https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%28_%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA%29 2026-06-21T17:19:43Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86(_%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA)&diff=4895&oldid=prev 2025-04-30T10:25:07Z

<p><span class="autocomment">نویسنده مقاله</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیرضا پلاسید</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیرضا پلاسید</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</del>رده:ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ارتباطات]]</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86(_%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA)&diff=4894&oldid=prev 2025-04-30T10:24:26Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، واژه‌ای ظاهراً فارسی و هم ریشه دبیر است و احتمال دارد که اصل آن سومری یا آسوری باشد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، واژه‌ای ظاهراً فارسی و هم ریشه دبیر است و احتمال دارد که اصل آن سومری یا آسوری باشد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از معانی دیوان تشکیلات اداری است. نخستین بار، در اسلام عمر بن خطاب، از خلفای راشدین، به تقلید از ایرانیان سازمان اداری مربوط به ثبت و ضبط نام و مستمری افراد لشکر را «دیوان» نامید. امویان نیز در آغاز کار خود سازمان گردآوری و ثبت و ضبط مالیات را «دیوان الخراج» نام نهادند؛ از دیگر دیوان‌هایی که پس از آن به وجود آمد می‌توان به «دیوان‌الرسائل»، «دیوان الخاتم» و «دیوان الجند» اشاره کرد. این واژه در ایران پس از اسلام، به سازمان‌های اداری، به‌ویژه مالیاتی اطلاق گردید. در دوران پس از مشروطه، به ویژه در دوره پهلوی، برخی از مؤسسه‌های قضایی «دیوان» نام گرفت؛ مانند «دیوان عالی کشور». پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] نیز دیوانی به نام «دیوان عدالت اداری»، دایر شد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از معانی دیوان تشکیلات اداری است. نخستین بار، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>عمر بن خطاب، از خلفای راشدین، به تقلید از ایرانیان سازمان اداری مربوط به ثبت و ضبط نام و مستمری افراد لشکر را «دیوان» نامید. امویان نیز در آغاز کار خود سازمان گردآوری و ثبت و ضبط مالیات را «دیوان الخراج» نام نهادند؛ از دیگر دیوان‌هایی که پس از آن به وجود آمد می‌توان به «دیوان‌الرسائل»، «دیوان الخاتم» و «دیوان الجند» اشاره کرد. این واژه در ایران پس از اسلام، به سازمان‌های اداری، به‌ویژه مالیاتی اطلاق گردید. در دوران پس از مشروطه، به ویژه در دوره پهلوی، برخی از مؤسسه‌های قضایی «دیوان» نام گرفت؛ مانند «دیوان عالی کشور». پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] نیز دیوانی به نام «دیوان عدالت اداری»، دایر شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیوان در ادب فارسی و عربی مجموعه اشعار یک شاعر گفته می‌شود که در دفتری گرد آمده باشد. لغویون دوره عباسیان (که بیشتر ایرانی‌الاصل بودند) آثار پیش از اسلام شاعران عراب را که سینه به سینه به آن‌ها رسیده بود، در مجموعه‌هایی به نام «دیوان» گرد می‌آوردند. ظاهراً علت این نام‌گذاری همسانی این شیوه گردآوری اشعار با شیوه گردآوری و نگهداری اسناد مالی در بایگانی‌ها بوده است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیوان در ادب فارسی و عربی مجموعه اشعار یک شاعر گفته می‌شود که در دفتری گرد آمده باشد. لغویون دوره عباسیان (که بیشتر ایرانی‌الاصل بودند) آثار پیش از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسلام<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شاعران عراب را که سینه به سینه به آن‌ها رسیده بود، در مجموعه‌هایی به نام «دیوان» گرد می‌آوردند. ظاهراً علت این نام‌گذاری همسانی این شیوه گردآوری اشعار با شیوه گردآوری و نگهداری اسناد مالی در بایگانی‌ها بوده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بسیاری از دیوان‌های فارسی، متعلّق به دوران پیش از [[مغول ها|مغول]]، فقط از نسخه‌هایی که در دو یا حداکثر سه سده گذشته نوشته شده به‌دست آمده است. دیوان‌های شعر فارسی از پیشینه‌ای دیرین برخوردارند که به سده‌های نخستین پس از اسلام باز می‌گردد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بسیاری از دیوان‌های فارسی، متعلّق به دوران پیش از [[مغول ها|مغول]]، فقط از نسخه‌هایی که در دو یا حداکثر سه سده گذشته نوشته شده به‌دست آمده است. دیوان‌های شعر فارسی از پیشینه‌ای دیرین برخوردارند که به سده‌های نخستین پس از اسلام باز می‌گردد.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیرضا پلاسید</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیرضا پلاسید</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:رسانه ها و ارتباطات]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ارتباطات]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">index.php?title=</ins>رده:ارتباطات]]</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-4893:rev-4894:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86(_%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA)&diff=4893&oldid=prev 2025-04-30T10:23:50Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیرضا پلاسید</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>علیرضا پلاسید</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ارتباطات]]</ins></div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86(_%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA)&diff=4892&oldid=prev 2025-04-30T10:23:28Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۲۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، واژه‌ای ظاهراً فارسی و هم ریشه دبیر است و احتمال دارد که اصل آن سومری یا آسوری باشد.