cambrin-Ordoician 2. سیلورین Silurian ۳. دونبن کربنیفر Devonian-carboniferous ۴. پرمین Permain (طول این دوران حدود ۳۰۰ میلیون سال) ج - دوران دوم Mezozoic (میان زیسنی) 1. تریاس triass ۲. ژوراسیک Jurassic ۳.کرتاسه Cretaceous (طول این دوران حدود ۱۶۵ میلیون سال) د - دوران سوم Caimozoic (نوزیستی) (طول این دوران حدود ۶۵ میلیون  سال) 1. پالئوژن Paleogene Neogene .2 ه دوران چهارم Quaternary (طول این دوران حدود ۱ میلیون سال) (ر.ک. ربیع بدیعی، جغرافیای مفصل ابران، تهران، انتشارات اقبال،  ۱۳۷۲، ص ۳۶.۲۳).&lt;/ref&gt;، دستیابی و شناخت منابع  کانساری موجود است. شناخت منابع کانساری و مواد اولیه در کشور ما قدمتی نسبتاً طولانی دارد. «معدن‌کاری باستانی» که در اصطلاح معدن‌کاران «شدادی» نیز گفته می‌شود به طور سنتی در هزاره چهارم قبل از میلاد و احتمالاً قبل از آن در سرزمین ایران انجام می‌شده است&lt;ref&gt;امامی، مهدی (کردآوری): معادن ابران (فعال و غیرفعال تا پایان ۱۳۷۴)، ناشر کتابخانه علوم و تکنولوژی شیراز، چاپ اول، سال ۱۳۷۵، ص الف.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید: ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[زمین شناسی و معادن ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[موقعیت جغرافیایی ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سابقه تاریخی نام ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ایران در خاورمیانه]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[index.php?title=رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[index.php?title=رده:جغرافیا]]</div></td></tr> </table>

Mahdi https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11570&oldid=prev 2025-11-13T10:23:42Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شایان ذکر است تفسیر تکامل زمین شناسی ایران با تکیه بر نظریه تکتونیک صفحه‌ای، می‌تواند به شناسایی منابع معدنی جدیدی بیانجامد. بویژه فورسترا در (۱۹۷۴م) یک سلسله از معادن فلزی ایران را که حایز اهمیت اقتصادی هستند با تیپ‌های ماگمایی مختلف در ارتباط قرار می‌دهد. رگه‌های معادن آهن بافق به آتشفشانهای منطقه شکست قاره‌ای تعلق داشته و معادن مختلف کرومیت، مس، منگنز، منشاء ماگماتیسم دریایی هستند. همچنین معادن سرب و روی در نتیجه ماگماتیسم کوهزایی بوجود آمده‌اند&lt;ref&gt;پرفسور اهلرز، اکارت کشور شناسی علمی، ایران، ج ۱، ترجمه  دکتر محمدتقی رهنمایی، (تهران، انتشارات سحاب، ۱۳۶۵) ص ۶۸.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شایان ذکر است تفسیر تکامل زمین شناسی ایران با تکیه بر نظریه تکتونیک صفحه‌ای، می‌تواند به شناسایی منابع معدنی جدیدی بیانجامد. بویژه فورسترا در (۱۹۷۴م) یک سلسله از معادن فلزی ایران را که حایز اهمیت اقتصادی هستند با تیپ‌های ماگمایی مختلف در ارتباط قرار می‌دهد. رگه‌های معادن آهن بافق به آتشفشانهای منطقه شکست قاره‌ای تعلق داشته و معادن مختلف کرومیت، مس، منگنز، منشاء ماگماتیسم دریایی هستند. همچنین معادن سرب و روی در نتیجه ماگماتیسم کوهزایی بوجود آمده‌اند&lt;ref&gt;پرفسور اهلرز، اکارت کشور شناسی علمی، ایران، ج ۱، ترجمه  دکتر محمدتقی رهنمایی، (تهران، انتشارات سحاب، ۱۳۶۵) ص ۶۸.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از جنبه‌های کاربردی زمین شناسی&lt;ref&gt;دوران و دوره‌های زمین شناسی فهرست‌وار عبارتند از: الف - پیش از کامبرین Pre cambrian ب - دوران اول Paleozoic (دیرین زیستی) ۱.