https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9 2026-06-16T06:20:28Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9&diff=5357&oldid=prev 2025-05-01T15:18:25Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سماع]]،''' در لغت به معنی شنیدن و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اواز </del>و سرود و در اصطلاح یكی از مسائل مهم عرفان [[عشق]] است و در اصطلاح مراد از سماع مجالس انس و طرب و نیز به معنی رقص و پایكوبی است&lt;ref&gt;1.    تهانوی، محمدبن علی. '''''كشاف اصطلاحات''''' '''''الفنون'''''. به كوشش د. علی دحروج و .... ، لبنان: 1996م، 1/971.&lt;/ref&gt;. به نظر عرفای اهل [[عشق]]، به طور كلی، با به كارگیری دو اندام و استفاده از دو شیوه می‌توان دل را تصفیه كرد و روح را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اماده </del>رسیدن به [[حق]] ساخت: یكی با چشم، یعنی از طریق دیدن زیبایی‌ها [← [[نظر بازی|نظربازی]]]؛ دوم، با گوش، یعنی از طریق شنیدن زیبایی‌ها كه عبارت است از شنیدن آوای خوش‌ساز و صدای دلنشین و دلپذیر خواننده كه همراه آوای ساز می‌خواند. این طریق به سماع تعبیر می‌شود و مراد از آن، نخست، شنیدن اوای موسیقی و استماع صوت خوش خواننده است و سپس، تحت تأثیر ساز و آواز دست یافتن به حالی درونی و روحانی موسوم به «وَجد» [← وجد] و سرانجام، به شرط ان‌كه حال وجد به كمال برسد پرداختن به حركات موزون اندام كه از ان به «چرخ» یا «رقص» تعبیر می‌شود. به نظر عرفا، سالک صادق ممكن است از راه گوش و شنیدن ساز و آواز، چنان مجذوب [[حق]] شود كه از هر نغمه موزون حمد و ثنای الهی بشنود و بدین سان با پرواز دل به سوی خدا برود و به [[حق]] بپیوندد&lt;ref&gt;  لاهیجی. '''''مفاتیح''''' '''''الاعجاز'''''. به كوشش محمدرضا برزگر خالقی و ...، تهران: زوار، 1371، ص531- 532.&lt;/ref&gt; و به تعبیر حافظ، چونان ذرهّ‌های معلّق در فضا كه چرخ زنان و رقص رقصان به سوی خورشید درحركت‌اند، چرخ زنان، به خلوت‌گاه خورشید (= [[حقیقت]]  = خدا برسد:&lt;blockquote&gt;كمتر از ذرّه نئی پست مشو، مهربورز                  تا به خلوتگه خورشید رسی چرخ زنان&lt;ref&gt;   حافظ. '''''دیوان'''''. به كوشش قزوینی ـ غنی، تهران: زوار، غزل 387، بیت 3.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;عرفا، منشاء موسیقی را كه بنیاد و اساس سماع به شمار می‌آید، منشائی آسمانی و الهی می‌‌دانند و به قول فیثاغورس و افلاطون استناد می‌كنند كه نغمه‌های خوش این جهانی جلوه و پرتویی است از نغمه‌های خوشی كه از گردش افلاک به بار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌اید </del>و روح انسان، كه ازلی است، بدانگاه كه هنوز به تن تعلّق نگرفته بوده است آن نغمه‌ها را شنیده و در پی اسارت در تن آن‌ها را به فراموشی سپرده است و اكنون با شنیدن آواهای خوش به یاد آن نغمه‌ها می‌افتد و آماده پرواز به سوی عالم بالا می‌شود و به سوی حق در حركت می‌آید&lt;ref&gt;مولوی، '''''مثنوی''''' '''''معنوی'''''. به كوشش نیكلسن، تهران: امیركبیر، 1359، 4/ ابیات 732- 744.&lt;/ref&gt;. اقوال و نظریه‌های عرفا در زمینه سماع در كتب عرفانی، از جمله تذكره الاولیای عطار نیشابوری گزارش شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سماع]]،''' در لغت به معنی شنیدن و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آواز </ins>و سرود و در اصطلاح یكی از مسائل مهم عرفان [[عشق]] است و در اصطلاح مراد از سماع مجالس انس و طرب و نیز به معنی رقص و پایكوبی است&lt;ref&gt;1.    تهانوی، محمدبن علی. '''''كشاف اصطلاحات''''' '''''الفنون'''''. به كوشش د. علی دحروج و .... ، لبنان: 1996م، 1/971.&lt;/ref&gt;. به نظر عرفای اهل [[عشق]]، به طور كلی، با به كارگیری دو اندام و استفاده از دو شیوه می‌توان دل را تصفیه كرد و روح را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آماده </ins>رسیدن به [[حق]] ساخت: یكی با چشم، یعنی از طریق دیدن زیبایی‌ها [← [[نظر بازی|نظربازی]]]؛ دوم، با گوش، یعنی از طریق شنیدن زیبایی‌ها كه عبارت است از شنیدن آوای خوش‌ساز و صدای دلنشین و دلپذیر خواننده كه همراه آوای ساز می‌خواند. این طریق به سماع تعبیر می‌شود و مراد از آن، نخست، شنیدن اوای موسیقی و استماع صوت خوش خواننده است و سپس، تحت تأثیر ساز و آواز دست یافتن به حالی درونی و روحانی موسوم به «وَجد» [← وجد] و سرانجام، به شرط ان‌كه حال وجد به كمال برسد پرداختن به حركات موزون اندام كه از ان به «چرخ» یا «رقص» تعبیر می‌شود. به نظر عرفا، سالک صادق ممكن است از راه گوش و شنیدن ساز و آواز، چنان مجذوب [[حق]] شود كه از هر نغمه موزون حمد و ثنای الهی بشنود و بدین سان با پرواز دل به سوی خدا برود و به [[حق]] بپیوندد&lt;ref&gt;  لاهیجی. '''''مفاتیح''''' '''''الاعجاز'''''. به كوشش محمدرضا برزگر خالقی و ...، تهران: زوار، 1371، ص531- 532.&lt;/ref&gt; و به تعبیر حافظ، چونان ذرهّ‌های معلّق در فضا كه چرخ زنان و رقص رقصان به سوی خورشید درحركت‌اند، چرخ زنان، به خلوت‌گاه خورشید (= [[حقیقت]]  = خدا برسد:&lt;blockquote&gt;كمتر از ذرّه نئی پست مشو، مهربورز                  تا به خلوتگه خورشید رسی چرخ زنان&lt;ref&gt;   حافظ. '''''دیوان'''''. به كوشش قزوینی ـ غنی، تهران: زوار، غزل 387، بیت 3.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;عرفا، منشاء موسیقی را كه بنیاد و اساس سماع به شمار می‌آید، منشائی آسمانی و الهی می‌‌دانند و به قول فیثاغورس و افلاطون استناد می‌كنند كه نغمه‌های خوش این جهانی جلوه و پرتویی است از نغمه‌های خوشی كه از گردش افلاک به بار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌آید </ins>و روح انسان، كه ازلی است، بدانگاه كه هنوز به تن تعلّق نگرفته بوده است آن نغمه‌ها را شنیده و در پی اسارت در تن آن‌ها را به فراموشی سپرده است و اكنون با شنیدن آواهای خوش به یاد آن نغمه‌ها می‌افتد و آماده پرواز به سوی عالم بالا می‌شود و به سوی حق در حركت می‌آید&lt;ref&gt;مولوی، '''''مثنوی''''' '''''معنوی'''''. به كوشش نیكلسن، تهران: امیركبیر، 1359، 4/ ابیات 732- 744.