https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%D9%84%D9%88%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86سلوکیان - تاریخچهٔ نسخهها2026-08-06T03:21:06Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=5793&oldid=prevSamei در ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۵2025-05-04T08:45:03Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۴۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سلوکیان]]'''، سلسله امپراتوری مقدونی حاکم بر ایران پس از اسکندر (64-312 پ.م)، پس از مرگ اسکندر مقدونی و بروز کشمکشهای بسیار، قلمرو او میان سردارانش سلوکوس[Seleucus]، بطلمیوس[ Batlamyuse] و انتی پاتر[Anti Pater] تقسیم شد. سلوکوس پس از نبرد اپسوس[Ipsus] (301پ.م) امپراتوری سلوکیان را در متصرفات اسکندر در ایران تا مرزهای هند گسترش داد و با تصرف لیدیه[Lydia] و شهرهای تحت تسلط یونان تا سواحل دریای سیاه و مدیترانه پیش رفت<ref>پیرنیا، حسن (مشیر الدوله). '''''تاریخ باستان'''''. تهران: چاپخانه مجلس شورای ملی، 1313، ج3 ص 2535.</ref>. پس از مرگ سلوکوس (282پ.م) ثبات و یکپارچگی نسبی سلوکیان دگرگون شد و حتی دوران انتیوخوس سوم[Antiochus III ] (187-223 پ.م) که یکپارچگی در امپراتوری ایجاد شد تأثیری در روند فروپاشی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>نداشت. در نهایت (پومپه) پمپه[Pompey] سردار رومی با بهرهگیری از اختلافات درونی خاندان سلوکی بازمانده امپراتوری را که منحصر به سوریه بود، ضمیمه امپراتوری روم کرد. (64پ.م)<ref>زرین کوب، عبدالحسین. '''''تاریخ مردم ایران (پیش از اسلام).''''' تهران: امیرکبیر، 1364. ص288.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سلوکیان]]'''، سلسله امپراتوری مقدونی حاکم بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>پس از اسکندر (64-312 پ.م)، پس از مرگ اسکندر مقدونی و بروز کشمکشهای بسیار، قلمرو او میان سردارانش سلوکوس[Seleucus]، بطلمیوس[ Batlamyuse] و انتی پاتر[Anti Pater] تقسیم شد. سلوکوس پس از نبرد اپسوس[Ipsus] (301پ.م) امپراتوری سلوکیان را در متصرفات اسکندر در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تا مرزهای هند گسترش داد و با تصرف لیدیه[Lydia] و شهرهای تحت تسلط یونان تا سواحل دریای سیاه و مدیترانه پیش رفت<ref>پیرنیا، حسن (مشیر الدوله). '''''تاریخ باستان'''''. تهران: چاپخانه مجلس شورای ملی، 1313، ج3 ص 2535.</ref>. پس از مرگ سلوکوس (282پ.م) ثبات و یکپارچگی نسبی سلوکیان دگرگون شد و حتی دوران انتیوخوس سوم[Antiochus III ] (187-223 پ.م) که یکپارچگی در امپراتوری ایجاد شد تأثیری در روند فروپاشی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>نداشت. در نهایت (پومپه) پمپه[Pompey] سردار رومی با بهرهگیری از اختلافات درونی خاندان سلوکی بازمانده امپراتوری را که منحصر به سوریه بود، ضمیمه امپراتوری روم کرد. (64پ.م)<ref>زرین کوب، عبدالحسین. '''''تاریخ مردم ایران (پیش از اسلام).''''' تهران: امیرکبیر، 1364. ص288.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دیگر عوامل فروپاشی این امپراتوری شکلگیری و توسعه دو امپراتوری اشکانیان و روم در شرق و غرب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>و اختلافات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخرین </del>شاهان سلوکی با یهودیان بود. شهر سلوکیه[Seleucia] بر ساحل دجله و در نزدیکی بابل، پایتخت شرقی سلوکیان و شهر انطاکیه[Antioch] در ساحل اورونت[Orontes] در سوریه پایتخت غربی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انان </del>بود که این دو شهر با یک جاده شاهی به یکدیگر میپیوستند<ref>دیاکونف. م. '''''اشکانیان'''''. مترجم کریم کشاورز، تهران: پیام، 1351، ص24.