دُراعه - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۷

2025-05-15T11:17:19Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۱۷
خط ۱:		خط ۱:
	'''دُراعه'''، لباس نخی یا پشمی بلند سراسری گشاد و جلوبازی با آستین‌های بلند و گشاد كه آن را زاهدان، بزرگان، علما و قضات می‌پوشیدند.		'''دُراعه'''، لباس نخی یا پشمی بلند سراسری گشاد و جلوبازی با آستین‌های بلند و گشاد كه آن را زاهدان، بزرگان، علما و قضات می‌پوشیدند.

	در قرون اولیه [[اسلام]] علما و یا شعرا گاه دراعه‌های زرد رنگ می‌پوشیدند<ref>اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج1، ص68، ج2، ص485. </ref>. <sup> </sup>افشین امیر اُشْروسَنه در ماوراءالنهر و سردار ایرانی معتصم خلیفه عباسی، دراعه‌ای بلند از دیبای سرخ رنگ و زربفت و سوزن‌دوزی شده که بر سینه آن تزئینات بسیارداشت، می‌پوشید و روی آن کمربند می‌بست<ref> مسعودی، ابی‌الحسن علی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر فی التاریخ'''''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص57- 59.</ref>.<sup> </sup> جامه کاتبان دراعه‌ای بلند با آستین‌هایی گشاد بود که در این آستین‌ها لوازم تحریر خود را می‌گذاشتند<ref>یاقوت حموی، شهاب‌الدین، '''''معجم الادباء''''' (ارشاد الاریب الی معرفه الادیب). طبع احمد فرید رفاعی، قاهره: 1936- 1938م، ج1، ص234.</ref>. شعرا نیز گاه همچون زاهدان دراعه بر تن می‌کردند<ref>اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج5، ص194، 202- 203، 245.</ref>.<sup> </sup> نوعی از این دراعه‌ها، وشی<ref>اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج5، ص145، ج9، ص70. </ref> (پارچه ابریشمی نقشدار و گاه زربفت كه در وَش تركستان بافته می‌شد) بود<ref>اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج6، ص412. </ref>. دراعه گاه آن‌قدر بلند و دراز بود که پایین آن روی زمین کشیده می‌شد<ref>اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج7، ص182. </ref>.<sup> </sup> زنان نیز دراعُه می‌پوشیدند<ref>متز، آدام. '''''الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع'''''. نقله الی العربیه محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنه التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج2، ص154- 155.</ref>، دراعه قرمز را زنان جوان، و سفید را بیشتر زنان مسن‌تر<ref>متز، آدام. '''''الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع'''''. نقله الی العربیه محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنه التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ، ج2، ص 189- 190. </ref>.<sup> </sup> نوع زنانه این لباس را که اغلب از جنس دیبا و دارای رنگ‌هایی تند بود، برتن محکومین سیاسی می‌کردند تا تحقیرشان کنند<ref>ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. '''''الکامل فی التاریخ.''''' بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج9، ص600، 625. </ref>، چنان‌که وقتی بابک خرم‌دین را، اسیر کردند، دراعه‌ای از حریر سرخ بر او پوشاندند، که روی سینه آن سنگ‌های قیمتی داشت<ref>مسعودی، ابی‌الحسن علی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر فی التاریخ'''''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م،، ج4، ص57.</ref>. برای این کار از دراعه‌های حریر زرد رنگ نیز، استفاده می‌كردند<ref>مسعودی، ابی‌الحسن علی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر فی التاریخ'''''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م،، ج4، ص268، 272.</ref>. با همه اینها، کم کم دراعه جامه ویژه علما و قضات شد كه بیشتر رنگ سفید آن را استفاده می‌کردند<ref>تنوخی، قاضی ابوعلی محسن بن علی. '''''الفرج بعد الشده'''''. قاهره: دارالطباعه المحمدیه، ترجمه و تألیف فارسی، حسین بن اسعد دهستانی، تصحیح اسماعیل حاکمی، تهران: اطلاعات، 1363- 1364، ج1، ص421.</ref>.<sup> </sup> کار به جایی رسید که خطیبان، به جای قبا یا ردا، دراعه‌ای را بر روی لباس‌های دیگرشان می‌پوشیدند<ref>ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. '''''الکامل فی التاریخ.''''' بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج8 ، ص557.</ref>. کاتبان نیز به جای [[قبا]] و طیلسان، اغلب [[جُبه]] جلو بسته‌ای می‌پوشیدند و روی آن دراعه گشاد و جلو بازی از جنس دیبا برتن می‌کردند<ref>ابن حوقل، '''''صوره الارض'''''. الطبعه الثانیه، لیدن: بریل، 1938- 1939م، ص253.</ref><ref>مقدسی، ابوعبدالله محمدبن احمد'''''. احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم'''''. طبع دخویه، لیدن: بریل، 1906م، ص440.</ref><ref>یاقوت حموی، شهاب‌الدین، '''''معجم الادباء''''' (ارشاد الاریب الی معرفه الادیب). طبع احمد فرید رفاعی، قاهره: 1936- 1938م، ج13، ص137.</ref>.		در قرون اولیه [[اسلام]] علما و یا شعرا گاه دراعه‌های زرد رنگ می‌پوشیدند<ref>اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج1، ص68، ج2، ص485. </ref>. <sup> </sup>افشین امیر اُشْروسَنه در ماوراءالنهر و سردار ایرانی معتصم خلیفه عباسی، دراعه‌ای بلند از دیبای سرخ رنگ و زربفت و سوزن‌دوزی شده که بر سینه آن تزئینات بسیارداشت، می‌پوشید و روی آن کمربند می‌بست<ref> مسعودی، ابی‌الحسن علی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر فی التاریخ'''''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص57- 59.</ref>.<sup> </sup> جامه کاتبان دراعه‌ای بلند با آستین‌هایی گشاد بود که در این آستین‌ها لوازم تحریر خود را می‌گذاشتند<ref>یاقوت حموی، شهاب‌الدین، '''''معجم الادباء''''' (ارشاد الاریب الی معرفه الادیب). طبع احمد فرید رفاعی، قاهره: 1936- 1938م، ج1، ص234.</ref>. شعرا نیز گاه همچون زاهدان دراعه بر تن می‌کردند<ref>اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج5، ص194، 202- 203، 245.</ref>.<sup> </sup> نوعی از این دراعه‌ها، وشی<ref>اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج5، ص145، ج9، ص70. </ref> (پارچه ابریشمی نقشدار و گاه زربفت كه در وَش تركستان بافته می‌شد) بود<ref>اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج6، ص412. </ref>. دراعه گاه آن‌قدر بلند و دراز بود که پایین آن روی زمین کشیده می‌شد<ref>اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج7، ص182. </ref>.<sup> </sup>

