https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86 دیوان - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-08-06T11:11:40Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=8235&oldid=prev Samei در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۰ 2025-05-12T05:30:38Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۵:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، وجودهایی که بدی‌های جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، وجودهایی که بدی‌های جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیو در [[اوستا|اوستایی]] به صورت دَئیوَه (daēva)و در سنسکریت دَیْوَه(daiva) (به معنای فروغ و روشنی) است. در باورهای هندو و اروپائیان کهن، این اصطلاح برای نامیدن هستی قابل ستایش (خدا) به کار می‌رفت و در زبان‌های هند و اروپایی نیز غالباً صورت‌های تحول یافته آن در همین معنا استفاده می‌شود. هندی‌ها و ایرانی‌ها آن‌ها را در کنار اسوره‌ها / اهوره‌ها می‌پرستیدند، اما زردشت [[دیوان]] را خدایان دروغین و موجوداتی شریر و خاستگاه بدی‌های جهان اعلام کرد و پیروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايرانی.''''' ترجمه احمد طباطبايی، تبريز: دانشكده ادبيات و علوم انسانی، 1355، ص 1-2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;زنر، آر. سی. '''''طلوع و غروب زردشتی گری'''''. ترجمه تيمور قادری، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-115.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zaehner, R.C. '''''The Dawn and Twilight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیو در [[اوستا|اوستایی]] به صورت دَئیوَه (daēva)و در سنسکریت دَیْوَه(daiva) (به معنای فروغ و روشنی) است. در باورهای هندو و اروپائیان کهن، این اصطلاح برای نامیدن هستی قابل ستایش (خدا) به کار می‌رفت و در زبان‌های هند و اروپایی نیز غالباً صورت‌های تحول یافته آن در همین معنا استفاده می‌شود. هندی‌ها و ایرانی‌ها آن‌ها را در کنار اسوره‌ها / اهوره‌ها می‌پرستیدند، اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زرتشت|</ins>زردشت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>[[دیوان]] را خدایان دروغین و موجوداتی شریر و خاستگاه بدی‌های جهان اعلام کرد و پیروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايرانی.''''' ترجمه احمد طباطبايی، تبريز: دانشكده ادبيات و علوم انسانی، 1355، ص 1-2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;زنر، آر. سی. '''''طلوع و غروب زردشتی گری'''''. ترجمه تيمور قادری، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-115.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zaehner, R.C. '''''The Dawn and Twilight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در صورت‌های بعدی دین مزدایی، اهریمن در برابر اهورا مزدا و در رأس سپاه بدی قرار گرفت و همو بود که در آغاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفرینش، </del>در برابر آفریدگان اورمزدی، یعنی [[امشاسپندان]] و ایزدان، سر [[دیوان]] کمالگان (Kamālagān)و [[دیوان]] را خلق کرد که در واقع هر یک از آن‌ها تجسم یکی از صفات و خصائص بد است&lt;ref&gt;آموزگار، ژاله. '''''تاريخ اساطيری ايران'''''. تهران: سمت، 1376، ص 33.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در صورت‌های بعدی دین مزدایی، اهریمن در برابر اهورا مزدا و در رأس سپاه بدی قرار گرفت و همو بود که در آغاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آفرینش(دردین زرتشت)|آفرینش]]، </ins>در برابر آفریدگان اورمزدی، یعنی [[امشاسپندان]] و ایزدان، سر [[دیوان]] کمالگان (Kamālagān)و [[دیوان]] را خلق کرد که در واقع هر یک از آن‌ها تجسم یکی از صفات و خصائص بد است&lt;ref&gt;آموزگار، ژاله. '''''تاريخ اساطيری ايران'''''. تهران: سمت، 1376، ص 33.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در رأس گروه سردیوان، اَکومَن (Akōman)(= اندیشه بد، دشمن بهمن) قرار دارد؛ سپس اَنْدَر(Andar) است که دشمن اردیبهشت یا نظم و راستی است و مردمان را از نیکی کردن باز می‌دارد&lt;ref&gt;'''''بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 119-120.&lt;/ref&gt;. از مهم‌ترین دیوان دیگر باید از خشم یاد کرد که گاه در زمره سردیوان می‌آید؛ او آسایش آفریدگان نیک را بر هم می‌زند. دیوی به نام دروغ تباه کننده جهان راستی و نظم راستین جهانی است؛ آز مردم را از خرسندی و قناعت باز می‌دارد و وَرَن(Waran) هم دیو شهوت است. سرانجام به این گروه ماده دیو روسپی به نام جیه / جَهی / جَهیکا(Jēh / Jahi(kā)) را باید افزود که نقش مهمی در سپاه دیوان و آفرینش اهریمنی دارد&lt;ref&gt;عفيفی، رحيم. '''''اساطير و فرهنگ ايران.''''' تهران: 1374، ص 523-524؛ '''''بندهش.''''' ص 51-52.&lt;/ref&gt;، اما دیوان دین زردشتی به همین‌ها ختم نمی‌شوند و فهرست بلند بالایی از آنان می‌توان ارائه داد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در رأس گروه سردیوان، اَکومَن (Akōman)(= اندیشه بد، دشمن بهمن) قرار دارد؛ سپس اَنْدَر(Andar) است که دشمن اردیبهشت یا نظم و راستی است و مردمان را از نیکی کردن باز می‌دارد&lt;ref&gt;'''''بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 119-120.&lt;/ref&gt;. از مهم‌ترین دیوان دیگر باید از خشم یاد کرد که گاه در زمره سردیوان می‌آید؛ او آسایش آفریدگان نیک را بر هم می‌زند. دیوی به نام دروغ تباه کننده جهان راستی و نظم راستین جهانی است؛ آز مردم را از خرسندی و قناعت باز می‌دارد و وَرَن(Waran) هم دیو شهوت است. سرانجام به این گروه ماده دیو روسپی به نام جیه / جَهی / جَهیکا(Jēh / Jahi(kā)) را باید افزود که نقش مهمی در سپاه دیوان و آفرینش اهریمنی دارد&lt;ref&gt;عفيفی، رحيم. '''''اساطير و فرهنگ ايران.''''' تهران: 1374، ص 523-524؛ '''''بندهش.''''' ص 51-52.&lt;/ref&gt;، اما دیوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زرتشتی، دین|</ins>دین زردشتی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به همین‌ها ختم نمی‌شوند و فهرست بلند بالایی از آنان می‌توان ارائه داد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دین مانی هم مجموعه‌ای از دیوان معرفی می‌شوند که برخی همان دیوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زردشتی، </del>و شماری هم برگرفته از دین‌های دیگرند&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايرانی.''''' ترجمه احمد طباطبايی، تبريز: دانشكده ادبيات و علوم انسانی، 1355، ص 90-91. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مانوی، دین|</ins>دین مانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>هم مجموعه‌ای از دیوان معرفی می‌شوند که برخی همان دیوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زرتشتی، دین|زردشتی]]، </ins>و شماری هم برگرفته از دین‌های دیگرند&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايرانی.''''' ترجمه احمد طباطبايی، تبريز: دانشكده ادبيات و علوم انسانی، 1355، ص 90-91. &lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ایران پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام، </del>وجودهای پلید که آزاررسان، گمراه‌کننده و مرگ‌آور هستند، در اعتقادات عامه نقش مهمی دارند، و این‌ها را می‌توان در مجموعه [[دیوان]] رده‌بندی کرد؛ به علاوه، در ادبیات فارسی و در داستان‌های ملی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران، </del>از جمله داستان‌های ''شاهنامه'' دیوها نقش مهم دارند و «دیو» همچنان نماد بدی و بدکاری باقی مانده و گاهی ابلیس را با این نام خوانده‌اند.   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور </ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|ایران]] </ins>پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اسلام]]، </ins>وجودهای پلید که آزاررسان، گمراه‌کننده و مرگ‌آور هستند، در اعتقادات عامه نقش مهمی دارند، و این‌ها را می‌توان در مجموعه [[دیوان]] رده‌بندی کرد؛ به علاوه، در ادبیات فارسی و در داستان‌های ملی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|ایران]]، </ins>از جمله داستان‌های ''شاهنامه'' دیوها نقش مهم دارند و «دیو» همچنان نماد بدی و بدکاری باقی مانده و گاهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ابلیس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را با این نام خوانده‌اند.