https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B2%D8%A7%D8%A8%D9%84زابل - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T09:17:11Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A7%D8%A8%D9%84&diff=7911&oldid=prevSamei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۷2025-05-10T15:17:14Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l6">خط ۶:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر زابل با مختصات جغرافیایی "45 '29 ْ61 طول شرقی و "30 '01 ْ31 عرض شمالی و ارتفاع 475 متر از سطح دریا<ref> جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 631.</ref>، در فاصله تقریبی 1750 کیلومتری از مرکز استان ([[زاهدان]]) واقع است<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران''''' (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 148.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر زابل با مختصات جغرافیایی "45 '29 ْ61 طول شرقی و "30 '01 ْ31 عرض شمالی و ارتفاع 475 متر از سطح دریا<ref> جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 631.</ref>، در فاصله تقریبی 1750 کیلومتری از مرکز استان ([[زاهدان]]) واقع است<ref>سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران''''' (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 148.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زابل (زابلستان، زاولستان) در دشتی هموار و با آب و هوایی گرم و خشک و با نامهای نصرآباد و نصیبآباد<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 215.</ref>، به دلیل رونق کشاورزی خود روزگاری به انبار غله ایران شهرت داشته<ref>فخاری، غلامرضا. '''''اختلاف دولتین ایران و افغانستان در مورد رود هیرمند'''''. چ1، تهران: وزارت امور خارجه، 1371، ص36.</ref>؛ امّا در حال حاضر به دلیل کاهش میزان بارندگی و نیز کاهش حتی قطع ورودی آب هیرمند از افغانستان به ایران به علت ناامنی و بیثباتی سیاسی در آن کشور و عدم اجرای کامل مفاد آخرین قرارداد تقسیم آب هیرمند بین [[کشور ایران|ایران]] و افغانستان که از 1356ش تاکنون، بدون تجدید نظر در موارد آن، لازم الاجرا اعلام گردیده است<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>. ص76-74.</ref>،تأمین آب لازم برای کشاورزی به سختی انجام میگیرد (← هیرمند).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زابل (زابلستان، زاولستان) در دشتی هموار و با آب و هوایی گرم و خشک و با نامهای نصرآباد و نصیبآباد<ref>چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 215.</ref>، به دلیل رونق کشاورزی خود روزگاری به انبار غله ایران شهرت داشته<ref>فخاری، غلامرضا. '''''اختلاف دولتین ایران و افغانستان در مورد رود هیرمند'''''. چ1، تهران: وزارت امور خارجه، 1371، ص36.</ref>؛ امّا در حال حاضر به دلیل کاهش میزان بارندگی و نیز کاهش حتی قطع ورودی آب هیرمند از افغانستان به ایران به علت ناامنی و بیثباتی سیاسی در آن کشور و عدم اجرای کامل مفاد آخرین قرارداد تقسیم آب هیرمند بین [[کشور ایران|ایران]] و افغانستان که از 1356ش تاکنون، بدون تجدید نظر در موارد آن، لازم الاجرا اعلام گردیده است<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فخاری، غلامرضا</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''اختلاف دولتین ایران و افغانستان در مورد رود هیرمند'''''. چ1، تهران: وزارت امور خارجه، 1371، </ins>ص76-74.</ref>،تأمین آب لازم برای کشاورزی به سختی انجام میگیرد (← <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رود هیرمند|</ins>هیرمند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زابل دارای تاریخی کهن و حتی افسانهای است (= زادگاه رستم). آثار بر جای مانده از گذشته، چون شهر باستانی زرنج، کاخ و آتشکده کوه خواجه، میل یا مناره قاسم آباد زابل و... حاکی از رونق فرهنگ و مدنیت در گذشته این سرزمین است<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395.</ref>.در حدودالعالم (تألیف 372ق) از زابل با نام زابلستان یاد شده<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب.''''' به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: کتابخانه طهوری، 1362، ص105. </ref> و در البلدان (تألیف 278ق / 891م)، زیر عنوان «زرنج» به آن پرداخته شده است<ref>یعقوبی، ابن واضح. (احمد بن ابییعقوب). '''''البلدان'''''. بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1408ق / 1988م، ص 50.</ref>. در نزههالقلوب (تألیف 740ق / 1339م) در شرح زابل آمده است که «زاول ولایتی عریض است و طویل و مملکتی بوده است و دیگر اینکه « زاول شهری بزرگ است و گرمسیر و درو میوه بسیار و شکارگاههای خوب و علفزارهای بسیار دارد»<ref>مستوفی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به کوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 146.</ref>.