https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D8%A7%D8%AC_%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8Cسید حاج آقا حسین طباطبایی بروجردی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T04:44:30Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D8%A7%D8%AC_%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8C&diff=5180&oldid=prevSamei در ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۸2025-05-01T08:28:09Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۲۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم سیاسی]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-4744:rev-5180:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D8%A7%D8%AC_%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8C&diff=4744&oldid=prevSamei در ۲۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۷2025-04-27T19:17:33Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سید حاج آقا حسین طباطبایی بروجردی|بروجردی، سید حاج آقا حسین]]''' طباطبایی، (1292ق / 1875م)، عالم بزرگ و مرجع تقلید شیعیان در سده 14ق.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سید حاج آقا حسین طباطبایی بروجردی|بروجردی، سید حاج آقا حسین]]''' طباطبایی، (1292ق / 1875م)، عالم بزرگ و مرجع تقلید شیعیان در سده 14ق.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[بروجرد]] به دنیا آمد<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> واعظزاده </del>خراسانی'''''،''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">32؛ </del>بامداد، مهدی. '''''شرح حال رجال ایران قرنهای 12 و 13 و''''' '''''14'''''. تهران: زوار، چ 4، 1371، ج 1، ص 379. </ref>. نسبش به واسطه ابراهیم طباطبا، به [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن مجتبی (ع)]] میرسد. او بر آمده از خاندانی بود که شخصیتهای علمی و دینی بزرگی همچون سید مهدی بحرالعلوم و وحید بهبهانی از آن برخاستهاند<ref>واعظزاده خراسانی'''''، زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </del>. ص 17-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">30؛ </del>شریف رازی، محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332، ص 9 و 10.</ref>. سید حسین تحصیلات مقدماتی را در مدرسه علمیه نوربخش زادگاهش، نزد پدر (سیدعلی) و استادانی چند گذراند. در 1310ق / 1892مبه [[اصفهان]] رفت و در مدرسه صدر، علوم نقلی را از استادانی همچون سید محمد باقر دُرچهای و علومِ عقلی و ریاضی را نزد آخوند ملا محمد کاشانی و جهانگیرخان قشقایی آموخت. سپس خود، حوزه درس تشکیل داد و به تدریس فقه و اصول پرداخت<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> واعظ </del>خیابانی تبریزی، ملاعلی. '''''کتاب علماء معاصرین'''''. به کوشش حاج محمدباقر آقا خونی کلکتهچی، تهران: اسلامیه، 1366ق، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">249؛ </del>واعظزاده خراسانی'''''،محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </del>ص 33-39. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[بروجرد]] به دنیا آمد<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واعظزاده </ins>خراسانی'''''،''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">32. </ref><ref></ins>بامداد، مهدی. '''''شرح حال رجال ایران قرنهای 12 و 13 و''''' '''''14'''''. تهران: زوار، چ 4، 1371، ج 1، ص 379.</ref>. نسبش به واسطه ابراهیم طباطبا، به [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن مجتبی (ع)]] میرسد. او بر آمده از خاندانی بود که شخصیتهای علمی و دینی بزرگی همچون سید مهدی بحرالعلوم و وحید بهبهانی از آن برخاستهاند<ref>واعظزاده خراسانی'''''، زندگی آیتالله العظمی بروجردی.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </ins>به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 17-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">30.</ref><ref></ins>شریف رازی، محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332، ص 9 و 10.</ref>. سید حسین تحصیلات مقدماتی را در مدرسه علمیه نوربخش زادگاهش، نزد پدر (سیدعلی) و استادانی چند گذراند. در 1310ق / 1892مبه [[اصفهان]] رفت و در مدرسه صدر، علوم نقلی را از استادانی همچون سید محمد باقر دُرچهای و علومِ عقلی و ریاضی را نزد آخوند ملا محمد کاشانی و جهانگیرخان قشقایی آموخت. سپس خود، حوزه درس تشکیل داد و به تدریس فقه و اصول پرداخت<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واعظ </ins>خیابانی تبریزی، ملاعلی. '''''کتاب علماء معاصرین'''''. به کوشش حاج محمدباقر آقا خونی کلکتهچی، تهران: اسلامیه، 1366ق، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">249. </ref><ref></ins>واعظزاده خراسانی'''''،محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </ins>به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 33-39.