https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%85_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C 2026-07-29T02:41:07Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%85_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=14165&oldid=prev 2026-07-28T20:29:54Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داود قاسم پور </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اواخر سال 1357 قبل از پیروزی انقلاب و به هنگام اقامت [[امام خمینی]] (ره) در پاریس اولین بارقه های تدوین [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] به ذهن امام (ره) و یارانش متبادر شد. پیش نویس اولیه در همانجا تهیه شد و پس از آن در [[کشور ایران|ایران]] توسط جمعیت ها و افراد مختلف مورد نقد و بررسی قرار گرفت. امام (ره) در 15 بهمن 57 در وظایف مرحوم [[مهدی بازرگان|بازرگان]] و دولت جدید، تشکیل مجلس مؤسسان منتخب مردم برای تصویب [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] جدید را هم عنوان کردند.&lt;ref&gt;[امام] خمينی، روح‌الله، صحیفه امام خمینی، جلد 6، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، تهران، موسسه چاپ و نشر عروج، 1378، ص56-58.&lt;/ref&gt; پس از آغاز به کار دولت موقت با تصویب هیأت دولت شورای عالی طرح‌های انقلاب در تاریخ هشتم فروردین 58 تأسیس و در اساسنامه مصوب این شورا یکی از وظایف آن تهیه طرح [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] بر مبنای ضوابط اسلامی و اصول [[آزادی]] دانسته شد.&lt;ref&gt;ترکمان، محمد، یادنامه دکتر یدالله سحابی، بنیاد فرهنگی مهندس مهدی بازرگان، تهران، قلم،‌ 1377، ص341.&lt;/ref&gt; شرایط سیاسی خاص کشور در سال 58 آرایش موضع گیری گروه های سیاسی را در دو جبهه مخالف و موافق سامان می داد. به این ترتیب قبل از آن که فعالیت گسترده احزاب و گروه‌ها موجب صدمه دیدن حضور مستقیم و گسترده مردم در عرصه فعالیت های سیاسی شود و پیش از آن که نگرانی‌ها پیرامون بیماری قلبی رهبر انقلاب جدی‌تر شود، مقدمات آن فراهم می شد تا نظام نوپای انقلابی با حمایت مردمی و توان رهبری انقلاب به سوی هدف یعنی «[[جمهوری اسلامی]]» راهبری شود. در مقابل، اتئلافی از نیروهای چپ گرای رادیکال مسلح و گروه های تندرو حامی اقلیت های قومی و مذهبی در برخی استان های مرزی مثل [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان و بلوچستان]] و [[استان کردستان|کردستان]] شکل گرفت که از ابتدای طرح این پیشنهاد، با آن مخالفت کرد. اظهارنظرهایی پیرامون «نبود شرایط دموکراتیک در رقابت انتخاباتی» از مهم ترین محورهای انتقادی مطرح شده بود. این فضای تب آلود سرانجام با سخنان انتقادی برخی ملتهب‌تر شد و با تحریک نیروهای حزب خلق مسلمان و جمعی دیگر از گروه های تندرو چپ، فضای خشنی را به مدت دو هفته در برخی از شهرها به وجود آورد. به هر حال پس از مدتی تصمیم به تشکیل [[مجلس خبرگان، قانون اساسی|مجلس خبرگان قانون اساسی]] گرفته شد. در آن زمان به جز چند گروه رادیکال، گروه‌ها و احزاب اصلی منتقد یعنی حزب توده، [[نهضت آزادی ایران|نهضت آزادی]] و ائتلاف گروه های پنج گانه (منافقین) خلق جاما و با ارائه لیست در انتخابات شرکت کردند. این انتخابات در 12 مرداد 58 برگزار شد. پس از آن [[مجلس خبرگان]] در روز 28 مرداد 58 با حضور 72 نماینده از سراسر ایران (از جمله 42 مجتهد) و با قرائت پیام امام (ره) توسط هاشمی رفسنجانی کار خود را آغاز کردند. در جریان تصویب [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] رویکرد و اندیشه قانون گرایی در رهبران از جمله [[آیت الله محمد بهشتی|شهید بهشتی]] به خوبی مشهود بود. در باب [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] و تصویب آن قال و مقال زیاد بود. عده‌ای با وجود [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]]، مخالف بودند و عده‌ای هم با محتوای آن مشکل داشتند. به هر حال، [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی جمهوری اسلامی]] توسط مجلس بررسی نهایی و پس از سه ماه شور و تشکیل 67 جلسه رسمی علنی، در 175 اصل تنظیم شد. شورای انقلاب اسلامی پس از تکمیل تدوین قانون اساسی در 20 آبان 1358 ش بر اساس مصوبه ای، دولت را موظف به برگزاری همه پرسی [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] نمود. متعاقب آن وزارت کشور مسئولیت این امر را بر عهده گرفت و در نهایت در 11و12 آذر 1358 [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] فوق الذکر را به همه پرسی گذاشت و در نهایت این قانون با 15578956 رای آری و 78516 رای نه و 111 رای باطله به تصویب رسید&lt;ref&gt;خدایی، بهمن، همه پرسی های رژپم شاه، تهران، 1381، ص69.&lt;/ref&gt; بر اساس منابع رسمی، بیش از 98 درصد مردم کشور در این رفراندوم شرکت کردند&lt;ref&gt;روزنامه کیهان، مورخه: 14/آذر/1358، ص1-3.&lt;/ref&gt; این قانون نخستین تجربه تلفیق حقوق اساسی جدید با قوانین فقه شیعی در قالب یک حکومت اسلامی بود. توجه به آزادی‌های مردم، روح استبداد ستیزی و تمرکز گریزی و [[استقلال]]، از ویژگی های بارز این قانون بود.&lt;ref&gt;راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج4، تهران، اداره کل امور فرهنگی و روابط مجلس شورای اسلامی، 1364.&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اواخر سال 1357 قبل از پیروزی انقلاب و </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هنگام اقامت [[امام خمینی]] (ره) در پاریس اولین بارقه های تدوین [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]] به ذهن امام (ره) و یارانش متبادر شد. پیش نویس اولیه در همانجا تهیه شد و پس از آن در ایران توسط جمعیت ها و افراد مختلف مورد نقد و بررسی قرار گرفت. امام (ره) در 15 بهمن 57 در وظایف مرحوم بازرگان و دولت جدید، تشکیل مجلس مؤسسان منتخب مردم برای تصویب قانون اساسی جدید را هم عنوان کردند.