	جنس این دراعه‌ها، اغلب پشمین یا کتانی و سیاه رنگ، یا کبود و نیلی بود و آستین‌هایی گشاد داشت<ref>ابن طقطقی، محمد بن علی بن طباطبا'''''. الفخری فی الآداب السلطانیه'''''. ترجمه محمد وحید گلپایگانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360، ص355.</ref><ref>راوندی، محمد بن علی. '''''راحه الصدور و آیه السرور'''''. تصحیح محمد اقبال، لیدن: 1921م، ص300.</ref>. نوعی از این دراعه‌ها را که چندان هم رواجی نداشته، از سر می‌پوشیده‌اند چرا که شکاف یا درزی در جلو و یا عقب نداشته است<ref>انوری، اوحدالدین. '''''دیوان'''''. به اهتمام مدرس رضوی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ج2، ص622.</ref>. جنگ‌جویان در ایام صلح، روی ~~قبای~~ خود، دراعه‌ای بلند و گشاد و جلو باز برتن می‌کردند<ref>بیهقی، ابراهیم بن محمد. '''''المحاسن و المساوی.''''' تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره: مطبعه النهضه، 1961م، ج2، ص 413-416.</ref>. امیران بویی نیز دراعه‌های بلند و گشاد می‌پوشیدند<ref>ابن حوقل، '''''صوره الارض'''''. الطبعه الثانیه، لیدن: بریل، 1938- 1939م، ص 253.</ref>. رنگ این <sup> </sup>دراعه‌ها اغلب سیاه رنگ بود<ref>ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. '''''الکامل فی التاریخ.''''' بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج9، ص443- 444.</ref>.<sup> </sup> یکی از نشانه‌های شناخت علما و قضات را در دوره ~~مغولان،~~ جدا از نوع دستار آنان، دراعه نوشته‌اند<ref>رشیدالدین، فضل‌الله همدانی. '''''جامع التواریخ.''''' به تصحیح و تحشیه محمد روشن، مصطفی موسوی، تهران: البرز، 1373، ج2، ص1409. </ref>.		زنان نیز دراعُه می‌پوشیدند<ref>متز، آدام. '''''الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع'''''. نقله الی العربیه محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنه التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج2، ص154- 155.</ref>، دراعه قرمز را زنان جوان، و سفید را بیشتر زنان مسن‌تر<ref>متز، آدام. '''''الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع'''''. نقله الی العربیه محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنه التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ، ج2، ص 189- 190. </ref>.<sup> </sup> نوع زنانه این لباس را که اغلب از جنس دیبا و دارای رنگ‌هایی تند بود، برتن محکومین سیاسی می‌کردند تا تحقیرشان کنند<ref>ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. '''''الکامل فی التاریخ.''''' بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج9، ص600، 625. </ref>، چنان‌که وقتی بابک خرم‌دین را، اسیر کردند، دراعه‌ای از حریر سرخ بر او پوشاندند، که روی سینه آن سنگ‌های قیمتی داشت<ref>مسعودی، ابی‌الحسن علی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر فی التاریخ'''''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م،، ج4، ص57.</ref>. برای این کار از دراعه‌های حریر زرد رنگ نیز، استفاده می‌كردند<ref>مسعودی، ابی‌الحسن علی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر فی التاریخ'''''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م،، ج4، ص268، 272.</ref>. با همه اینها، کم کم دراعه جامه ویژه علما و قضات شد كه بیشتر رنگ سفید آن را استفاده می‌کردند<ref>تنوخی، قاضی ابوعلی محسن بن علی. '''''الفرج بعد الشده'''''. قاهره: دارالطباعه المحمدیه، ترجمه و تألیف فارسی، حسین بن اسعد دهستانی، تصحیح اسماعیل حاکمی، تهران: اطلاعات، 1363- 1364، ج1، ص421.</ref>.<sup> </sup> کار به جایی رسید که خطیبان، به جای [[قبا]] یا [[ردا]]، دراعه‌ای را بر روی لباس‌های دیگرشان می‌پوشیدند<ref>ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. '''''الکامل فی التاریخ.''''' بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج8 ، ص557.</ref>. کاتبان نیز به جای [[قبا]] و طیلسان، اغلب [[جُبه]] جلو بسته‌ای می‌پوشیدند و روی آن دراعه گشاد و جلو بازی از جنس دیبا برتن می‌کردند<ref>ابن حوقل، '''''صوره الارض'''''. الطبعه الثانیه، لیدن: بریل، 1938- 1939م، ص253.</ref><ref>مقدسی، ابوعبدالله محمدبن احمد'''''. احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم'''''. طبع دخویه، لیدن: بریل، 1906م، ص440.</ref><ref>یاقوت حموی، شهاب‌الدین، '''''معجم الادباء''''' (ارشاد الاریب الی معرفه الادیب). طبع احمد فرید رفاعی، قاهره: 1936- 1938م، ج13، ص137.</ref>.