کامبرین - اردویسین Cambrin-Ordoician 2. سیلورین Silurian ۳. دونبن کربنیفر Devonian-carboniferous ۴. پرمین Permain (طول این دوران حدود ۳۰۰ میلیون سال) ج - دوران دوم Mezozoic (میان زیسنی) 1. تریاس triass ۲. ژوراسیک Jurassic ۳.کرتاسه Cretaceous (طول این دوران حدود ۱۶۵ میلیون سال) د - دوران سوم Caimozoic (نوزیستی) (طول این دوران حدود ۶۵ میلیون  سال) 1. پالئوژن Paleogene Neogene .2 ه دوران چهارم Quaternary (طول این دوران حدود ۱ میلیون سال) (ر.ک. ربیع بدیعی، جغرافیای مفصل ابران، تهران، انتشارات اقبال،  ۱۳۷۲، ص ۳۶.۲۳).&lt;/ref&gt;، دستیابی و شناخت منابع  کانساری موجود  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از جنبه‌های کاربردی زمین شناسی&lt;ref&gt;دوران و دوره‌های زمین شناسی فهرست‌وار عبارتند از: الف - پیش از کامبرین Pre cambrian ب - دوران اول Paleozoic (دیرین زیستی) ۱.کامبرین - اردویسین Cambrin-Ordoician 2. سیلورین Silurian ۳. دونبن کربنیفر Devonian-carboniferous ۴. پرمین Permain (طول این دوران حدود ۳۰۰ میلیون سال) ج - دوران دوم Mezozoic (میان زیسنی) 1. تریاس triass ۲. ژوراسیک Jurassic ۳.کرتاسه Cretaceous (طول این دوران حدود ۱۶۵ میلیون سال) د - دوران سوم Caimozoic (نوزیستی) (طول این دوران حدود ۶۵ میلیون  سال) 1. پالئوژن Paleogene Neogene .2 ه دوران چهارم Quaternary (طول این دوران حدود ۱ میلیون سال) (ر.ک. ربیع بدیعی، جغرافیای مفصل ابران، تهران، انتشارات اقبال،  ۱۳۷۲، ص ۳۶.۲۳).&lt;/ref&gt;، دستیابی و شناخت منابع  کانساری موجود است. شناخت منابع کانساری و مواد اولیه در کشور ما قدمتی نسبتاً طولانی دارد. «معدن‌کاری باستانی» که در اصطلاح معدن‌کاران «شدادی» نیز گفته می‌شود به طور سنتی در هزاره چهارم قبل از میلاد و احتمالاً قبل از آن در سرزمین ایران انجام می‌شده است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;امامی، مهدی (کردآوری): معادن ابران (فعال و غیرفعال تا پایان ۱۳۷۴)، ناشر کتابخانه علوم و تکنولوژی شیراز، چاپ اول، سال ۱۳۷۵، ص الف.&lt;/ref&gt;</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیاتی درباره زمین‌شناسی و معادن</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۱</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>است. شناخت منابع کانساری و مواد اولیه در کشور ما قدمتی نسبتاً طولانی دارد. «معدن‌کاری باستانی» که در اصطلاح معدن‌کاران «شدادی» نیز گفته می‌شود به طور سنتی در هزاره چهارم قبل از میلاد و احتمالاً قبل از آن در سرزمین ایران انجام می‌شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'</del>.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:جغرافیا]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:جغرافیا]]</div></td></tr> </table>

Mahdi https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11569&oldid=prev 2025-11-13T10:22:30Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''دوران پیش از کامبرین'''&lt;ref&gt;Per-cambrian&lt;/ref&gt; '''(تا ۵۷۰ میلیون سال پیش)'''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>'''دوران پیش از کامبرین'''&lt;ref&gt;Per-cambrian&lt;/ref&gt; '''(تا ۵۷۰ میلیون سال پیش)''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در محدوده جغرافیایی ایران امروز و بخش‌های وسیعی از کشورهای مجاور آن مانند ترکیه، عربستان و پاکستان از ۷۰۰ میلیون سال پیش دریاهای‌کم عمق