شهر زابل با شهر مرزی دوست محمدخان (در مرز افغانستان)، دارای حدود 30 کم فاصله و از این رو به لحاظ موقعیت مرزی و ارتباطی دارای اهمیت است. این شهر در 1375ش دارای 100887 تن<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395. </ref> و طبق برآورد انجام گرفته در 1384ش، جمعیتی برابر با 118424 تن را داشته است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</ref><ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 183.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زابل دارای تاریخی کهن و حتی افسانهای است (= زادگاه رستم). آثار بر جای مانده از گذشته، چون شهر باستانی زرنج، کاخ و آتشکده کوه خواجه، میل یا مناره قاسم آباد زابل و... حاکی از رونق فرهنگ و مدنیت در گذشته این سرزمین است<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395.</ref>.در حدودالعالم (تألیف 372ق) از زابل با نام زابلستان یاد شده<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب.''''' به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: کتابخانه طهوری، 1362، ص105. </ref> و در البلدان (تألیف 278ق / 891م)، زیر عنوان «زرنج» به آن پرداخته شده است<ref>یعقوبی، ابن واضح. (احمد بن ابییعقوب). '''''البلدان'''''. بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1408ق / 1988م، ص 50.</ref>. در نزههالقلوب (تألیف 740ق / 1339م) در شرح زابل آمده است که «زاول ولایتی عریض است و طویل و مملکتی بوده است و دیگر اینکه « زاول شهری بزرگ است و گرمسیر و درو میوه بسیار و شکارگاههای خوب و علفزارهای بسیار دارد»<ref>مستوفی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به کوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 146.</ref>.شهر زابل با شهر مرزی دوست محمدخان (در مرز افغانستان)، دارای حدود 30 کم فاصله و از این رو به لحاظ موقعیت مرزی و ارتباطی دارای اهمیت است. این شهر در 1375ش دارای 100887 تن<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395. </ref> و طبق برآورد انجام گرفته در 1384ش، جمعیتی برابر با 118424 تن را داشته است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</ref><ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 183.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان سیستان و بلوچستان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[استان سیستان و بلوچستان]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[زاهدان]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[زاهدان]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[رود هیرمند]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-7377:rev-7911:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A7%D8%A8%D9%84&diff=7377&oldid=prevMaedeh در ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۸2025-05-09T09:28:46Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زابل دارای تاریخی کهن و حتی افسانهای است (= زادگاه رستم). آثار بر جای مانده از گذشته، چون شهر باستانی زرنج، کاخ و آتشکده کوه خواجه، میل یا مناره قاسم آباد زابل و... حاکی از رونق فرهنگ و مدنیت در گذشته این سرزمین است<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395.</ref>.در حدودالعالم (تألیف 372ق) از زابل با نام زابلستان یاد شده<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب.''''' به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: کتابخانه طهوری، 1362، ص105. </ref> و در البلدان (تألیف 278ق / 891م)، زیر عنوان «زرنج» به آن پرداخته شده است<ref>یعقوبی، ابن واضح. (احمد بن ابییعقوب). '''''البلدان'''''. بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1408ق / 1988م، ص 50.</ref>. در نزههالقلوب (تألیف 740ق / 1339م) در شرح زابل آمده است که «زاول ولایتی عریض است و طویل و مملکتی بوده است و دیگر اینکه « زاول شهری بزرگ است و گرمسیر و درو میوه بسیار و شکارگاههای خوب و علفزارهای بسیار دارد»<ref>مستوفی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به کوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 146.</ref>.شهر زابل با شهر مرزی دوست محمدخان (در مرز افغانستان)، دارای حدود 30 کم فاصله و از این رو به لحاظ موقعیت مرزی و ارتباطی دارای اهمیت است. این شهر در 1375ش دارای 100887 تن<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395. </ref> و طبق برآورد انجام گرفته در 1384ش، جمعیتی برابر با 118424 تن را داشته است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</ref><ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 183.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زابل دارای تاریخی کهن و حتی افسانهای است (= زادگاه رستم). آثار بر جای مانده از گذشته، چون شهر باستانی زرنج، کاخ و آتشکده کوه خواجه، میل یا مناره قاسم آباد زابل و... حاکی از رونق فرهنگ و مدنیت در گذشته این سرزمین است<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395.