			جنس این دراعه‌ها، اغلب پشمین یا کتانی و سیاه رنگ، یا کبود و نیلی بود و آستین‌هایی گشاد داشت<ref>ابن طقطقی، محمد بن علی بن طباطبا'''''. الفخری فی الآداب السلطانیه'''''. ترجمه محمد وحید گلپایگانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360، ص355.</ref><ref>راوندی، محمد بن علی. '''''راحه الصدور و آیه السرور'''''. تصحیح محمد اقبال، لیدن: 1921م، ص300.</ref>. نوعی از این دراعه‌ها را که چندان هم رواجی نداشته، از سر می‌پوشیده‌اند چرا که شکاف یا درزی در جلو و یا عقب نداشته است<ref>انوری، اوحدالدین. '''''دیوان'''''. به اهتمام مدرس رضوی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ج2، ص622.</ref>. جنگ‌جویان در ایام صلح، روی [[قبا]]<nowiki/>ی خود، دراعه‌ای بلند و گشاد و جلو باز برتن می‌کردند<ref>بیهقی، ابراهیم بن محمد. '''''المحاسن و المساوی.''''' تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره: مطبعه النهضه، 1961م، ج2، ص 413-416.</ref>. امیران بویی نیز دراعه‌های بلند و گشاد می‌پوشیدند<ref>ابن حوقل، '''''صوره الارض'''''. الطبعه الثانیه، لیدن: بریل، 1938- 1939م، ص 253.</ref>. رنگ این <sup> </sup>دراعه‌ها اغلب سیاه رنگ بود<ref>ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. '''''الکامل فی التاریخ.''''' بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج9، ص443- 444.</ref>.<sup> </sup> یکی از نشانه‌های شناخت علما و قضات را در [[مغول ها\|دوره مغولان]]، جدا از نوع [[دستار]] آنان، دراعه نوشته‌اند<ref>رشیدالدین، فضل‌الله همدانی. '''''جامع التواریخ.''''' به تصحیح و تحشیه محمد روشن، مصطفی موسوی، تهران: البرز، 1373، ج2، ص1409. </ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
خط ۱۰:		خط ۱۲:
	* [[قبا]]		* [[قبا]]
	* [[جُبه]]		* [[جُبه]]
			* [[ردا]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
خط ۱۹:		خط ۲۲:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	محمدرضا چیت ساز		محمدرضا چیت ساز
			[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]
	[[رده:پوشاک]]		[[رده:پوشاک]]
	~~[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]~~