&lt;/ref&gt;. اقوال و نظریه‌های عرفا در زمینه سماع در كتب عرفانی، از جمله تذكره الاولیای عطار نیشابوری گزارش شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;حلال یا حرام؟&#039;&#039;&#039; اهل ظاهر سماع را حرام می‌دانند و همواره در این زمینه علیه عرفا حكم صادر می‌كنند، اما عرفای بزرگ پیوسته در طول تاریخ از سماع، به ویژه با توجه به منشأ الهی ان دفاع كرده‌اند و ان را عامل تزكیه روح و پیوند به [[حق]] دانسته‌اند. در میان بزرگان دانش و عرفا نخست، [[امام محمد غزالی]] (د 505ق / ؟م) و سپس مولی محسن فیض كاشانی (1006- 1090ق / ؟م) سماع را حلال شمرده و در باب حلال بودن ان، رسماً فتوا داده‌اند&lt;ref&gt;هجویری، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كشف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;المحجوب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمود عابدی، تهران: سروش، 1383، ص587- 601.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;غزالی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كیمیای&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سعادت&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش حسین خدیوجم، تهران:   ، ص  &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;غنی، قاسم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تصوف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: زوار، 1340، ص388- 405.&lt;/ref&gt;[← [[نظر بازی|نظربازی]]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;حلال یا حرام؟&#039;&#039;&#039; اهل ظاهر سماع را حرام می‌دانند و همواره در این زمینه علیه عرفا حكم صادر می‌كنند، اما عرفای بزرگ پیوسته در طول تاریخ از سماع، به ویژه با توجه به منشأ الهی ان دفاع كرده‌اند و ان را عامل تزكیه روح و پیوند به [[حق]] دانسته‌اند. در میان بزرگان دانش و عرفا نخست، [[امام محمد غزالی]] (د 505ق / ؟م) و سپس مولی محسن فیض كاشانی (1006- 1090ق / ؟م) سماع را حلال شمرده و در باب حلال بودن ان، رسماً فتوا داده‌اند&lt;ref&gt;هجویری، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كشف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;المحجوب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمود عابدی، تهران: سروش، 1383، ص587- 601.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;غزالی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كیمیای&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سعادت&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش حسین خدیوجم، تهران:   ، ص  &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;غنی، قاسم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تصوف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: زوار، 1340، ص388- 405.&lt;/ref&gt;[← [[نظر بازی|نظربازی]]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:عرفان، فلسفه و کلام]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-3564:rev-5357:php=table --> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9&diff=3564&oldid=prev 2025-04-18T16:47:16Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سماع]]،''' در لغت به معنی شنیدن و اواز و سرود و در اصطلاح یكی از مسائل مهم عرفان عشق است و در اصطلاح مراد از سماع مجالس انس و طرب و نیز به معنی رقص و پایكوبی است&lt;ref&gt;1.    تهانوی، محمدبن علی. '''''كشاف اصطلاحات''''' '''''الفنون'''''. به كوشش د. علی دحروج و .... ، لبنان: 1996م، 1/971.&lt;/ref&gt;. به نظر عرفای اهل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عشق، </del>به طور كلی، با به كارگیری دو اندام و استفاده از دو شیوه می‌توان دل را تصفیه كرد و روح را اماده رسیدن به حق ساخت: یكی با چشم، یعنی از طریق دیدن زیبایی‌ها [← نظربازی]؛ دوم، با گوش، یعنی از طریق شنیدن زیبایی‌ها كه عبارت است از شنیدن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوای </del>خوش‌ساز و صدای دلنشین و دلپذیر خواننده كه همراه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوای </del>ساز می‌خواند. این طریق به سماع تعبیر می‌شود و مراد از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان، </del>نخست، شنیدن اوای موسیقی و استماع صوت خوش خواننده است و سپس، تحت تأثیر ساز و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اواز </del>دست یافتن به حالی درونی و روحانی موسوم به «وَجد» [← وجد] و سرانجام، به شرط ان‌كه حال وجد به كمال برسد پرداختن به حركات موزون اندام كه از ان به «چرخ» یا «رقص» تعبیر می‌شود. به نظر عرفا، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سالکصادق </del>ممكن است از راه گوش و شنیدن ساز و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اواز، </del>چنان مجذوب حق شود كه از هر نغمه موزون حمد و ثنای الهی بشنود و بدین سان با پرواز دل به سوی خدا برود و به حق بپیوندد&lt;ref&gt;  لاهیجی. '''''مفاتیح''''' '''''الاعجاز'''''. به كوشش محمدرضا برزگر خالقی و ...، تهران: زوار، 1371، ص531- 532.&lt;/ref&gt; و به تعبیر حافظ، چونان ذرهّ‌های معلّق در فضا كه چرخ زنان و رقص رقصان به سوی خورشید درحركت‌اند، چرخ زنان، به خلوت‌گاه خورشید (= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقیقت  </del>= خدا برسد:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سماع]]،''' در لغت به معنی شنیدن و اواز و سرود و در اصطلاح یكی از مسائل مهم عرفان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عشق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است و در اصطلاح مراد از سماع مجالس انس و طرب و نیز به معنی رقص و پایكوبی است&lt;ref&gt;1.    تهانوی، محمدبن علی. '''''كشاف اصطلاحات''''' '''''الفنون'''''. به كوشش د. علی دحروج و .... ، لبنان: 1996م، 1/971.