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-8055:rev-8235:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=8055&oldid=prev Karimian در ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۷ 2025-05-11T09:47:14Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-8053:rev-8055:php=table --> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=8053&oldid=prev Karimian در ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۳ 2025-05-11T09:43:00Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، وجودهایی که بدی‌های جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، وجودهایی که بدی‌های جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیو در [[اوستا|اوستایی]] به صورت دَئیوَه (daēva)و در سنسکریت دَیْوَه(daiva) (به معنای فروغ و روشنی) است. در باورهای هندو و اروپائیان کهن، این اصطلاح برای نامیدن هستی قابل ستایش (خدا) به کار می‌رفت و در زبان‌های هند و اروپایی نیز غالباً صورت‌های تحول یافته آن در همین معنا استفاده می‌شود. هندی‌ها و ایرانی‌ها آن‌ها را در کنار اسوره‌ها / اهوره‌ها می‌پرستیدند، اما زردشت [[دیوان]] را خدایان دروغین و موجوداتی شریر و خاستگاه بدی‌های جهان اعلام کرد و پیروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايرانی.''''' ترجمه احمد طباطبايی، تبريز: دانشكده ادبيات و علوم انسانی، 1355، ص 1-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2؛ </del>زنر، آر. سی. '''''طلوع و غروب زردشتی گری'''''. ترجمه تيمور قادری، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">115؛Zaehner</del>, R.C. '''''The Dawn and Twilight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیو در [[اوستا|اوستایی]] به صورت دَئیوَه (daēva)و در سنسکریت دَیْوَه(daiva) (به معنای فروغ و روشنی) است. در باورهای هندو و اروپائیان کهن، این اصطلاح برای نامیدن هستی قابل ستایش (خدا) به کار می‌رفت و در زبان‌های هند و اروپایی نیز غالباً صورت‌های تحول یافته آن در همین معنا استفاده می‌شود. هندی‌ها و ایرانی‌ها آن‌ها را در کنار اسوره‌ها / اهوره‌ها می‌پرستیدند، اما زردشت [[دیوان]] را خدایان دروغین و موجوداتی شریر و خاستگاه بدی‌های جهان اعلام کرد و پیروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايرانی.''''' ترجمه احمد طباطبايی، تبريز: دانشكده ادبيات و علوم انسانی، 1355، ص 1-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>زنر، آر. سی. '''''طلوع و غروب زردشتی گری'''''. ترجمه تيمور قادری، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">115.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Zaehner</ins>, R.C. '''''The Dawn and Twilight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در صورت‌های بعدی دین مزدایی، اهریمن در برابر اهورا مزدا و در رأس سپاه بدی قرار گرفت و همو بود که در آغاز آفرینش، در برابر آفریدگان اورمزدی، یعنی [[امشاسپندان]] و ایزدان، سر [[دیوان]] کمالگان (Kamālagān)و [[دیوان]] را خلق کرد که در واقع هر یک از آن‌ها تجسم یکی از صفات و خصائص بد است&lt;ref&gt;آموزگار، ژاله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ اساطيری ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: سمت، 1376، ص 33.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در صورت‌های بعدی دین مزدایی، اهریمن در برابر اهورا مزدا و در رأس سپاه بدی قرار گرفت و همو بود که در آغاز آفرینش، در برابر آفریدگان اورمزدی، یعنی [[امشاسپندان]] و ایزدان، سر [[دیوان]] کمالگان (Kamālagān)و [[دیوان]] را خلق کرد که در واقع هر یک از آن‌ها تجسم یکی از صفات و خصائص بد است&lt;ref&gt;آموزگار، ژاله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ اساطيری ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: سمت، 1376، ص 33.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اوستا]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوستا</ins>]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[امشاسپندان]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[امشاسپندان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[زرتشت]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[زرتشت]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[زرتشتی، دین]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[زرتشتی، دین]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l27">خط ۲۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامعلوم</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان و مذاهب]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان و مذاهب]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیان]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6772:rev-8053:php=table --> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=6772&oldid=prev Karimian در ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۱ 2025-05-07T09:51:41Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان و مذاهب]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادیان و مذاهب]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیان]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6770:rev-6772:php=table --> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=6770&oldid=prev Karimian در ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۱ 2025-05-07T09:51:12Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، وجودهایی که بدی‌های جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، وجودهایی که بدی‌های جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیو در اوستایی به صورت دَئیوَه (daēva)و در سنسکریت دَیْوَه(daiva) (به معنای فروغ و روشنی) است. در باورهای هندو و اروپائیان کهن، این اصطلاح برای نامیدن هستی قابل ستایش (خدا) به کار می‌رفت و در زبان‌های هند و اروپایی نیز غالباً صورت‌های تحول یافته آن در همین معنا استفاده می‌شود. هندی‌ها و ایرانی‌ها آن‌ها را در کنار اسوره‌ها / اهوره‌ها می‌پرستیدند، اما [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زرتشت|زردشت</del>]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان </del>را خدایان دروغین و موجوداتی شریر و خاستگاه بدی‌های جهان اعلام کرد و پیروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراني</del>.''''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>احمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبايي، </del>تبريز: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشكدة </del>ادبيات و علوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انساني، </del>1355، ص 1-2؛ زنر، آر. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سي</del>. '''''طلوع و غروب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زردشتي‌گري</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>تيمور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قادري، </del>تهران: فكر روز، 1375، ص 114-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">115؛</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیو در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اوستا|</ins>اوستایی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به صورت دَئیوَه (daēva)و در سنسکریت دَیْوَه(daiva) (به معنای فروغ و روشنی) است. در باورهای هندو و اروپائیان کهن، این اصطلاح برای نامیدن هستی قابل ستایش (خدا) به کار می‌رفت و در زبان‌های هند و اروپایی نیز غالباً صورت‌های تحول یافته آن در همین معنا استفاده می‌شود. هندی‌ها و ایرانی‌ها آن‌ها را در کنار اسوره‌ها / اهوره‌ها می‌پرستیدند، اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زردشت </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان</ins>]] را خدایان دروغین و موجوداتی شریر و خاستگاه بدی‌های جهان اعلام کرد و پیروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايرانی</ins>.''''