Maedeh در ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۲

2025-05-14T09:22:45Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۲
خط ۹:		خط ۹:
	* [[اسلام]]		* [[اسلام]]
	* [[قبا]]		* [[قبا]]
	* [[جُبه]]		* [[جُبه]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
خط ۱۹:		خط ۱۹:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	محمدرضا چیت ساز		محمدرضا چیت ساز
			[[رده:پوشاک]]
			[[رده:جامعه و نظام اجتماعی]]

Samei: /* مآخذ */

2025-04-21T17:42:57Z

مآخذ

نمایش تغییرات

Samei در ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۰

2025-04-21T17:40:28Z

نمایش تغییرات

Samei در ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۹

2025-04-21T17:19:10Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''دُراعه'''، لباس ~~نخي يا پشمي~~ بلند سراسری گشاد و ~~جلوبازي~~ با آستین‌های بلند و گشاد كه آن را زاهدان، بزرگان، علما و قضات ~~مي‌پوشيدند~~.		'''دُراعه'''، لباس نخی یا پشمی بلند سراسری گشاد و جلوبازی با آستین‌های بلند و گشاد كه آن را زاهدان، بزرگان، علما و قضات می‌پوشیدند.

	در قرون اولیه اسلام علما و یا شعرا گاه دراعه‌های زرد رنگ می‌پوشیدند.<sup>1 </sup>افشین ~~امير~~ اُشْروسَنه در ماوراءالنهر و سردار ایرانی معتصم خلیفه عباسی، دراعه‌ای بلند از دیبای سرخ رنگ و زربفت و سوزن‌دوزی شده که بر سینه آن تزئینات بسیارداشت، می‌پوشید و روی آن کمربند می‌بست.<sup>2 </sup> ~~جامة~~ کاتبان دراعه‌ای بلند با آستین‌هایی گشاد بود که در این آستین‌ها لوازم تحریر خود را می‌گذاشتند.<sup>3 </sup> شعرا نیز گاه همچون زاهدان دراعه بر تن می‌کردند.<sup>4 </sup> نوعی از این دراعه‌ها، وشی<sup>5</sup> (~~پارچة ابريشمي~~ نقشدار و گاه زربفت كه در وَش تركستان بافته ~~مي‌شد~~) بود.<sup>6</sup> دراعه گاه آن‌قدر بلند و دراز بود که پایین آن روی زمین کشیده می‌شد.<sup>7 </sup> زنان نیز دراعُه می‌پوشیدند،<sup>8</sup> ~~دراعة~~ قرمز را زنان جوان، و سفید را بیشتر زنان مسن‌تر.<sup>9 </sup> نوع زنانه این لباس را که اغلب از جنس دیبا و دارای رنگ‌هایی تند بود، برتن محکومین سیاسی می‌کردند تا تحقیرشان کنند،<sup>10</sup> چنان‌که وقتی بابک خرم‌دین را، اسیر کردند، دراعه‌ای از حریر سرخ بر او پوشاندند، که روی سینه آن سنگ‌های قیمتی داشت.<sup>11</sup> برای این کار از دراعه‌های حریر زرد رنگ نیز، استفاده می‌كردند.<sup>12</sup> با ~~همة اينها،~~ کم کم دراعه ~~جامة~~ ویژه علما و قضات شد كه ~~بيشتر~~ رنگ سفید آن را استفاده می‌کردند.<sup>13 </sup> کار به جایی رسید که خطیبان، به جای قبا یا ردا، دراعه‌ای را بر روی لباس‌های دیگرشان می‌پوشیدند.<sup>14</sup> کاتبان نیز به جای قبا و طیلسان، اغلب ~~جُبة~~ جلو بسته‌ای ~~مي‌پوشیدند~~ و روی آن دراعه گشاد و جلو بازی از جنس دیبا برتن می‌کردند.<sup>15 </sup>جنس این دراعه‌ها، اغلب پشمین یا کتانی و سیاه رنگ، یا کبود و نیلی بود و آستین‌هایی گشاد داشت.<sup>16 </sup> نوعی از این دراعه‌ها را که چندان هم رواجی نداشته، از سر می‌پوشیده‌اند چرا که شکاف یا درزی در جلو و یا عقب نداشته است.