https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C
رسالات عکاسی - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-22T08:50:50Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=6549&oldid=prev
Samei در ۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۸
2025-05-06T09:18:17Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l63">خط ۶۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶۳:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[رشته عکاسی]]<br /></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[قاجاریه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[رشته عکاسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[چاپ سنگی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[چاپ سربی</ins>]]<br /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l73">خط ۷۳:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدرضا طهماسب پور</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمدرضا طهماسب پور</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:هنر]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:عکاسی]]</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=4442&oldid=prev
Samei در ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۲
2025-04-25T15:22:47Z
<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=4442&oldid=4429">نمایش تغییرات</a>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=4429&oldid=prev
Samei در ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۵
2025-04-25T15:05:02Z
<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=4429&oldid=412">نمایش تغییرات</a>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%B9%DA%A9%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=412&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''رسالات عكاسي،''' مجموعهاي از متون دستنوشته و چاپي دربارة مباحث نظري و فني عكاسي در دوران قاجار. اين رسالهها را بيشتر، عكاسان و معلمان شيمي يا فيزيك مدرسة دارالفنون نوشته يا از زبانهاي فرانسه يا انگليسي ترجمه كردهاند. علاقة ناصرالدين ش...» ایجاد کرد
2024-08-12T15:50:15Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''رسالات عكاسي،''' مجموعهاي از متون دستنوشته و چاپي دربارة مباحث نظري و فني عكاسي در دوران قاجار. اين رسالهها را بيشتر، عكاسان و معلمان شيمي يا فيزيك مدرسة دارالفنون نوشته يا از زبانهاي فرانسه يا انگليسي ترجمه كردهاند. علاقة ناصرالدين ش...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''رسالات عكاسي،''' مجموعهاي از متون دستنوشته و چاپي دربارة مباحث نظري و فني عكاسي در دوران قاجار. اين رسالهها را بيشتر، عكاسان و معلمان شيمي يا فيزيك مدرسة دارالفنون نوشته يا از زبانهاي فرانسه يا انگليسي ترجمه كردهاند. علاقة ناصرالدين شاه<sup>*</sup> به عكاسي، و نياز عكاسان درباري به دانش فني عكاسي، از انگيزههاي اصلي اين نويسندگان و مترجمان در تأليف و ترجمة رسالههاي مربوط به عكاسي بود.<br />
<br />