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1320ق / 1902م به نجف رفت و حدود 9 سال به حلقه درس استادانی از جمله آخوند خراسانی و دیگران پیوست. سپس راهی بروجرد شد، اما فوتِ پدر و آخوند خراسانی (1329ق / 1911م) او را از بازگشت مجدد به نجف منصرف کرد. بنابراین در بروجرد به عنوان مرجع دینی به فعالیت پرداخت و شهرت بسیار یافت. در 1344ق / 1925م به هنگام بازگشت از سفر حج و در پی آن اقامت 8 ماهه در نجف، به اتهام شرکت در جلسات و اقدامات علما بر ضد [[رضا شاه پهلوی|حکومت رضا خان]]، در مرز خسروی دستگیر شد. عاقبت پس از چند ماه سکونت در [[استان تهران|تهران]] و بیش از یک سال در [[مشهد]] و توقفی چند ماهه و تدریس در قم، در 1346ق دوباره به بروجرد بازگشت<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> واعظزاده </del>خراسانی'''''. محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </del>. ص 40-51. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1320ق / 1902م به نجف رفت و حدود 9 سال به حلقه درس استادانی از جمله آخوند خراسانی و دیگران پیوست. سپس راهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بروجرد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شد، اما فوتِ پدر و آخوند خراسانی (1329ق / 1911م) او را از بازگشت مجدد به نجف منصرف کرد. بنابراین در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بروجرد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به عنوان مرجع دینی به فعالیت پرداخت و شهرت بسیار یافت. در 1344ق / 1925م به هنگام بازگشت از سفر حج و در پی آن اقامت 8 ماهه در نجف، به اتهام شرکت در جلسات و اقدامات علما بر ضد [[رضا شاه پهلوی|حکومت رضا خان]]، در مرز خسروی دستگیر شد. عاقبت پس از چند ماه سکونت در [[استان تهران|تهران]] و بیش از یک سال در [[مشهد]] و توقفی چند ماهه و تدریس در قم، در 1346ق دوباره به بروجرد بازگشت<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واعظزاده </ins>خراسانی'''''. محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''' </ins>به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 40-51. </ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بروجردی تا محرم 1364ق / دی 1323ش در بروجرد به عنوان مرجع تقلید بزرگ غرب ایران، به تألیف و تدریس اشتغال داشت، تا این که در اثر بیماری، به بیمارستان فیروزآبادی تهران منتقل شد. سپس به دنبال خواسته مراجع و علمای حوزه قم و طبقات گوناگون مردم و [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا پهلوی]] و دولتمردان، وارد [[قم]] شد و سکنا گزید<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> واعظ </del>خیابانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریزی</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان. ص 250؛ واعظزاده خراسانی</del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>''''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان</del>. ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">53-57؛ </del>شریف رازی'''''.''''' محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 7 و 9.</ref>. پس از سه سال، متعاقب فوت سید ابوالحسن اصفهانی 1365ق / 1946م و حاج آقا حسین قمی (1366ق / 1947م)، به مرجعیت عام رسید و تا زمان فوت، بزرگترین مرجع تقلید در جهان تشیع به حساب میآمد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بروجردی تا محرم 1364ق / دی 1323ش در بروجرد به عنوان مرجع تقلید بزرگ غرب ایران، به تألیف و تدریس اشتغال داشت، تا این که در اثر بیماری، به بیمارستان فیروزآبادی تهران منتقل شد. سپس به دنبال خواسته مراجع و علمای حوزه قم و طبقات گوناگون مردم و [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا پهلوی]] و دولتمردان، وارد [[قم]] شد و سکنا گزید<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واعظ </ins>خیابانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریزی، ملاعلی</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب علماء معاصرین</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به کوشش حاج محمدباقر آقا خونی کلکتهچی، تهران: اسلامیه، 1366ق، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">250.</ref><ref></ins>شریف رازی'''''.''''' محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 7 و 9<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ref><ref>واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 53-57</ins>.