<sup>17</sup> جنگ‌جویان در ایام صلح، روی قبای خود، دراعه‌ای بلند و گشاد و جلو باز برتن می‌کردند.<sup>18</sup> امیران بویی نیز دراعه‌های بلند و گشاد می‌پوشیدند.<sup>19</sup> رنگ این <sup> </sup>دراعه‌ها اغلب سیاه رنگ بود.<sup>20 </sup> یکی از نشانه‌های شناخت علما و قضات را در دوره مغولان، جدا از نوع دستار آنان، دراعه نوشته‌اند.<sup>21</sup>		در قرون اولیه اسلام علما و یا شعرا گاه دراعه‌های زرد رنگ می‌پوشیدند<ref>اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج1، ص68، ج2، ص485. </ref>. <sup> </sup>افشین امیر اُشْروسَنه در ماوراءالنهر و سردار ایرانی معتصم خلیفه عباسی، دراعه‌ای بلند از دیبای سرخ رنگ و زربفت و سوزن‌دوزی شده که بر سینه آن تزئینات بسیارداشت، می‌پوشید و روی آن کمربند می‌بست<ref> مسعودی، ابی‌الحسن علی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر فی التاریخ'''''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص57- 59.</ref>.<sup>2 </sup> جامه کاتبان دراعه‌ای بلند با آستین‌هایی گشاد بود که در این آستین‌ها لوازم تحریر خود را می‌گذاشتند.<sup>3 </sup> شعرا نیز گاه همچون زاهدان دراعه بر تن می‌کردند.<sup>4 </sup> نوعی از این دراعه‌ها، وشی<sup>5</sup> (پارچه ابریشمی نقشدار و گاه زربفت كه در وَش تركستان بافته می‌شد) بود.<sup>6</sup> دراعه گاه آن‌قدر بلند و دراز بود که پایین آن روی زمین کشیده می‌شد.<sup>7 </sup> زنان نیز دراعُه می‌پوشیدند،<sup>8</sup> دراعه قرمز را زنان جوان، و سفید را بیشتر زنان مسن‌تر.<sup>9 </sup> نوع زنانه این لباس را که اغلب از جنس دیبا و دارای رنگ‌هایی تند بود، برتن محکومین سیاسی می‌کردند تا تحقیرشان کنند،<sup>10</sup> چنان‌که وقتی بابک خرم‌دین را، اسیر کردند، دراعه‌ای از حریر سرخ بر او پوشاندند، که روی سینه آن سنگ‌های قیمتی داشت.<sup>11</sup> برای این کار از دراعه‌های حریر زرد رنگ نیز، استفاده می‌كردند.<sup>12</sup> با همه اینها، کم کم دراعه جامه ویژه علما و قضات شد كه بیشتر رنگ سفید آن را استفاده می‌کردند.<sup>13 </sup> کار به جایی رسید که خطیبان، به جای قبا یا ردا، دراعه‌ای را بر روی لباس‌های دیگرشان می‌پوشیدند.<sup>14</sup> کاتبان نیز به جای قبا و طیلسان، اغلب جُبه جلو بسته‌ای می‌پوشیدند و روی آن دراعه گشاد و جلو بازی از جنس دیبا برتن می‌کردند.<sup>15 </sup>جنس این دراعه‌ها، اغلب پشمین یا کتانی و سیاه رنگ، یا کبود و نیلی بود و آستین‌هایی گشاد داشت.<sup>16 </sup> نوعی از این دراعه‌ها را که چندان هم رواجی نداشته، از سر می‌پوشیده‌اند چرا که شکاف یا درزی در جلو و یا عقب نداشته است.<sup>17</sup> جنگ‌جویان در ایام صلح، روی قبای خود، دراعه‌ای بلند و گشاد و جلو باز برتن می‌کردند.<sup>18</sup> امیران بویی نیز دراعه‌های بلند و گشاد می‌پوشیدند.<sup>19</sup> رنگ این <sup> </sup>دراعه‌ها اغلب سیاه رنگ بود.<sup>20 </sup> یکی از نشانه‌های شناخت علما و قضات را در دوره مغولان، جدا از نوع دستار آنان، دراعه نوشته‌اند.<sup>21</sup>