(صحیفه امام ج 6 ، 56-58 ) پس از آغاز به کار دولت موقت با تصویب هیأت دولت شورای عالی طرح های انقلاب در تاریخ هشتم فروردین 58 تأسیس و در اساسنامه مصوب این شورا یکی از وظایف آن تهیه طرح قانون اساسی بر مبنای ضوابط اسلامی و اصول آزادی دانسته شد. ( یادنامه دکتر سحابی ، 341)  شرایط سیاسی خاص کشور در سال ،58 آرایش موضع گیری گروه های سیاسی را در دو جبهه مخالف و موافق سامان می داد. به این ترتیب قبل از آن که فعالیت گسترده احزاب و گروه ها موجب صدمه دیدن حضور مستقیم و گسترده مردم در عرصه فعالیت های سیاسی شود و پیش از آن که نگرانی ها پیرامون بیماری قلبی رهبر انقلاب جدی تر شود، مقدمات آن فراهم می شد تا نظام نوپای انقلابی با حمایت مردمی و توان رهبری انقلاب به سوی هدف یعنی «جمهوری اسلامی» راهبری شود. در مقابل، اتئلافی از نیروهای چپ گرای رادیکال مسلح و گروه های تندرو حامی اقلیت های قومی و مذهبی در برخی استان های مرزی مثل سیستان و بلوچستان و کردستان شکل گرفت که از ابتدای طرح این پیشنهاد، با آن مخالفت کرد. اظهارنظرهایی پیرامون «نبود شرایط دموکراتیک در رقابت انتخاباتی» از مهم ترین محورهای انتقادی مطرح شده بود. این فضای تب آلود سرانجام با سخنان انتقادی برخی ملتهب تر شد و با تحریک نیروهای حزب خلق مسلمان و جمعی دیگر از گروه های تندرو چپ، فضای خشنی را به مدت دو هفته در برخی از شهرها به وجود آورد. به هر حال پس از مدتی تصمیم به تشکیل مجلس خبرگان قانون اساسی گرفته شد. در آن زمان به جز چند گروه رادیکال، گروه ها و احزاب اصلی منتقد یعنی حزب توده، نهضت آزادی و ائتلاف گروه های پنج گانه (منافقین) خلق جاما و با ارائه لیست در انتخابات شرکت کردند. این انتخابات در 12 مرداد 58 برگزار شد. پس از آن مجلس خبرگان در روز 28 مرداد 58 با حضور 72نماینده از سراسر ایران (از جمله 42 مجتهد) و با قرائت پیام امام(ره) توسط هاشمی رفسنجانی کار خود را آغاز کردند. در جریان تصویب قانون اساسی رویکرد و اندیشه قانون گرایی در رهبران از جمله شهید بهشتی به خوبی مشهود بود. در باب قانون اساسی و تصویب آن قال و مقال زیاد بود. عده ای با وجود قانون اساسی، مخالف بودند و عده ای هم با محتوای آن مشکل داشتند. به هر حال، قانون اساسی جمهوری اسلامی توسط مجلس بررسی نهایی و پس از سه ماه شور و تشکیل67 جلسه رسمی علنی، در 175 اصل تنظیم شد. شورای انقلاب اسلامی اسلامی پس از تکمیل تدوین قانون اساسی در 20/آبان/1358ش بر اساس مصوبه ای ، دولت را موظف به برگزاری همه پرسی قانون اساسی نمود. متعاقب آن وزارت کشور مسئولیت این امر را بر عهده گرفت و در نهایت در 11و12/آذر/1358 قانون اساسی فوق الذکر را به همه پرسی گذاشت و در نهایت این قانون با 15578956 رای آری و 78516 رای نه و 111 رای باطله به تصویب رسید( خدایی،69)  بر اساس منابع رسمی ، بیش از 98 درصد مردم کشور در این رفراندوم شرکت کردند ( روزنامه کیهان، 1-3) این قانون نخستین تجربه تلفیق حقوق اساسی جدید با قوانین فقه شیعی در قالب یک حکومت اسلامی بود. توجه به آزادی های مردم، روح استبدادستیزی و تمرکزگریزی و استقلال، از ویژگی های بارز این قانون بود.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[جمهوری اسلامی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[استقلال]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آزادی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مجلس خبرگان، قانون اساسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع </del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1- راهنمای استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهائی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران :ج4:تهران :اداره کل امور فرهنگی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روابط مجلس شورای </del>اسلامی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: 13642- صحیفه امام خمینی </del>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ج5 ، تهیه و تنظیم :‌موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ، تهران ، موسسه چاپ ونشر عروج ، 1378 3-  یادنامه دکتر یدالله سحابی، به کوشش :‌محمد ترکمان ، بنیاد </del>فرهنگی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهندس مهدی بازرگان </del>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران ، قلم ،‌1377 4- روزنامه کیهان </del>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورخه </del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آذر</del>/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13585-خدایی، بهمن، همه پرسی های رژپم شاه، تهران، 1381</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">//icro.ir/ سازمان فرهنگ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارتباطات </ins>اسلامی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز مطالعات راهبردی روابط </ins>فرهنگی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(1401)</ins>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درآمدی بر دانشنامه [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]</ins>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https</ins>://<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">alhodapub.com/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی].</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داود قاسم پور</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:انقلاب اسلامی]]</ins></div></td></tr> </table>

