زاینده رود - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Maedeh: /* نیز نگاه کنید به */

2025-05-12T09:11:25Z

نیز نگاه کنید به

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۱
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	غلامحسین تکمیل همایون		غلامحسین تکمیل همایون
	[[~~index.php?title=~~رده:جغرافیا]]		[[رده:جغرافیا]]

Maedeh در ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۱

2025-05-11T17:21:36Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۲۱
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:زاینده رود.jpg\|بندانگشتی\|زاینده رود ، قابل بازیابی از https://www.hamshahrionline.ir/]]		[[پرونده:زاینده رود.jpg\|بندانگشتی\|زاینده رود ، قابل بازیابی از https://www.hamshahrionline.ir/]]
	زاینده رود، مهم‌ترین و پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز گاو‌خونی، واقع در [[استان اصفهان]]. زاینده رود که از [[زرد کوه\|زردکوه]] بختیاری سرچشمه می‌گیرد، یکی از مهم‌ترین رودهای ایران و همچنین پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز مرکزی [[کشور ایران\|ایران]] نیز به شمار می‌آید. حجم متوسط جریان سالانه این رود به حدود یک میلیارد م3 می‌رسد. آب این رودخانه عمدتاً از برف‌هایی است که در فصول سرد سال می‌بارد<ref>نجفی‌کانی، علی‌اکبر. '''''مقدمه‌ای بر جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: 1381، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ص63.</ref>. سرچشمه این رود در ارتفاع 2200 متر، ریزآبه چم‌در و آب‌زری است که همراه با آب تونل کوهرنگ واقع در کوه «کارکنان» دهستان پشتکوه موگوئی، شهرستان فریدن، در 64 کیلومتری جنوب باختری داران سرچشمه می‌گیرد. جریان آب زاینده‌رود، پس از عبور از دریاچه سد زاینده‌ رود به سوی جنوب سرازیر شده و به دهستان چادگان وارد می‌شود. این رود پس از طی مسافتی حدود 405 کم و گذر از بسیاری از روستاها و شهرهای [[استان اصفهان]]، سرانجام در جنوب کوه‌ سیاه، واقع در 123 کیلومتری خاور جنوبی [[اصفهان]] و 29 کیلومتری خاور جنوبی شهر «ورزنه» به باتلاق گاوخونی می‌ریزد<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج2، '''''رودها و رودنامه ایران'''''. چ2، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص249-247.</ref>. شیب متوسط زاینده‌ رود 3/0 درصد و وسعت حوضه آبگیر آن حدود 27100 کمـ است<ref~~>'''''همان'''''. همان‌جا.<~~/~~ref~~>.در منابع تاریخی از زاینده ‌رود با نام‌های مختلفی چون «زرن‌ رود»، «زرند رود»، «زرین‌ رود»، «زند رود»، «زنده ‌رود»، «زن‌ رود» و... یاد شده، از جمله مؤلف حدود العالم در وصف شهر سپاهان ([[اصفهان]])، اشاره به رودی دارد که بی‌تردید همان زاینده رود است: «[سپاهان] شهری خرم است و بسیار نعمت‌ ... اندر جبال، و او را رودیست کی آنرا زرن رود خوانند کی اندر کشت و برز او بکار شود...‌»<ref>'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص140.</ref>.امّا [[حمدالله مستوفی]] قزوینی از زاینده رود با نام زنده رود یاد می‌کند<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی، چ1، تهران: 1381، گیتاشناسی، ص90، 92، 93.</ref>.		زاینده رود، مهم‌ترین و پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز گاو‌خونی، واقع در [[استان اصفهان]]. زاینده رود که از [[زرد کوه\|زردکوه]] بختیاری سرچشمه می‌گیرد، یکی از مهم‌ترین رودهای ایران و همچنین پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز مرکزی [[کشور ایران\|ایران]] نیز به شمار می‌آید. حجم متوسط جریان سالانه این رود به حدود یک میلیارد م3 می‌رسد. آب این رودخانه عمدتاً از برف‌هایی است که در فصول سرد سال می‌بارد<ref>نجفی‌کانی، علی‌اکبر. '''''مقدمه‌ای بر جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: 1381، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ص63.</ref>. سرچشمه این رود در ارتفاع 2200 متر، ریزآبه چم‌در و آب‌زری است که همراه با آب تونل کوهرنگ واقع در کوه «کارکنان» دهستان پشتکوه موگوئی، شهرستان فریدن، در 64 کیلومتری جنوب باختری داران سرچشمه می‌گیرد. جریان آب زاینده‌رود، پس از عبور از دریاچه سد زاینده‌ رود به سوی جنوب سرازیر شده و به دهستان چادگان وارد می‌شود. این رود پس از طی مسافتی حدود 405 کم و گذر از بسیاری از روستاها و شهرهای [[استان اصفهان]]، سرانجام در جنوب کوه‌ سیاه، واقع در 123 کیلومتری خاور جنوبی [[اصفهان]] و 29 کیلومتری خاور جنوبی شهر «ورزنه» به باتلاق گاوخونی می‌ریزد<ref name=":0">جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج2، '''''رودها و رودنامه ایران'''''. چ2، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص249-247.</ref>. شیب متوسط زاینده‌ رود 3/0 درصد و وسعت حوضه آبگیر آن حدود 27100 کمـ است<ref name=":0" />.در منابع تاریخی از زاینده ‌رود با نام‌های مختلفی چون «زرن‌ رود»، «زرند رود»، «زرین‌ رود»، «زند رود»، «زنده ‌رود»، «زن‌ رود» و... یاد شده، از جمله مؤلف حدود العالم در وصف شهر سپاهان ([[اصفهان]])، اشاره به رودی دارد که بی‌تردید همان زاینده رود است: «[سپاهان] شهری خرم است و بسیار نعمت‌ ... اندر جبال، و او را رودیست کی آنرا زرن رود خوانند کی اندر کشت و برز او بکار شود...‌»<ref>'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص140.</ref>.امّا [[حمدالله مستوفی]] قزوینی از زاینده رود با نام زنده رود یاد می‌کند<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی، چ1، تهران: 1381، گیتاشناسی، ص90، 92، 93.</ref>.