	'''مآخذ''':		'''مآخذ''':


	1. اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، ~~الطبعة~~ الاولی، ج1، ص68، ج2، ص485.		1. اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعه الاولی، ج1، ص68، ج2، ص485.

	2. مسعودی، ابی‌الحسن علی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر فی التاریخ'''''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، ~~الطبعة~~ الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص57- 59.		2. مسعودی، ابی‌الحسن علی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر فی التاریخ'''''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعه الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص57- 59.

	3. یاقوت حموی، شهاب‌الدین، '''''معجم الادباء''''' (ارشاد الاریب الی ~~معرفة~~ الادیب). طبع احمد فرید رفاعی، قاهره: 1936- 1938م، ج1، ص234.		3. یاقوت حموی، شهاب‌الدین، '''''معجم الادباء''''' (ارشاد الاریب الی معرفه الادیب). طبع احمد فرید رفاعی، قاهره: 1936- 1938م، ج1، ص234.

	4. اصفهانی، ج5، ص194، 202- 203، 245.		4. اصفهانی، ج5، ص194، 202- 203، 245.
خط ۲۰:		خط ۲۰:
	7. همانجا، ج7، ص182.		7. همانجا، ج7، ص182.

	8. متز، آدام. '''''~~الحضارة الاسلامیة~~ فی القرن الرابع'''''. نقله الی ~~العربیة~~ محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: ~~لجنة~~ التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج2، ص154- 155.		8. متز، آدام. '''''الحضاره الاسلامیه فی القرن الرابع'''''. نقله الی العربیه محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنه التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج2، ص154- 155.

	9. متز، ج2، ص 189- 190.		9. متز، ج2، ص 189- 190.
خط ۳۰:		خط ۳۰:
	12. مسعودی، ج4، ص268، 272.		12. مسعودی، ج4، ص268، 272.

	13. تنوخی، قاضی ابوعلی محسن بن علی. '''''الفرج بعد ~~الشدة~~'''''. قاهره: ~~دارالطباعة~~ المحمدیه، ترجمه و تألیف فارسی، حسین بن اسعد دهستانی، تصحیح اسماعیل حاکمی، تهران: اطلاعات، 1363- 1364، ج1، ص421.		13. تنوخی، قاضی ابوعلی محسن بن علی. '''''الفرج بعد الشده'''''. قاهره: دارالطباعه المحمدیه، ترجمه و تألیف فارسی، حسین بن اسعد دهستانی، تصحیح اسماعیل حاکمی، تهران: اطلاعات، 1363- 1364، ج1، ص421.

	14. ابن اثیر، ج8 ، ص557.		14. ابن اثیر، ج8 ، ص557.

	15. ابن حوقل، '''''~~صورة~~ الارض'''''. ~~الطبعة~~ الثانیه، لیدن: بریل، 1938- 1939م، ص253؛ مقدسی، ابوعبدالله محمدبن احمد'''''. احسن التقاسیم فی ~~معرفة~~ الاقالیم'''''. طبع دخویه، لیدن: بریل، 1906م، ص440؛ یاقوت حموی، ج13، ص137.		15. ابن حوقل، '''''صوره الارض'''''. الطبعه الثانیه، لیدن: بریل، 1938- 1939م، ص253؛ مقدسی، ابوعبدالله محمدبن احمد'''''. احسن التقاسیم فی معرفه الاقالیم'''''. طبع دخویه، لیدن: بریل، 1906م، ص440؛ یاقوت حموی، ج13، ص137.