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>احمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طباطبايی، </ins>تبريز: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشكده </ins>ادبيات و علوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انسانی، </ins>1355، ص 1-2؛ زنر، آر. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سی</ins>. '''''طلوع و غروب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زردشتی گری</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>تيمور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قادری، </ins>تهران: فكر روز، 1375، ص 114-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">115؛Zaehner, R.C. '''''The Dawn and Twilight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.&lt;/ref&gt;. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Zaehner, R.C</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">The Dawn and Twilight of Zoroastrianism</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">London</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83</del>.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در صورت‌های بعدی دین مزدایی، اهریمن در برابر اهورا مزدا و در رأس سپاه بدی قرار گرفت و همو بود که در آغاز آفرینش، در برابر آفریدگان اورمزدی، یعنی [[امشاسپندان]] و ایزدان، سر [[دیوان]] کمالگان (Kamālagān)و [[دیوان]] را خلق کرد که در واقع هر یک از آن‌ها تجسم یکی از صفات و خصائص بد است&lt;ref&gt;آموزگار، ژاله</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ اساطيری ايران</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سمت، 1376، ص 33</ins>.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در صورت‌های بعدی دین مزدایی، اهریمن در برابر اهورا مزدا و </del>در رأس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سپاه بدی </del>قرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرفت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همو بود </del>که در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آغاز آفرینش، در برابر </del>آفریدگان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اورمزدی، یعنی امشاسپندان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایزدان، سر دیوان کمالگان </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Kamālagān</del>)<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و دیوان </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلق کرد </del>که در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقع هر یک از آن‌ها تجسم یکی از صفات </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خصائص بد است</del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آموزگار، ژاله</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ اساطيري </del>ايران'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سمت، 1376، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">33</del>.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در رأس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه سردیوان، اَکومَن (Akōman)(= اندیشه بد، دشمن بهمن) </ins>قرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد؛ سپس اَنْدَر(Andar) است که دشمن اردیبهشت یا نظم و راستی است </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردمان را از نیکی کردن باز می‌دارد&lt;ref&gt;'''''بندهش.''''' ترجمه مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 119-120.&lt;/ref&gt;. از مهم‌ترین دیوان دیگر باید از خشم یاد کرد </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاه </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمره سردیوان می‌آید؛ او آسایش </ins>آفریدگان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیک را بر هم می‌زند. دیوی به نام دروغ تباه کننده جهان راستی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظم راستین جهانی است؛ آز مردم را از خرسندی و قناعت باز می‌دارد و وَرَن(Waran) هم دیو شهوت است. سرانجام به این گروه ماده دیو روسپی به نام جیه / جَهی / جَهیکا(Jēh / Jahi</ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">kā)</ins>) را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باید افزود </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقش مهمی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سپاه دیوان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفرینش اهریمنی دارد</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عفيفی، رحيم</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساطير و فرهنگ </ins>ايران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>''''' تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1374، ص 523-524؛ '''''بندهش.''''' </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">51-52</ins>.&lt;/ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، اما دیوان دین زردشتی به همین‌ها ختم نمی‌شوند و فهرست بلند بالایی از آنان می‌توان ارائه داد</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رأس گروه سردیوان، اَکومَن (Akōman)(= اندیشه بد، دشمن بهمن) قرار دارد؛ سپس اَنْدَر(Andar) است که دشمن اردیبهشت یا نظم و راستی است و مردمان را </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیکی کردن باز می‌دارد&lt;ref&gt;'''''بندهش.''''' ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 119-120.&lt;/ref&gt;. از مهم‌ترین </del>دیوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر باید از خشم یاد کرد </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاه در زمره سردیوان می‌آید؛ او آسایش آفریدگان نیک را بر </del>هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌زند. دیوی به نام دروغ تباه کننده جهان راستی و نظم راستین جهانی است؛ آز مردم را </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خرسندی و قناعت باز می‌دارد و وَرَن(Waran) هم دیو شهوت است. سرانجام به این گروه ماده دیو روسپی به نام جیه / جَهی / جَهیکا(Jēh / Jahi(kā)) را باید افزود که نقش مهمی در سپاه دیوان و آفرینش اهریمنی دارد</del>&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عفيفي، رحيم</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساطير و فرهنگ ايران</del>.''''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1374، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">523</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">524؛ '''''بندهش.''''' ص 51-52</del>.&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، اما دیوان دین زردشتی به همین‌ها ختم نمی‌شوند و فهرست بلند بالایی از آنان می‌توان ارائه داد</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین مانی هم مجموعه‌ای </ins>از دیوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معرفی می‌شوند </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی همان دیوان زردشتی، و شماری </ins>هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگرفته </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین‌های دیگرند</ins>&lt;ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كريستن سن، آرتور</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفرينش زيانكار در روايات ايرانی</ins>.''''