	درباره ادامه مسیر زاینده رود، گای لسترنج می‌نویسد: طبق یک عقیده عمومی، که ابن خرداد به در قرن سوم نیز آن را ذکر کرده است، این رودخانه پس از فرو رفتن در باتلاق گاوخونی، دوباره در شصت فرسخی آن باتلاق در [[کرمان]] ظاهر می‌شود و آن‌گاه به دریا می‌ریزد؛ امّا لسترنج به نقل از [[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید که «این روایت ضعیف می‌نماید زیرا که از گاوخونی تا [[کرمان]] زمین‌های سخت و جبال محکم در میان است و ممری در زیرزمین که چندان آب درو روان تواند شد متعذر بود و زمین [[کرمان]] بلندتر از زمین گاوخونی است و...»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص224.</ref>. عبور زاینده رود در دشت‌های حاصلخیز استان که خود محصول آبرفت این رود است، موجب رونق کشاورزی و توسعه زندگی شهر در منطقه شده است. شهر پرآوازه [[اصفهان]] خود مدیون زاینده رود است و عظمت و حیات تاریخی خود را از آن دارد. دریاچه سد زاینده رود در شهر چادگان، یکی از مناطق دیدنی و از مراکز گردشگری استان و به لحاظ تأمین آب و تولید انرژی برق، دارای اهمیت بسیاری است. در سال‌های اخیر انحراف آب از سر شاخه‌های [[رود کارون\|کارون]] از طریق تونل‌های انتقال آب کوهرنگ، موجب تقویت میانگین آب‌دهی این رود و در نتیجه امکان صدور آب از طریق کانال‌های مصنوعی به شهرهای [[یزد]] و [[کاشان]] را فراهم کرده است<ref>سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی'''''. جغرافیای استان اصفهان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص26-19.</ref>.		درباره ادامه مسیر زاینده رود، گای لسترنج می‌نویسد: طبق یک عقیده عمومی، که ابن خرداد به در قرن سوم نیز آن را ذکر کرده است، این رودخانه پس از فرو رفتن در باتلاق گاوخونی، دوباره در شصت فرسخی آن باتلاق در [[کرمان]] ظاهر می‌شود و آن‌گاه به دریا می‌ریزد؛ امّا لسترنج به نقل از [[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید که «این روایت ضعیف می‌نماید زیرا که از گاوخونی تا [[کرمان]] زمین‌های سخت و جبال محکم در میان است و ممری در زیرزمین که چندان آب درو روان تواند شد متعذر بود و زمین [[کرمان]] بلندتر از زمین گاوخونی است و...»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص224.</ref>. عبور زاینده رود در دشت‌های حاصلخیز استان که خود محصول آبرفت این رود است، موجب رونق کشاورزی و توسعه زندگی شهر در منطقه شده است. شهر پرآوازه [[اصفهان]] خود مدیون زاینده رود است و عظمت و حیات تاریخی خود را از آن دارد. دریاچه سد زاینده رود در شهر چادگان، یکی از مناطق دیدنی و از مراکز گردشگری استان و به لحاظ تأمین آب و تولید انرژی برق، دارای اهمیت بسیاری است. در سال‌های اخیر انحراف آب از سر شاخه‌های [[رود کارون\|کارون]] از طریق تونل‌های انتقال آب کوهرنگ، موجب تقویت میانگین آب‌دهی این رود و در نتیجه امکان صدور آب از طریق کانال‌های مصنوعی به شهرهای [[یزد]] و [[کاشان]] را فراهم کرده است<ref>سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی'''''. جغرافیای استان اصفهان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص26-19.</ref>.
خط ۲۱:		خط ۲۱:
	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	غلامحسین تکمیل همایون		غلامحسین تکمیل همایون
	[[رده:جغرافیا]]		[[index.php?title=رده:جغرافیا]]

Samei در ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۱

2025-05-10T15:31:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۱
خط ۱:		خط ۱:
	[[پرونده:زاینده رود.jpg\|بندانگشتی\|زاینده رود ، قابل بازیابی از https://www.hamshahrionline.ir/]]		[[پرونده:زاینده رود.jpg\|بندانگشتی\|زاینده رود ، قابل بازیابی از https://www.hamshahrionline.ir/]]
	زاینده رود، مهم‌ترین و پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز گاو‌خونی، واقع در [[استان اصفهان]]. زاینده رود که از [[زرد کوه\|زردکوه]] بختیاری سرچشمه می‌گیرد، یکی از مهم‌ترین رودهای ایران و همچنین پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز مرکزی [[کشور ایران\|ایران]] نیز به شمار می‌آید. حجم متوسط جریان سالانه این رود به حدود یک میلیارد م3 می‌رسد. آب این رودخانه عمدتاً از برف‌هایی است که در فصول سرد سال می‌بارد<ref>نجفی‌کانی، علی‌اکبر. '''''مقدمه‌ای بر جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: 1381، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ص63.</ref>. سرچشمه این رود در ارتفاع 2200 متر، ریزآبه چم‌در و آب‌زری است که همراه با آب تونل کوهرنگ واقع در کوه «کارکنان» دهستان پشتکوه موگوئی، شهرستان فریدن، در 64 کیلومتری جنوب باختری داران سرچشمه می‌گیرد. جریان آب زاینده‌رود، پس از عبور از دریاچه سد زاینده‌ رود به سوی جنوب سرازیر شده و به دهستان چادگان وارد می‌شود. این رود پس از طی مسافتی حدود 405 کم و گذر از بسیاری از روستاها و شهرهای [[استان اصفهان]]، سرانجام در جنوب کوه‌ سیاه، واقع در 123 کیلومتری خاور جنوبی اصفهان و 29 کیلومتری خاور جنوبی شهر «ورزنه» به باتلاق گاوخونی می‌ریزد<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج2، '''''رودها و رودنامه ایران'''''. چ2، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص249-247.</ref>. شیب متوسط زاینده‌ رود 3/0 درصد و وسعت حوضه آبگیر آن حدود 27100 کمـ است<ref>'''''همان'''''. همان‌جا.</ref>.در منابع تاریخی از زاینده ‌رود با نام‌های مختلفی چون «زرن‌ رود»، «زرند رود»، «زرین‌ رود»، «زند رود»، «زنده ‌رود»، «زن‌ رود» و... یاد شده، از جمله مؤلف حدود العالم در وصف شهر سپاهان (اصفهان)، اشاره به رودی دارد که بی‌تردید همان زاینده رود است: «[سپاهان] شهری خرم است و بسیار نعمت‌ ... اندر جبال، و او را رودیست کی آنرا زرن رود خوانند کی اندر کشت و برز او بکار شود...‌»<ref>'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص140.</ref>.امّا [[حمدالله مستوفی]] قزوینی از زاینده رود با نام زنده رود یاد می‌کند<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی، چ1، تهران: 1381، گیتاشناسی، ص90، 92، 93.</ref>.		زاینده رود، مهم‌ترین و پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز گاو‌خونی، واقع در [[استان اصفهان]]. زاینده رود که از [[زرد کوه\|زردکوه]] بختیاری سرچشمه می‌گیرد، یکی از مهم‌ترین رودهای ایران و همچنین پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز مرکزی [[کشور ایران\|ایران]] نیز به شمار می‌آید. حجم متوسط جریان سالانه این رود به حدود یک میلیارد م3 می‌رسد. آب این رودخانه عمدتاً از برف‌هایی است که در فصول سرد سال می‌بارد<ref>نجفی‌کانی، علی‌اکبر. '''''مقدمه‌ای بر جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: 1381، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ص63.</ref>. سرچشمه این رود در ارتفاع 2200 متر، ریزآبه چم‌در و آب‌زری است که همراه با آب تونل کوهرنگ واقع در کوه «کارکنان» دهستان پشتکوه موگوئی، شهرستان فریدن، در 64 کیلومتری جنوب باختری داران سرچشمه می‌گیرد. جریان آب زاینده‌رود، پس از عبور از دریاچه سد زاینده‌ رود به سوی جنوب سرازیر شده و به دهستان چادگان وارد می‌شود. این رود پس از طی مسافتی حدود 405 کم و گذر از بسیاری از روستاها و شهرهای [[استان اصفهان]]، سرانجام در جنوب کوه‌ سیاه، واقع در 123 کیلومتری خاور جنوبی [[اصفهان]] و 29 کیلومتری خاور جنوبی شهر «ورزنه» به باتلاق گاوخونی می‌ریزد<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج2، '''''رودها و رودنامه ایران'''''. چ2، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص249-247.</ref>. شیب متوسط زاینده‌ رود 3/0 درصد و وسعت حوضه آبگیر آن حدود 27100 کمـ است<ref>'''''همان'''''. همان‌جا.</ref>.در منابع تاریخی از زاینده ‌رود با نام‌های مختلفی چون «زرن‌ رود»، «زرند رود»، «زرین‌ رود»، «زند رود»، «زنده ‌رود»، «زن‌ رود» و... یاد شده، از جمله مؤلف حدود العالم در وصف شهر سپاهان ([[اصفهان]])، اشاره به رودی دارد که بی‌تردید همان زاینده رود است: «[سپاهان] شهری خرم است و بسیار نعمت‌ ... اندر جبال، و او را رودیست کی آنرا زرن رود خوانند کی اندر کشت و برز او بکار شود...‌»<ref>'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص140.</ref>.امّا [[حمدالله مستوفی]] قزوینی از زاینده رود با نام زنده رود یاد می‌کند<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی، چ1، تهران: 1381، گیتاشناسی، ص90، 92، 93.</ref>.