Setayesh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%85_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=14164&oldid=prev 2026-07-28T20:11:17Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۱۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رفراندوم قانون اساسي (12/آذر/1358) </del>داود قاسم پور اواخر سال 1357 قبل از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيروزي </del>انقلاب و به هنگام اقامت امام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خميني</del>(ره) در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاريس اولين </del>بارقه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاي تدوين </del>قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي </del>به ذهن امام(ره) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يارانش </del>متبادر شد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش نويس اوليه </del>در همانجا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهيه </del>شد و پس از آن در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>توسط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعيت </del>ها و افراد مختلف مورد نقد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسي </del>قرار گرفت. امام(ره) در 15 بهمن 57 در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وظايف </del>مرحوم بازرگان و دولت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جديد، تشكيل </del>مجلس مؤسسان منتخب مردم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي تصويب </del>قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي جديد </del>را هم عنوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردند</del>.(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صحيفه </del>امام ج 6 ، 56-58 ) پس از آغاز به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار </del>دولت موقت با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصويب هيأت </del>دولت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوراي عالي </del>طرح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاي </del>انقلاب در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ </del>هشتم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروردين </del>58 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسيس </del>و در اساسنامه مصوب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>شورا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وظايف </del>آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهيه </del>طرح قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي </del>بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبناي </del>ضوابط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي </del>و اصول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادي </del>دانسته شد. ( <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يادنامه دكتر سحابي </del>، 341)  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرايط سياسي </del>خاص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشور </del>در سال ،58 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرايش </del>موضع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گيري </del>گروه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاي سياسي </del>را در دو جبهه مخالف و موافق سامان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي </del>داد. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين ترتيب </del>قبل از آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه فعاليت </del>گسترده احزاب و گروه ها موجب صدمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديدن </del>حضور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستقيم </del>و گسترده مردم در عرصه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعاليت هاي سياسي </del>شود و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيش </del>از آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه نگراني </del>ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيرامون بيماري قلبي </del>رهبر انقلاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جدي </del>تر شود، مقدمات آن فراهم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي </del>شد تا نظام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوپاي انقلابي </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حمايت مردمي </del>و توان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبري </del>انقلاب به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوي </del>هدف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني «جمهوري اسلامي» راهبري </del>شود. در مقابل، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اتئلافي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيروهاي </del>چپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گراي راديكال </del>مسلح و گروه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاي </del>تندرو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حامي اقليت هاي قومي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مذهبي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي </del>استان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاي مرزي </del>مثل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سيستان </del>و بلوچستان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردستان شكل </del>گرفت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابتداي </del>طرح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين پيشنهاد، </del>با آن مخالفت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اظهارنظرهايي پيرامون </del>«نبود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرايط دموكراتيك </del>در رقابت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتخاباتي» </del>از مهم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترين محورهاي انتقادي </del>مطرح شده بود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين فضاي </del>تب آلود سرانجام با سخنان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتقادي برخي </del>ملتهب تر شد و با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحريك نيروهاي </del>حزب خلق مسلمان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعي ديگر </del>از گروه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاي </del>تندرو چپ، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فضاي خشني </del>را به مدت دو هفته در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي </del>از شهرها به وجود آورد. به هر حال پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدتي تصميم </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكيل </del>مجلس خبرگان قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي </del>گرفته شد. در آن زمان به جز چند گروه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راديكال، </del>گروه ها و احزاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلي </del>منتقد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني </del>حزب توده، نهضت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادي </del>و ائتلاف گروه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاي </del>پنج گانه (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منافقين</del>) خلق جاما و با ارائه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ليست </del>در انتخابات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شركت كردند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>انتخابات در 12 مرداد 58 برگزار شد. پس از آن مجلس خبرگان در روز 28 مرداد 58 با حضور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">72نماينده </del>از سراسر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>(از جمله 42 مجتهد) و با قرائت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيام </del>امام(ره) توسط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاشمي رفسنجاني كار </del>خود را آغاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردند</del>. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جريان تصويب </del>قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي رويكرد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انديشه </del>قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرايي </del>در رهبران از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهيد بهشتي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوبي </del>مشهود بود. در باب قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصويب </del>آن قال و مقال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زياد </del>بود. عده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اي </del>با وجود قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي، </del>مخالف بودند و عده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اي </del>هم با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محتواي </del>آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشكل </del>داشتند. به هر حال، قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي جمهوري اسلامي </del>توسط مجلس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسي نهايي </del>و پس از سه ماه شور و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكيل67 </del>جلسه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسمي علني، </del>در 175 اصل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنظيم </del>شد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوراي </del>انقلاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي اسلامي </del>پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکميل تدوين </del>قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي </del>در 20/آبان/1358ش بر اساس مصوبه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اي </del>، دولت را موظف به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگزاري </del>همه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرسي </del>قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي </del>نمود. متعاقب آن وزارت کشور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسئوليت اين </del>امر را بر عهده گرفت و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهايت </del>در 11و12/آذر/1358 قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي </del>فوق الذکر را به همه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرسي </del>گذاشت و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهايت اين </del>قانون با 15578956 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راي آري </del>و 78516 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راي </del>نه و 111 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راي </del>باطله به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصويب رسيد</del>( <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدايي،69</del>)  بر اساس منابع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسمي </del>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيش </del>از 98 درصد مردم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشور </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>رفراندوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شركت كردند </del>( روزنامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كيهان، </del>1-3) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين </del>تجربه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلفيق </del>حقوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي جديد </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوانين </del>فقه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيعي </del>در قالب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك حكومت اسلامي </del>بود. توجه به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادي هاي </del>مردم، روح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استبدادستيزي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمركزگريزي </del>و استقلال، از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ويژگي هاي </del>بارز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>قانون بود.منابع : 1- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راهنماي </del>استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسي نهائي </del>قانون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي جمهوري اسلامي ايران </del>:ج4:تهران :اداره کل امور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگي </del>و روابط مجلس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوراي اسلامي </del>: 13642- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صحيفه </del>امام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خميني </del>، ج5 ، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهيه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنظيم </del>:‌موسسه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنظيم </del>و نشر آثار امام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خميني </del>، تهران ، موسسه چاپ ونشر عروج ، 1378 3-  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يادنامه دكتر يدالله سحابي، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش </del>:‌محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تركمان </del>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنياد فرهنگي </del>مهندس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهدي </del>بازرگان ، تهران ، قلم ،‌1377 4- روزنامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كيهان </del>، مورخه : 14/آذر/13585-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدايي، </del>بهمن، همه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرسي هاي </del>رژپم شاه، تهران، 1381</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>داود قاسم پور  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اواخر سال 1357 قبل از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیروزی </ins>انقلاب و به هنگام اقامت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خمینی]] </ins>(ره) در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پاریس اولین </ins>بارقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">های تدوین [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|</ins>قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی]] </ins>به ذهن امام (ره) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یارانش </ins>متبادر شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش نویس اولیه </ins>در همانجا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهیه </ins>شد و پس از آن در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>توسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعیت </ins>ها و افراد مختلف مورد نقد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسی </ins>قرار گرفت. امام (ره) در 15 بهمن 57 در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وظایف </ins>مرحوم بازرگان و دولت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جدید، تشکیل </ins>مجلس مؤسسان منتخب مردم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای تصویب </ins>قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی جدید </ins>را هم عنوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردند</ins>.