بخشهايي از اين رسالهها به آشنايي با ابزار و وسايل عكاسي، تاريكخانه، نحوة عكسبرداري و طريقة ظهور شيشههاي حساس عكاسي و چاپ عكسها و آگاهيهاي ديگر اختصاص داده شده است. برخي از اين رسالهها به صورت چاپ سنگي و يا چاپ سُربي منتشر شدهاند. بر مبناي اين نوشتهها ميتوان به سير دگرگوني و پيشرفت و رواج عكاسي در ايران و گوناگوني شيوهها و روشهاي مربوط به عكسبرداري و ظهور چاپ و دهها موضوع ديگر در ايران و جهان پي برد. بيشتر اين رسالهها، آراسته به هنرهايي مرتبط با كتابآرايي، همچون خوشنويسي و جدولكشي بوده و پارهاي از آنها نيز به فرمان ناصرالدين شاه نوشته يا ترجمه شدهاند. برخي از آنها به ناصرالدين شاه و مظفرالدين شاه يا افرادي از رجال درباري اهدا شدهاند.<br />
<br />
برخي از مواردي را كه ميتوان از اين كتابها و رسالهها دربارة عكاسي دريافت، به طور خلاصه به شرح زير است:<br />
<br />
· چگونگي پيدايي و شكلگيري عكاسي در ايران.<br />
<br />
· چگونگي نگارش كتابها و رسالههاي عكاسي.<br />
<br />
· توضيحات علمي و فني دربارة عكاسي و عكسبرداري.<br />
<br />
· تحول شيوههاي ظهور و چاپ عكس.<br />
<br />
· دگرگوني ابزار و مواد عكاسي.<br />
<br />
· نسخههاي گوناگون ساخت و تركيب داروهاي شيميايي عكاسي.<br />
<br />
· سير تحول شيوهاي نگارش رسالهها.<br />
<br />
· ورود اصطلاحات رايج عكاسي از زبانهاي خارجي به زبان فارسي.<br />
<br />
· معادلسازي براي برخي كلمات و اصطلاحات عكاسي از زبانهاي خارجي در زبان فارسي.<br />
<br />
· طرح اصول علمي و عملي و جنبههاي زيباييشناسي در عكاسي.<br />
<br />
· چگونگي پيدايي و شكلگيري عكاسي در جهان.<br />
<br />
نخستين رساله به نام فوتگرافي و آخرين آنها '''صنعت عكاسي''' است. <br />
<br />
مشخصات رسالههاي مربوط به عكاس ايران در دوران قاجار، شامل رسالههاي مستقل و يا پيوست كتابهاي ديگر، به ترتيب سال نگارش به قرار زير است: <br />
<br />
1. كتاب '''''فوتگرافي''''': كه نخستين رساله در فن عكاسي است. تاريخ نگارش، قبل از 1274ق/ 1858م، نويسندة ناشناس، نسخة دستنوشت، كتابخانة مسجد و مدرسة سپهسالار (شهيد مطهري)، شمارة 2841. <sup>1</sup><br />
<br />
2. كتاب '''''عكس'':'''<sup>2</sup> تاريخ نگارش 1280ق/ 1863م، نويسنده محمد كاظم ابن احمد محلاتي، تا به امروز 4 نسخة دستنويس از اين كتاب در كتابخانههاي مختلف ايران شناسايي شده است.<br />
<br />
3. كتاب '''''عكاسي''''':<sup>3</sup> تاريخ نگارش 1294ق/ 1877، مترجم عليبخش ميرزا قاجار، نسخة دستنوشت، كتابخانة ظاهرية دمشق (سوريه)، شماره 3943.<br />
<br />
4. رسالة '''''فن عكاسي''''': تاريخ نگارش 1295ق/ 1878م، مترجم آنتوان سِوْرْيُوگين[1]، نسخة دستنوشت، كتابخانة ملي ايران، شمارة 1679/ف.<br />
<br />
5. كتاب '''''مجموعة الصنايع''''' (باب چهل و چهارم در عكاسي<sup>4</sup>)، تاريخ نگارش 1295ق/ 1878م، مترجم ميرزا محمد شيرازي، چاپ سنگي، كتابخانة مركزي دانشگاه تهران.<br />
<br />
6. كتاب '''''مرآت البلدان ناصري''''' (بخشي از كتاب<sup>5</sup>)، تاريخ نگارش 1296ق/ 1879م، نويسنده محمدحسن خان صنيعالدوله، (اعتمادالسلطنه).<br />
<br />
7. رسالة '''''قواعد عكس و تلگراف'''''، تاريخ نگارش 1298ق/ 1880م، نويسنده حسن ابن عليرضا لاهيجي نجفي، نسخة دستنوشت، كتابخانة مركزي دانشگاه اصفهان، شمارة 8092 (ميكروفيلم شمارة 4573 در كتابخانة مركزي دانشگاه تهران).<br />
<br />
8. '''طرز عكس انداختن پاپارنيان[2]'''،<sup>6</sup> [پاپازيان] (يك صفحه)، تاريخ نگارش 1299ق/ 1881م نويسنده اين يك صفحه را از روي خط سركار معين لشكر نوشته است، نسخة دستنوشت كتابخانة مركزي دانشگاه تهران، جنگ خطي، شمارة 3966.<br />
<br />
9. كتاب '''''عكاسي'' ('''رسالة '''''محمود'')،'''<sup>7</sup> از مؤلفي فرانسوي. ترجمة ميرزا محمودخان شيمي در 1301ق / 1884م، نسخة دستنوشت، كتابخانة ملي ايران، شمارة 1091/ف.<br />
<br />