</ref>.در حدودالعالم (تألیف 372ق) از زابل با نام زابلستان یاد شده<ref>'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب.''''' به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: کتابخانه طهوری، 1362، ص105. </ref> و در البلدان (تألیف 278ق / 891م)، زیر عنوان «زرنج» به آن پرداخته شده است<ref>یعقوبی، ابن واضح. (احمد بن ابییعقوب). '''''البلدان'''''. بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1408ق / 1988م، ص 50.</ref>. در نزههالقلوب (تألیف 740ق / 1339م) در شرح زابل آمده است که «زاول ولایتی عریض است و طویل و مملکتی بوده است و دیگر اینکه « زاول شهری بزرگ است و گرمسیر و درو میوه بسیار و شکارگاههای خوب و علفزارهای بسیار دارد»<ref>مستوفی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به کوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 146.</ref>.شهر زابل با شهر مرزی دوست محمدخان (در مرز افغانستان)، دارای حدود 30 کم فاصله و از این رو به لحاظ موقعیت مرزی و ارتباطی دارای اهمیت است. این شهر در 1375ش دارای 100887 تن<ref>بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395. </ref> و طبق برآورد انجام گرفته در 1384ش، جمعیتی برابر با 118424 تن را داشته است<ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</ref><ref>نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 183.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[استان سیستان و بلوچستان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[زاهدان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان سیستان و بلوچستان]]</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زاهدان</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: </ins>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غلامحسین تکمیل همایون</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:جغرافیا</ins>]]</div></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A7%D8%A8%D9%84&diff=7375&oldid=prevMaedeh در ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۷2025-05-09T09:27:32Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>زابل<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>، نام شهرستان و شهری است در شمال شرقی استان مرزی سیستان و بلوچستان.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:شهر سوخته زابل.jpg|بندانگشتی|شهر سوخته </ins>زابل ، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قابل بازیابی از<nowiki/>https://lastsecond.ir/]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زابل، </ins>نام شهرستان و شهری است در شمال شرقی استان مرزی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان سیستان و بلوچستان|</ins>سیستان و بلوچستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>شهرستان زابل<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>برابر آخرین تغییرات تقسیمات کشوری در 1383ش، دارای 6 شهر، 5 بخش و 17 دهستان است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> این شهرستان از غرب با شهرستان نهبندان ([[استان خراسان جنوبی|خراسان جنوبی]])، از جنوب با شهرستان زاهدان و از شرق و شمال با کشور افغانستان، همسایه و دریاچههای هامون صابری (سیستان) و هامون هیرمند در آن واقع است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان زابل برابر آخرین تغییرات تقسیمات کشوری در 1383ش، دارای 6 شهر، 5 بخش و 17 دهستان است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>این شهرستان از غرب با شهرستان نهبندان ([[استان خراسان جنوبی|خراسان جنوبی]])، از جنوب با شهرستان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>زاهدان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و از شرق و شمال با کشور افغانستان، همسایه و دریاچههای هامون صابری (سیستان) و هامون هیرمند در آن واقع است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان نقشهبرداری کشور. '''''نقشه تقسیمات کشوری'''''. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1383.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>شهر زابل<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>با مختصات جغرافیایی "45 '29 ْ61 طول شرقی و "30 '01 ْ31 عرض شمالی و ارتفاع 475 متر از سطح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دریا،</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> در فاصله تقریبی 1750 کیلومتری از مرکز استان (زاهدان) واقع است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر زابل با مختصات جغرافیایی "45 '29 ْ61 طول شرقی و "30 '01 ْ31 عرض شمالی و ارتفاع 475 متر از سطح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دریا</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 631.