&lt;/ref&gt;. به نظر عرفای اهل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[عشق]]، </ins>به طور كلی، با به كارگیری دو اندام و استفاده از دو شیوه می‌توان دل را تصفیه كرد و روح را اماده رسیدن به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ساخت: یكی با چشم، یعنی از طریق دیدن زیبایی‌ها [← <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نظر بازی|</ins>نظربازی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>]؛ دوم، با گوش، یعنی از طریق شنیدن زیبایی‌ها كه عبارت است از شنیدن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آوای </ins>خوش‌ساز و صدای دلنشین و دلپذیر خواننده كه همراه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آوای </ins>ساز می‌خواند. این طریق به سماع تعبیر می‌شود و مراد از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن، </ins>نخست، شنیدن اوای موسیقی و استماع صوت خوش خواننده است و سپس، تحت تأثیر ساز و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آواز </ins>دست یافتن به حالی درونی و روحانی موسوم به «وَجد» [← وجد] و سرانجام، به شرط ان‌كه حال وجد به كمال برسد پرداختن به حركات موزون اندام كه از ان به «چرخ» یا «رقص» تعبیر می‌شود. به نظر عرفا، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سالک صادق </ins>ممكن است از راه گوش و شنیدن ساز و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آواز، </ins>چنان مجذوب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شود كه از هر نغمه موزون حمد و ثنای الهی بشنود و بدین سان با پرواز دل به سوی خدا برود و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بپیوندد&lt;ref&gt;  لاهیجی. '''''مفاتیح''''' '''''الاعجاز'''''. به كوشش محمدرضا برزگر خالقی و ...، تهران: زوار، 1371، ص531- 532.&lt;/ref&gt; و به تعبیر حافظ، چونان ذرهّ‌های معلّق در فضا كه چرخ زنان و رقص رقصان به سوی خورشید درحركت‌اند، چرخ زنان، به خلوت‌گاه خورشید (= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حقیقت]]  </ins>= خدا برسد:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;blockquote&gt;كمتر از ذرّه نئی پست مشو، مهربورز                  تا به خلوتگه خورشید رسی چرخ زنان&lt;ref&gt;   حافظ. '''''دیوان'''''. به كوشش قزوینی ـ غنی، تهران: زوار، غزل 387، بیت 3.&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;عرفا، منشاء موسیقی را كه بنیاد و اساس سماع به شمار می‌آید، منشائی آسمانی و الهی می‌‌دانند و به قول فیثاغورس و افلاطون استناد می‌كنند كه نغمه‌های خوش این جهانی جلوه و پرتویی است از نغمه‌های خوشی كه از گردش افلاک به بار می‌اید و روح انسان، كه ازلی است، بدانگاه كه هنوز به تن تعلّق نگرفته بوده است آن نغمه‌ها را شنیده و در پی اسارت در تن آن‌ها را به فراموشی سپرده است و اكنون با شنیدن آواهای خوش به یاد آن نغمه‌ها می‌افتد و آماده پرواز به سوی عالم بالا می‌شود و به سوی حق در حركت می‌آید&lt;ref&gt;مولوی، '''''مثنوی''''' '''''معنوی'''''. به كوشش نیكلسن، تهران: امیركبیر، 1359، 4/ ابیات 732- 744.&lt;/ref&gt;. اقوال و نظریه‌های عرفا در زمینه سماع در كتب عرفانی، از جمله تذكره الاولیای عطار نیشابوری گزارش شده است.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمتر از ذرّه نئی پست مشو، مهربورز                  تا به خلوتگه خورشید رسی چرخ زنان&lt;ref&gt;   حافظ. '''''دیوان'''''. به كوشش قزوینی ـ غنی، تهران: زوار، غزل 387، بیت 3.&lt;/ref&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حلال یا حرام؟''' اهل ظاهر سماع را حرام می‌دانند و همواره در این زمینه علیه عرفا حكم صادر می‌كنند، اما عرفای بزرگ پیوسته در طول تاریخ از سماع، به ویژه با توجه به منشأ الهی ان دفاع كرده‌اند و ان را عامل تزكیه روح و پیوند به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دانسته‌اند. در میان بزرگان دانش و عرفا نخست، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام محمد غزالی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(د 505ق / ؟م) و سپس مولی محسن فیض كاشانی (1006- 1090ق / ؟م) سماع را حلال شمرده و در باب حلال بودن ان، رسماً فتوا داده‌اند&lt;ref&gt;هجویری، '''''كشف''''' '''''المحجوب'''''. به كوشش محمود عابدی، تهران: سروش، 1383، ص587- 601<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>غزالی، محمد. '''''كیمیای''''' '''''سعادت'''''. به كوشش حسین خدیوجم، تهران:   ، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص  &lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;</ins>غنی، قاسم. '''''تاریخ''''' '''''تصوف'''''. تهران: زوار، 1340، ص388- 405.&lt;/ref&gt;[← <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[نظر بازی|</ins>نظربازی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفا، منشاء موسیقی را كه بنیاد و اساس سماع به شمار می‌اید، منشائی اسمانی و الهی می‌‌دانند و به قول فیثاغورس و افلاطون استناد می‌كنند كه نغمه‌های خوش این جهانی جلوه و پرتویی است از نغمه‌های خوشی كه از گردش افلاک به بار می‌اید و روح انسان، كه ازلی است، بدانگاه كه هنوز به تن تعلّق نگرفته بوده است ان نغمه‌ها را شنیده و در پی اسارت در تن ان‌ها را به فراموشی سپرده است و اكنون با شنیدن اواهای خوش به یاد ان نغمه‌ها می‌افتد و اماده پرواز به سوی عالم بالا می‌شود و به سوی حق در حركت می‌اید&lt;ref&gt;مولوی، '''''مثنوی''''' '''''معنوی'''''. به كوشش نیكلسن، تهران: امیركبیر، 1359، 4/ ابیات 732- 744.&lt;/ref&gt;. اقوال و نظریه‌های عرفا در زمینه سماع در كتب عرفانی، از جمله تذكره الاولیای عطار نیشابوری گزارش شده است.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حلال یا حرام؟''' اهل ظاهر سماع را حرام می‌دانند و همواره در این زمینه علیه عرفا حكم صادر می‌كنند، اما عرفای بزرگ پیوسته در طول تاریخ از سماع، به ویژه با توجه به منشأ الهی ان دفاع كرده‌اند و ان را عامل تزكیه روح و پیوند به حق دانسته‌اند. در میان بزرگان دانش و عرفا نخست، امام محمد غزالی (د 505ق / ؟م) و سپس مولی محسن فیض كاشانی (1006- 1090ق / ؟