</ref>. قلمرو سلوکیان 25 تا 28 ساتراپ[Satrap] داشت که هریک از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انها </del>در یکی از مناطق سهگانه امپراتوری قرار داشتند. هرساتراپ به بخشهای کوچکتری به نام اپارخی[Eparchy] و هریک از اپارخیها به چند هپارخی[Hyparchy] تقسیم میشد<ref> میرسعیدی، نادر. '''''ایران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1382، ص61.</ref>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در رأس هر ساتراپ یک استراتک[Strategos] که عهدهدار امور نظامی و اداری بود و در کنار او یک مأمور امور مالی به نام اکونوم[15] قرار داشت. در عین حال چندین شهر دولت یونانینشینِ برخوردار از حق خودمختاری اما تابع سلوکیان بودند. ارتش سلوکی متشکل از نیروهای یونانی و مزدوران قبایل داوطلب ایرانی بود و نیروهای اصلی ان را واحدهای مرکب سوار و زرهپوش و پیادگان سنگین اسلحه تشکیل میدادند. اقتصاد دولت سلوکی مبتنی بر تجارت، درامدهای گمرکی و مالیات بود. مالیاتها بسیار سنگین بودند و به جز خاندان سلطنتی، اقشار مرفه و صاحبان امتیازات، قشرهای دیگر جامعه به شدت تحت فشار بودند. مالیات بر درامد سرانه ارضی، تجارت، ازدواج، تولد، مرگ و نمک برخی از این مالیاتها بودند<ref>گیرشمن، رومن. '''''ایران از اغاز تا اسلام'''''. مترجم محمود بهفروزی، تهران: جامی، 1379، ص233.</ref>. اگرچه از زمان اسکندر، مقدونیان در ازدواج با ایرانیان، مانند ازدواج سلوکوس با شاهزاده ایرانی برای اتحاد میان ایرانی و یونانی میکوشیدند، اما ایرانیان در پذیرش فرهنگ هلنی[Hellenist] که سلوکیان مروج ان بودند مقاومت نشان میدادند <ref>ویسهوفر، یوزف. '''''ایران باستان (از 550 پیش از میلاد تا 650 میلادی).''''' مترجم مرتضی ثاقبفر، تهران: ققنوس، 1377، ص 143.</ref> و حتی در القای فرهنگ و تمدن ایرانی پیروز بودند. هنر و معماری سلوکیان نیز تحت تأثیر یونان بود. در این دوران شهرسازی رونق چشمگیری پیدا کرد و شهرهای زیادی طبق نقشه هماهنگ متأثر از شهرسازی هلنی ساخته شدند. برامدن اشکانیان نه تنها به عمر سیاسی سلوکیان پایان داد بلکه در مقابل فرهنگ و تمدن هلنی از فرهنگ و تمدن ایرانی به دفاع برخاست. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از دیگر عوامل فروپاشی این امپراتوری شکلگیری و توسعه دو امپراتوری اشکانیان و روم در شرق و غرب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>و اختلافات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرین </ins>شاهان سلوکی با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>یهودیان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود. شهر سلوکیه[Seleucia] بر ساحل دجله و در نزدیکی بابل، پایتخت شرقی سلوکیان و شهر انطاکیه[Antioch] در ساحل اورونت[Orontes] در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87 </ins>سوریه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>پایتخت غربی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنان </ins>بود که این دو شهر با یک جاده شاهی به یکدیگر میپیوستند<ref>دیاکونف. م. '''''اشکانیان'''''. مترجم کریم کشاورز، تهران: پیام، 1351، ص24.</ref>. قلمرو سلوکیان 25 تا 28 ساتراپ[Satrap] داشت که هریک از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنها </ins>در یکی از مناطق سهگانه امپراتوری قرار داشتند. هرساتراپ به بخشهای کوچکتری به نام اپارخی[Eparchy] و هریک از اپارخیها به چند هپارخی[Hyparchy] تقسیم میشد<ref> میرسعیدی، نادر. '''''ایران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1382، ص61.