https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%D8%A8%DA%A9_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AAسبک دوره بازگشت - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-21T07:03:55Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D8%A8%DA%A9_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA&diff=12879&oldid=prevSamei در ۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۶2026-01-20T15:26:03Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== '''</del>اوایل قرن دوازدهم تا پایان قرن سیزدهم<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' ==</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دورهی بازگشت(</ins>اوایل قرن دوازدهم تا پایان قرن سیزدهم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </ins>دو نوع شعر و سبک مورد توجه بود؛ اول [[قصیده|قصیدهسرایی]] به سبک شاعران کهن و عهد [[سلجوقیان|سلجوقی]] در نزد شاعرانی مثل صبا، [[قاآنی]]، سروش و شیبانی. دوم: غزلسرایی به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سبک عراقی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بهخصوص [[سعدی]] و [[حافظ شیرازی|حافظ]] در نزد شاعرانی مثل مجمر اصفهانی و [[فروغی بسطامی]] و [[نشاط اصفهانی]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دورهی بازگشت </del>دو نوع شعر و سبک مورد توجه بود؛ اول [[قصیده|قصیدهسرایی]] به سبک شاعران کهن و عهد [[سلجوقیان|سلجوقی]] در نزد شاعرانی مثل صبا، [[قاآنی]]، سروش و شیبانی. دوم: غزلسرایی به سبک عراقی بهخصوص [[سعدی]] و [[حافظ شیرازی|حافظ]] در نزد شاعرانی مثل مجمر اصفهانی و [[فروغی بسطامی]] و [[نشاط اصفهانی]]. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شاعران دورهی بازگشت بهشدت با سبک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندی، </del>که بعد از بیدل به انحطاط کشیده شده بود، مخالف بودند و اظهارات آذر بیگدلی در تذکرهی آذر دربارهی صائب و سبک هندی بیانگر این طرز تفکر است. لذا آنان بهجای نوآوری در سبک، به تتبع در سبک قدما پرداخته و به این ننیجه رسیده بودند که نوآوری، در بازگشت به سبکهای گذشته و قدیم است. شگرد اصلی شاعران بازگشت در محور جانشینی است. شاعران با تغییر کلمات و عبارات شاعران سبکهای کهن، اشعار خود را میسرودند. و بدینگونه هم شکل اثر را عوض میکردند و هم محتوا را به طرز عجیبی دگرگون میساختند. خصوصاً به تقلید قافیه و ردیف و تضمین مصراع در اشعار خود بسیار علاقهمند بودند، لذا زبان شاعران دورهی بازگشت ابتدا خیلی خام و ابتدایی است؛ زیرا آنان بهدرستی در متون ادبی تفحص نمیکردند، اما در دورهی دوم این جریان در زبان آنان تعالی یافت و در شعر کسانی مانند [[سروش اصفهانی|سروش]] و [[قاآنی]] بهنسبت قوی گشت. ولی آنان بهدرستی قواعد زبان کهن را درنمییافتند و به همین دلیل بسیاری از ابیات ایشان در ساختار نحوی و صرفی دارای اشکال است. مثلاً کاربرد «یا»ی تشبیه یا حروف اضافهی مضاعف را بهدرستی نمیدانستند. همینگونه در واژهگزینی نیز به تقلید از اشعار امثال منوچهری، واژههایی چون حقیق، صهیق، نهیق و شقیق را در شعر میآوردند. در سطح فکری هم شعر دورهی بارگشت، شعر کهنه بود. آنان حتی به پدیدههای نو و تازه مثل تلگراف و تلفن به دیدهی سنتی مینگریستند و هیچگونه پویایی متناسب با عصر نداشتند. در سطح ادبی هم به غزل و قصیده اهمیت میدادند و قصیده را به سبک خراسانی و سلجوقی و غزل را به سبک عراقی میگفتند. شعر سبک بازگشت نشان داد که ادبیات فارسی، خصوصاً شعر، آبستن تحول و نوآوری است و پیروی از سبک قدما راه چاره نیست. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شاعران دورهی بازگشت بهشدت با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سبک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندی]]، </ins>که بعد از بیدل به انحطاط کشیده شده بود، مخالف بودند و اظهارات آذر بیگدلی در تذکرهی آذر دربارهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صائب تبریزی|</ins>صائب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سبک هندی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بیانگر این طرز تفکر است. لذا آنان بهجای نوآوری در سبک، به تتبع در سبک قدما پرداخته و به این ننیجه رسیده بودند که نوآوری، در بازگشت به سبکهای گذشته و قدیم است. شگرد اصلی شاعران بازگشت در محور جانشینی است. شاعران با تغییر کلمات و عبارات شاعران سبکهای کهن، اشعار خود را میسرودند. و بدینگونه هم شکل اثر را عوض میکردند و هم محتوا را به طرز عجیبی دگرگون میساختند. خصوصاً