م) سماع را حلال شمرده و در باب حلال بودن ان، رسماً فتوا داده‌اند&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نك: </del>هجویری، '''''كشف''''' '''''المحجوب'''''. به كوشش محمود عابدی، تهران: سروش، 1383، ص587- 601<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: </del>غزالی، محمد. '''''كیمیای''''' '''''سعادت'''''. به كوشش حسین خدیوجم، تهران:   ، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص  ؛ </del>غنی، قاسم. '''''تاریخ''''' '''''تصوف'''''. تهران: زوار، 1340، ص388- 405.&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </del>[← نظربازی]</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نظر بازی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[حق]]&lt;br /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </ins>==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماخذ </del>==</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی،</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ </ins>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(1398). دانشنامه ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9&diff=3143&oldid=prev 2025-04-13T19:35:23Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۳۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;حلال یا حرام؟&#039;&#039;&#039; اهل ظاهر سماع را حرام می‌دانند و همواره در این زمینه علیه عرفا حكم صادر می‌كنند، اما عرفای بزرگ پیوسته در طول تاریخ از سماع، به ویژه با توجه به منشأ الهی ان دفاع كرده‌اند و ان را عامل تزكیه روح و پیوند به حق دانسته‌اند. در میان بزرگان دانش و عرفا نخست، امام محمد غزالی (د 505ق / ؟م) و سپس مولی محسن فیض كاشانی (1006- 1090ق / ؟م) سماع را حلال شمرده و در باب حلال بودن ان، رسماً فتوا داده‌اند&lt;ref&gt;نك: هجویری، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كشف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;المحجوب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمود عابدی، تهران: سروش، 1383، ص587- 601: غزالی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كیمیای&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سعادت&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش حسین خدیوجم، تهران:   ، ص  ؛ غنی، قاسم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تصوف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: زوار، 1340، ص388- 405.&lt;/ref&gt;. [← نظربازی]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;حلال یا حرام؟&#039;&#039;&#039; اهل ظاهر سماع را حرام می‌دانند و همواره در این زمینه علیه عرفا حكم صادر می‌كنند، اما عرفای بزرگ پیوسته در طول تاریخ از سماع، به ویژه با توجه به منشأ الهی ان دفاع كرده‌اند و ان را عامل تزكیه روح و پیوند به حق دانسته‌اند. در میان بزرگان دانش و عرفا نخست، امام محمد غزالی (د 505ق / ؟م) و سپس مولی محسن فیض كاشانی (1006- 1090ق / ؟م) سماع را حلال شمرده و در باب حلال بودن ان، رسماً فتوا داده‌اند&lt;ref&gt;نك: هجویری، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كشف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;المحجوب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمود عابدی، تهران: سروش، 1383، ص587- 601: غزالی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كیمیای&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سعادت&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش حسین خدیوجم، تهران:   ، ص  ؛ غنی، قاسم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تصوف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: زوار، 1340، ص388- 405.&lt;/ref&gt;. [← نظربازی]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> '''ماخذ:''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins>==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== ماخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2813:rev-3143:php=table --> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9&diff=2813&oldid=prev 2025-04-03T11:20:54Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سماع،</del>''' در لغت به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معني شنيدن </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آواز </del>و سرود و در اصطلاح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>از مسائل مهم عرفان عشق است و در اصطلاح مراد از سماع مجالس انس و طرب و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معني </del>رقص و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايكوبي </del>است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;1&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; به نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفاي </del>اهل عشق، به طور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلي، </del>با به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارگيري </del>دو اندام و استفاده از دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيوه مي‌توان </del>دل را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصفيه </del>كرد و روح را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمادة رسيدن </del>به حق ساخت: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>با چشم، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طريق ديدن زيبايي‌ها </del>[← <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظربازي</del>]؛ دوم، با گوش، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طريق شنيدن زيبايي‌ها </del>كه عبارت است از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنيدن آواي </del>خوش‌ساز و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صداي دلنشين </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلپذير </del>خواننده كه همراه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آواي </del>ساز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌خواند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين طريق </del>به سماع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعبير مي‌شود </del>و مراد از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن، </del>نخست، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنيدن آواي موسيقي </del>و استماع صوت خوش خواننده است و سپس، تحت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأثير </del>ساز و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آواز </del>دست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافتن </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالي دروني </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحاني </del>موسوم به «وَجد» [← وجد] و سرانجام، به شرط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌كه </del>حال وجد به كمال برسد پرداختن به حركات موزون اندام كه از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>به «چرخ» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا </del>«رقص» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعبير مي‌شود</del>. به نظر عرفا، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سالك صادق </del>ممكن است از راه گوش و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنيدن </del>ساز و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آواز، </del>چنان مجذوب حق شود كه از هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نغمة </del>موزون حمد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ثناي الهي </del>بشنود و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدين </del>سان با پرواز دل به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوي </del>خدا برود و به حق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بپيوندد</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعبير </del>حافظ، چونان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذرهّ‌هاي </del>معلّق در فضا كه چرخ زنان و رقص رقصان به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوي خورشيد </del>درحركت‌اند، چرخ زنان، به خلوت‌گاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خورشيد </del>(= <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقيقت  </del>= خدا برسد:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سماع]]،</ins>''' در لغت به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنی شنیدن </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اواز </ins>و سرود و در اصطلاح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكی </ins>از مسائل مهم عرفان عشق است و در اصطلاح مراد از سماع مجالس انس و طرب و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنی </ins>رقص و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایكوبی </ins>است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;1<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.    تهانوی، محمدبن علی. '''''كشاف اصطلاحات''''' '''''الفنون'''''. به كوشش د. علی دحروج و .... ، لبنان: 1996م، 1/971.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفای </ins>اهل عشق، به طور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلی، </ins>با به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارگیری </ins>دو اندام و استفاده از دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیوه می‌توان </ins>دل را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصفیه </ins>كرد و روح را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اماده رسیدن </ins>به حق ساخت: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكی </ins>با چشم، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طریق دیدن زیبایی‌ها </ins>[← <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظربازی</ins>]؛ دوم، با گوش، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طریق شنیدن زیبایی‌ها </ins>كه عبارت است از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنیدن اوای </ins>خوش‌ساز و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صدای دلنشین </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلپذیر </ins>خواننده كه همراه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اوای </ins>ساز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌خواند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این طریق </ins>به سماع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعبیر می‌شود </ins>و مراد از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان، </ins>نخست، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنیدن اوای موسیقی </ins>و استماع صوت خوش خواننده است و سپس، تحت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأثیر </ins>ساز و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اواز </ins>دست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافتن </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالی درونی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحانی </ins>موسوم به «وَجد» [← وجد] و سرانجام، به شرط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان‌كه </ins>حال وجد به كمال برسد پرداختن به حركات موزون اندام كه از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>به «چرخ» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا </ins>«رقص» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعبیر می‌شود</ins>. به نظر عرفا، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سالکصادق </ins>ممكن است از راه گوش و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنیدن </ins>ساز و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اواز، </ins>چنان مجذوب حق شود كه از هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نغمه </ins>موزون حمد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ثنای الهی </ins>بشنود و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بدین </ins>سان با پرواز دل به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی </ins>خدا برود و به حق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بپیوندد</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  لاهیجی. '''''مفاتیح''''' '''''الاعجاز'''''. به كوشش محمدرضا برزگر خالقی و ...