10. كتاب '''''علم عكاسي'''''، تاريخ نگارش 1307ق/ 1889م، نويسنده ميرزا احمد عكاسباشي (صنيعالسلطنه) نسخة دستنوشت، كتابخانة ملي ايران، شمارة 487/ف.<br />
<br />
11. كتاب '''''المآثر والآثار''''' (بخش «ترويج علم و عمل عكس»)،<sup>8</sup> تاريخ نگارش 1306ق/ 1888م، نويسنده محمدحسن خان اعتمادالسلطنه.<br />
<br />
12. رسالة '''''عكسية حَشريّة'''''، تاريخ نگارش 1307ق/ 1889م، نويسنده محمد ابن علي مشكات المُلك، چاپ سنگي، طهران، كتابخانة مركزي دانشگاه تهران، شمارة 526678 ك. م ـ 301 .<br />
<br />
13. كتاب '''''احمد''''' (سفينة طالبي)، (صحبت دهم ذيل عنوان: آقا احمد ما عكاسي ميكند)، تاريخ نگارش 1307ق/ 1890م، نويسنده حاج ميرزا عبدالرحيم تبريزي معروف به طالبوف (چاپ سنگي، كتابخانة ملي ايران).<br />
<br />
14. '''''كشف الصنايع و مخزن الطباعة''''' (منتخبات محمدي)، (بيان بيستم، در علم عكاسي...<sup>10</sup>)، تاريخ نگارش، 1311ق/ 1894م، نويسنده حكيم كامران شيرازي (ملكالكُتّاب)، بمبئي، چاپ سنگي، 1311ق.<br />
<br />
15. '''''كشف الصنايع و منتخبات علي الحسيني'''''، (بيان هشتم در علم عكاسي... <sup>10</sup>) دستنوشتي از علي الحسيني مربوط به سدة 13ق، كتابخانة مركزي دانشگاه تهران، شمارة 2261 (ميكرو فيلم).<br />
<br />
16. كتاب '''عكاسي'''، تاريخ نگارش 1313ق/ 1895م، مترجم محسن ميرزا شمسالشعرا، نسخة دستنوشت، كتابخانة ملي ملك، شمارة 6266.<br />
<br />
17. رسالة '''''شعاع الشموس، فيالمراياء والعكوس'''''،<sup>11</sup> تاريخ نگارش 1322ق/ 1905م، نويسنده ميرزا شفيعخان محققالسلطان، نسخة دستنوشت، مجموعة شخصي شادروان يحيي ذكاء.<br />
<br />
18. كتاب '''''علم عكاسي جديد'''''، تاريخ نگارش 1325ق/ 1907م، نويسنده گارنيك خان دالكجيان[3]، چاپ سُربي، تهران، مطبعة فاروس، 1325ق / ؟م.<br />
<br />
19. رسالة '''''هنرآموز'''''، (بخش عكاسي<sup>12</sup>)، تاريخ نگارش 1322ق/ 1904م، نويسنده حسين (مدير كتبخانة كمال در تبريز). كتابخانة ملي ايران، چاپ سنگي شماره 12989/ س.<br />
<br />
20. كتاب '''''صنعت عكاسي'''''، تاريخ نگارش 1333ق/ 1914م، نوشتة مُسيو پاپاريان دواساز، چاپ سُربي، تهران، مطبعة فاروس.<br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. طهماسبپور، محمدرضا. '''''ناصرالدين، شاهِ عكاس.''''' تهران: نشر تاريخ ايران، 1381، ص217-219.<br />
<br />
2. همان. ص 172-175.<br />
<br />
3. همان. ص 176-179.<br />
<br />
4. '''''ملكالكُتاب'''''، '''''مجموعة الصنايع'''''. چاپ سنگي، كلكته: 1295ق / ؟م، ص103-110.<br />
<br />
5. اعتمادالدوله، محمدحسن'''''. مرآة البلدان'''''. به كوشش عبدالحسين نوايي و ميرهاشم محدث. تهران: دانشگاه تهران، 1367، ج 3، ص 1445-1447.<br />
<br />
6. طهماسبپور. همان. ص181.<br />
<br />
7. ذكاء، يحيي. '''''تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران'''''. به كوشش كريم امامي، تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، ص 313-314.<br />
<br />
8. اعتمادالسلطنه، محمدحسن. '''''چهل سال تاريخ ايران (المآثر و الآثار)'''''. به كوشش ايرج افشار، تهران: اساطير، 1374، ج 1، ص130-131.<br />
<br />
9. ذكاء. همان. ص 314- 316.<br />
<br />
10. همان. ص 310-312.<br />
<br />
11. همان'''''.''''' ص 316- 318.<br />
<br />
12. '''''هنرآموز'''''. ترجمه و تأليف حسين (مدير كتبخانة كمال در تبريز) 1322ق/ 1904م، چاپ سنگي، كتابخانة ملي ايران، 12989/س، ص80- 102.<br />
<br />
<br />
محمدرضا طهماسب پور<br />
----[1]. <br />
<br />
[2]. <br />
<br />
[3]. </div>
Samei