	16. ابن طقطقی، محمد بن علی بن طباطبا'''''. الفخری فی الآداب السلطانیه'''''. ~~ترجمة~~ محمد وحید گلپایگانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360، ص355؛ راوندی، محمد بن علی. '''''~~راحة~~ الصدور و ~~آیة~~ السرور'''''. تصحیح محمد اقبال، لیدن: 1921م، ص300.		16. ابن طقطقی، محمد بن علی بن طباطبا'''''. الفخری فی الآداب السلطانیه'''''. ترجمه محمد وحید گلپایگانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360، ص355؛ راوندی، محمد بن علی. '''''راحه الصدور و آیه السرور'''''. تصحیح محمد اقبال، لیدن: 1921م، ص300.

	17. انوری، اوحدالدین. '''''دیوان'''''. به اهتمام مدرس رضوی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ج2، ص622.		17. انوری، اوحدالدین. '''''دیوان'''''. به اهتمام مدرس رضوی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ج2، ص622.

	18. بیهقی، ابراهیم بن محمد. '''''المحاسن و المساوی.''''' تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره: ~~مطبعة النهضة،~~ 1961م، ج2، ص 413-416.		18. بیهقی، ابراهیم بن محمد. '''''المحاسن و المساوی.''''' تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره: مطبعه النهضه، 1961م، ج2، ص 413-416.

	19. ابن حوقل، ص 253.		19. ابن حوقل، ص 253.

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''دُراعه'''، لباس نخي يا پشمي بلند سراسری گشاد و جلوبازي با آستین‌های بلند و گشاد كه آن را زاهدان، بزرگان، علما و قضات مي‌پوشيدند. در قرون اولیه اسلام علما و یا شعرا گاه دراعه‌های زرد رنگ می‌پوشیدند.¹افشین امير اُشْروسَنه در ماوراءال...» ایجاد کرد

2024-08-13T05:28:11Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''دُراعه'''، لباس نخي يا پشمي بلند سراسری گشاد و جلوبازي با آستین‌های بلند و گشاد كه آن را زاهدان، بزرگان، علما و قضات مي‌پوشيدند. در قرون اولیه اسلام علما و یا شعرا گاه دراعه‌های زرد رنگ می‌پوشیدند.1 افشین امير اُشْروسَنه در ماوراءال...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''دُراعه'''، لباس نخي يا پشمي بلند سراسری گشاد و جلوبازي با آستین‌های بلند و گشاد كه آن را زاهدان، بزرگان، علما و قضات مي‌پوشيدند.

در قرون اولیه اسلام علما و یا شعرا گاه دراعه‌های زرد رنگ می‌پوشیدند.1 افشین امير اُشْروسَنه در ماوراءالنهر و سردار ایرانی معتصم خلیفه عباسی، دراعه‌ای بلند از دیبای سرخ رنگ و زربفت و سوزن‌دوزی شده که بر سینه آن تزئینات بسیارداشت، می‌پوشید و روی آن کمربند می‌بست.2 جامة کاتبان دراعه‌ای بلند با آستین‌هایی گشاد بود که در این آستین‌ها لوازم تحریر خود را می‌گذاشتند.3 شعرا نیز گاه همچون زاهدان دراعه بر تن می‌کردند.4 نوعی از این دراعه‌ها، وشی5 (پارچة ابريشمي نقشدار و گاه زربفت كه در وَش تركستان بافته مي‌شد) بود.6 دراعه گاه آن‌قدر بلند و دراز بود که پایین آن روی زمین کشیده می‌شد.7 زنان نیز دراعُه می‌پوشیدند،8 دراعة قرمز را زنان جوان، و سفید را بیشتر زنان مسن‌تر.9 نوع زنانه این لباس را که اغلب از جنس دیبا و دارای رنگ‌هایی تند بود، برتن محکومین سیاسی می‌کردند تا تحقیرشان کنند،10 چنان‌که وقتی بابک خرم‌دین را، اسیر کردند، دراعه‌ای از حریر سرخ بر او پوشاندند، که روی سینه آن سنگ‌های قیمتی داشت.11 برای این کار از دراعه‌های حریر زرد رنگ نیز، استفاده می‌كردند.12 با همة اينها، کم کم دراعه جامة ویژه علما و قضات شد كه بيشتر رنگ سفید آن را استفاده می‌کردند.13 کار به جایی رسید که خطیبان، به جای قبا یا ردا، دراعه‌ای را بر روی لباس‌های دیگرشان می‌پوشیدند.14 کاتبان نیز به جای قبا و طیلسان، اغلب جُبة جلو بسته‌ای مي‌پوشیدند و روی آن دراعه گشاد و جلو بازی از جنس دیبا برتن می‌کردند.15 جنس این دراعه‌ها، اغلب پشمین یا کتانی و سیاه رنگ، یا کبود و نیلی بود و آستین‌هایی گشاد داشت.16 نوعی از این دراعه‌ها را که چندان هم رواجی نداشته، از سر می‌پوشیده‌اند چرا که شکاف یا درزی در جلو و یا عقب نداشته است.17 جنگ‌جویان در ایام صلح، روی قبای خود، دراعه‌ای بلند و گشاد و جلو باز برتن می‌کردند.18 امیران بویی نیز دراعه‌های بلند و گشاد می‌پوشیدند.19 رنگ این دراعه‌ها اغلب سیاه رنگ بود.20 یکی از نشانه‌های شناخت علما و قضات را در دوره مغولان، جدا از نوع دستار آنان، دراعه نوشته‌اند.21