و وسیعی وجود داشت که لایه‌های سنگهای رسوبی در آن ته نشین شده است. به دنبال حرکات کوهزایی و چین خوردگی و دگرگونی‌های بعدی، لایه‌های سنگها دگرگون شده و سنگهایی نظیر گنیس، میکا شیست، شیل و سنگهای‌کربناتی را بوجود آورده‌اند. در نتیجه ادامه حرکات کوهزایی، سنگهای نفوذی‌گرانیتی از لابلای سنگهای رسوبی بیرون زده و به صورت گرانیت‌های سفید یا صورتی که نمونه‌هایی از آنها در ازبک کوه، بافق، زنجان،گلپایگان، بر سر راه طبس و یزد دیده می‌شوند، درآمده‌اند&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;نبوی، محمد حسن، «مختصری از سرگذشت زمین‌شناسی ایران»، فروردین ۱۳۵۰.&lt;/ref&gt;. پس از پیشروی دریا، کوه‌های حاصل از این کوهزایی به زیر آب رفته و سپس رسوباتی بر روی آنها تشکیل شده‌اند که نهایتاً سنگهایی نظیر دولومیت، نمک و گچ حاصل شدند. سنگهای آهکی و دولومیتی موجود در اطراف یزد و زنجان که فسیل جلبکهای آهکی بر روی آنها دیده می‌شود، نمونه‌هایی از سنگهای همین دوران هستند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در محدوده جغرافیایی ایران امروز و بخش‌های وسیعی از کشورهای مجاور آن مانند ترکیه، عربستان و پاکستان از ۷۰۰ میلیون سال پیش دریاهای‌کم عمق و وسیعی وجود داشت که لایه‌های سنگهای رسوبی در آن ته نشین شده است. به دنبال حرکات کوهزایی و چین خوردگی و دگرگونی‌های بعدی، لایه‌های سنگها دگرگون شده و سنگهایی نظیر گنیس، میکا شیست، شیل و سنگهای‌کربناتی را بوجود آورده‌اند. در نتیجه ادامه حرکات کوهزایی، سنگهای نفوذی‌گرانیتی از لابلای سنگهای رسوبی بیرون زده و به صورت گرانیت‌های سفید یا صورتی که نمونه‌هایی از آنها در ازبک کوه، بافق، زنجان،گلپایگان، بر سر راه طبس و یزد دیده می‌شوند، درآمده‌اند&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;نبوی، محمد حسن، «مختصری از سرگذشت زمین‌شناسی ایران»، فروردین ۱۳۵۰.&lt;/ref&gt;. پس از پیشروی دریا، کوه‌های حاصل از این کوهزایی به زیر آب رفته و سپس رسوباتی بر روی آنها تشکیل شده‌اند که نهایتاً سنگهایی نظیر دولومیت، نمک و گچ حاصل شدند. سنگهای آهکی و دولومیتی موجود در اطراف یزد و زنجان که فسیل جلبکهای آهکی بر روی آنها دیده می‌شود، نمونه‌هایی از سنگهای همین دوران هستند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شایان ذکر است تفسیر تکامل زمین شناسی ایران با تکیه بر نظریه تکتونیک صفحه‌ای، می‌تواند به شناسایی منابع معدنی جدیدی بیانجامد. بویژه فورسترا در (۱۹۷۴م) یک سلسله از معادن فلزی ایران را که حایز اهمیت اقتصادی هستند با تیپ‌های ماگمایی مختلف در ارتباط قرار می‌دهد. رگه‌های معادن آهن بافق به آتشفشانهای منطقه شکست قاره‌ای تعلق داشته و معادن مختلف کرومیت، مس، منگنز، منشاء ماگماتیسم دریایی هستند. همچنین معادن سرب و روی در نتیجه ماگماتیسم کوهزایی بوجود آمده‌اند&lt;ref&gt;پرفسور اهلرز، اکارت کشور شناسی علمی، ایران، ج ۱، ترجمه  دکتر محمدتقی رهنمایی، (تهران، انتشارات سحاب، ۱۳۶۵) ص ۶۸.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شایان ذکر است تفسیر تکامل زمین شناسی ایران با تکیه بر نظریه تکتونیک صفحه‌ای، می‌تواند به شناسایی منابع معدنی جدیدی بیانجامد. بویژه فورسترا در (۱۹۷۴م) یک سلسله از معادن فلزی ایران را که حایز اهمیت اقتصادی هستند با تیپ‌های ماگمایی مختلف در ارتباط قرار می‌دهد. رگه‌های معادن آهن بافق به آتشفشانهای منطقه شکست قاره‌ای تعلق داشته و معادن مختلف کرومیت، مس، منگنز، منشاء ماگماتیسم دریایی هستند. همچنین معادن سرب و روی در نتیجه ماگماتیسم کوهزایی بوجود آمده‌اند&lt;ref&gt;پرفسور اهلرز، اکارت کشور شناسی علمی، ایران، ج ۱، ترجمه  دکتر محمدتقی رهنمایی، (تهران، انتشارات سحاب، ۱۳۶۵) ص ۶۸.