</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== ماخذ == </del> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در رأس هر ساتراپ یک استراتک[Strategos] که عهدهدار امور نظامی و اداری بود و در کنار او یک مأمور امور مالی به نام اکونوم[15] قرار داشت. در عین حال چندین شهر دولت یونانینشینِ برخوردار از حق خودمختاری اما تابع سلوکیان بودند. ارتش سلوکی متشکل از نیروهای یونانی و مزدوران قبایل داوطلب ایرانی بود و نیروهای اصلی ان را واحدهای مرکب سوار و زرهپوش و پیادگان سنگین اسلحه تشکیل میدادند. اقتصاد دولت سلوکی مبتنی بر تجارت، درامدهای گمرکی و مالیات بود. مالیاتها بسیار سنگین بودند و به جز خاندان سلطنتی، اقشار مرفه و صاحبان امتیازات، قشرهای دیگر جامعه به شدت تحت فشار بودند. مالیات بر درآمد سرانه ارضی، تجارت، ازدواج، تولد، مرگ و نمک برخی از این مالیاتها بودند<ref>گیرشمن، رومن. '''''ایران از اغاز تا اسلام'''''. مترجم محمود بهفروزی، تهران: جامی، 1379، ص233.</ref>. اگرچه از زمان اسکندر، مقدونیان در ازدواج با ایرانیان، مانند ازدواج سلوکوس با شاهزاده ایرانی برای اتحاد میان ایرانی و یونانی میکوشیدند، اما ایرانیان در پذیرش فرهنگ هلنی[Hellenist] که سلوکیان مروج آن بودند مقاومت نشان میدادند <ref>ویسهوفر، یوزف. '''''ایران باستان (از 550 پیش از میلاد تا 650 میلادی).''''' مترجم مرتضی ثاقبفر، تهران: ققنوس، 1377، ص 143.</ref> و حتی در القای فرهنگ و تمدن ایرانی پیروز بودند. هنر و معماری سلوکیان نیز تحت تأثیر یونان بود. در این دوران شهرسازی رونق چشمگیری پیدا کرد و شهرهای زیادی طبق نقشه هماهنگ متأثر از شهرسازی هلنی ساخته شدند. برآمدن اشکانیان نه تنها به عمر سیاسی سلوکیان پایان داد بلکه در مقابل فرهنگ و تمدن هلنی از فرهنگ و تمدن ایرانی به دفاع برخاست. </ins> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به == <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[یهودیان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[اسکندرنامه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهرداد شباهنگ</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهرداد شباهنگ</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=2716&oldid=prevNazli در ۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۰2025-03-03T18:20:55Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=2716&oldid=798">نمایش تغییرات</a>Nazlihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%84%D9%88%DA%A9%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=798&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی « '''سلوكيان'''، سلسلة امپراتوري مقدوني حاكم بر ايران پس از اسكندر (64-312 پ.م)، پس از مرگ اسكندر مقدوني و بروز كشمكشهاي بسيار، قلمرو او ميان سردارانش سلوكوس[1]، بطلميوس[2] و آنتي پاتر[3] تقسيم شد. سلوكوس پس از نبرد اپسوس[4] (301پ.م) امپراتوري سلوكيان را د...» ایجاد کرد2024-08-13T18:34:58Z<p>صفحهای تازه حاوی « '''سلوكيان'''، سلسلة امپراتوري مقدوني حاكم بر ايران پس از اسكندر (64-312 پ.م)، پس از مرگ اسكندر مقدوني و بروز كشمكشهاي بسيار، قلمرو او ميان سردارانش سلوكوس[1]، بطلميوس[2] و آنتي پاتر[3] تقسيم شد. سلوكوس پس از نبرد اپسوس[4] (301پ.م) امپراتوري سلوكيان را د...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div> <br />
'''سلوكيان'''، سلسلة امپراتوري مقدوني حاكم بر ايران پس از اسكندر (64-312 پ.م)، پس از مرگ اسكندر مقدوني و بروز كشمكشهاي بسيار، قلمرو او ميان سردارانش سلوكوس[1]، بطلميوس[2] و آنتي پاتر[3] تقسيم شد. سلوكوس پس از نبرد اپسوس[4] (301پ.م) امپراتوري سلوكيان را در متصرفات اسكندر در ايران تا مرزهاي هند گسترش داد و با تصرف ليديه[5] و شهرهاي تحت تسلط يونان تا سواحل درياي سياه و مديترانه پيش رفت.<sup>1</sup> پس از مرگ سلوكوس (282پ.م) ثبات و يكپارچگي نسبي سلوكيان دگرگون شد و حتي دوران آنتيوخوس سوم[6] (187-223 پ.م) كه يكپارچگي در امپراتوري ايجاد شد تأثيري در روند فروپاشي آن نداشت. در نهايت (پومپه) پمپه[7] سردار رومي با بهرهگيري از اختلافات دروني خاندان سلوكي بازماندة امپراتوري را كه منحصر به سوريه بود، ضميمة امپراتوري روم كرد. (64پ.م).<sup>2</sup> <br />