	درباره ادامه مسیر زاینده رود، گای لسترنج می‌نویسد: طبق یک عقیده عمومی، که ابن خرداد به در قرن سوم نیز آن را ذکر کرده است، این رودخانه پس از فرو رفتن در باتلاق گاوخونی، دوباره در شصت فرسخی آن باتلاق در [[کرمان]] ظاهر می‌شود و آن‌گاه به دریا می‌ریزد؛ امّا لسترنج به نقل از [[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید که «این روایت ضعیف می‌نماید زیرا که از گاوخونی تا [[کرمان]] زمین‌های سخت و جبال محکم در میان است و ممری در زیرزمین که چندان آب درو روان تواند شد متعذر بود و زمین [[کرمان]] بلندتر از زمین گاوخونی است و...»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص224.</ref>. عبور زاینده رود در دشت‌های حاصلخیز استان که خود محصول آبرفت این رود است، موجب رونق کشاورزی و توسعه زندگی شهر در منطقه شده است. شهر پرآوازه [[اصفهان]] خود مدیون زاینده رود است و عظمت و حیات تاریخی خود را از آن دارد. دریاچه سد زاینده رود در شهر چادگان، یکی از مناطق دیدنی و از مراکز گردشگری استان و به لحاظ تأمین آب و تولید انرژی برق، دارای اهمیت بسیاری است. در سال‌های اخیر انحراف آب از سر شاخه‌های کارون از طریق تونل‌های انتقال آب کوهرنگ، موجب تقویت میانگین آب‌دهی این رود و در نتیجه امکان صدور آب از طریق کانال‌های مصنوعی به شهرهای [[یزد]] و [[کاشان]] را فراهم کرده است<ref>سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی'''''. جغرافیای استان اصفهان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص26-19.</ref>.		درباره ادامه مسیر زاینده رود، گای لسترنج می‌نویسد: طبق یک عقیده عمومی، که ابن خرداد به در قرن سوم نیز آن را ذکر کرده است، این رودخانه پس از فرو رفتن در باتلاق گاوخونی، دوباره در شصت فرسخی آن باتلاق در [[کرمان]] ظاهر می‌شود و آن‌گاه به دریا می‌ریزد؛ امّا لسترنج به نقل از [[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید که «این روایت ضعیف می‌نماید زیرا که از گاوخونی تا [[کرمان]] زمین‌های سخت و جبال محکم در میان است و ممری در زیرزمین که چندان آب درو روان تواند شد متعذر بود و زمین [[کرمان]] بلندتر از زمین گاوخونی است و...»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص224.</ref>. عبور زاینده رود در دشت‌های حاصلخیز استان که خود محصول آبرفت این رود است، موجب رونق کشاورزی و توسعه زندگی شهر در منطقه شده است. شهر پرآوازه [[اصفهان]] خود مدیون زاینده رود است و عظمت و حیات تاریخی خود را از آن دارد. دریاچه سد زاینده رود در شهر چادگان، یکی از مناطق دیدنی و از مراکز گردشگری استان و به لحاظ تأمین آب و تولید انرژی برق، دارای اهمیت بسیاری است. در سال‌های اخیر انحراف آب از سر شاخه‌های [[رود کارون\|کارون]] از طریق تونل‌های انتقال آب کوهرنگ، موجب تقویت میانگین آب‌دهی این رود و در نتیجه امکان صدور آب از طریق کانال‌های مصنوعی به شهرهای [[یزد]] و [[کاشان]] را فراهم کرده است<ref>سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی'''''. جغرافیای استان اصفهان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص26-19.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%AE%D8%B2%D8%B1~~ دریای خزر]		* [[دریاچه خزر\|دریای خزر]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3~~ خلیج فارس]		* [[خلیج فارس]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%87~~ دریاچه اورمیه]		* [[دریاچه ارومیه\|دریاچه اورمیه]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%86%D9%85%DA%A9~~ دریاچه نمک]		* [[دریاچه نمک]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF_%D8%B1%D9%88%D8%AF~~ سفید رود]		* [[سفید رود]]
	* [~~https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%AF~~ اروندرود]		* [[اروندرود]]
	* [https://iranology-e.ir/%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%AF زاینده رود]
	* [https://iranology-e.ir/%D9%87%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86_%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 جازموریان]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==