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;دیوان&#039;&#039;&#039;، واژه‌ای ظاهراً فارسی و هم ریشه دبیر است و احتمال دارد که اصل آن سومری یا آسوری باشد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از معانی دیوان تشکیلات اداری است. نخستین بار، در اسلام عمر بن خطاب، از خلفای راشدین، به تقلید از ایرانیان سازمان اداری مربوط به ثبت و ضبط نام و مستمری افراد لشکر را «دیوان» نامید. امویان نیز در آغاز کار خود سازمان گردآوری و ثبت و ضبط مالیات را «دیوان الخراج» نام نهادند؛ از دیگر دیوان‌هایی که پس از آن به وجود آمد می‌توان به «دیوان‌الرسائل»، «دیوان الخاتم» و «دیوان الجند» اشاره کرد. این واژه در ایران پس از اسلام، به سازمان‌های اداری، به‌ویژه مالیاتی اطلاق گردید. در دوران پس از مشروطه، به ویژه در دوره پهلوی، برخی از مؤسسه‌های قضایی «دیوان» نام گرفت؛ مانند «دیوان عالی کشور». پس از انقلاب اسلامی نیز دیوانی به نام «دیوان عدالت اداری»، دایر شد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یکی از معانی دیوان تشکیلات اداری است. نخستین بار، در اسلام عمر بن خطاب، از خلفای راشدین، به تقلید از ایرانیان سازمان اداری مربوط به ثبت و ضبط نام و مستمری افراد لشکر را «دیوان» نامید. امویان نیز در آغاز کار خود سازمان گردآوری و ثبت و ضبط مالیات را «دیوان الخراج» نام نهادند؛ از دیگر دیوان‌هایی که پس از آن به وجود آمد می‌توان به «دیوان‌الرسائل»، «دیوان الخاتم» و «دیوان الجند» اشاره کرد. این واژه در ایران پس از اسلام، به سازمان‌های اداری، به‌ویژه مالیاتی اطلاق گردید. در دوران پس از مشروطه، به ویژه در دوره پهلوی، برخی از مؤسسه‌های قضایی «دیوان» نام گرفت؛ مانند «دیوان عالی کشور». پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انقلاب اسلامی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران|انقلاب اسلامی]] </ins>نیز دیوانی به نام «دیوان عدالت اداری»، دایر شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیوان در ادب فارسی و عربی مجموعه اشعار یک شاعر گفته می‌شود که در دفتری گرد آمده باشد. لغویون دوره عباسیان (که بیشتر ایرانی‌الاصل بودند) آثار پیش از اسلام شاعران عراب را که سینه به سینه به آن‌ها رسیده بود، در مجموعه‌هایی به نام «دیوان» گرد می‌آوردند. ظاهراً علت این نام‌گذاری همسانی این شیوه گردآوری اشعار با شیوه گردآوری و نگهداری اسناد مالی در بایگانی‌ها بوده است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیوان در ادب فارسی و عربی مجموعه اشعار یک شاعر گفته می‌شود که در دفتری گرد آمده باشد. لغویون دوره عباسیان (که بیشتر ایرانی‌الاصل بودند) آثار پیش از اسلام شاعران عراب را که سینه به سینه به آن‌ها رسیده بود، در مجموعه‌هایی به نام «دیوان» گرد می‌آوردند. ظاهراً علت این نام‌گذاری همسانی این شیوه گردآوری اشعار با شیوه گردآوری و نگهداری اسناد مالی در بایگانی‌ها بوده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بسیاری از دیوان‌های فارسی، متعلّق به دوران پیش از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مغول، </del>فقط از نسخه‌هایی که در دو یا حداکثر سه سده گذشته نوشته شده به‌دست آمده است. دیوان‌های شعر فارسی از پیشینه‌ای دیرین برخوردارند که به سده‌های نخستین پس از اسلام باز می‌گردد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بسیاری از دیوان‌های فارسی، متعلّق به دوران پیش از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مغول ها|مغول]]، </ins>فقط از نسخه‌هایی که در دو یا حداکثر سه سده گذشته نوشته شده به‌دست آمده است. دیوان‌های شعر فارسی از پیشینه‌ای دیرین برخوردارند که به سده‌های نخستین پس از اسلام باز می‌گردد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظامی گنجوی (535-614ق) اشاره‌ای دارد که دیوانش را پیش از 584ق / 1541م گرد آورده و هم روزگار او، فریدالدین عطار، بنا به دیباچه‌هایی که بر دو اثر دیگرش (''مختارنامه'' و ''خسرونامه'') نوشته، دیوانش را خود گرد آورده بوده است. پس از دوران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مغول، </del>انتشار دیوان شعر به دست خود شاعر رواج یافت. مثلاً امیر خسرو دهلوی اشعارش را در مراحل گوناگون زندگی خود، در پنج دیوان گردآورد و برای هر یک دیباچه‌ای نگاشت.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نظامی گنجوی (535-614ق) اشاره‌ای دارد که دیوانش را پیش از 584ق / 1541م گرد آورده و هم روزگار او، فریدالدین عطار، بنا به دیباچه‌هایی که بر دو اثر دیگرش (''مختارنامه'' و ''خسرونامه'') نوشته، دیوانش را خود گرد آورده بوده است. پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مغول ها|</ins>دوران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مغول]]، </ins>انتشار دیوان شعر به دست خود شاعر رواج یافت. مثلاً امیر خسرو دهلوی اشعارش را در مراحل گوناگون زندگی خود، در پنج دیوان گردآورد و برای هر یک دیباچه‌ای نگاشت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بیشتر نسخه‌ها و چاپ‌های جدید، اشعار دیوان‌ها بر اساس گونه ادبی شعر دسته‌بندی می‌شود؛ نخست قصیده، سپس اشعار قطعه‌ای دیگر، غزل، قطعه و در پایان رباعی می‌آید و اشعار هر بخش با توجه به آخرین حرف بیت پایانی الفبایی می‌شود. اما در نسخه‌های پیشین، اساس دسته‌بندی، موضوع یا مَحمِل اشعار بود&lt;ref&gt;نظامی، الیاس بن یوسف. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لیلی و مجنون&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به اهتمام اژدر علی اوغلی و علی اصغرزاده، ف. بابایف، مسکو: دانش، 1365.  &lt;/ref&gt;.   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در بیشتر نسخه‌ها و چاپ‌های جدید، اشعار دیوان‌ها بر اساس گونه ادبی شعر دسته‌بندی می‌شود؛ نخست قصیده، سپس اشعار قطعه‌ای دیگر، غزل، قطعه و در پایان رباعی می‌آید و اشعار هر بخش با توجه به آخرین حرف بیت پایانی الفبایی می‌شود. اما در نسخه‌های پیشین، اساس دسته‌بندی، موضوع یا مَحمِل اشعار بود&lt;ref&gt;نظامی، الیاس بن یوسف. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;لیلی و مجنون&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به اهتمام اژدر علی اوغلی و علی اصغرزاده، ف. بابایف، مسکو: دانش، 1365.  &lt;/ref&gt;.   </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[حُكْم]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[حُكْم]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ارتباطات]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86(_%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA)&diff=3056&oldid=prev 2025-04-13T17:30:08Z

<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیوان در ادب فارسی و عربی مجموعه اشعار یک شاعر گفته می‌شود که در دفتری گرد آمده باشد. لغویون دوره عباسیان (که بیشتر ایرانی‌الاصل بودند) آثار پیش از اسلام شاعران عراب را که سینه به سینه به آن‌ها رسیده بود، در مجموعه‌هایی به نام «دیوان» گرد می‌آوردند. ظاهراً علت این نام‌گذاری همسانی این شیوه گردآوری اشعار با شیوه گردآوری و نگهداری اسناد مالی در بایگانی‌ها بوده است.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دیوان در ادب فارسی و عربی مجموعه اشعار یک شاعر گفته می‌شود که در دفتری گرد آمده باشد. لغویون دوره عباسیان (که بیشتر ایرانی‌الاصل بودند) آثار پیش از اسلام شاعران عراب را که سینه به سینه به آن‌ها رسیده بود، در مجموعه‌هایی به نام «دیوان» گرد می‌آوردند. ظاهراً علت این نام‌گذاری همسانی این شیوه گردآوری اشعار با شیوه گردآوری و نگهداری اسناد مالی در بایگانی‌ها بوده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بسیاری از دیوان‌های فارسی، متعلّق به دوران پیش از مغول، فقط از نسخه‌هایی که در دو یا حداکثر سه سده گذشته نوشته شده به‌دست آمده است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بسیاری از دیوان‌های فارسی، متعلّق به دوران پیش از مغول، فقط از نسخه‌هایی که در دو یا حداکثر سه سده گذشته نوشته شده به‌دست آمده است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. دیوان‌های شعر فارسی از پیشینه‌ای دیرین برخوردارند که به سده‌های نخستین پس از اسلام باز می‌گردد</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان‌های شعر فارسی </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیشینه‌ای دیرین برخوردارند </del>که <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به سده‌های نخستین </del>پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلام باز می‌گردد</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامی گنجوی (535-614ق) اشاره‌ای دارد که دیوانش را پیش </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">584ق / 1541م گرد آورده و هم روزگار او، فریدالدین عطار، بنا به دیباچه‌هایی </ins>که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بر دو اثر دیگرش (''مختارنامه'' و ''خسرونامه'') نوشته، دیوانش را خود گرد آورده بوده است. </ins>پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوران مغول، انتشار دیوان شعر به دست خود شاعر رواج یافت. مثلاً امیر خسرو دهلوی اشعارش را در مراحل گوناگون زندگی خود، در پنج دیوان گردآورد و برای هر یک دیباچه‌ای نگاشت</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامی گنجوی (535-614ق) اشاره‌ای دارد که دیوانش را پیش از 584ق / 1541م گرد آورده </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هم روزگار او، فریدالدین عطار، بنا </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیباچه‌هایی که بر دو اثر دیگرش (</del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مختارنامه</del>'' و ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خسرونامه</del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) نوشته، دیوانش را خود گرد آورده بوده است</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در بیشتر نسخه‌ها و چاپ‌های جدید، اشعار دیوان‌ها بر اساس گونه ادبی شعر دسته‌بندی می‌شود؛ نخست قصیده، سپس اشعار قطعه‌ای دیگر، غزل، قطعه و در پایان رباعی می‌آید </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشعار هر بخش با توجه </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرین حرف بیت پایانی الفبایی می‌شود. اما در نسخه‌های پیشین، اساس دسته‌بندی، موضوع یا مَحمِل اشعار بود&lt;ref&gt;نظامی، الیاس بن یوسف. '</ins>''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لیلی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجنون</ins>''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'. به اهتمام اژدر علی اوغلی و علی اصغرزاده، ف. بابایف، مسکو: دانش، 1365.  &lt;/ref&gt;</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس از دوران مغول، انتشار دیوان شعر </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دست خود شاعر رواج یافت. مثلاً امیر خسرو دهلوی اشعارش را در مراحل گوناگون زندگی خود، در پنج دیوان گردآورد و برای هر یک دیباچه‌ای نگاشت. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در بیشتر نسخه‌ها و چاپ‌های جدید، اشعار دیوان‌ها بر اساس گونه ادبی شعر دسته‌بندی می‌شود؛ نخست قصیده، سپس اشعار قطعه‌ای دیگر، غزل، قطعه و در پایان رباعی می‌آید و اشعار هر بخش با توجه به آخرین حرف بیت پایانی الفبایی می‌شود. اما در نسخه‌های پیشین، اساس دسته‌بندی، موضوع یا مَحمِل اشعار بود&lt;ref&gt;نظامی، الیاس بن یوسف. '''''لیلی و مجنون'''''. به اهتمام اژدر علی اوغلی و علی اصغرزاده، ف. بابایف، مسکو: دانش، 1365.  &lt;/ref&gt;.  </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[حُكْم]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علیرضا پلاسید</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3055:rev-3056:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86(_%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA)&diff=3055&oldid=prev 2025-04-13T17:28:39Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان</del>'''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژه‌اي </del>ظاهراً <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي </del>و هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ريشة دبير </del>است و احتمال دارد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>اصل آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سومري يا آسوري </del>باشد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان</ins>'''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واژه‌ای </ins>ظاهراً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی </ins>و هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریشه دبیر </ins>است و احتمال دارد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>اصل آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سومری یا آسوری </ins>باشد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معاني ديوان تشكيلات اداري </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين </del>بار، در اسلام عمر بن خطاب، از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلفاي راشدين، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقليد </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايرانيان </del>سازمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداري </del>مربوط به ثبت و ضبط نام و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستمري </del>افراد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لشكر </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ديوان» ناميد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امويان نيز </del>در آغاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار </del>خود سازمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردآوري </del>و ثبت و ضبط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماليات </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ديوان </del>الخراج» نام نهادند؛ از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر ديوان‌هايي كه </del>پس از آن به وجود آمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌توان </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ديوان‌الرسائل»، «ديوان </del>الخاتم» و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ديوان </del>الجند» اشاره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>واژه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>پس از اسلام، به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان‌هاي اداري، به‌ويژه مالياتي </del>اطلاق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرديد</del>. در دوران پس از مشروطه، به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ويژه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة پهلوي، برخي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مؤسسه‌هاي قضايي «ديوان» </del>نام گرفت؛ مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ديوان عالي كشور»</del>. پس از انقلاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي نيز ديواني </del>به نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ديوان </del>عدالت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداري»، داير </del>شد.