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه احمد طباطبايی، تبريز</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشكده ادبيات و علوم انسانی، 1355، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">90</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">91</ins>. &lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین مانی هم مجموعه‌ای </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان معرفی می‌شوند </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی همان </del>دیوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زردشتی، </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شماری هم برگرفته </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین‌های دیگرند&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. </del>''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'آفرينش زيانكار در روايات ايراني.''''' ترجمة احمد طباطبايي، تبريز: دانشكدة ادبيات </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علوم انساني، 1355، ص 90-91. &lt;/ref&gt;</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران پس </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام، وجودهای پلید </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزاررسان، گمراه‌کننده و مرگ‌آور هستند، در اعتقادات عامه نقش مهمی دارند، و این‌ها را می‌توان در مجموعه [[</ins>دیوان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] رده‌بندی کرد؛ به علاوه، در ادبیات فارسی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در داستان‌های ملی ایران، </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمله داستان‌های </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهنامه</ins>'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوها نقش مهم دارند و «دیو» همچنان نماد بدی و بدکاری باقی مانده </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاهی ابلیس را با این نام خوانده‌اند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در ایران پس از اسلام، وجودهای پلید که آزاررسان، گمراه‌کننده و مرگ‌آور هستند، در اعتقادات عامه نقش مهمی دارند، و این‌ها را می‌توان در مجموعه </del>دیوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رده‌بندی کرد؛ به علاوه، در ادبیات فارسی و در داستان‌های ملی ایران، از جمله داستان‌های ''شاهنامه'' دیوها نقش مهم دارند و «دیو» همچنان نماد بدی و بدکاری باقی مانده و گاهی ابلیس را با این نام خوانده‌اند.  </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اوستا]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>دیوان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[امشاسپندان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زرتشت]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زرتشتی، دین]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیان و مذاهب]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادیان]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6023:rev-6770:php=table --> </table> Karimian https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=6023&oldid=prev Samei در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۲۱ 2025-05-04T23:21:31Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۲۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، وجودهایی که بدی‌های جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، وجودهایی که بدی‌های جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیو در اوستایی به صورت دَئیوَه (daēva)و در سنسکریت دَیْوَه(daiva) (به معنای فروغ و روشنی) است. در باورهای هندو و اروپائیان کهن، این اصطلاح برای نامیدن هستی قابل ستایش (خدا) به کار می‌رفت و در زبان‌های هند و اروپایی نیز غالباً صورت‌های تحول یافته آن در همین معنا استفاده می‌شود. هندی‌ها و ایرانی‌ها آن‌ها را در کنار اسوره‌ها / اهوره‌ها می‌پرستیدند، اما زردشت دیوان را خدایان دروغین و موجوداتی شریر و خاستگاه بدی‌های جهان اعلام کرد و پیروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايراني.''''' ترجمة احمد طباطبايي، تبريز: دانشكدة ادبيات و علوم انساني، 1355، ص 1-2؛ زنر، آر. سي. '''''طلوع و غروب زردشتي‌گري'''''. ترجمة تيمور قادري، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-115؛</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیو در اوستایی به صورت دَئیوَه (daēva)و در سنسکریت دَیْوَه(daiva) (به معنای فروغ و روشنی) است. در باورهای هندو و اروپائیان کهن، این اصطلاح برای نامیدن هستی قابل ستایش (خدا) به کار می‌رفت و در زبان‌های هند و اروپایی نیز غالباً صورت‌های تحول یافته آن در همین معنا استفاده می‌شود. هندی‌ها و ایرانی‌ها آن‌ها را در کنار اسوره‌ها / اهوره‌ها می‌پرستیدند، اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زرتشت|</ins>زردشت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دیوان را خدایان دروغین و موجوداتی شریر و خاستگاه بدی‌های جهان اعلام کرد و پیروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايراني.''''' ترجمة احمد طباطبايي، تبريز: دانشكدة ادبيات و علوم انساني، 1355، ص 1-2؛ زنر، آر. سي. '''''طلوع و غروب زردشتي‌گري'''''. ترجمة تيمور قادري، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-115؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Zaehner, R.C. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;The Dawn and Twilight of Zoroastrianism&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Zaehner, R.C. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;The Dawn and Twilight of Zoroastrianism&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2622:rev-6023:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=2622&oldid=prev Nazli در ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۶ 2025-01-30T15:06:08Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان</del>'''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وجودهايي كه بدي‌هاي </del>جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان</ins>'''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وجودهایی که بدی‌های </ins>جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديو </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوستايي </del>به صورت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دَئيوَه </del>(daēva)و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنسكريت دَيْوَه</del>(daiva) (به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معناي </del>فروغ و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشني</del>) است. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باورهاي </del>هندو و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپائيان كهن، اين </del>اصطلاح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي ناميدن هستي </del>قابل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ستايش </del>(خدا) به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار مي‌رفت </del>و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبان‌هاي </del>هند و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپايي نيز </del>غالباً <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صورت‌هاي </del>تحول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافتة </del>آن در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همين </del>معنا استفاده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندي‌ها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراني‌ها </del>آن‌ها را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنار </del>اسوره‌ها / اهوره‌ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌پرستيدند، </del>اما زردشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدايان دروغين </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موجوداتي شرير </del>و خاستگاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدي‌هاي </del>جهان اعلام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيروانش </del>را از پرستش آنان بر حذر داشت&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايراني.''''' ترجمة احمد طباطبايي، تبريز: دانشكدة ادبيات و علوم انساني، 1355، ص 1-2؛ زنر، آر. سي. '''''طلوع و غروب زردشتي‌گري'''''. ترجمة تيمور قادري، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-115؛</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیو </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوستایی </ins>به صورت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دَئیوَه </ins>(daēva)و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنسکریت دَیْوَه</ins>(daiva) (به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنای </ins>فروغ و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشنی</ins>) است. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باورهای </ins>هندو و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپائیان کهن، این </ins>اصطلاح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای نامیدن هستی </ins>قابل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ستایش </ins>(خدا) به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار می‌رفت </ins>و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبان‌های </ins>هند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپایی نیز </ins>غالباً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صورت‌های </ins>تحول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافته </ins>آن در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همین </ins>معنا استفاده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندی‌ها </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی‌ها </ins>آن‌ها را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنار </ins>اسوره‌ها / اهوره‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌پرستیدند، </ins>اما زردشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدایان دروغین </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موجوداتی شریر </ins>و خاستگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدی‌های </ins>جهان اعلام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیروانش </ins>را از پرستش آنان بر حذر داشت&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايراني.''''' ترجمة احمد طباطبايي، تبريز: دانشكدة ادبيات و علوم انساني، 1355، ص 1-2؛ زنر، آر. سي. '''''طلوع و غروب زردشتي‌گري'''''. ترجمة تيمور قادري، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-115؛</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Zaehner, R.C. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;The Dawn and Twilight of Zoroastrianism&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>Zaehner, R.C. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;The Dawn and Twilight of Zoroastrianism&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صورت‌هاي بعدي دين مزدايي، اهريمن </del>در برابر اهورا مزدا و در رأس سپاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدي </del>قرار گرفت و همو بود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در آغاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفرينش، </del>در برابر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفريدگان اورمزدي، يعني </del>امشاسپندان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايزدان، </del>سر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان كمالگان </del>(Kamālagān)و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان </del>را خلق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد كه </del>در واقع هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>از آن‌ها تجسم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>از صفات و خصائص بد است&lt;ref&gt;آموزگار، ژاله. '''''تاريخ اساطيري ايران'''''. تهران: سمت، 1376، ص 33.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صورت‌های بعدی دین مزدایی، اهریمن </ins>در برابر اهورا مزدا و در رأس سپاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدی </ins>قرار گرفت و همو بود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در آغاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفرینش، </ins>در برابر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفریدگان اورمزدی، یعنی </ins>امشاسپندان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایزدان، </ins>سر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان کمالگان </ins>(Kamālagān)و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان </ins>را خلق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد که </ins>در واقع هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>از آن‌ها تجسم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>از صفات و خصائص بد است&lt;ref&gt;آموزگار، ژاله. '''''تاريخ اساطيري ايران'''''. تهران: سمت، 1376، ص 33.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در رأس گروه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرديوان، اَكومَن </del>(Akōman)(= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انديشة </del>بد، دشمن بهمن) قرار دارد؛ سپس اَنْدَر(Andar) است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>دشمن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارديبهشت يا </del>نظم و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راستي </del>است و مردمان را از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيكي كردن </del>باز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌دارد</del>&lt;ref&gt;'''''بندهش.''''' ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 119-120.&lt;/ref&gt;. از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترين ديوان ديگر بايد </del>از خشم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ياد كرد كه </del>گاه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمرة سرديوان مي‌آيد؛ </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسايش آفريدگان نيك </del>را بر هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌زند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوي </del>به نام دروغ تباه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنندة </del>جهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راستي </del>و نظم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راستين جهاني </del>است؛ آز مردم را از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خرسندي </del>و قناعت باز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌دارد </del>و وَرَن(Waran) هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديو </del>شهوت است. سرانجام به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>گروه ماده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديو روسپي </del>به نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جيه </del>/ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جَهي </del>/ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جَهيكا</del>(Jēh / Jahi(kā)) را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بايد </del>افزود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>نقش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهمي </del>در سپاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفرينش اهريمني </del>دارد&lt;ref&gt;عفيفي، رحيم. '''''اساطير و فرهنگ ايران.''''' تهران: 1374، ص 523-524؛ '''''بندهش.''''' ص 51-52.