، تهران: زوار، 1371، ص531- 532.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعبیر </ins>حافظ، چونان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذرهّ‌های </ins>معلّق در فضا كه چرخ زنان و رقص رقصان به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی خورشید </ins>درحركت‌اند، چرخ زنان، به خلوت‌گاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خورشید </ins>(= <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقیقت  </ins>= خدا برسد:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كمتر از ذرّه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نئي </del>پست مشو، مهربورز                  تا به خلوتگه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خورشيد رسي </del>چرخ زنان&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;3&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كمتر از ذرّه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نئی </ins>پست مشو، مهربورز                  تا به خلوتگه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خورشید رسی </ins>چرخ زنان&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">   حافظ. '''''دیوان'''''. به كوشش قزوینی ـ غنی، تهران: زوار، غزل 387، بیت </ins>3<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عرفا، منشاء <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسيقي </del>را كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنياد </del>و اساس سماع به شمار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌آيد، منشائي آسماني </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهي مي‌‌دانند </del>و به قول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فيثاغورس </del>و افلاطون استناد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌كنند </del>كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نغمه‌هاي </del>خوش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين جهاني </del>جلوه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرتويي </del>است از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نغمه‌هاي خوشي </del>كه از گردش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افلاك </del>به بار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌آيد </del>و روح انسان، كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازلي </del>است، بدانگاه كه هنوز به تن تعلّق نگرفته بوده است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>نغمه‌ها را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنيده </del>و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پي </del>اسارت در تن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن‌ها </del>را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فراموشي </del>سپرده است و اكنون با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنيدن آواهاي </del>خوش به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ياد آن </del>نغمه‌ها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌افتد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آمادة </del>پرواز به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوي </del>عالم بالا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شود </del>و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوي </del>حق در حركت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌آيد.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;4&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; اقوال و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظريه‌هاي </del>عرفا در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمينة </del>سماع در كتب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفاني، </del>از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تذكرة الاولياي </del>عطار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيشابوري </del>گزارش شده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عرفا، منشاء <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسیقی </ins>را كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیاد </ins>و اساس سماع به شمار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌اید، منشائی اسمانی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی می‌‌دانند </ins>و به قول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیثاغورس </ins>و افلاطون استناد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌كنند </ins>كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نغمه‌های </ins>خوش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این جهانی </ins>جلوه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرتویی </ins>است از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نغمه‌های خوشی </ins>كه از گردش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افلاک </ins>به بار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌اید </ins>و روح انسان، كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ازلی </ins>است، بدانگاه كه هنوز به تن تعلّق نگرفته بوده است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>نغمه‌ها