</ref>. پس از سه سال، متعاقب فوت سید ابوالحسن اصفهانی 1365ق / 1946م و حاج آقا حسین قمی (1366ق / 1947م)، به مرجعیت عام رسید و تا زمان فوت، بزرگترین مرجع تقلید در جهان تشیع به حساب میآمد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوران مرجعیت بروجردی، حوزه علمیه قم به مهمترین مرکز علمی جهان تشیع مبدل گردید و طلاب و علمای بسیاری جهت بهرهگیری از دانش وی به قم روی آوردند و فضای فراگیری و گسترش علوم دینی وسیعی در [[قم]] پدید آمد<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>شریف رازی'''''.''''' محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایرهالمعارف </del>حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 12 و 13. </ref>. بروجردی اقدامات بسیاری برای نشر و گسترش اسلام و علوم اسلامی صورت داد که اعزام مبلّغ و نماینده مذهبی به کشورهای اروپایی، امریکایی و افریقایی، ایجاد مسجد اعظم [[قم]] و کتابخانه مسجد اعظم، مدرسه علمیه و کتابخانهای در نجف و مسجد بزرگی به نام مسجد جعفری در بندر هامبورگ آلمان، از آن جمله است<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 72-74. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوران مرجعیت بروجردی، حوزه علمیه قم به مهمترین مرکز علمی جهان تشیع مبدل گردید و طلاب و علمای بسیاری جهت بهرهگیری از دانش وی به قم روی آوردند و فضای فراگیری و گسترش علوم دینی وسیعی در [[قم]] پدید آمد<ref>شریف رازی'''''.''''' محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دایره المعارف </ins>حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 12 و 13. </ref>. بروجردی اقدامات بسیاری برای نشر و گسترش اسلام و علوم اسلامی صورت داد که اعزام مبلّغ و نماینده مذهبی به کشورهای اروپایی، امریکایی و افریقایی، ایجاد مسجد اعظم [[قم]] و کتابخانه مسجد اعظم، مدرسه علمیه و کتابخانهای در نجف و مسجد بزرگی به نام مسجد جعفری در بندر هامبورگ آلمان، از آن جمله است<ref>واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 72-74. </ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسئله وحدت میان مذاهب مختلف اسلامی در قالب حمایت از «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» از مهمترین دغدغههای فکری بروجردی بود که در نتیجه آن به واسطه برقراری روابط دوستانه با مفتیان مصر و رؤسای جامعالازهر (شیخ عبدالمجید سلیم و شیخ شلتوت)، سرانجام به فتوای تاریخی شیخ شلتوت در 17 مهر 1337ش / 17 ربیعالاول 1378ق انجامید که بر اساس آن مجوز پیروی از مکتب و مذهب جعفری نیز از سوی او صادر شد<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> واعظزاده </del>خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 90-93. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسئله وحدت میان مذاهب مختلف اسلامی در قالب حمایت از «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» از مهمترین دغدغههای فکری بروجردی بود که در نتیجه آن به واسطه برقراری روابط دوستانه با مفتیان مصر و رؤسای جامعالازهر (شیخ عبدالمجید سلیم و شیخ شلتوت)، سرانجام به فتوای تاریخی شیخ شلتوت در 17 مهر 1337ش / 17 ربیعالاول 1378ق انجامید که بر اساس آن مجوز پیروی از مکتب و مذهب جعفری نیز از سوی او صادر شد<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">واعظزاده </ins>خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 90-93. </ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بروجردی در مسائل سیاسی همواره از اقدام فوری خودداری میکرد و ظاهراً حفظ مرجعیت و جایگاه حوزه علمیه نوپا به اضافه عدم تضعیف دولت ایران در برابر اجانب را اساس مشی خود قرار داده بود. مخالفت با طرح تغییر خط فارسی به لاتین، مبارزه با [[بهائی، آئین|فرقه بهائیت]] در [[ایران]] و لایحه اصلاحات ارضی از جمله موضعگیریهای سیاسی اجتماعی اوست<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 76-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">80؛ </del>'''''شکوه فقاهت: یادنامه حضرت آیتالله حاج آقا حسین بروجردی'''''. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1379، ص 235-246. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بروجردی در مسائل سیاسی همواره از اقدام فوری خودداری میکرد و ظاهراً حفظ مرجعیت و جایگاه حوزه علمیه نوپا به اضافه عدم تضعیف دولت ایران در برابر اجانب را اساس مشی خود قرار داده بود. مخالفت با طرح تغییر خط فارسی به لاتین، مبارزه با [[بهائی، آئین|فرقه بهائیت]] در [[ایران]] و لایحه اصلاحات ارضی از جمله موضعگیریهای سیاسی اجتماعی اوست<ref>واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 76-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">80. </ref><ref></ins>'''''شکوه فقاهت: یادنامه حضرت آیتالله حاج آقا حسین بروجردی'''''. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1379، ص 235-246.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''توضیح المسائل'' (فارسی)، ''مجمع الفروع'' (فارسی)، ''المسائل الفقهیه'' (عربی)، ''الموسوعه الرجالیه'' (7 جلد) از جمله آثار متعدد اوست. وی در 10 فروردین 1340ش / 12 شوال 1380ق در قم درگذشت. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''توضیح المسائل'' (فارسی)، ''مجمع الفروع'' (فارسی)، ''المسائل الفقهیه'' (عربی)، ''الموسوعه الرجالیه'' (7 جلد) از جمله آثار متعدد اوست. وی در 10 فروردین 1340ش / 12 شوال 1380ق در قم درگذشت. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بروجرد]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بروجرد]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن مجتبی (ع)]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن مجتبی (ع)]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[محمدرضا شاه پهلوی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[محمدرضا شاه پهلوی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-4743:rev-4744:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D8%A7%D8%AC_%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8C&diff=4743&oldid=prevSamei در ۲۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۰2025-04-27T19:10:29Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۱۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سید حاج آقا حسین طباطبایی بروجردی|بروجردی، سید حاج آقا حسین]]''' طباطبایی، (1292ق / 1875م)، عالم بزرگ و مرجع تقلید شیعیان در سده 14ق.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سید حاج آقا حسین طباطبایی بروجردی|بروجردی، سید حاج آقا حسین]]''' طباطبایی، (1292ق / 1875م)، عالم بزرگ و مرجع تقلید شیعیان در سده 14ق.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[بروجرد]] به دنیا آمد<ref> واعظزاده خراسانی'''''،''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379، ص 32؛ بامداد، مهدی. '''''شرح حال رجال ایران قرنهای 12 و 13 و''''' '''''14'''''. تهران: زوار، چ 4، 1371، ج 1، ص 379. </ref>. نسبش به واسطه ابراهیم طباطبا، به امام حسن مجتبی (ع) میرسد. او بر آمده از خاندانی بود که شخصیتهای علمی و دینی بزرگی همچون سید مهدی بحرالعلوم و وحید بهبهانی از آن برخاستهاند<ref>واعظزاده خراسانی'''''، زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379''''' . ص 17-30؛ شریف رازی، محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332، ص 9 و 10.</ref>. سید حسین تحصیلات مقدماتی را در مدرسه علمیه نوربخش زادگاهش، نزد پدر (سیدعلی) و استادانی چند گذراند. در 1310ق / 1892مبه [[اصفهان]] رفت و در مدرسه صدر، علوم نقلی را از استادانی همچون سید محمد باقر دُرچهای و علومِ عقلی و ریاضی را نزد آخوند ملا محمد کاشانی و جهانگیرخان قشقایی آموخت. سپس خود، حوزه درس تشکیل داد و به تدریس فقه و اصول پرداخت<ref> واعظ خیابانی تبریزی، ملاعلی. '''''کتاب علماء معاصرین'''''. به کوشش حاج محمدباقر آقا خونی کلکتهچی، تهران: اسلامیه، 1366ق، ص 249؛ واعظزاده خراسانی'''''،محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379.''''' ص 33-39. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در [[بروجرد]] به دنیا آمد<ref> واعظزاده خراسانی'''''،''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379، ص 32؛ بامداد، مهدی. '''''شرح حال رجال ایران قرنهای 12 و 13 و''''' '''''14'''''. تهران: زوار، چ 4، 1371، ج 1، ص 379. </ref>. نسبش به واسطه ابراهیم طباطبا، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام حسن مجتبی(ع)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|امام حسن مجتبی (ع)]] </ins>میرسد. او بر آمده از خاندانی بود که شخصیتهای علمی و دینی بزرگی همچون سید مهدی بحرالعلوم و وحید بهبهانی از آن برخاستهاند<ref>واعظزاده خراسانی'''''، زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379''''' . ص 17-30؛ شریف رازی، محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332، ص 9 و 10.