&lt;/ref&gt;، اما <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان دين زردشتي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همين‌ها </del>ختم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمي‌شوند </del>و فهرست بلند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بالايي </del>از آنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌توان </del>ارائه داد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در رأس گروه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سردیوان، اَکومَن </ins>(Akōman)(= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشه </ins>بد، دشمن بهمن) قرار دارد؛ سپس اَنْدَر(Andar) است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>دشمن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اردیبهشت یا </ins>نظم و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راستی </ins>است و مردمان را از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیکی کردن </ins>باز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دارد</ins>&lt;ref&gt;'''''بندهش.''''' ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 119-120.&lt;/ref&gt;. از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهم‌ترین دیوان دیگر باید </ins>از خشم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاد کرد که </ins>گاه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمره سردیوان می‌آید؛ </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسایش آفریدگان نیک </ins>را بر هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌زند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوی </ins>به نام دروغ تباه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کننده </ins>جهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راستی </ins>و نظم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راستین جهانی </ins>است؛ آز مردم را از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خرسندی </ins>و قناعت باز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دارد </ins>و وَرَن(Waran) هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیو </ins>شهوت است. سرانجام به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>گروه ماده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیو روسپی </ins>به نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جیه </ins>/ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جَهی </ins>/ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جَهیکا</ins>(Jēh / Jahi(kā)) را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">باید </ins>افزود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>نقش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهمی </ins>در سپاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفرینش اهریمنی </ins>دارد&lt;ref&gt;عفيفي، رحيم. '''''اساطير و فرهنگ ايران.''''' تهران: 1374، ص 523-524؛ '''''بندهش.''''' ص 51-52.&lt;/ref&gt;، اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان دین زردشتی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همین‌ها </ins>ختم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمی‌شوند </ins>و فهرست بلند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بالایی </ins>از آنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌توان </ins>ارائه داد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دين ماني </del>هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه‌اي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان معرفي مي‌شوند كه برخي </del>همان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان زردشتي، </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شماري </del>هم برگرفته از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دين‌هاي ديگرند</del>&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايراني.''''' ترجمة احمد طباطبايي، تبريز: دانشكدة ادبيات و علوم انساني، 1355، ص 90-91. &lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین مانی </ins>هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه‌ای </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان معرفی می‌شوند که برخی </ins>همان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان زردشتی، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شماری </ins>هم برگرفته از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دین‌های دیگرند</ins>&lt;ref&gt;كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايراني.''''' ترجمة احمد طباطبايي، تبريز: دانشكدة ادبيات و علوم انساني، 1355، ص 90-91. &lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>پس از اسلام، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وجودهاي پليد كه </del>آزاررسان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گمراه‌كننده </del>و مرگ‌آور هستند، در اعتقادات عامه نقش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهمي </del>دارند، و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين‌ها </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌توان </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعة ديوان رده‌بندي كرد؛ </del>به علاوه، در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبيات فارسي </del>و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داستان‌هاي ملي ايران، </del>از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داستان‌هاي </del>''شاهنامه'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوها </del>نقش مهم دارند و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ديو» </del>همچنان نماد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدكاري باقي </del>مانده و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاهي ابليس </del>را با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>نام خوانده‌اند.   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>پس از اسلام، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وجودهای پلید که </ins>آزاررسان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گمراه‌کننده </ins>و مرگ‌آور هستند، در اعتقادات عامه نقش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهمی </ins>دارند، و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این‌ها </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌توان </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه دیوان رده‌بندی کرد؛ </ins>به علاوه، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبیات فارسی </ins>و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داستان‌های ملی ایران، </ins>از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داستان‌های </ins>''شاهنامه'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوها </ins>نقش مهم دارند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دیو» </ins>همچنان نماد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدکاری باقی </ins>مانده و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاهی ابلیس </ins>را با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>نام خوانده‌اند.