(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صحیفه </ins>امام ج 6 ، 56-58 ) پس از آغاز به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار </ins>دولت موقت با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصویب هیأت </ins>دولت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شورای عالی </ins>طرح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">های </ins>انقلاب در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </ins>هشتم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروردین </ins>58 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأسیس </ins>و در اساسنامه مصوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>شورا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وظایف </ins>آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهیه </ins>طرح قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی </ins>بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبنای </ins>ضوابط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی </ins>و اصول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادی </ins>دانسته شد. ( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یادنامه دکتر سحابی </ins>، 341)  <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرایط سیاسی </ins>خاص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشور </ins>در سال ،58 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرایش </ins>موضع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گیری </ins>گروه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">های سیاسی </ins>را در دو جبهه مخالف و موافق سامان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می </ins>داد. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این ترتیب </ins>قبل از آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که فعالیت </ins>گسترده احزاب و گروه ها موجب صدمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیدن </ins>حضور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستقیم </ins>و گسترده مردم در عرصه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعالیت های سیاسی </ins>شود و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیش </ins>از آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که نگرانی </ins>ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیرامون بیماری قلبی </ins>رهبر انقلاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جدی </ins>تر شود، مقدمات آن فراهم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می </ins>شد تا نظام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوپای انقلابی </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حمایت مردمی </ins>و توان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبری </ins>انقلاب به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی </ins>هدف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی «جمهوری اسلامی» راهبری </ins>شود. در مقابل، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اتئلافی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیروهای </ins>چپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرای رادیکال </ins>مسلح و گروه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">های </ins>تندرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حامی اقلیت های قومی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مذهبی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی </ins>استان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">های مرزی </ins>مثل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیستان </ins>و بلوچستان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردستان شکل </ins>گرفت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابتدای </ins>طرح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این پیشنهاد، </ins>با آن مخالفت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اظهارنظرهایی پیرامون </ins>«نبود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرایط دموکراتیک </ins>در رقابت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتخاباتی» </ins>از مهم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترین محورهای انتقادی </ins>مطرح شده بود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این فضای </ins>تب آلود سرانجام با سخنان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتقادی برخی </ins>ملتهب تر شد و با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحریک نیروهای </ins>حزب خلق مسلمان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعی دیگر </ins>از گروه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">های </ins>تندرو چپ، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فضای خشنی </ins>را به مدت دو هفته در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی </ins>از شهرها به وجود آورد. به هر حال پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدتی تصمیم </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشکیل </ins>مجلس خبرگان قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی </ins>گرفته شد. در آن زمان به جز چند گروه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رادیکال، </ins>گروه ها و احزاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلی </ins>منتقد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی </ins>حزب توده، نهضت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادی </ins>و ائتلاف گروه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">های </ins>پنج گانه (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منافقین</ins>) خلق جاما و با ارائه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لیست </ins>در انتخابات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرکت کردند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>انتخابات در 12 مرداد 58 برگزار شد. پس از آن مجلس خبرگان در روز 28 مرداد 58 با حضور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">72نماینده </ins>از