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{| class="wikitable"</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بخشی از جنبه‌های کاربردی زمین شناسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;</ins>دوران و دوره‌های زمین شناسی فهرست‌وار عبارتند از: الف - پیش از کامبرین Pre cambrian ب - دوران اول Paleozoic (دیرین زیستی) ۱.کامبرین - اردویسین Cambrin-Ordoician 2. سیلورین Silurian ۳. دونبن کربنیفر Devonian-carboniferous ۴. پرمین Permain (طول این دوران حدود ۳۰۰ میلیون سال) ج - دوران دوم Mezozoic (میان زیسنی) 1. تریاس triass <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲. ژوراسیک Jurassic ۳.کرتاسه Cretaceous (طول این دوران حدود ۱۶۵ میلیون سال) د </ins>- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوران سوم Caimozoic (نوزیستی) (طول این دوران حدود ۶۵ میلیون  سال) 1. پالئوژن Paleogene Neogene .2 ه دوران چهارم Quaternary (طول این دوران حدود ۱ میلیون سال) (ر.ک. ربیع بدیعی، جغرافیای مفصل ابران، تهران، انتشارات اقبال،  ۱۳۷۲، ص ۳۶.۲۳).&lt;/ref&gt;، دستیابی و شناخت منابع  کانساری موجود </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>بخشی از جنبه‌های کاربردی زمین شناسی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">^{۳}، دستیابی و شناخت منابع  کانساری موجود</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|۳- </del>دوران و دوره‌های زمین شناسی فهرست‌وار عبارتند از:</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>الف - پیش از کامبرین Pre cambrian</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>ب - دوران اول Paleozoic (دیرین زیستی)</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>۱.کامبرین - اردویسین Cambrin-Ordoician</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>2. سیلورین Silurian</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>۳. دونبن کربنیفر Devonian-carboniferous</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>۴. پرمین Permain (طول این دوران حدود ۳۰۰ میلیون سال)</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>ج - دوران دوم Mezozoic (میان زیسنی)</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>1. تریاس triass</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del>-</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l71">خط ۷۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>است. شناخت منابع کانساری و مواد اولیه در کشور ما قدمتی نسبتاً طولانی دارد. «معدن‌کاری باستانی» که در اصطلاح معدن‌کاران «شدادی» نیز گفته می‌شود به طور سنتی در هزاره چهارم قبل از میلاد و احتمالاً قبل از آن در سرزمین ایران انجام می‌شده است&#039;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>است. شناخت منابع کانساری و مواد اولیه در کشور ما قدمتی نسبتاً طولانی دارد. «معدن‌کاری باستانی» که در اصطلاح معدن‌کاران «شدادی» نیز گفته می‌شود به طور سنتی در هزاره چهارم قبل از میلاد و احتمالاً قبل از آن در سرزمین ایران انجام می‌شده است&#039;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا]]</ins></div></td></tr> </table>

Mahdi