Maedeh در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۹

2025-05-09T13:29:01Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۹
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:زاینده رود.jpg\|بندانگشتی\|زاینده رود ، قابل بازیابی از https://www.hamshahrionline.ir/]]
	زاینده رود، مهم‌ترین و پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز گاو‌خونی، واقع در [[استان اصفهان]]. زاینده رود که از [[زرد کوه\|زردکوه]] بختیاری سرچشمه می‌گیرد، یکی از مهم‌ترین رودهای ایران و همچنین پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز مرکزی [[کشور ایران\|ایران]] نیز به شمار می‌آید. حجم متوسط جریان سالانه این رود به حدود یک میلیارد م3 می‌رسد. آب این رودخانه عمدتاً از برف‌هایی است که در فصول سرد سال می‌بارد<ref>نجفی‌کانی، علی‌اکبر. '''''مقدمه‌ای بر جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: 1381، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ص63.</ref>. سرچشمه این رود در ارتفاع 2200 متر، ریزآبه چم‌در و آب‌زری است که همراه با آب تونل کوهرنگ واقع در کوه «کارکنان» دهستان پشتکوه موگوئی، شهرستان فریدن، در 64 کیلومتری جنوب باختری داران سرچشمه می‌گیرد. جریان آب زاینده‌رود، پس از عبور از دریاچه سد زاینده‌ رود به سوی جنوب سرازیر شده و به دهستان چادگان وارد می‌شود. این رود پس از طی مسافتی حدود 405 کم و گذر از بسیاری از روستاها و شهرهای [[استان اصفهان]]، سرانجام در جنوب کوه‌ سیاه، واقع در 123 کیلومتری خاور جنوبی اصفهان و 29 کیلومتری خاور جنوبی شهر «ورزنه» به باتلاق گاوخونی می‌ریزد<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج2، '''''رودها و رودنامه ایران'''''. چ2، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص249-247.</ref>. شیب متوسط زاینده‌ رود 3/0 درصد و وسعت حوضه آبگیر آن حدود 27100 کمـ است<ref>'''''همان'''''. همان‌جا.</ref>.در منابع تاریخی از زاینده ‌رود با نام‌های مختلفی چون «زرن‌ رود»، «زرند رود»، «زرین‌ رود»، «زند رود»، «زنده ‌رود»، «زن‌ رود» و... یاد شده، از جمله مؤلف حدود العالم در وصف شهر سپاهان (اصفهان)، اشاره به رودی دارد که بی‌تردید همان زاینده رود است: «[سپاهان] شهری خرم است و بسیار نعمت‌ ... اندر جبال، و او را رودیست کی آنرا زرن رود خوانند کی اندر کشت و برز او بکار شود...‌»<ref>'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص140.</ref>.امّا [[حمدالله مستوفی]] قزوینی از زاینده رود با نام زنده رود یاد می‌کند<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی، چ1، تهران: 1381، گیتاشناسی، ص90، 92، 93.</ref>.		زاینده رود، مهم‌ترین و پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز گاو‌خونی، واقع در [[استان اصفهان]]. زاینده رود که از [[زرد کوه\|زردکوه]] بختیاری سرچشمه می‌گیرد، یکی از مهم‌ترین رودهای ایران و همچنین پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز مرکزی [[کشور ایران\|ایران]] نیز به شمار می‌آید. حجم متوسط جریان سالانه این رود به حدود یک میلیارد م3 می‌رسد. آب این رودخانه عمدتاً از برف‌هایی است که در فصول سرد سال می‌بارد<ref>نجفی‌کانی، علی‌اکبر. '''''مقدمه‌ای بر جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: 1381، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ص63.</ref>. سرچشمه این رود در ارتفاع 2200 متر، ریزآبه چم‌در و آب‌زری است که همراه با آب تونل کوهرنگ واقع در کوه «کارکنان» دهستان پشتکوه موگوئی، شهرستان فریدن، در 64 کیلومتری جنوب باختری داران سرچشمه می‌گیرد. جریان آب زاینده‌رود، پس از عبور از دریاچه سد زاینده‌ رود به سوی جنوب سرازیر شده و به دهستان چادگان وارد می‌شود. این رود پس از طی مسافتی حدود 405 کم و گذر از بسیاری از روستاها و شهرهای [[استان اصفهان]]، سرانجام در جنوب کوه‌ سیاه، واقع در 123 کیلومتری خاور جنوبی اصفهان و 29 کیلومتری خاور جنوبی شهر «ورزنه» به باتلاق گاوخونی می‌ریزد<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج2، '''''رودها و رودنامه ایران'''''. چ2، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص249-247.</ref>. شیب متوسط زاینده‌ رود 3/0 درصد و وسعت حوضه آبگیر آن حدود 27100 کمـ است<ref>'''''همان'''''. همان‌جا.</ref>.در منابع تاریخی از زاینده ‌رود با نام‌های مختلفی چون «زرن‌ رود»، «زرند رود»، «زرین‌ رود»، «زند رود»، «زنده ‌رود»، «زن‌ رود» و... یاد شده، از جمله مؤلف حدود العالم در وصف شهر سپاهان (اصفهان)، اشاره به رودی دارد که بی‌تردید همان زاینده رود است: «[سپاهان] شهری خرم است و بسیار نعمت‌ ... اندر جبال، و او را رودیست کی آنرا زرن رود خوانند کی اندر کشت و برز او بکار شود...‌»<ref>'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص140.</ref>.امّا [[حمدالله مستوفی]] قزوینی از زاینده رود با نام زنده رود یاد می‌کند<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی، چ1، تهران: 1381، گیتاشناسی، ص90، 92، 93.</ref>.

	درباره ادامه مسیر زاینده رود، گای لسترنج می‌نویسد: طبق یک عقیده عمومی، که ابن خرداد به در قرن سوم نیز آن را ذکر کرده است، این رودخانه پس از فرو رفتن در باتلاق گاوخونی، دوباره در شصت فرسخی آن باتلاق در [[کرمان]] ظاهر می‌شود و آن‌گاه به دریا می‌ریزد؛ امّا لسترنج به نقل از [[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید که «این روایت ضعیف می‌نماید زیرا که از گاوخونی تا [[کرمان]] زمین‌های سخت و جبال محکم در میان است و ممری در زیرزمین که چندان آب درو روان تواند شد متعذر بود و زمین کرمان بلندتر از زمین گاوخونی است و...»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص224.</ref>.6 عبور زاینده رود در دشت‌های حاصلخیز استان که خود محصول آبرفت این رود است، موجب رونق کشاورزی و توسعه زندگی شهر در منطقه شده است. شهر پرآوازه اصفهان خود مدیون زاینده رود است و عظمت و حیات تاریخی خود را از آن دارد. دریاچه سد زاینده رود در شهر چادگان، یکی از مناطق دیدنی و از مراکز گردشگری استان و به لحاظ تأمین آب و تولید انرژی برق، دارای اهمیت بسیاری است. در سال‌های اخیر انحراف آب از سر شاخه‌های کارون از طریق تونل‌های انتقال آب کوهرنگ، موجب تقویت میانگین آب‌دهی این رود و در نتیجه امکان صدور آب از طریق کانال‌های مصنوعی به شهرهای یزد و کاشان را فراهم کرده است<ref>سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی'''''. جغرافیای استان اصفهان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص26-19.</ref>.		درباره ادامه مسیر زاینده رود، گای لسترنج می‌نویسد: طبق یک عقیده عمومی، که ابن خرداد به در قرن سوم نیز آن را ذکر کرده است، این رودخانه پس از فرو رفتن در باتلاق گاوخونی، دوباره در شصت فرسخی آن باتلاق در [[کرمان]] ظاهر می‌شود و آن‌گاه به دریا می‌ریزد؛ امّا لسترنج به نقل از [[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید که «این روایت ضعیف می‌نماید زیرا که از گاوخونی تا [[کرمان]] زمین‌های سخت و جبال محکم در میان است و ممری در زیرزمین که چندان آب درو روان تواند شد متعذر بود و زمین [[کرمان]] بلندتر از زمین گاوخونی است و...»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص224.</ref>. عبور زاینده رود در دشت‌های حاصلخیز استان که خود محصول آبرفت این رود است، موجب رونق کشاورزی و توسعه زندگی شهر در منطقه شده است. شهر پرآوازه [[اصفهان]] خود مدیون زاینده رود است و عظمت و حیات تاریخی خود را از آن دارد. دریاچه سد زاینده رود در شهر چادگان، یکی از مناطق دیدنی و از مراکز گردشگری استان و به لحاظ تأمین آب و تولید انرژی برق، دارای اهمیت بسیاری است. در سال‌های اخیر انحراف آب از سر شاخه‌های کارون از طریق تونل‌های انتقال آب کوهرنگ، موجب تقویت میانگین آب‌دهی این رود و در نتیجه امکان صدور آب از طریق کانال‌های مصنوعی به شهرهای [[یزد]] و [[کاشان]] را فراهم کرده است<ref>سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی'''''. جغرافیای استان اصفهان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص26-19.</ref>.