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2619:rev-2622:php=table --> </table> Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=2619&oldid=prev Nazli در ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۸ 2025-01-30T14:58:28Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ايران پس از اسلام، وجودهاي پليد كه آزاررسان، گمراه‌كننده و مرگ‌آور هستند، در اعتقادات عامه نقش مهمي دارند، و اين‌ها را مي‌توان در مجموعة ديوان رده‌بندي كرد؛ به علاوه، در ادبيات فارسي و در داستان‌هاي ملي ايران، از جمله داستان‌هاي &#039;&#039;شاهنامه&#039;&#039; ديوها نقش مهم دارند و «ديو» همچنان نماد بدي و بدكاري باقي مانده و گاهي ابليس را با اين نام خوانده‌اند.   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ايران پس از اسلام، وجودهاي پليد كه آزاررسان، گمراه‌كننده و مرگ‌آور هستند، در اعتقادات عامه نقش مهمي دارند، و اين‌ها را مي‌توان در مجموعة ديوان رده‌بندي كرد؛ به علاوه، در ادبيات فارسي و در داستان‌هاي ملي ايران، از جمله داستان‌هاي &#039;&#039;شاهنامه&#039;&#039; ديوها نقش مهم دارند و «ديو» همچنان نماد بدي و بدكاري باقي مانده و گاهي ابليس را با اين نام خوانده‌اند.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2618:rev-2619:php=table --> </table> Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=2618&oldid=prev Nazli در ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۹ 2025-01-30T14:39:50Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;ديوان&#039;&#039;&#039;، وجودهايي كه بدي‌هاي جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;ديوان&#039;&#039;&#039;، وجودهايي كه بدي‌هاي جهان بدان‌ها منسوب است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ديو در اوستايي به صورت دَئيوَه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[1]</del>و در سنسكريت دَيْوَه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2] </del>(به معناي فروغ و روشني) است. در باورهاي هندو و اروپائيان كهن، اين اصطلاح براي ناميدن هستي قابل ستايش (خدا) به كار مي‌رفت و در زبان‌هاي هند و اروپايي نيز غالباً صورت‌هاي تحول يافتة آن در همين معنا استفاده مي‌شود. هندي‌ها و ايراني‌ها آن‌ها را در كنار اسوره‌ها / اهوره‌ها مي‌پرستيدند، اما زردشت ديوان را خدايان دروغين و موجوداتي شرير و خاستگاه بدي‌هاي جهان اعلام كرد و پيروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;1<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/sup&gt; </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ديو در اوستايي به صورت دَئيوَه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(daēva)</ins>و در سنسكريت دَيْوَه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(daiva) </ins>(به معناي فروغ و روشني) است. در باورهاي هندو و اروپائيان كهن، اين اصطلاح براي ناميدن هستي قابل ستايش (خدا) به كار مي‌رفت و در زبان‌هاي هند و اروپايي نيز غالباً صورت‌هاي تحول يافتة آن در همين معنا استفاده مي‌شود. هندي‌ها و ايراني‌ها آن‌ها را در كنار اسوره‌ها / اهوره‌ها مي‌پرستيدند، اما زردشت ديوان را خدايان دروغين و موجوداتي شرير و خاستگاه بدي‌هاي جهان اعلام كرد و پيروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايراني.''''' ترجمة احمد طباطبايي، تبريز: دانشكدة ادبيات و علوم انساني، 1355، ص </ins>1<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">-2؛ زنر، آر. سي. '''''طلوع و غروب زردشتي‌گري'''''. ترجمة تيمور قادري، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-115؛</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در صورت‌هاي بعدي دين مزدايي، اهريمن در برابر اهورا مزدا و در رأس سپاه بدي قرار گرفت و همو بود كه در آغاز آفرينش، در برابر آفريدگان اورمزدي، يعني امشاسپندان و ايزدان، سر ديوان كمالگان [3]و ديوان را خلق كرد كه در واقع هر يك از آن‌ها تجسم يكي از صفات و خصائص بد است</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Zaehner, R.C. '''''The Dawn and Twilight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83</ins>.&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در رأس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروه سرديوان، اَكومَن [4](= انديشة بد، دشمن بهمن) </del>قرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دارد؛ سپس اَنْدَر[5] است </del>كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دشمن ارديبهشت يا نظم </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راستي است </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردمان </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از نيكي كردن باز مي‌دارد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; از مهم‌ترين ديوان ديگر بايد از خشم ياد </del>كرد كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمرة سرديوان مي‌آيد؛ او آسايش آفريدگان نيك را بر هم مي‌زند. ديوي به نام دروغ تباه كنندة جهان راستي و نظم راستين جهاني است؛ آز مردم را </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خرسندي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قناعت باز مي‌دارد و وَرَن[6] هم ديو شهوت </del>است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. سرانجام به اين گروه ماده ديو روسپي به نام جيه / جَهي / جَهيكا[7] را بايد افزود كه نقش مهمي در سپاه ديوان و آفرينش اهريمني دارد،</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اما ديوان دين زردشتي به همين‌ها ختم نمي‌شوند و فهرست بلند بالايي از آنان مي‌توان ارائه داد</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در صورت‌هاي بعدي دين مزدايي، اهريمن در برابر اهورا مزدا و </ins>در رأس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سپاه بدي </ins>قرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرفت و همو بود </ins>كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در آغاز آفرينش، در برابر آفريدگان اورمزدي، يعني امشاسپندان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايزدان، سر ديوان كمالگان (Kamālagān)</ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلق </ins>كرد كه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واقع هر يك از آن‌ها تجسم يكي </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفات </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خصائص بد </ins>است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آموزگار، ژاله. '''''تاريخ اساطيري ايران'''''. تهران: سمت، 1376، ص 33.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دين ماني هم مجموعه‌اي از ديوان معرفي مي‌شوند كه برخي همان ديوان زردشتي، و شماري هم برگرفته از دين‌هاي ديگرند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در رأس گروه سرديوان، اَكومَن (Akōman)(= انديشة بد، دشمن بهمن) قرار دارد؛ سپس اَنْدَر(Andar) است كه دشمن ارديبهشت يا نظم و راستي است و مردمان را از نيكي كردن باز مي‌دارد&lt;ref&gt;'''''بندهش.''''' ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 119-120.&lt;/ref&gt;. از مهم‌ترين ديوان ديگر بايد از خشم ياد كرد كه گاه در زمرة سرديوان مي‌آيد؛ او آسايش آفريدگان نيك را بر هم مي‌زند. ديوي به نام دروغ تباه كنندة جهان راستي و نظم راستين جهاني است؛ آز مردم را از خرسندي و قناعت باز مي‌دارد و وَرَن(Waran) هم ديو شهوت است. سرانجام به اين گروه ماده ديو روسپي به نام جيه / جَهي / جَهيكا(Jēh / Jahi(kā)) را بايد افزود كه نقش مهمي در سپاه ديوان و آفرينش اهريمني دارد&lt;ref&gt;عفيفي، رحيم. '''''اساطير و فرهنگ ايران.''''' تهران: 1374، ص 523-524؛ '''''بندهش.''''' ص 51-52.&lt;/ref&gt;، اما ديوان دين زردشتي به همين‌ها ختم نمي‌شوند و فهرست بلند بالايي از آنان مي‌توان ارائه داد. </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دين ماني هم مجموعه‌اي از ديوان معرفي مي‌شوند كه برخي همان ديوان زردشتي، و شماري هم برگرفته از دين‌هاي ديگرند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايراني.''''' ترجمة احمد طباطبايي، تبريز: دانشكدة ادبيات و علوم انساني، 1355، ص 90-91. </ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ايران پس از اسلام، وجودهاي پليد كه آزاررسان، گمراه‌كننده و مرگ‌آور هستند، در اعتقادات عامه نقش مهمي دارند، و اين‌ها را مي‌توان در مجموعة ديوان رده‌بندي كرد؛ به علاوه، در ادبيات فارسي و در داستان‌هاي ملي ايران، از جمله داستان‌هاي &#039;&#039;شاهنامه&#039;&#039; ديوها نقش مهم دارند و «ديو» همچنان نماد بدي و بدكاري باقي مانده و گاهي ابليس را با اين نام خوانده‌اند.   