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </ins>در فاصله تقریبی 1750 کیلومتری از مرکز استان (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>زاهدان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) واقع است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران''''' (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 148.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زابل (زابلستان، زاولستان) در دشتی هموار و با آب و هوایی گرم و خشک و با نامهای نصرآباد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نصیبآباد،</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> به دلیل رونق کشاورزی خود روزگاری به انبار غله ایران شهرت داشته<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>>؛ امّا در حال حاضر به دلیل کاهش میزان بارندگی و نیز کاهش حتی قطع ورودی آب هیرمند از افغانستان به ایران به علت ناامنی و بیثباتی سیاسی در آن کشور و عدم اجرای کامل مفاد آخرین قرارداد تقسیم آب هیرمند بین ایران و افغانستان که از 1356ش تاکنون، بدون تجدید نظر در موارد آن، لازم الاجرا اعلام گردیده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است،</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأمین </del>آب لازم برای کشاورزی به سختی انجام میگیرد (← هیرمند).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زابل (زابلستان، زاولستان) در دشتی هموار و با آب و هوایی گرم و خشک و با نامهای نصرآباد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نصیبآباد</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 215.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </ins>به دلیل رونق کشاورزی خود روزگاری به انبار غله ایران شهرت داشته<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فخاری، غلامرضا. '''''اختلاف دولتین ایران و افغانستان در مورد رود هیرمند'''''. چ1، تهران: وزارت امور خارجه، 1371، ص36.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>>؛ امّا در حال حاضر به دلیل کاهش میزان بارندگی و نیز کاهش حتی قطع ورودی آب هیرمند از افغانستان به ایران به علت ناامنی و بیثباتی سیاسی در آن کشور و عدم اجرای کامل مفاد آخرین قرارداد تقسیم آب هیرمند بین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و افغانستان که از 1356ش تاکنون، بدون تجدید نظر در موارد آن، لازم الاجرا اعلام گردیده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان. ص76-74.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،تأمین </ins>آب لازم برای کشاورزی به سختی انجام میگیرد (← هیرمند).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زابل دارای تاریخی کهن و حتی افسانهای است (= زادگاه رستم). آثار بر جای مانده از گذشته، چون شهر باستانی زرنج، کاخ و آتشکده کوه خواجه، میل یا مناره قاسم آباد زابل و... حاکی از رونق فرهنگ و مدنیت در گذشته این سرزمین است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>حدودالعالم<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>(تألیف 372ق) از زابل با نام زابلستان یاد شده<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>البلدان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>(تألیف 278ق / 891م)، زیر عنوان «زرنج» به آن پرداخته شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>نزههالقلوب<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>(تألیف 740ق / 1339م) در شرح زابل آمده است که «زاول ولایتی عریض است و طویل و مملکتی بوده است و دیگر اینکه « زاول شهری بزرگ است و گرمسیر و درو میوه بسیار و شکارگاههای خوب و علفزارهای بسیار دارد»<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> شهر زابل با شهر مرزی دوست محمدخان (در مرز افغانستان)، دارای حدود 30 کم فاصله و از این رو به لحاظ موقعیت مرزی و ارتباطی دارای اهمیت است. این شهر در 1375ش دارای 100887 تن<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> و طبق برآورد انجام گرفته در 1384ش، جمعیتی برابر با 118424 تن را داشته است.<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>زابل دارای تاریخی کهن و حتی افسانهای است (= زادگاه رستم). آثار بر جای مانده از گذشته، چون شهر باستانی زرنج، کاخ و آتشکده کوه خواجه، میل یا مناره قاسم آباد زابل و... حاکی از رونق فرهنگ و مدنیت در گذشته این سرزمین است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>در حدودالعالم (تألیف 372ق) از زابل با نام زابلستان یاد شده<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب.''''' به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: کتابخانه طهوری، 1362، ص105. </ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> و در البلدان (تألیف 278ق / 891م)، زیر عنوان «زرنج» به آن پرداخته شده است<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعقوبی، ابن واضح. (احمد بن ابییعقوب). '''''البلدان'''''. بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1408ق / 1988م، ص 50.