			== نیز نگاه کنید به ==

			* [https://iranology-e.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%AE%D8%B2%D8%B1 دریای خزر]
			* [https://iranology-e.ir/%D8%AE%D9%84%DB%8C%D8%AC_%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3 خلیج فارس]
			* [https://iranology-e.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%87 دریاچه اورمیه]
			* [https://iranology-e.ir/%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DA%86%D9%87_%D9%86%D9%85%DA%A9 دریاچه نمک]
			* [https://iranology-e.ir/%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF_%D8%B1%D9%88%D8%AF سفید رود]
			* [https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%AF اروندرود]
			* [https://iranology-e.ir/%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%AF زاینده رود]
			* [https://iranology-e.ir/%D9%87%D8%A7%D9%85%D9%88%D9%86_%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86 جازموریان]

			== مآخذ ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
			غلامحسین تکمیل همایون
			[[رده:جغرافیا]]

Maedeh در ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۴

2025-05-09T13:24:04Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۲۴
خط ۱:		خط ۱:
	~~'''~~زاینده رود،~~'''~~ مهم‌ترین و پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز گاو‌خونی، واقع در [[استان اصفهان]]. زاینده رود که از زردکوه بختیاری سرچشمه می‌گیرد، یکی از مهم‌ترین رودهای ایران و همچنین پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز مرکزی ایران نیز به شمار می‌آید. حجم متوسط جریان سالانه این رود به حدود یک میلیارد ~~م<sup>3</sup>~~ می‌رسد. آب این رودخانه عمدتاً از برف‌هایی است که در فصول سرد سال می‌بارد.<~~sup~~>1</~~sup~~> سرچشمه این رود در ارتفاع 2200 متر، ریزآبه چم‌در و آب‌زری است که همراه با آب تونل کوهرنگ واقع در کوه «کارکنان» دهستان پشتکوه موگوئی، شهرستان فریدن، در 64 کیلومتری جنوب باختری داران سرچشمه می‌گیرد. جریان آب زاینده‌رود، پس از عبور از دریاچه سد زاینده‌ رود به سوی جنوب سرازیر شده و به دهستان چادگان وارد می‌شود. این رود پس از طی مسافتی حدود 405 کم و گذر از بسیاری از روستاها و شهرهای استان ~~اصفهان،~~ سرانجام در جنوب کوه‌ سیاه، واقع در 123 کیلومتری خاور جنوبی اصفهان و 29 کیلومتری خاور جنوبی شهر «ورزنه» به باتلاق گاوخونی می‌ریزد.<~~sup~~>2</~~sup~~> شیب متوسط زاینده‌ رود 3/0 درصد و وسعت حوضه آبگیر آن حدود 27100 کمـ است.<~~sup~~>3</~~sup~~> در منابع تاریخی از زاینده ‌رود با نام‌های مختلفی چون «زرن‌ رود»، «زرند رود»، «زرین‌ رود»، «زند رود»، «زنده ‌رود»، «زن‌ رود» و... یاد شده، از جمله مؤلف ~~'''~~حدود العالم~~'''~~ در وصف شهر سپاهان (اصفهان)، اشاره به رودی دارد که بی‌تردید همان زاینده رود است: «[سپاهان] شهری خرم است و بسیار نعمت‌ ... اندر جبال، و او را رودیست کی آنرا زرن رود خوانند کی اندر کشت و برز او بکار شود...‌».<~~sup~~>4</~~sup~~> امّا حمدالله مستوفی قزوینی از زاینده رود با نام زنده رود یاد می‌کند.<~~sup~~>5</~~sup~~>		زاینده رود، مهم‌ترین و پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز گاو‌خونی، واقع در [[استان اصفهان]]. زاینده رود که از [[زرد کوه\|زردکوه]] بختیاری سرچشمه می‌گیرد، یکی از مهم‌ترین رودهای ایران و همچنین پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز مرکزی [[کشور ایران\|ایران]] نیز به شمار می‌آید. حجم متوسط جریان سالانه این رود به حدود یک میلیارد م3 می‌رسد. آب این رودخانه عمدتاً از برف‌هایی است که در فصول سرد سال می‌بارد<ref>نجفی‌کانی، علی‌اکبر. '''''مقدمه‌ای بر جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: 1381، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ص63.</ref>. سرچشمه این رود در ارتفاع 2200 متر، ریزآبه چم‌در و آب‌زری است که همراه با آب تونل کوهرنگ واقع در کوه «کارکنان» دهستان پشتکوه موگوئی، شهرستان فریدن، در 64 کیلومتری جنوب باختری داران سرچشمه می‌گیرد. جریان آب زاینده‌رود، پس از عبور از دریاچه سد زاینده‌ رود به سوی جنوب سرازیر شده و به دهستان چادگان وارد می‌شود. این رود پس از طی مسافتی حدود 405 کم و گذر از بسیاری از روستاها و شهرهای [[استان اصفهان]]، سرانجام در جنوب کوه‌ سیاه، واقع در 123 کیلومتری خاور جنوبی اصفهان و 29 کیلومتری خاور جنوبی شهر «ورزنه» به باتلاق گاوخونی می‌ریزد<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج2، '''''رودها و رودنامه ایران'''''. چ2، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص249-247.</ref>. شیب متوسط زاینده‌ رود 3/0 درصد و وسعت حوضه آبگیر آن حدود 27100 کمـ است<ref>'''''همان'''''. همان‌جا.</ref>.در منابع تاریخی از زاینده ‌رود با نام‌های مختلفی چون «زرن‌ رود»، «زرند رود»، «زرین‌ رود»، «زند رود»، «زنده ‌رود»، «زن‌ رود» و... یاد شده، از جمله مؤلف حدود العالم در وصف شهر سپاهان (اصفهان)، اشاره به رودی دارد که بی‌تردید همان زاینده رود است: «[سپاهان] شهری خرم است و بسیار نعمت‌ ... اندر جبال، و او را رودیست کی آنرا زرن رود خوانند کی اندر کشت و برز او بکار شود...‌»<ref>'''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص140.</ref>.امّا [[حمدالله مستوفی]] قزوینی از زاینده رود با نام زنده رود یاد می‌کند<ref>مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی، چ1، تهران: 1381، گیتاشناسی، ص90، 92، 93.</ref>.