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در ايران پس از اسلام، وجودهاي پليد كه آزاررسان، گمراه‌كننده و مرگ‌آور هستند، در اعتقادات عامه نقش مهمي دارند، و اين‌ها را مي‌توان در مجموعة ديوان رده‌بندي كرد؛ به علاوه، در ادبيات فارسي و در داستان‌هاي ملي ايران، از جمله داستان‌هاي &#039;&#039;شاهنامه&#039;&#039; ديوها نقش مهم دارند و «ديو» همچنان نماد بدي و بدكاري باقي مانده و گاهي ابليس را با اين نام خوانده‌اند.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:''' </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1- </del>  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> كريستن سن، آرتور. '''''آفرينش زيانكار در روايات ايراني.''''' ترجمة احمد طباطبايي، تبريز: دانشكدة ادبيات و علوم انساني، 1355، ص 1-2؛ زنر، آر. سي. '''''طلوع و غروب زردشتي‌گري'''''. ترجمة تيمور قادري، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-115؛</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Zaehner, R.C. '''''The Dawn and Twilight of Zoroastrianism'''''. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2-    آموزگار، ژاله. '''''تاريخ اساطيري ايران'''''. تهران: سمت، 1376، ص 33.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3-    '''''بندهش.''''' ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 119-120.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4-    عفيفي، رحيم. '''''اساطير و فرهنگ ايران.''''' تهران: 1374، ص 523-524؛ '''''بندهش.''''' ص 51-52.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5-    كريستن سن. همان. ص 90-91. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----[1]. daēva </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2]. daiva </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[3]. Kamālagān </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[4]. Akōman </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[5]. Andar </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[6]. Waran </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[7]. Jēh / Jahi(kā)</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-177:rev-2618:php=table --> </table> Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=177&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''ديوان'''، وجودهايي كه بدي‌هاي جهان بدان‌ها منسوب است. ديو در اوستايي به صورت دَئيوَه [1]و در سنسكريت دَيْوَه[2] (به معناي فروغ و روشني) است. در باورهاي هندو و اروپائيان كهن، اين اصطلاح براي ناميدن هستي قابل ستايش (خدا) به كار مي‌رفت و در زبان‌ه...» ایجاد کرد 2024-08-11T01:05:44Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;ديوان&#039;&#039;&#039;، وجودهايي كه بدي‌هاي جهان بدان‌ها منسوب است. ديو در اوستايي به صورت دَئيوَه [1]و در سنسكريت دَيْوَه[2] (به معناي فروغ و روشني) است. در باورهاي هندو و اروپائيان كهن، اين اصطلاح براي ناميدن هستي قابل ستايش (خدا) به كار مي‌رفت و در زبان‌ه...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ديوان&#039;&#039;&#039;، وجودهايي كه بدي‌هاي جهان بدان‌ها منسوب است. <br /> <br /> ديو در اوستايي به صورت دَئيوَه [1]و در سنسكريت دَيْوَه[2] (به معناي فروغ و روشني) است. در باورهاي هندو و اروپائيان كهن، اين اصطلاح براي ناميدن هستي قابل ستايش (خدا) به كار مي‌رفت و در زبان‌هاي هند و اروپايي نيز غالباً صورت‌هاي تحول يافتة آن در همين معنا استفاده مي‌شود. هندي‌ها و ايراني‌ها آن‌ها را در كنار اسوره‌ها / اهوره‌ها مي‌پرستيدند، اما زردشت ديوان را خدايان دروغين و موجوداتي شرير و خاستگاه بدي‌هاي جهان اعلام كرد و پيروانش را از پرستش آنان بر حذر داشت.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; <br /> <br /> در صورت‌هاي بعدي دين مزدايي، اهريمن در برابر اهورا مزدا و در رأس سپاه بدي قرار گرفت و همو بود كه در آغاز آفرينش، در برابر آفريدگان اورمزدي، يعني امشاسپندان و ايزدان، سر ديوان كمالگان [3]و ديوان را خلق كرد كه در واقع هر يك از آن‌ها تجسم يكي از صفات و خصائص بد است.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; <br /> <br /> در رأس گروه سرديوان، اَكومَن [4](= انديشة بد، دشمن بهمن) قرار دارد؛ سپس اَنْدَر[5] است كه دشمن ارديبهشت يا نظم و راستي است و مردمان را از نيكي كردن باز مي‌دارد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; از مهم‌ترين ديوان ديگر بايد از خشم ياد كرد كه گاه در زمرة سرديوان مي‌آيد؛ او آسايش آفريدگان نيك را بر هم مي‌زند. ديوي به نام دروغ تباه كنندة جهان راستي و نظم راستين جهاني است؛ آز مردم را از خرسندي و قناعت باز مي‌دارد و وَرَن[6] هم ديو شهوت است. سرانجام به اين گروه ماده ديو روسپي به نام جيه / جَهي / جَهيكا[7] را بايد افزود كه نقش مهمي در سپاه ديوان و آفرينش اهريمني دارد،&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; اما ديوان دين زردشتي به همين‌ها ختم نمي‌شوند و فهرست بلند بالايي از آنان مي‌توان ارائه داد. <br /> <br /> در دين ماني هم مجموعه‌اي از ديوان معرفي مي‌شوند كه برخي همان ديوان زردشتي، و شماري هم برگرفته از دين‌هاي ديگرند.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; <br /> <br /> در ايران پس از اسلام، وجودهاي پليد كه آزاررسان، گمراه‌كننده و مرگ‌آور هستند، در اعتقادات عامه نقش مهمي دارند، و اين‌ها را مي‌توان در مجموعة ديوان رده‌بندي كرد؛ به علاوه، در ادبيات فارسي و در داستان‌هاي ملي ايران، از جمله داستان‌هاي &#039;&#039;شاهنامه&#039;&#039; ديوها نقش مهم دارند و «ديو» همچنان نماد بدي و بدكاري باقي مانده و گاهي ابليس را با اين نام خوانده‌اند. <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> 1-    كريستن سن، آرتور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;آفرينش زيانكار در روايات ايراني.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمة احمد طباطبايي، تبريز: دانشكدة ادبيات و علوم انساني، 1355، ص 1-2؛ زنر، آر. سي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;طلوع و غروب زردشتي‌گري&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة تيمور قادري، تهران: فكر روز، 1375، ص 114-115؛<br /> <br /> Zaehner, R.C. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;The Dawn and Twilight of Zoroastrianism&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. London: Weidenfeld and Nicolson, 1961, PP. 82-83.<br /> <br /> 2-    آموزگار، ژاله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ اساطيري ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: سمت، 1376، ص 33.<br /> <br /> 3-    &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بندهش.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ترجمة مهرداد بهار، تهران: توس، 1369، ص 119-120.<br /> <br /> 4-    عفيفي، رحيم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اساطير و فرهنگ ايران.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: 1374، ص 523-524؛ &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بندهش.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; ص 51-52.<br /> <br /> 5-    كريستن سن. همان. ص 90-91. <br /> ----[1]. daēva <br /> <br /> [2]. daiva <br /> <br /> [3]. Kamālagān <br /> <br /> [4]. Akōman <br /> <br /> [5]. Andar <br /> <br /> [6]. Waran <br /> <br /> [7]. Jēh / Jahi(kā)</div> Samei