به تقلید قافیه و ردیف و تضمین مصراع در اشعار خود بسیار علاقهمند بودند، لذا زبان شاعران دورهی بازگشت ابتدا خیلی خام و ابتدایی است؛ زیرا آنان بهدرستی در متون ادبی تفحص نمیکردند، اما در دورهی دوم این جریان در زبان آنان تعالی یافت و در شعر کسانی مانند [[سروش اصفهانی|سروش]] و [[قاآنی]] بهنسبت قوی گشت. ولی آنان بهدرستی قواعد زبان کهن را درنمییافتند و به همین دلیل بسیاری از ابیات ایشان در ساختار نحوی و صرفی دارای اشکال است. مثلاً کاربرد «یا»ی تشبیه یا حروف اضافهی مضاعف را بهدرستی نمیدانستند. همینگونه در واژهگزینی نیز به تقلید از اشعار امثال منوچهری، واژههایی چون حقیق، صهیق، نهیق و شقیق را در شعر میآوردند. در سطح فکری هم شعر دورهی بارگشت، شعر کهنه بود. آنان حتی به پدیدههای نو و تازه مثل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تلگراف<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تلفن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به دیدهی سنتی مینگریستند و هیچگونه پویایی متناسب با عصر نداشتند. در سطح ادبی هم به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>غزل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قصیده<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اهمیت میدادند و قصیده را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سبک خراسانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سلجوقیان|</ins>سلجوقی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>غزل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سبک عراقی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>میگفتند. شعر سبک بازگشت نشان داد که ادبیات فارسی، خصوصاً شعر، آبستن تحول و نوآوری است و پیروی از سبک قدما راه چاره نیست. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سروش اصفهانی|سروش</del>]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبکهای شعر فارسی</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاآنی</del>]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبک خراسانی</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروغی بسطامی</del>]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبک قرن ششم</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نشاط اصفهانی</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبک عراقی</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سعدی</del>]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبک حد واسط یا مکتب وقوع</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حافظ شیرازی|حافظ]] </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبک هندی</ins>]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[قصیده|قصیدهسرایی</del>]] </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احمد تمیم داری</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>احمد تمیم داری</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D8%A8%DA%A9_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA&diff=11489&oldid=prevArghavan در ۱۱ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۵2025-11-11T09:55:28Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبک دورهی بازگشت (</del>اوایل قرن دوازدهم تا پایان قرن سیزدهم<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">)</del>''' </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''اوایل قرن دوازدهم تا پایان قرن سیزدهم''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دورهی بازگشت دو نوع شعر و سبک مورد توجه بود؛ اول [[قصیده|قصیدهسرایی]] به سبک شاعران کهن و عهد [[سلجوقیان|سلجوقی]] در نزد شاعرانی مثل صبا، [[قاآنی]]، سروش و شیبانی. دوم: غزلسرایی به سبک عراقی بهخصوص [[سعدی]] و [[حافظ شیرازی|حافظ]] در نزد شاعرانی مثل مجمر اصفهانی و [[فروغی بسطامی]] و [[نشاط اصفهانی]]. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در </del>دورهی بازگشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دو نوع شعر </del>و سبک <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورد توجه بود؛ اول قصیدهسرایی </del>به سبک شاعران کهن و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عهد سلجوقی </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نزد شاعرانی </del>مثل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صبا، قاآنی، سروش </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیبانی</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوم: غزلسرایی </del>به سبک عراقی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهخصوص سعدی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حافظ در نزد شاعرانی مثل مجمر اصفهانی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروغی بسطامی و نشاط اصفهانی</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاعران </ins>دورهی بازگشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بهشدت با سبک هندی، که بعد از بیدل به انحطاط کشیده شده بود، مخالف بودند و اظهارات آذر بیگدلی در تذکرهی آذر دربارهی صائب </ins>و سبک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هندی بیانگر این طرز تفکر است. لذا آنان بهجای نوآوری در سبک، </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تتبع در </ins>سبک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قدما پرداخته و به این ننیجه رسیده بودند که نوآوری، در بازگشت به سبکهای گذشته و قدیم است. شگرد اصلی </ins>شاعران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازگشت در محور جانشینی است. شاعران با تغییر کلمات و عبارات شاعران سبکهای کهن، اشعار خود را میسرودند. و بدینگونه هم شکل اثر را عوض میکردند و هم محتوا را به طرز عجیبی دگرگون میساختند. خصوصاً به تقلید قافیه و ردیف و تضمین مصراع در اشعار خود بسیار علاقهمند بودند، لذا زبان شاعران دورهی بازگشت ابتدا خیلی خام و ابتدایی است؛ زیرا آنان بهدرستی در متون ادبی تفحص نمیکردند، اما در دورهی دوم این جریان در زبان آنان تعالی یافت و در شعر کسانی مانند [[سروش اصفهانی|سروش]] و [[قاآنی]] بهنسبت قوی گشت. ولی آنان بهدرستی قواعد زبان </ins>کهن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را درنمییافتند و به همین دلیل بسیاری از ابیات ایشان در ساختار نحوی و صرفی دارای اشکال است. مثلاً کاربرد «یا»ی تشبیه یا حروف اضافهی مضاعف را بهدرستی نمیدانستند. همینگونه در واژهگزینی نیز به تقلید از اشعار امثال منوچهری، واژههایی چون حقیق، صهیق، نهیق </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شقیق را در شعر میآوردند. </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سطح فکری هم شعر دورهی بارگشت، شعر کهنه بود. آنان حتی به پدیدههای نو و تازه </ins>مثل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تلگراف و تلفن به دیدهی سنتی مینگریستند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هیچگونه پویایی متناسب با عصر نداشتند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در سطح ادبی هم به غزل و قصیده اهمیت میدادند و قصیده را به سبک خراسانی و سلجوقی و غزل را </ins>به سبک عراقی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میگفتند. شعر سبک بازگشت نشان داد که ادبیات فارسی، خصوصاً شعر، آبستن تحول </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوآوری است </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیروی از سبک قدما راه چاره نیست</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاعران دورهی بازگشت بهشدت با سبک هندی، که بعد از بیدل به انحطاط کشیده شده بود، مخالف بودند و اظهارات آذر بیگدلی در تذکرهی آذر دربارهی صائب و سبک هندی بیانگر این طرز تفکر است. لذا آنان بهجای نوآوری در سبک، به تتبع در سبک قدما پرداخته و به این ننیجه رسیده بودند که نوآوری، در بازگشت به سبکهای گذشته و قدیم است. شگرد اصلی شاعران بازگشت در محور جانشینی است. شاعران با تغییر کلمات و عبارات شاعران سبکهای کهن، اشعار خود را میسرودند. و بدینگونه هم شکل اثر را عوض میکردند و هم محتوا را به طرز عجیبی دگرگون میساختند. خصوصاً به تقلید قافیه و ردیف و تضمین مصراع در اشعار خود بسیار علاقهمند بودند، لذا زبان شاعران دورهی بازگشت ابتدا خیلی خام و ابتدایی است؛ زیرا آنان بهدرستی در متون ادبی نفحص نمیکردند، اما در دورهی دوم این جریان در زبان آنان تعالی یافت و در شعر کسانی مانند سروش و قاآنی بهنسبت قوی گشت. ولی آنان بهدرستی قواعد زبان کهن را درنمییافتند و به همین دلیل بسیاری از ابیات ایشان در ساختار نحوی و صرفی دارای اشکال است. مثلاً کاربرد «یا»ی تشبیه یا حروف اضافهی مضاعف را بهدرستی نمیدانستند. همینگونه در واژهگزینی </del>نیز به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تقلید از اشعار امثال منوچهری، واژههایی چون حقیق، صهیق، نهیق و شقیق را در شعر میآوردند. در سطح فکری هم شعر دورهی بارگشت، شعر کهنه بود. آنان حتی به پدیدههای نو و تازه مثل تلگراف و تلفن به دیدهی