	درباره ادامه مسیر زاینده رود، گای لسترنج می‌نویسد: طبق یک عقیده عمومی، که ابن خرداد به در قرن سوم نیز آن را ذکر کرده است، این رودخانه پس از فرو رفتن در باتلاق گاوخونی، دوباره در شصت فرسخی آن باتلاق در کرمان ظاهر می‌شود و آن‌گاه به دریا می‌ریزد؛ امّا لسترنج به نقل از حمدالله مستوفی نیز می‌گوید که «این روایت ضعیف می‌نماید زیرا که از گاوخونی تا کرمان زمین‌های سخت و جبال محکم در میان است و ممری در زیرزمین که چندان آب درو روان تواند شد متعذر بود و زمین کرمان بلندتر از زمین گاوخونی است و...».<~~sup~~>6</~~sup~~> عبور زاینده رود در دشت‌های حاصلخیز استان که خود محصول آبرفت این رود است، موجب رونق کشاورزی و توسعه زندگی شهر در منطقه شده است. شهر پرآوازه اصفهان خود مدیون زاینده رود است و عظمت و حیات تاریخی خود را از آن دارد. دریاچه سد زاینده رود در شهر چادگان، یکی از مناطق دیدنی و از مراکز گردشگری استان و به لحاظ تأمین آب و تولید انرژی برق، دارای اهمیت بسیاری است. در سال‌های اخیر انحراف آب از سر شاخه‌های کارون از طریق تونل‌های انتقال آب کوهرنگ، موجب تقویت میانگین آب‌دهی این رود و در نتیجه امکان صدور آب از طریق کانال‌های مصنوعی به شهرهای یزد و کاشان را فراهم کرده است~~.<sup>7~~<~~/sup~~>		درباره ادامه مسیر زاینده رود، گای لسترنج می‌نویسد: طبق یک عقیده عمومی، که ابن خرداد به در قرن سوم نیز آن را ذکر کرده است، این رودخانه پس از فرو رفتن در باتلاق گاوخونی، دوباره در شصت فرسخی آن باتلاق در [[کرمان]] ظاهر می‌شود و آن‌گاه به دریا می‌ریزد؛ امّا لسترنج به نقل از [[حمدالله مستوفی]] نیز می‌گوید که «این روایت ضعیف می‌نماید زیرا که از گاوخونی تا [[کرمان]] زمین‌های سخت و جبال محکم در میان است و ممری در زیرزمین که چندان آب درو روان تواند شد متعذر بود و زمین کرمان بلندتر از زمین گاوخونی است و...»<ref>لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص224.</ref>.6 عبور زاینده رود در دشت‌های حاصلخیز استان که خود محصول آبرفت این رود است، موجب رونق کشاورزی و توسعه زندگی شهر در منطقه شده است. شهر پرآوازه اصفهان خود مدیون زاینده رود است و عظمت و حیات تاریخی خود را از آن دارد. دریاچه سد زاینده رود در شهر چادگان، یکی از مناطق دیدنی و از مراکز گردشگری استان و به لحاظ تأمین آب و تولید انرژی برق، دارای اهمیت بسیاری است. در سال‌های اخیر انحراف آب از سر شاخه‌های کارون از طریق تونل‌های انتقال آب کوهرنگ، موجب تقویت میانگین آب‌دهی این رود و در نتیجه امکان صدور آب از طریق کانال‌های مصنوعی به شهرهای یزد و کاشان را فراهم کرده است<ref>سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی'''''. جغرافیای استان اصفهان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص26-19.</ref>.


	~~'''مآخذ:'''~~

	1. نجفی‌کانی، علی‌اکبر. '''''مقدمه‌ای بر جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: 1381، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ص63.

	~~2. جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج2، '''''رودها و رودنامه ایران'''''. چ2، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص249-247.~~

	~~3. '''''همان'''''. همان‌جا.~~

	~~4. '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص140.~~

	5. مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی، چ1، تهران: 1381، گیتاشناسی، ص90، 92، 93.

	6. لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص224.

	7. سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی'''''. جغرافیای استان اصفهان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص26-19.

	~~'''غلامحسین تکمیل همایون'''~~

Samei در ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۱۳

2025-05-08T00:13:55Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۱۳
خط ۱:		خط ۱:
	'''~~زاينده~~ رود،''' ~~مهم‌ترين~~ و پر ~~آب‌ترين~~ رود در ~~حوضة آبريز گاو‌خوني،~~ واقع در استان اصفهان. ~~زاينده~~ رود كه از ~~زردكوه بختياري~~ سرچشمه ~~مي‌گيرد، يكي~~ از ~~مهم‌ترين رودهاي ايران~~ و ~~همچنين~~ پر ~~آب‌ترين~~ رود در ~~حوضة آبريز مركزي ايران نيز~~ به شمار ~~مي‌آيد~~. حجم متوسط ~~جريان سالانة اين~~ رود به حدود ~~يك ميليارد~~ م<sup>3</sup> ~~مي‌رسد~~. آب ~~اين~~ رودخانه عمدتاً از ~~برف‌هايي~~ است كه در فصول سرد سال ~~مي‌بارد~~.<sup>1</sup> ~~سرچشمة اين~~ رود در ارتفاع 2200 متر، ~~ريزآبه~~ چم‌در و ~~آب‌زري~~ است كه همراه با آب تونل ~~كوهرنگ~~ واقع در ~~كوه «كاركنان»~~ دهستان ~~پشتكوه موگوئي،~~ شهرستان ~~فريدن،~~ در 64 ~~كيلومتري~~ جنوب ~~باختري~~ داران سرچشمه ~~مي‌گيرد~~. ~~جريان~~ آب ~~زاينده‌رود،~~ پس از عبور از ~~درياچة~~ سد ~~زاينده‌~~ رود به ~~سوي~~ جنوب ~~سرازير~~ شده و به دهستان چادگان وارد ~~مي‌شود~~. ~~اين~~ رود پس از ~~طي مسافتي~~ حدود 405 كم و گذر از ~~بسياري~~ از روستاها و ~~شهرهاي~~ استان اصفهان، سرانجام در جنوب ~~كوه‌ سياه،~~ واقع در 123 ~~كيلومتري~~ خاور ~~جنوبي~~ اصفهان و 29 ~~كيلومتري~~ خاور ~~جنوبي~~ شهر «ورزنه» به باتلاق ~~گاوخوني مي‌ريزد~~.<sup>2</sup> ~~شيب~~ متوسط ~~زاينده‌~~ رود 3/0 درصد و وسعت ~~حوضة آبگير~~ آن حدود 27100 ~~كمـ~~ است.<sup>3</sup> در منابع ~~تاريخي~~ از ~~زاينده~~ ‌رود با ~~نام‌هاي مختلفي~~ چون «زرن‌ رود»، «زرند رود»، ~~«زرين‌~~ رود»، «زند رود»، «زنده ‌رود»، «زن‌ رود» و... ~~ياد~~ شده، از جمله مؤلف '''حدود العالم''' در وصف شهر سپاهان (اصفهان)، اشاره به ~~رودي~~ دارد ~~كه بي‌ترديد~~ همان ~~زاينده~~ رود است: «[سپاهان] ~~شهري~~ خرم است و ~~بسيار~~ نعمت‌ ... اندر جبال، و او را ~~روديست كي~~ آنرا زرن رود خوانند كي اندر ~~كشت~~ و برز او ~~بكار~~ شود...‌».<sup>4</sup> امّا حمدالله ~~مستوفي قزويني~~ از ~~زاينده~~ رود با نام زنده رود ~~ياد مي‌كند~~.<sup>5</sup>		'''زاینده رود،''' مهم‌ترین و پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز گاو‌خونی، واقع در [[استان اصفهان]]. زاینده رود که از زردکوه بختیاری سرچشمه می‌گیرد، یکی از مهم‌ترین رودهای ایران و همچنین پر آب‌ترین رود در حوضه آبریز مرکزی ایران نیز به شمار می‌آید. حجم متوسط جریان سالانه این رود به حدود یک میلیارد م<sup>3</sup> می‌رسد. آب این رودخانه عمدتاً از برف‌هایی است که در فصول سرد سال می‌بارد.<sup>1</sup> سرچشمه این رود در ارتفاع 2200 متر، ریزآبه چم‌در و آب‌زری است که همراه با آب تونل کوهرنگ واقع در کوه «کارکنان» دهستان پشتکوه موگوئی، شهرستان فریدن، در 64 کیلومتری جنوب باختری داران سرچشمه می‌گیرد. جریان آب زاینده‌رود، پس از عبور از دریاچه سد زاینده‌ رود به سوی جنوب سرازیر شده و به دهستان چادگان وارد می‌شود. این رود پس از طی مسافتی حدود 405 کم و گذر از بسیاری از روستاها و شهرهای استان اصفهان، سرانجام در جنوب کوه‌ سیاه، واقع در 123 کیلومتری خاور جنوبی اصفهان و 29 کیلومتری خاور جنوبی شهر «ورزنه» به باتلاق گاوخونی می‌ریزد.<sup>2</sup> شیب متوسط زاینده‌ رود 3/0 درصد و وسعت حوضه آبگیر آن حدود 27100 کمـ است.<sup>3</sup> در منابع تاریخی از زاینده ‌رود با نام‌های مختلفی چون «زرن‌ رود»، «زرند رود»، «زرین‌ رود»، «زند رود»، «زنده ‌رود»، «زن‌ رود» و... یاد شده، از جمله مؤلف '''حدود العالم''' در وصف شهر سپاهان (اصفهان)، اشاره به رودی دارد که بی‌تردید همان زاینده رود است: «[سپاهان] شهری خرم است و بسیار نعمت‌ ... اندر جبال، و او را رودیست کی آنرا زرن رود خوانند کی اندر کشت و برز او بکار شود...‌».<sup>4</sup> امّا حمدالله مستوفی قزوینی از زاینده رود با نام زنده رود یاد می‌کند.<sup>5</sup>