'''مآخذ''':

1. اصفهانی، ابوالفرج علی بن حسین. '''''کتاب الاغانی، اعداد، مکتب تحقیق'''''. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1414- 1415ق/ 1994م، الطبعة الاولی، ج1، ص68، ج2، ص485.

2. مسعودی، ابی‌الحسن علی. '''''مروج الذهب و معادن الجوهر فی التاریخ'''''. بتحقیق محمد محیی‌الدین عبدالحمید، الطبعة الثالث، قاهره: 1377ق/ 1958م، ج4، ص57- 59.

3. یاقوت حموی، شهاب‌الدین، '''''معجم الادباء''''' (ارشاد الاریب الی معرفة الادیب). طبع احمد فرید رفاعی، قاهره: 1936- 1938م، ج1، ص234.

4. اصفهانی، ج5، ص194، 202- 203، 245.

5. اصفهانی، ج5، ص145، ج9، ص70.

6. همانجا، ج6، ص412.

7. همانجا، ج7، ص182.

8. متز، آدام. '''''الحضارة الاسلامیة فی القرن الرابع'''''. نقله الی العربیة محمد عبدالهادی ابوریده، قاهره: لجنة التألیف و الترجمه، 1377ق/ 1957م، ج2، ص154- 155.

9. متز، ج2، ص 189- 190.

10. ابن اثیر، عزالدین ابوالحسن. '''''الکامل فی التاریخ.''''' بیروت: دارصادر، داربیروت، 1385ق/ 1965م، ج9، ص600، 625.

11. مسعودی، ج4، ص57.

12. مسعودی، ج4، ص268، 272.

13. تنوخی، قاضی ابوعلی محسن بن علی. '''''الفرج بعد الشدة'''''. قاهره: دارالطباعة المحمدیه، ترجمه و تألیف فارسی، حسین بن اسعد دهستانی، تصحیح اسماعیل حاکمی، تهران: اطلاعات، 1363- 1364، ج1، ص421.

14. ابن اثیر، ج8 ، ص557.

15. ابن حوقل، '''''صورة الارض'''''. الطبعة الثانیه، لیدن: بریل، 1938- 1939م، ص253؛ مقدسی، ابوعبدالله محمدبن احمد'''''. احسن التقاسیم فی معرفة الاقالیم'''''. طبع دخویه، لیدن: بریل، 1906م، ص440؛ یاقوت حموی، ج13، ص137.

16. ابن طقطقی، محمد بن علی بن طباطبا'''''. الفخری فی الآداب السلطانیه'''''. ترجمة محمد وحید گلپایگانی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1360، ص355؛ راوندی، محمد بن علی. '''''راحة الصدور و آیة السرور'''''. تصحیح محمد اقبال، لیدن: 1921م، ص300.

17. انوری، اوحدالدین. '''''دیوان'''''. به اهتمام مدرس رضوی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، 1340، ج2، ص622.

18. بیهقی، ابراهیم بن محمد. '''''المحاسن و المساوی.''''' تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، قاهره: مطبعة النهضة، 1961م، ج2، ص 413-416.

19. ابن حوقل، ص 253.

20. ابن اثیر، ج9، ص443- 444.

21. رشیدالدین، فضل‌الله همدانی. '''''جامع التواریخ.''''' به تصحیح و تحشیه محمد روشن، مصطفی موسوی، تهران: البرز، 1373، ج2، ص1409.

محمدرضا چیت ساز