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معانی دیوان تشکیلات اداری </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین </ins>بار، در اسلام عمر بن خطاب، از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلفای راشدین، </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقلید </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانیان </ins>سازمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداری </ins>مربوط به ثبت و ضبط نام و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستمری </ins>افراد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لشکر </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دیوان» نامید</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امویان نیز </ins>در آغاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار </ins>خود سازمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردآوری </ins>و ثبت و ضبط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مالیات </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دیوان </ins>الخراج» نام نهادند؛ از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر دیوان‌هایی که </ins>پس از آن به وجود آمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌توان </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دیوان‌الرسائل»، «دیوان </ins>الخاتم» و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دیوان </ins>الجند» اشاره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>واژه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>پس از اسلام، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان‌های اداری، به‌ویژه مالیاتی </ins>اطلاق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردید</ins>. در دوران پس از مشروطه، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویژه </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره پهلوی، برخی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مؤسسه‌های قضایی «دیوان» </ins>نام گرفت؛ مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دیوان عالی کشور»</ins>. پس از انقلاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی نیز دیوانی </ins>به نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دیوان </ins>عدالت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداری»، دایر </ins>شد.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان </del>در ادب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربي </del>مجموعه اشعار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>شاعر گفته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شود كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دفتري </del>گرد آمده باشد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لغويون دورة عباسيان </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه بيشتر ايراني‌الاصل </del>بودند) آثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش </del>از اسلام شاعران عراب را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه سينه </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سينه </del>به آن‌ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيده </del>بود، در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه‌هايي </del>به نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«ديوان» </del>گرد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌آوردند</del>. ظاهراً علت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين نام‌گذاري همساني اين شيوة گردآوري </del>اشعار با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيوة گردآوري </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگهداري </del>اسناد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مالي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بايگاني‌ها </del>بوده است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان </ins>در ادب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربی </ins>مجموعه اشعار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>شاعر گفته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دفتری </ins>گرد آمده باشد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لغویون دوره عباسیان </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که بیشتر ایرانی‌الاصل </ins>بودند) آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش </ins>از اسلام شاعران عراب را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که سینه </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سینه </ins>به آن‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسیده </ins>بود، در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه‌هایی </ins>به نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«دیوان» </ins>گرد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌آوردند</ins>. ظاهراً علت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این نام‌گذاری همسانی این شیوه گردآوری </ins>اشعار با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیوه گردآوری </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگهداری </ins>اسناد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مالی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بایگانی‌ها </ins>بوده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسياري </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان‌هاي فارسي، </del>متعلّق به دوران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش </del>از مغول، فقط از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسخه‌هايي كه </del>در دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا حداكثر </del>سه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سدة </del>گذشته نوشته شده به‌دست آمده است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیاری </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان‌های فارسی، </ins>متعلّق به دوران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش </ins>از مغول، فقط از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسخه‌هایی که </ins>در دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا حداکثر </ins>سه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده </ins>گذشته نوشته شده به‌دست آمده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان‌هاي </del>شعر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيشينه‌اي ديرين </del>برخوردارند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده‌هاي نخستين </del>پس از اسلام باز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌گردد</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان‌های </ins>شعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیشینه‌ای دیرین </ins>برخوردارند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده‌های نخستین </ins>پس از اسلام باز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌گردد</ins>.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامي گنجوي </del>(535-614ق) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشاره‌اي </del>دارد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه ديوانش </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش </del>از 584ق / 1541م گرد آورده و هم روزگار او، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فريدالدين </del>عطار، بنا به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديباچه‌هايي كه </del>بر دو اثر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگرش </del>(''مختارنامه'' و ''خسرونامه'') نوشته، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوانش </del>را خود گرد آورده بوده است.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامی گنجوی </ins>(535-614ق) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشاره‌ای </ins>دارد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که دیوانش </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش </ins>از 584ق / 1541م گرد آورده و هم روزگار او، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فریدالدین </ins>عطار، بنا به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیباچه‌هایی که </ins>بر دو اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگرش </ins>(''مختارنامه'' و ''خسرونامه'') نوشته، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوانش </ins>را خود گرد آورده بوده است.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از دوران مغول، انتشار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان </del>شعر به دست خود شاعر رواج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافت</del>. مثلاً <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امير </del>خسرو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهلوي </del>اشعارش را در مراحل گوناگون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگي </del>خود، در پنج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان </del>گردآورد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي </del>هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك ديباچه‌اي </del>نگاشت.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از دوران مغول، انتشار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان </ins>شعر به دست خود شاعر رواج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافت</ins>. مثلاً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیر </ins>خسرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهلوی </ins>اشعارش را در مراحل گوناگون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگی </ins>خود، در پنج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان </ins>گردآورد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای </ins>هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک دیباچه‌ای </ins>نگاشت.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيشتر </del>نسخه‌ها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپ‌هاي جديد، </del>اشعار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوان‌ها </del>بر اساس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونة ادبي </del>شعر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسته‌بندي مي‌شود؛ </del>نخست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قصيده، </del>سپس اشعار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قطعه‌اي ديگر، </del>غزل، قطعه و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايان رباعي مي‌آيد </del>و اشعار هر بخش با توجه به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرين </del>حرف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيت پاياني الفبايي مي‌شود</del>. اما در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسخه‌هاي پيشين، </del>اساس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسته‌بندي، </del>موضوع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا </del>مَحمِل اشعار بود.   