	~~دربارة ادامة مسير زاينده~~ رود، ~~گاي~~ لسترنج ~~مي‌نويسد~~: طبق ~~يك عقيدة عمومي، كه~~ ابن خرداد به در قرن سوم ~~نيز~~ آن را ~~ذكر كرده~~ است، ~~اين~~ رودخانه پس از فرو رفتن در باتلاق ~~گاوخوني،~~ دوباره در شصت ~~فرسخي~~ آن باتلاق در ~~كرمان~~ ظاهر ~~مي‌شود~~ و آن‌گاه به ~~دريا مي‌ريزد؛~~ امّا لسترنج به نقل از حمدالله ~~مستوفي نيز مي‌گويد كه «اين روايت ضعيف مي‌نمايد زيرا كه~~ از ~~گاوخوني~~ تا ~~كرمان زمين‌هاي~~ سخت و جبال ~~محكم~~ در ~~ميان~~ است و ~~ممري~~ در ~~زيرزمين كه~~ چندان آب درو روان تواند شد متعذر بود و ~~زمين كرمان~~ بلندتر از ~~زمين گاوخوني~~ است و...».<sup>6</sup> عبور ~~زاينده~~ رود در ~~دشت‌هاي حاصلخيز~~ استان كه خود محصول آبرفت ~~اين~~ رود است، موجب رونق ~~كشاورزي~~ و ~~توسعة زندگي~~ شهر در منطقه شده است. شهر ~~پرآوازة~~ اصفهان خود ~~مديون زاينده~~ رود است و عظمت و ~~حيات تاريخي~~ خود را از آن دارد. ~~درياچة~~ سد ~~زاينده~~ رود در شهر چادگان، ~~يكي~~ از مناطق ~~ديدني~~ و از ~~مراكز گردشگري~~ استان و به لحاظ ~~تأمين~~ آب و ~~توليد انرژي~~ برق، ~~داراي اهميت بسياري~~ است. در ~~سال‌هاي اخير~~ انحراف آب از سر ~~شاخه‌هاي كارون~~ از ~~طريق تونل‌هاي~~ انتقال آب ~~كوهرنگ،~~ موجب ~~تقويت ميانگين آب‌دهي اين~~ رود و در ~~نتيجه امكان~~ صدور آب از ~~طريق كانال‌هاي مصنوعي~~ به ~~شهرهاي يزد~~ و ~~كاشان~~ را فراهم ~~كرده~~ است.<sup>7</sup>		درباره ادامه مسیر زاینده رود، گای لسترنج می‌نویسد: طبق یک عقیده عمومی، که ابن خرداد به در قرن سوم نیز آن را ذکر کرده است، این رودخانه پس از فرو رفتن در باتلاق گاوخونی، دوباره در شصت فرسخی آن باتلاق در کرمان ظاهر می‌شود و آن‌گاه به دریا می‌ریزد؛ امّا لسترنج به نقل از حمدالله مستوفی نیز می‌گوید که «این روایت ضعیف می‌نماید زیرا که از گاوخونی تا کرمان زمین‌های سخت و جبال محکم در میان است و ممری در زیرزمین که چندان آب درو روان تواند شد متعذر بود و زمین کرمان بلندتر از زمین گاوخونی است و...».<sup>6</sup> عبور زاینده رود در دشت‌های حاصلخیز استان که خود محصول آبرفت این رود است، موجب رونق کشاورزی و توسعه زندگی شهر در منطقه شده است. شهر پرآوازه اصفهان خود مدیون زاینده رود است و عظمت و حیات تاریخی خود را از آن دارد. دریاچه سد زاینده رود در شهر چادگان، یکی از مناطق دیدنی و از مراکز گردشگری استان و به لحاظ تأمین آب و تولید انرژی برق، دارای اهمیت بسیاری است. در سال‌های اخیر انحراف آب از سر شاخه‌های کارون از طریق تونل‌های انتقال آب کوهرنگ، موجب تقویت میانگین آب‌دهی این رود و در نتیجه امکان صدور آب از طریق کانال‌های مصنوعی به شهرهای یزد و کاشان را فراهم کرده است.<sup>7</sup>


	'''مآخذ:'''		'''مآخذ:'''

	1. ~~نجفي‌كاني، علي‌اكبر~~. '''''~~مقدمه‌اي~~ بر ~~جغرافياي طبيعي ايران~~'''''. چ1، تهران: 1381، انتشارات سازمان ~~جغرافيايي نيروهاي~~ مسلح، ص63.		1. نجفی‌کانی، علی‌اکبر. '''''مقدمه‌ای بر جغرافیای طبیعی ایران'''''. چ1، تهران: 1381، انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ص63.

	2. ~~جعفري،~~ عباس. '''''~~گيتاشناسي ايران~~'''''. ج2، '''''رودها و ~~رودنامة ايران~~'''''. چ2، تهران: 1379، ~~گيتاشناسي،~~ ص249-247.		2. جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج2، '''''رودها و رودنامه ایران'''''. چ2، تهران: 1379، گیتاشناسی، ص249-247.

	3. '''''همان'''''. همان‌جا.		3. '''''همان'''''. همان‌جا.

	4. '''''حدود العالم من المشرق ~~الي~~ المغرب'''''. به ~~كوشش دكتر~~ منوچهر ستوده، تهران: 1362، ~~كتابخانة طهوري،~~ ص140.		4. '''''حدود العالم من المشرق الی المغرب'''''. به کوشش دکتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، کتابخانه طهوری، ص140.

	5. ~~مستوفي‌قزويني،~~ حمدالله. '''''~~نزهةالقلوب~~'''''. به ~~تصحيح~~ و ~~تحشية دكتر~~ محمّد ~~دبيرسياقي،~~ چ1، تهران: 1381، ~~گيتاشناسي،~~ ص90، 92، 93.		5. مستوفی‌قزوینی، حمدالله. '''''نزههالقلوب'''''. به تصحیح و تحشیه دکتر محمّد دبیرسیاقی، چ1، تهران: 1381، گیتاشناسی، ص90، 92، 93.