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در نزههالقلوب (تألیف 740ق / 1339م) در شرح زابل آمده است که «زاول ولایتی عریض است و طویل و مملکتی بوده است و دیگر اینکه « زاول شهری بزرگ است و گرمسیر و درو میوه بسیار و شکارگاههای خوب و علفزارهای بسیار دارد»<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستوفی، حمدالله. '''''نزهه القلوب'''''. به کوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 146.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>شهر زابل با شهر مرزی دوست محمدخان (در مرز افغانستان)، دارای حدود 30 کم فاصله و از این رو به لحاظ موقعیت مرزی و ارتباطی دارای اهمیت است. این شهر در 1375ش دارای 100887 تن<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395. </ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> و طبق برآورد انجام گرفته در 1384ش، جمعیتی برابر با 118424 تن را داشته است<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><ref>مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</ref></ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 183.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. </del> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1383.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. سازمان نقشهبرداری کشور. '''''نقشه تقسیمات کشوری'''''. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برنامهریزی کشور)، 1383.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان سیستان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلوچستان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 631.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[زاهدان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. سازمان حمل و نقل و پایانههای کشور (وزارت راه و ترابری). '''''اطلس جادههای ایران''''' (ویرایش دوم). تهران: همشهری، 1380، ص 148.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 215.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. فخاری، غلامرضا. '''''اختلاف دولتین ایران و افغانستان در مورد رود هیرمند'''''. چ1، تهران: وزارت امور خارجه، 1371، ص36.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. همان. ص76-74.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9. '''''حدودالعالم من المشرق الی المغرب.''''' به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: کتابخانه طهوری، 1362، ص105. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10. یعقوبی، ابن واضح. (احمد بن ابییعقوب). '''''البلدان'''''. بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1408ق / 1988م، ص 50.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11. مستوفی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به کوشش گای لسترنج، لیدن: بریل، 1333ق/1915م، ص 146.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12. بیات، عزیزالله. '''''کلیات جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران'''''. چ 1، تهران: امیرکبیر، 1367، ص 395. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">13. نورالهی، طه. '''''توزیع و طبقهبندی جمعیت شهرهای ایران در سرشماریهای 75-1335'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 183.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">14. مرکز آمار ایران. '''''بازسازی و برآورد جمعیت شهرستانهای کشور بر اساس محدوده سال 1380'''''. تهران: مرکز آمار ایران (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص 132.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غلامحسین تکمیل همایون</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A7%D8%A8%D9%84&diff=7026&oldid=prevSamei در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۰۷2025-05-08T00:07:57Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A7%D8%A8%D9%84&diff=7026&oldid=1016">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A7%D8%A8%D9%84&diff=1016&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''زابل'''، نام شهرستان و شهري است در شمال شرقي استان مرزي سيستان و بلوچستان. '''شهرستان زابل''' برابر آخرين تغييرات تقسيمات كشوري در 1383ش، داراي 6 شهر، 5 بخش و 17 دهستان است.<sup>1</sup> اين شهرستان از غرب با شهرستان نهبندان (خراسان جنوبي)، از جنوب با شهرست...» ایجاد کرد2024-08-14T18:55:23Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''زابل'''، نام شهرستان و شهري است در شمال شرقي استان مرزي سيستان و بلوچستان. '''شهرستان زابل''' برابر آخرين تغييرات تقسيمات كشوري در 1383ش، داراي 6 شهر، 5 بخش و 17 دهستان است.<sup>1</sup> اين شهرستان از غرب با شهرستان نهبندان (خراسان جنوبي)، از جنوب با شهرست...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''زابل'''، نام شهرستان و شهري است در شمال شرقي استان مرزي سيستان و بلوچستان.<br />