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیشتر </ins>نسخه‌ها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپ‌های جدید، </ins>اشعار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوان‌ها </ins>بر اساس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونه ادبی </ins>شعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسته‌بندی می‌شود؛ </ins>نخست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قصیده، </ins>سپس اشعار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قطعه‌ای دیگر، </ins>غزل، قطعه و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایان رباعی می‌آید </ins>و اشعار هر بخش با توجه به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرین </ins>حرف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیت پایانی الفبایی می‌شود</ins>. اما در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نسخه‌های پیشین، </ins>اساس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دسته‌بندی، </ins>موضوع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا </ins>مَحمِل اشعار بود<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;نظامی، الیاس بن یوسف. '''''لیلی و مجنون'''''. به اهتمام اژدر علی اوغلی و علی اصغرزاده، ف. بابایف، مسکو: دانش، 1365.  &lt;/ref&gt;</ins>.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>مآخذ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:''' </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>مآخذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامي، الياس بن يوسف. '''''ليلي و مجنون'''''. به اهتمام اژدر علي اوغلي علي اصغرزاده، ف. بابايف، مسكو: دانش، 1365.  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علیرضا پلاسید</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86(_%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A7%D8%AA)&diff=611&oldid=prev 2024-08-13T01:26:09Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;ديوان&#039;&#039;&#039;، واژه‌اي ظاهراً فارسي و هم ريشة دبير است و احتمال دارد كه اصل آن سومري يا آسوري باشد. يكي از معاني ديوان تشكيلات اداري است. نخستين بار، در اسلام عمر بن خطاب، از خلفاي راشدين، به تقليد از ايرانيان سازمان اداري مربوط به ثبت و ضبط نام و...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;ديوان&#039;&#039;&#039;، واژه‌اي ظاهراً فارسي و هم ريشة دبير است و احتمال دارد كه اصل آن سومري يا آسوري باشد. <br /> <br /> يكي از معاني ديوان تشكيلات اداري است. نخستين بار، در اسلام عمر بن خطاب، از خلفاي راشدين، به تقليد از ايرانيان سازمان اداري مربوط به ثبت و ضبط نام و مستمري افراد لشكر را «ديوان» ناميد. امويان نيز در آغاز كار خود سازمان گردآوري و ثبت و ضبط ماليات را «ديوان الخراج» نام نهادند؛ از ديگر ديوان‌هايي كه پس از آن به وجود آمد مي‌توان به «ديوان‌الرسائل»، «ديوان الخاتم» و «ديوان الجند» اشاره كرد. اين واژه در ايران پس از اسلام، به سازمان‌هاي اداري، به‌ويژه مالياتي اطلاق گرديد. در دوران پس از مشروطه، به ويژه در دورة پهلوي، برخي از مؤسسه‌هاي قضايي «ديوان» نام گرفت؛ مانند «ديوان عالي كشور». پس از انقلاب اسلامي نيز ديواني به نام «ديوان عدالت اداري»، داير شد. <br /> <br /> ديوان در ادب فارسي و عربي مجموعه اشعار يك شاعر گفته مي‌شود كه در دفتري گرد آمده باشد. لغويون دورة عباسيان (كه بيشتر ايراني‌الاصل بودند) آثار پيش از اسلام شاعران عراب را كه سينه به سينه به آن‌ها رسيده بود، در مجموعه‌هايي به نام «ديوان» گرد مي‌آوردند. ظاهراً علت اين نام‌گذاري همساني اين شيوة گردآوري اشعار با شيوة گردآوري و نگهداري اسناد مالي در بايگاني‌ها بوده است. <br /> <br /> بسياري از ديوان‌هاي فارسي، متعلّق به دوران پيش از مغول، فقط از نسخه‌هايي كه در دو يا حداكثر سه سدة گذشته نوشته شده به‌دست آمده است. <br /> <br /> ديوان‌هاي شعر فارسي از پيشينه‌اي ديرين برخوردارند كه به سده‌هاي نخستين پس از اسلام باز مي‌گردد. <br /> <br /> نظامي گنجوي (535-614ق) اشاره‌اي دارد كه ديوانش را پيش از 584ق / 1541م گرد آورده و هم روزگار او، فريدالدين عطار، بنا به ديباچه‌هايي كه بر دو اثر ديگرش (&#039;&#039;مختارنامه&#039;&#039; و &#039;&#039;خسرونامه&#039;&#039;) نوشته، ديوانش را خود گرد آورده بوده است. <br /> <br /> پس از دوران مغول، انتشار ديوان شعر به دست خود شاعر رواج يافت. مثلاً امير خسرو دهلوي اشعارش را در مراحل گوناگون زندگي خود، در پنج ديوان گردآورد و براي هر يك ديباچه‌اي نگاشت. <br /> <br /> در بيشتر نسخه‌ها و چاپ‌هاي جديد، اشعار ديوان‌ها بر اساس گونة ادبي شعر دسته‌بندي مي‌شود؛ نخست قصيده، سپس اشعار قطعه‌اي ديگر، غزل، قطعه و در پايان رباعي مي‌آيد و اشعار هر بخش با توجه به آخرين حرف بيت پاياني الفبايي مي‌شود. اما در نسخه‌هاي پيشين، اساس دسته‌بندي، موضوع يا مَحمِل اشعار بود. <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> نظامي، الياس بن يوسف. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ليلي و مجنون&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به اهتمام اژدر علي اوغلي علي اصغرزاده، ف. بابايف، مسكو: دانش، 1365.  <br /> <br /> علیرضا پلاسید</div>

Samei