سراسر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>(از جمله 42 مجتهد) و با قرائت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیام </ins>امام(ره) توسط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هاشمی رفسنجانی کار </ins>خود را آغاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردند</ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جریان تصویب </ins>قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی رویکرد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشه </ins>قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرایی </ins>در رهبران از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شهید بهشتی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوبی </ins>مشهود بود. در باب قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصویب </ins>آن قال و مقال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیاد </ins>بود. عده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ای </ins>با وجود قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی، </ins>مخالف بودند و عده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ای </ins>هم با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محتوای </ins>آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشکل </ins>داشتند. به هر حال، قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی جمهوری اسلامی </ins>توسط مجلس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسی نهایی </ins>و پس از سه ماه شور و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشکیل67 </ins>جلسه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسمی علنی، </ins>در 175 اصل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنظیم </ins>شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شورای </ins>انقلاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی اسلامی </ins>پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکمیل تدوین </ins>قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی </ins>در 20/آبان/1358ش بر اساس مصوبه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ای </ins>، دولت را موظف به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برگزاری </ins>همه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرسی </ins>قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی </ins>نمود. متعاقب آن وزارت کشور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسئولیت این </ins>امر را بر عهده گرفت و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهایت </ins>در 11و12/آذر/1358 قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی </ins>فوق الذکر را به همه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرسی </ins>گذاشت و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهایت این </ins>قانون با 15578956 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رای آری </ins>و 78516 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رای </ins>نه و 111 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رای </ins>باطله به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصویب رسید</ins>( <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدایی،69</ins>)  بر اساس منابع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسمی </ins>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیش </ins>از 98 درصد مردم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشور </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>رفراندوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرکت کردند </ins>( روزنامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیهان، </ins>1-3) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین </ins>تجربه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلفیق </ins>حقوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی جدید </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوانین </ins>فقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعی </ins>در قالب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک حکومت اسلامی </ins>بود. توجه به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادی های </ins>مردم، روح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استبدادستیزی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمرکزگریزی </ins>و استقلال، از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویژگی های </ins>بارز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>قانون بود.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منابع : 1- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">راهنمای </ins>استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بررسی نهائی </ins>قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی جمهوری اسلامی ایران </ins>:ج4:تهران :اداره کل امور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگی </ins>و روابط مجلس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شورای اسلامی </ins>: 13642- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صحیفه </ins>امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خمینی </ins>، ج5 ، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهیه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنظیم </ins>:‌موسسه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تنظیم </ins>و نشر آثار امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خمینی </ins>، تهران ، موسسه چاپ ونشر عروج ، 1378 3-  <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یادنامه دکتر یدالله سحابی، </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش </ins>:‌محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکمان </ins>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیاد فرهنگی </ins>مهندس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهدی </ins>بازرگان ، تهران ، قلم ،‌1377 4- روزنامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کیهان </ins>، مورخه : 14/آذر/13585-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خدایی، </ins>بهمن، همه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرسی های </ins>رژپم شاه، تهران، 1381</div></td></tr> </table>

Setayesh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%88%D9%85_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=14122&oldid=prev 2026-07-27T08:26:13Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «رفراندوم قانون اساسي (12/آذر/1358) داود قاسم پور اواخر سال 1357 قبل از پيروزي انقلاب و به هنگام اقامت امام خميني(ره) در پاريس اولين بارقه هاي تدوين قانون اساسي به ذهن امام(ره) و يارانش متبادر شد. پيش نويس اوليه در همانجا تهيه شد و پس از آن در ايران توسط...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>رفراندوم قانون اساسي (12/آذر/1358) داود قاسم پور اواخر سال 1357 قبل از پيروزي انقلاب و به هنگام اقامت امام خميني(ره) در پاريس اولين بارقه هاي تدوين قانون اساسي به ذهن امام(ره) و يارانش متبادر شد. پيش نويس اوليه در همانجا تهيه شد و پس از آن در ايران توسط جمعيت ها و افراد مختلف مورد نقد و بررسي قرار گرفت. امام(ره) در 15 بهمن 57 در وظايف مرحوم بازرگان و دولت جديد، تشكيل مجلس مؤسسان منتخب مردم براي تصويب قانون اساسي جديد را هم عنوان كردند.(صحيفه امام ج 6 ، 56-58 ) پس از آغاز به كار دولت موقت با تصويب هيأت دولت شوراي عالي طرح هاي انقلاب در تاريخ هشتم فروردين 58 تأسيس و در اساسنامه مصوب اين شورا يكي از وظايف آن تهيه طرح قانون اساسي بر مبناي ضوابط اسلامي و اصول آزادي دانسته شد. ( يادنامه دكتر سحابي ، 341) شرايط سياسي خاص كشور در سال ،58 آرايش موضع گيري گروه هاي سياسي را در دو جبهه مخالف و موافق سامان مي داد. به اين ترتيب قبل از آن كه فعاليت گسترده احزاب و گروه ها موجب صدمه ديدن حضور مستقيم و گسترده مردم در عرصه فعاليت هاي سياسي شود و پيش از آن كه نگراني ها پيرامون بيماري قلبي رهبر انقلاب جدي تر شود، مقدمات آن فراهم مي شد تا نظام نوپاي انقلابي با حمايت مردمي و توان رهبري انقلاب به سوي هدف يعني «جمهوري اسلامي» راهبري شود. در مقابل، اتئلافي از نيروهاي چپ گراي راديكال مسلح و گروه هاي تندرو حامي اقليت هاي قومي و مذهبي در برخي استان هاي مرزي مثل سيستان و بلوچستان و كردستان شكل گرفت كه از ابتداي طرح اين پيشنهاد، با آن مخالفت كرد. اظهارنظرهايي پيرامون «نبود شرايط دموكراتيك در رقابت انتخاباتي» از مهم ترين محورهاي انتقادي مطرح شده بود. اين فضاي تب آلود سرانجام با سخنان انتقادي برخي ملتهب تر شد و با تحريك نيروهاي حزب خلق مسلمان و جمعي ديگر از گروه هاي تندرو چپ، فضاي خشني را به مدت دو هفته در برخي از شهرها به وجود آورد. به هر حال پس از مدتي تصميم به تشكيل مجلس خبرگان قانون اساسي گرفته شد. در آن زمان به جز چند گروه راديكال، گروه ها و احزاب اصلي منتقد يعني حزب توده، نهضت آزادي و ائتلاف گروه هاي پنج گانه (منافقين) خلق جاما و با ارائه ليست در انتخابات شركت كردند. اين انتخابات در 12 مرداد 58 برگزار شد. پس از آن مجلس خبرگان در روز 28 مرداد 58 با حضور 72نماينده از سراسر ايران (از جمله 42 مجتهد) و با قرائت پيام امام(ره) توسط هاشمي رفسنجاني كار خود را آغاز كردند. در جريان تصويب قانون اساسي رويكرد و انديشه قانون گرايي در رهبران از جمله شهيد بهشتي به خوبي مشهود بود. در باب قانون اساسي و تصويب آن قال و مقال زياد بود. عده اي با وجود قانون اساسي، مخالف بودند و عده اي هم با محتواي آن مشكل داشتند. به هر حال، قانون اساسي جمهوري اسلامي توسط مجلس بررسي نهايي و پس از سه ماه شور و تشكيل67 جلسه رسمي علني، در 175 اصل تنظيم شد. شوراي انقلاب اسلامي اسلامي پس از تکميل تدوين قانون اساسي در 20/آبان/1358ش بر اساس مصوبه اي ، دولت را موظف به برگزاري همه پرسي قانون اساسي نمود. متعاقب آن وزارت کشور مسئوليت اين امر را بر عهده گرفت و در نهايت در 11و12/آذر/1358 قانون اساسي فوق الذکر را به همه پرسي گذاشت و در نهايت اين قانون با 15578956 راي آري و 78516 راي نه و 111 راي باطله به تصويب رسيد( خدايي،69) بر اساس منابع رسمي ، بيش از 98 درصد مردم كشور در اين رفراندوم شركت كردند ( روزنامه كيهان، 1-3) اين قانون نخستين تجربه تلفيق حقوق اساسي جديد با قوانين فقه شيعي در قالب يك حكومت اسلامي بود. توجه به آزادي هاي مردم، روح استبدادستيزي و تمركزگريزي و استقلال، از ويژگي هاي بارز اين قانون بود.منابع : 1- راهنماي استفاده از صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسي نهائي قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران :ج4:تهران :اداره کل امور فرهنگي و روابط مجلس شوراي اسلامي : 13642- صحيفه امام خميني ، ج5 ، تهيه و تنظيم :‌موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني ، تهران ، موسسه چاپ ونشر عروج ، 1378 3- يادنامه دكتر يدالله سحابي، به كوشش :‌محمد تركمان ، بنياد فرهنگي مهندس مهدي بازرگان ، تهران ، قلم ،‌1377 4- روزنامه كيهان ، مورخه : 14/آذر/13585-خدايي، بهمن، همه پرسي هاي رژپم شاه، تهران، 1381</div>

Samei