<br />
'''شهرستان زابل''' برابر آخرين تغييرات تقسيمات كشوري در 1383ش، داراي 6 شهر، 5 بخش و 17 دهستان است.<sup>1</sup> اين شهرستان از غرب با شهرستان نهبندان (خراسان جنوبي)، از جنوب با شهرستان زاهدان و از شرق و شمال با كشور افغانستان، همسايه و درياچههاي هامون صابري (سيستان) و هامون هيرمند در آن واقع است.<sup>2</sup> <br />
<br />
'''شهر زابل''' با مختصات جغرافيايي "45 '29 ْ61 طول شرقي و "30 '01 ْ31 عرض شمالي و ارتفاع 475 متر از سطح دريا،<sup>3</sup> در فاصلة تقريبي 1750 كيلومتري از مركز استان (زاهدان) واقع است.<sup>4</sup> <br />
<br />
زابل (زابلستان، زاولستان) در دشتي هموار و با آب و هوايي گرم و خشك و با نامهاي نصرآباد و نصيبآباد،<sup>5</sup> به دليل رونق كشاورزي خود روزگاري به انبار غلة ايران شهرت داشته<sup>6</sup>؛ امّا در حال حاضر به دليل كاهش ميزان بارندگي و نيز كاهش حتي قطع ورودي آب هيرمند از افغانستان به ايران به علت ناامني و بيثباتي سياسي در آن كشور و عدم اجراي كامل مفاد آخرين قرارداد تقسيم آب هيرمند بين ايران و افغانستان كه از 1356ش تاكنون، بدون تجديد نظر در موارد آن، لازم الاجرا اعلام گرديده است،<sup>7</sup> تأمين آب لازم براي كشاورزي به سختي انجام ميگيرد (← هيرمند).<br />
<br />
زابل داراي تاريخي كهن و حتي افسانهاي است (= زادگاه رستم). آثار بر جاي مانده از گذشته، چون شهر باستاني زرنج، كاخ و آتشكدة كوه خواجه، ميل يا منارة قاسم آباد زابل و... حاكي از رونق فرهنگ و مدنيت در گذشتة اين سرزمين است.<sup>8</sup> در ''حدودالعالم'' (تأليف 372ق) از زابل با نام زابلستان ياد شده<sup>9</sup> و در ''البلدان'' (تأليف 278ق / 891م)، زير عنوان «زرنج» به آن پرداخته شده است.<sup>10</sup> در ''نزهةالقلوب'' (تأليف 740ق / 1339م) در شرح زابل آمده است كه «زاول ولايتي عريض است و طويل و مملكتي بوده است و ديگر اينكه « زاول شهري بزرگ است و گرمسير و درو ميوه بسيار و شكارگاههاي خوب و علفزارهاي بسيار دارد».<sup>11</sup> شهر زابل با شهر مرزي دوست محمدخان (در مرز افغانستان)، داراي حدود 30 كم فاصله و از اين رو به لحاظ موقعيت مرزي و ارتباطي داراي اهميت است. اين شهر در 1375ش داراي 100887 تن<sup>12</sup> و طبق برآورد انجام گرفته در 1384ش، جمعيتي برابر با 118424 تن را داشته است.<sup>13</sup> <br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. دفتر تقسيمات كشوري'''''. نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري'''''. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383.<br />
<br />
2. سازمان نقشهبرداري كشور. '''''نقشة تقسيمات كشوري'''''. تهران: سازمان نقشهبرداري كشور (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1383.<br />
<br />
3. جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران'''''. ج 3، ''دايرةالمعارف جغرافيايي ايران''، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 631.<br />
<br />
4. سازمان حمل و نقل و پايانههاي كشور (وزارت راه و ترابري). '''''اطلس جادههاي ايران''''' (ويرايش دوم). تهران: همشهري، 1380، ص 148.<br />
<br />
5. چكنگي، عليرضا. '''''فرهنگنامة تطبيقي نامهاي قديم و جديد مكانهاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنياد پژوهشهاي اسلامي، 1378، ص 215.<br />
<br />
6. فخاري، غلامرضا. '''''اختلاف دولتين ايران و افغانستان در مورد رود هيرمند'''''. چ1، تهران: وزارت امور خارجه، 1371، ص36.<br />
<br />
7. همان. ص76-74.<br />
<br />
8. بيات، عزيزالله. '''''كليات جغرافياي طبيعي و تاريخي ايران'''''. چ 1، تهران: اميركبير، 1367، ص 395.<br />
<br />
9. '''''حدودالعالم من المشرق الي المغرب.''''' به كوشش دكتر منوچهر ستوده، تهران: كتابخانة طهوري، 1362، ص105. <br />
<br />
10. يعقوبي، ابن واضح. (احمد بن ابييعقوب). '''''البلدان'''''. بيروت: دار احياء التراث العربي، 1408ق / 1988م، ص 50.<br />
<br />
11. مستوفي، حمدالله. '''''نزهةالقلوب'''''. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 146.<br />
<br />
12. بيات، عزيزالله. '''''كليات جغرافياي طبيعي و تاريخي ايران'''''. چ 1، تهران: اميركبير، 1367، ص 395. <br />
<br />
13. نورالهي، طه. '''''توزيع و طبقهبندي جمعيت شهرهاي ايران در سرشماريهاي 75-1335'''''. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 183.<br />
<br />
14. مركز آمار ايران. '''''بازسازي و برآورد جمعيت شهرستانهاي كشور بر اساس محدودة سال 1380'''''. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 132.<br />
<br />
<br />
غلامحسین تکمیل همایون</div>Samei