	6. لسترنج، ~~گاي~~. '''''~~جغرافياي تاريخي سرزمين‌هاي~~ خلافت ~~شرقي~~'''''. ~~ترجمة~~ محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، ~~شركت~~ انتشارات ~~علمي~~ و ~~فرهنگي،~~ ص224.		6. لسترنج، گای. '''''جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی'''''. ترجمه محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ص224.

	7. سازمان پژوهش و ~~برنامه‌ريزي آموزشي~~'''''. ~~جغرافياي~~ استان اصفهان'''''. چ3، تهران: 1381، ~~شركت~~ چاپ و نشر ~~كتاب‌هاي درسي ايران،~~ ص26-19.		7. سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی'''''. جغرافیای استان اصفهان'''''. چ3، تهران: 1381، شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ص26-19.

	'''غلامحسین تکمیل همایون'''		'''غلامحسین تکمیل همایون'''

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''زاينده رود،''' مهم‌ترين و پر آب‌ترين رود در حوضة آبريز گاو‌خوني، واقع در استان اصفهان. زاينده رود كه از زردكوه بختياري سرچشمه مي‌گيرد، يكي از مهم‌ترين رودهاي ايران و همچنين پر آب‌ترين رود در حوضة آبريز مركزي ايران نيز به شمار مي‌آيد. حجم...» ایجاد کرد

2024-08-14T18:58:14Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''زاينده رود،''' مهم‌ترين و پر آب‌ترين رود در حوضة آبريز گاو‌خوني، واقع در استان اصفهان. زاينده رود كه از زردكوه بختياري سرچشمه مي‌گيرد، يكي از مهم‌ترين رودهاي ايران و همچنين پر آب‌ترين رود در حوضة آبريز مركزي ايران نيز به شمار مي‌آيد. حجم...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''زاينده رود،''' مهم‌ترين و پر آب‌ترين رود در حوضة آبريز گاو‌خوني، واقع در استان اصفهان. زاينده رود كه از زردكوه بختياري سرچشمه مي‌گيرد، يكي از مهم‌ترين رودهاي ايران و همچنين پر آب‌ترين رود در حوضة آبريز مركزي ايران نيز به شمار مي‌آيد. حجم متوسط جريان سالانة اين رود به حدود يك ميليارد م3 مي‌رسد. آب اين رودخانه عمدتاً از برف‌هايي است كه در فصول سرد سال مي‌بارد.1 سرچشمة اين رود در ارتفاع 2200 متر، ريزآبه چم‌در و آب‌زري است كه همراه با آب تونل كوهرنگ واقع در كوه «كاركنان» دهستان پشتكوه موگوئي، شهرستان فريدن، در 64 كيلومتري جنوب باختري داران سرچشمه مي‌گيرد. جريان آب زاينده‌رود، پس از عبور از درياچة سد زاينده‌ رود به سوي جنوب سرازير شده و به دهستان چادگان وارد مي‌شود. اين رود پس از طي مسافتي حدود 405 كم و گذر از بسياري از روستاها و شهرهاي استان اصفهان، سرانجام در جنوب كوه‌ سياه، واقع در 123 كيلومتري خاور جنوبي اصفهان و 29 كيلومتري خاور جنوبي شهر «ورزنه» به باتلاق گاوخوني مي‌ريزد.2 شيب متوسط زاينده‌ رود 3/0 درصد و وسعت حوضة آبگير آن حدود 27100 كمـ است.3 در منابع تاريخي از زاينده ‌رود با نام‌هاي مختلفي چون «زرن‌ رود»، «زرند رود»، «زرين‌ رود»، «زند رود»، «زنده ‌رود»، «زن‌ رود» و... ياد شده، از جمله مؤلف '''حدود العالم''' در وصف شهر سپاهان (اصفهان)، اشاره به رودي دارد كه بي‌ترديد همان زاينده رود است: «[سپاهان] شهري خرم است و بسيار نعمت‌ ... اندر جبال، و او را روديست كي آنرا زرن رود خوانند كي اندر كشت و برز او بكار شود...‌».4 امّا حمدالله مستوفي قزويني از زاينده رود با نام زنده رود ياد مي‌كند.5

دربارة ادامة مسير زاينده رود، گاي لسترنج مي‌نويسد: طبق يك عقيدة عمومي، كه ابن خرداد به در قرن سوم نيز آن را ذكر كرده است، اين رودخانه پس از فرو رفتن در باتلاق گاوخوني، دوباره در شصت فرسخي آن باتلاق در كرمان ظاهر مي‌شود و آن‌گاه به دريا مي‌ريزد؛ امّا لسترنج به نقل از حمدالله مستوفي نيز مي‌گويد كه «اين روايت ضعيف مي‌نمايد زيرا كه از گاوخوني تا كرمان زمين‌هاي سخت و جبال محكم در ميان است و ممري در زيرزمين كه چندان آب درو روان تواند شد متعذر بود و زمين كرمان بلندتر از زمين گاوخوني است و...».6 عبور زاينده رود در دشت‌هاي حاصلخيز استان كه خود محصول آبرفت اين رود است، موجب رونق كشاورزي و توسعة زندگي شهر در منطقه شده است. شهر پرآوازة اصفهان خود مديون زاينده رود است و عظمت و حيات تاريخي خود را از آن دارد. درياچة سد زاينده رود در شهر چادگان، يكي از مناطق ديدني و از مراكز گردشگري استان و به لحاظ تأمين آب و توليد انرژي برق، داراي اهميت بسياري است. در سال‌هاي اخير انحراف آب از سر شاخه‌هاي كارون از طريق تونل‌هاي انتقال آب كوهرنگ، موجب تقويت ميانگين آب‌دهي اين رود و در نتيجه امكان صدور آب از طريق كانال‌هاي مصنوعي به شهرهاي يزد و كاشان را فراهم كرده است.7

'''مآخذ:'''

1. نجفي‌كاني، علي‌اكبر. '''''مقدمه‌اي بر جغرافياي طبيعي ايران'''''. چ1، تهران: 1381، انتشارات سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح، ص63.

2. جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران'''''. ج2، '''''رودها و رودنامة ايران'''''. چ2، تهران: 1379، گيتاشناسي، ص249-247.

3. '''''همان'''''. همان‌جا.

4. '''''حدود العالم من المشرق الي المغرب'''''. به كوشش دكتر منوچهر ستوده، تهران: 1362، كتابخانة طهوري، ص140.

5. مستوفي‌قزويني، حمدالله. '''''نزهةالقلوب'''''. به تصحيح و تحشية دكتر محمّد دبيرسياقي، چ1، تهران: 1381، گيتاشناسي، ص90، 92، 93.

6. لسترنج، گاي. '''''جغرافياي تاريخي سرزمين‌هاي خلافت شرقي'''''. ترجمة محمود عرفان، چ6، تهران: 1383، شركت انتشارات علمي و فرهنگي، ص224.

7. سازمان پژوهش و برنامه‌ريزي آموزشي'''''. جغرافياي استان اصفهان'''''. چ3، تهران: 1381، شركت چاپ و نشر كتاب‌هاي درسي ايران، ص26-19.

'''غلامحسین تکمیل همایون'''