سنتی مینگریستند و هیچگونه پویایی متناسب با عصر نداشتند. در سطح ادبی هم به غزل و قصیده اهمیت میدادند و قصیده را به سبک خراسانی و سلجوقی و غزل را به </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگاه کنید </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سروش اصفهانی|سروش]] </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[قاآنی]] </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فروغی بسطامی]] </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نشاط اصفهانی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سعدی]] </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[حافظ شیرازی|حافظ]] </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[قصیده|قصیدهسرایی]] </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمیم داری، احمد (1379). کتاب ایران: تاریخ ادب فارسی: مکتب ها، دورها، سبک ها و انواع ادبی. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۲۰ </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">احمد تمیم داری</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ ادب پارسی و... </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سبک عراقی میگفتند. شعر سبک بازگشت نشان داد که ادبیات فارسی، خصوصاً شعر، آبستن تحول و نوآوری است و پیروی از سبک قدما راه چاره نیست.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Arghavanhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D8%A8%DA%A9_%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA&diff=11139&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «) '''سبک دورهی بازگشت (اوایل قرن دوازدهم تا پایان قرن سیزدهم)''' در دورهی بازگشت دو نوع شعر و سبک مورد توجه بود؛ اول قصیدهسرایی به سبک شاعران کهن و عهد سلجوقی در نزد شاعرانی مثل صبا، قاآنی، سروش و شیبانی. دوم: غزلسرایی به سبک عراقی بهخصوص...» ایجاد کرد2025-09-05T08:04:28Z<p>صفحهای تازه حاوی «) '''سبک دورهی بازگشت (اوایل قرن دوازدهم تا پایان قرن سیزدهم)''' در دورهی بازگشت دو نوع شعر و سبک مورد توجه بود؛ اول قصیدهسرایی به سبک شاعران کهن و عهد سلجوقی در نزد شاعرانی مثل صبا، قاآنی، سروش و شیبانی. دوم: غزلسرایی به سبک عراقی بهخصوص...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>) '''سبک دورهی بازگشت (اوایل قرن دوازدهم تا پایان قرن سیزدهم)''' <br />
<br />
در دورهی بازگشت دو نوع شعر و سبک مورد توجه بود؛ اول قصیدهسرایی به سبک شاعران کهن و عهد سلجوقی در نزد شاعرانی مثل صبا، قاآنی، سروش و شیبانی. دوم: غزلسرایی به سبک عراقی بهخصوص سعدی و حافظ در نزد شاعرانی مثل مجمر اصفهانی و فروغی بسطامی و نشاط اصفهانی. <br />
<br />
شاعران دورهی بازگشت بهشدت با سبک هندی، که بعد از بیدل به انحطاط کشیده شده بود، مخالف بودند و اظهارات آذر بیگدلی در تذکرهی آذر دربارهی صائب و سبک هندی بیانگر این طرز تفکر است. لذا آنان بهجای نوآوری در سبک، به تتبع در سبک قدما پرداخته و به این ننیجه رسیده بودند که نوآوری، در بازگشت به سبکهای گذشته و قدیم است. شگرد اصلی شاعران بازگشت در محور جانشینی است. شاعران با تغییر کلمات و عبارات شاعران سبکهای کهن، اشعار خود را میسرودند. و بدینگونه هم شکل اثر را عوض میکردند و هم محتوا را به طرز عجیبی دگرگون میساختند. خصوصاً به تقلید قافیه و ردیف و تضمین مصراع در اشعار خود بسیار علاقهمند بودند، لذا زبان شاعران دورهی بازگشت ابتدا خیلی خام و ابتدایی است؛ زیرا آنان بهدرستی در متون ادبی نفحص نمیکردند، اما در دورهی دوم این جریان در زبان آنان تعالی یافت و در شعر کسانی مانند سروش و قاآنی بهنسبت قوی گشت. ولی آنان بهدرستی قواعد زبان کهن را درنمییافتند و به همین دلیل بسیاری از ابیات ایشان در ساختار نحوی و صرفی دارای اشکال است. مثلاً کاربرد «یا»ی تشبیه یا حروف اضافهی مضاعف را بهدرستی نمیدانستند. همینگونه در واژهگزینی نیز به تقلید از اشعار امثال منوچهری، واژههایی چون حقیق، صهیق، نهیق و شقیق را در شعر میآوردند. در سطح فکری هم شعر دورهی بارگشت، شعر کهنه بود. آنان حتی به پدیدههای نو و تازه مثل تلگراف و تلفن به دیدهی سنتی مینگریستند و هیچگونه پویایی متناسب با عصر نداشتند. در سطح ادبی هم به غزل و قصیده اهمیت میدادند و قصیده را به سبک خراسانی و سلجوقی و غزل را به <br />
<br />
<br />
<br />
۱۲۰ <br />
<br />
تاریخ ادب پارسی و... <br />
<br />
سبک عراقی میگفتند. شعر سبک بازگشت نشان داد که ادبیات فارسی، خصوصاً شعر، آبستن تحول و نوآوری است و پیروی از سبک قدما راه چاره نیست.</div>Samei