<br />
از ديگر عوامل فروپاشي اين امپراتوري شكلگيري و توسعة دو امپراتوري اشكانيان و روم در شرق و غرب آن و اختلافات آخرين شاهان سلوكي با يهوديان بود. شهر سلوكيه[8] بر ساحل دجله و در نزديكي بابل، پايتخت شرقي سلوكيان و شهر انطاكيه[9] در ساحل اورونت[10] در سوريه پايتخت غربي آنان بود كه اين دو شهر با يك جادة شاهي به يكديگر ميپيوستند.<sup>3</sup> قلمرو سلوكيان 25 تا 28 ساتراپ[11] داشت كه هريك از آنها در يكي از مناطق سهگانة امپراتوري قرار داشتند. هرساتراپ به بخشهاي كوچكتري به نام آپارخي[12] و هريك از آپارخيها به چند هپارخي[13] تقسيم ميشد.<sup>4</sup> در رأس هر ساتراپ يك استراتك[14] كه عهدهدار امور نظامي و اداري بود و در كنار او يك مأمور امور مالي به نام اكونوم[15] قرار داشت. در عين حال چندين شهر دولت يونانينشينِ برخوردار از حق خودمختاري اما تابع سلوكيان بودند. ارتش سلوكي متشكل از نيروهاي يوناني و مزدوران قبايل داوطلب ايراني بود و نيروهاي اصلي آن را واحدهاي مركب سوار و زرهپوش و پيادگان سنگين اسلحه تشكيل ميدادند. اقتصاد دولت سلوكي مبتني بر تجارت، درآمدهاي گمركي و ماليات بود. مالياتها بسيار سنگين بودند و به جز خاندان سلطنتي، اقشار مرفه و صاحبان امتيازات، قشرهاي ديگر جامعه به شدت تحت فشار بودند. ماليات بر درآمد سرانة ارضي، تجارت، ازدواج، تولد، مرگ و نمك برخي از اين مالياتها بودند.<sup>5</sup> اگرچه از زمان اسكندر، مقدونيان در ازدواج با ايرانيان، مانند ازدواج سلوكوس با شاهزادة ايراني براي اتحاد ميان ايراني و يوناني ميكوشيدند، اما ايرانيان در پذيرش فرهنگ هلني[16] كه سلوكيان مروج آن بودند مقاومت نشان ميدادند<sup>6</sup> و حتي در القاي فرهنگ و تمدن ايراني پيروز بودند. هنر و معماري سلوكيان نيز تحت تأثير يونان بود. در اين دوران شهرسازي رونق چشمگيري پيدا كرد و شهرهاي زيادي طبق نقشه هماهنگ متأثر از شهرسازي هلني ساخته شدند. برآمدن اشكانيان نه تنها به عمر سياسي سلوكيان پايان داد بلكه در مقابل فرهنگ و تمدن هلني از فرهنگ و تمدن ايراني به دفاع برخاست. <br />
<br />
'''مآخذ:''' <br />
<br />
1- پيرنيا، حسن (مشير الدوله). '''''تاريخ باستان'''''. تهران: چاپخانة مجلس شوراي ملي، 1313، ج3 ص 2535.<br />
<br />
2- زرين كوب، عبدالحسين. '''''تاريخ مردم ايران (پيش از اسلام).''''' تهران: اميركبير، 1364. ص288.<br />
<br />
3- دياكونف. م. '''''اشكانيان'''''. مترجم كريم كشاورز، تهران: پيام، 1351، ص24.<br />
<br />
4- ميرسعيدي، نادر. '''''ايران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1382، ص61.<br />
<br />
5- گيرشمن، رومن. '''''ايران از آغاز تا اسلام'''''. مترجم محمود بهفروزي، تهران: جامي، 1379، ص233.<br />
<br />
6- ويسهوفر، يوزف. '''''ايران باستان (از 550 پيش از ميلاد تا 650 ميلادي).''''' مترجم مرتضي ثاقبفر، تهران: ققنوس، 1377، ص 143.<br />
<br />
مهرداد شباهنگ<br />
----[1]. Seleucus <br />
<br />
[2]. Batlamyuse <br />
<br />
[3]. Anti Pater <br />
<br />
[4]. Ipsus <br />
<br />
[5]. Lydia <br />
<br />
[6]. Antiochus III <br />
<br />
[7]. Pompey <br />
<br />
[8]. Seleucia <br />
<br />
[9]. Antioch <br />
<br />
[10]. Orontes <br />
<br />
[11]. Satrap <br />
<br />
[12]. Eparchy <br />
<br />
[13]. Hyparchy<br />
<br />
[14]. Strategos <br />
<br />
[15].<br />
<br />
[16]. Hellenist</div>Samei