را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنیده </ins>و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پی </ins>اسارت در تن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان‌ها </ins>را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فراموشی </ins>سپرده است و اكنون با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شنیدن اواهای </ins>خوش به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاد ان </ins>نغمه‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌افتد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اماده </ins>پرواز به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی </ins>عالم بالا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود </ins>و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سوی </ins>حق در حركت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌اید</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مولوی، '''''مثنوی''''' '''''معنوی'''''. به كوشش نیكلسن، تهران: امیركبیر، 1359، </ins>4<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">/ ابیات 732- 744.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>اقوال و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظریه‌های </ins>عرفا در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمینه </ins>سماع در كتب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفانی، </ins>از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تذكره الاولیای </ins>عطار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیشابوری </ins>گزارش شده است.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حلال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا </del>حرام؟''' اهل ظاهر سماع را حرام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌دانند </del>و همواره در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين زمينه عليه </del>عرفا حكم صادر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌كنند، </del>اما <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفاي </del>بزرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيوسته </del>در طول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ </del>از سماع، به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ويژه </del>با توجه به منشأ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهي آن </del>دفاع كرده‌اند و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>را عامل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزكية </del>روح و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيوند </del>به حق دانسته‌اند. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميان </del>بزرگان دانش و عرفا نخست، امام محمد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزالي </del>(د 505ق / ؟م) و سپس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مولي </del>محسن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فيض كاشاني </del>(1006- 1090ق / ؟م) سماع را حلال شمرده و در باب حلال بودن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن، </del>رسماً فتوا داده‌اند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; [← <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظربازي</del>]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''حلال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا </ins>حرام؟''' اهل ظاهر سماع را حرام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دانند </ins>و همواره در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این زمینه علیه </ins>عرفا حكم صادر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌كنند، </ins>اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عرفای </ins>بزرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیوسته </ins>در طول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </ins>از سماع، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویژه </ins>با توجه به منشأ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی ان </ins>دفاع كرده‌اند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>را عامل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزكیه </ins>روح و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیوند </ins>به حق دانسته‌اند. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان </ins>بزرگان دانش و عرفا نخست، امام محمد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غزالی </ins>(د 505ق / ؟م) و سپس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مولی </ins>محسن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فیض كاشانی </ins>(1006- 1090ق / ؟م) سماع را حلال شمرده و در باب حلال بودن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان، </ins>رسماً فتوا داده‌اند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نك: هجویری، '''''كشف''''' '''''المحجوب'''''. به كوشش محمود عابدی، تهران: سروش، 1383، ص587- 601: غزالی، محمد. '''''كیمیای''''' '''''سعادت'''''. به كوشش حسین خدیوجم، تهران:   ، ص  ؛ غنی، قاسم. '''''تاریخ''''' '''''تصوف'''''. تهران: زوار، 1340، ص388- 405.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>[← <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظربازی</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==  '''ماخذ:''' ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    تهانوي، محمدبن علي. '''''كشاف اصطلاحات''''' '''''الفنون'''''. به كوشش د. علي دحروج و .... ، لبنان: 1996م، 1/971.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    لاهيجي. '''''مفاتيح''''' '''''الاعجاز'''''. به كوشش محمدرضا برزگر خالقي و ...، تهران: زوار، 1371، ص531- 532.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    حافظ. '''''ديوان'''''. به كوشش قزويني ـ غني، تهران: زوار، غزل 387، بيت 3.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.    مولوي، '''''مثنوي''''' '''''معنوي'''''. به كوشش نيكلسن، تهران: اميركبير، 1359، 4/ ابيات 732- 744.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5.    نك: هجويري، '''''كشف''''' '''''المحجوب'''''. به كوشش محمود عابدي، تهران: سروش، 1383، ص587- 601: غزالي، محمد. '''''كيمياي''''' '''''سعادت'''''. به كوشش حسين خديوجم، تهران:   ، ص  ؛ غني، قاسم. '''''تاريخ''''' '''''تصوف'''''. تهران: زوار، 1340، ص388- 405.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9&diff=534&oldid=prev 2024-08-12T23:50:09Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;سماع،&#039;&#039;&#039; در لغت به معني شنيدن و آواز و سرود و در اصطلاح يكي از مسائل مهم عرفان عشق است و در اصطلاح مراد از سماع مجالس انس و طرب و نيز به معني رقص و پايكوبي است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; به نظر عرفاي اهل عشق، به طور كلي، با به كارگيري دو اندام و استفاده از دو شيوه مي...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;سماع،&#039;&#039;&#039; در لغت به معني شنيدن و آواز و سرود و در اصطلاح يكي از مسائل مهم عرفان عشق است و در اصطلاح مراد از سماع مجالس انس و طرب و نيز به معني رقص و پايكوبي است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; به نظر عرفاي اهل عشق، به طور كلي، با به كارگيري دو اندام و استفاده از دو شيوه مي‌توان دل را تصفيه كرد و روح را آمادة رسيدن به حق ساخت: يكي با چشم، يعني از طريق ديدن زيبايي‌ها [← نظربازي]؛ دوم، با گوش، يعني از طريق شنيدن زيبايي‌ها كه عبارت است از شنيدن آواي خوش‌ساز و صداي دلنشين و دلپذير خواننده كه همراه آواي ساز مي‌خواند. اين طريق به سماع تعبير مي‌شود و مراد از آن، نخست، شنيدن آواي موسيقي و استماع صوت خوش خواننده است و سپس، تحت تأثير ساز و آواز دست يافتن به حالي دروني و روحاني موسوم به «وَجد» [← وجد] و سرانجام، به شرط آن‌كه حال وجد به كمال برسد پرداختن به حركات موزون اندام كه از آن به «چرخ» يا «رقص» تعبير مي‌شود. به نظر عرفا، سالك صادق ممكن است از راه گوش و شنيدن ساز و آواز، چنان مجذوب حق شود كه از هر نغمة موزون حمد و ثناي الهي بشنود و بدين سان با پرواز دل به سوي خدا برود و به حق بپيوندد&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و به تعبير حافظ، چونان ذرهّ‌هاي معلّق در فضا كه چرخ زنان و رقص رقصان به سوي خورشيد درحركت‌اند، چرخ زنان، به خلوت‌گاه خورشيد (= حقيقت  = خدا برسد:<br /> <br /> كمتر از ذرّه نئي پست مشو، مهربورز                  تا به خلوتگه خورشيد رسي چرخ زنان&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;<br /> <br /> عرفا، منشاء موسيقي را كه بنياد و اساس سماع به شمار مي‌آيد، منشائي آسماني و الهي مي‌‌دانند و به قول فيثاغورس و افلاطون استناد مي‌كنند كه نغمه‌هاي خوش اين جهاني جلوه و پرتويي است از نغمه‌هاي خوشي كه از گردش افلاك به بار مي‌آيد و روح انسان، كه ازلي است، بدانگاه كه هنوز به تن تعلّق نگرفته بوده است آن نغمه‌ها را شنيده و در پي اسارت در تن آن‌ها را به فراموشي سپرده است و اكنون با شنيدن آواهاي خوش به ياد آن نغمه‌ها مي‌افتد و آمادة پرواز به سوي عالم بالا مي‌شود و به سوي حق در حركت مي‌آيد.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; اقوال و نظريه‌هاي عرفا در زمينة سماع در كتب عرفاني، از جمله تذكرة الاولياي عطار نيشابوري گزارش شده است.<br /> <br /> &#039;&#039;&#039;حلال يا حرام؟&#039;&#039;&#039; اهل ظاهر سماع را حرام مي‌دانند و همواره در اين زمينه عليه عرفا حكم صادر مي‌كنند، اما عرفاي بزرگ پيوسته در طول تاريخ از سماع، به ويژه با توجه به منشأ الهي آن دفاع كرده‌اند و آن را عامل تزكية روح و پيوند به حق دانسته‌اند. در ميان بزرگان دانش و عرفا نخست، امام محمد غزالي (د 505ق / ؟م) و سپس مولي محسن فيض كاشاني (1006- 1090ق / ؟م) سماع را حلال شمرده و در باب حلال بودن آن، رسماً فتوا داده‌اند.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; [← نظربازي]<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.    تهانوي، محمدبن علي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كشاف اصطلاحات&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الفنون&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش د. علي دحروج و .... ، لبنان: 1996م، 1/971.<br /> <br /> 2.    لاهيجي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مفاتيح&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;الاعجاز&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمدرضا برزگر خالقي و ...، تهران: زوار، 1371، ص531- 532.<br /> <br /> 3.    حافظ. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ديوان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش قزويني ـ غني، تهران: زوار، غزل 387، بيت 3.<br /> <br /> 4.    مولوي، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مثنوي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;معنوي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش نيكلسن، تهران: اميركبير، 1359، 4/ ابيات 732- 744.<br /> <br /> 5.    نك: هجويري، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كشف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;المحجوب&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش محمود عابدي، تهران: سروش، 1383، ص587- 601: غزالي، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;كيمياي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سعادت&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش حسين خديوجم، تهران:   ، ص  ؛ غني، قاسم. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تصوف&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: زوار، 1340، ص388- 405.<br /> <br /> اصغر دادبه</div>

Samei