</ref>. سید حسین تحصیلات مقدماتی را در مدرسه علمیه نوربخش زادگاهش، نزد پدر (سیدعلی) و استادانی چند گذراند. در 1310ق / 1892مبه [[اصفهان]] رفت و در مدرسه صدر، علوم نقلی را از استادانی همچون سید محمد باقر دُرچهای و علومِ عقلی و ریاضی را نزد آخوند ملا محمد کاشانی و جهانگیرخان قشقایی آموخت. سپس خود، حوزه درس تشکیل داد و به تدریس فقه و اصول پرداخت<ref> واعظ خیابانی تبریزی، ملاعلی. '''''کتاب علماء معاصرین'''''. به کوشش حاج محمدباقر آقا خونی کلکتهچی، تهران: اسلامیه، 1366ق، ص 249؛ واعظزاده خراسانی'''''،محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379.''''' ص 33-39. </ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1320ق / 1902م به نجف رفت و حدود 9 سال به حلقه درس استادانی از جمله آخوند خراسانی و دیگران پیوست. سپس راهی بروجرد شد، اما فوتِ پدر و آخوند خراسانی (1329ق / 1911م) او را از بازگشت مجدد به نجف منصرف کرد. بنابراین در بروجرد به عنوان مرجع دینی به فعالیت پرداخت و شهرت بسیار یافت. در 1344ق / 1925م به هنگام بازگشت از سفر حج و در پی آن اقامت 8 ماهه در نجف، به اتهام شرکت در جلسات و اقدامات علما بر ضد حکومت رضا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خان، </del>در مرز خسروی دستگیر شد. عاقبت پس از چند ماه سکونت در تهران و بیش از یک سال در مشهد و توقفی چند ماهه و تدریس در قم، در 1346ق دوباره به بروجرد بازگشت<ref> واعظزاده خراسانی'''''. محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379''''' . ص 40-51. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در 1320ق / 1902م به نجف رفت و حدود 9 سال به حلقه درس استادانی از جمله آخوند خراسانی و دیگران پیوست. سپس راهی بروجرد شد، اما فوتِ پدر و آخوند خراسانی (1329ق / 1911م) او را از بازگشت مجدد به نجف منصرف کرد. بنابراین در بروجرد به عنوان مرجع دینی به فعالیت پرداخت و شهرت بسیار یافت. در 1344ق / 1925م به هنگام بازگشت از سفر حج و در پی آن اقامت 8 ماهه در نجف، به اتهام شرکت در جلسات و اقدامات علما بر ضد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رضا شاه پهلوی|</ins>حکومت رضا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خان]]، </ins>در مرز خسروی دستگیر شد. عاقبت پس از چند ماه سکونت در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان تهران|</ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و بیش از یک سال در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مشهد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و توقفی چند ماهه و تدریس در قم، در 1346ق دوباره به بروجرد بازگشت<ref> واعظزاده خراسانی'''''. محمد. زندگی آیتالله العظمی بروجردی. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379''''' . ص 40-51. </ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بروجردی تا محرم 1364ق / دی 1323ش در بروجرد به عنوان مرجع تقلید بزرگ غرب ایران، به تألیف و تدریس اشتغال داشت، تا این که در اثر بیماری، به بیمارستان فیروزآبادی تهران منتقل شد. سپس به دنبال خواسته مراجع و علمای حوزه قم و طبقات گوناگون مردم و محمدرضا پهلوی و دولتمردان، وارد [[قم]] شد و سکنا گزید<ref> واعظ خیابانی تبریزی. همان. ص 250؛ واعظزاده خراسانی'''''.''''' همان. ص 53-57؛ شریف رازی'''''.''''' محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 7 و 9.</ref>. پس از سه سال، متعاقب فوت سید ابوالحسن اصفهانی 1365ق / 1946م و حاج آقا حسین قمی (1366ق / 1947م)، به مرجعیت عام رسید و تا زمان فوت، بزرگترین مرجع تقلید در جهان تشیع به حساب میآمد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بروجردی تا محرم 1364ق / دی 1323ش در بروجرد به عنوان مرجع تقلید بزرگ غرب ایران، به تألیف و تدریس اشتغال داشت، تا این که در اثر بیماری، به بیمارستان فیروزآبادی تهران منتقل شد. سپس به دنبال خواسته مراجع و علمای حوزه قم و طبقات گوناگون مردم و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>محمدرضا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه </ins>پهلوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|محمدرضا پهلوی]] </ins>و دولتمردان، وارد [[قم]] شد و سکنا گزید<ref> واعظ خیابانی تبریزی. همان. ص 250؛ واعظزاده خراسانی'''''.''''' همان. ص 53-57؛ شریف رازی'''''.''''' محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 7 و 9.</ref>. پس از سه سال، متعاقب فوت سید ابوالحسن اصفهانی 1365ق / 1946م و حاج آقا حسین قمی (1366ق / 1947م)، به مرجعیت عام رسید و تا زمان فوت، بزرگترین مرجع تقلید در جهان تشیع به حساب میآمد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوران مرجعیت بروجردی، حوزه علمیه قم به مهمترین مرکز علمی جهان تشیع مبدل گردید و طلاب و علمای بسیاری جهت بهرهگیری از دانش وی به قم روی آوردند و فضای فراگیری و گسترش علوم دینی وسیعی در قم پدید آمد<ref> شریف رازی'''''.''''' محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 12 و 13. </ref>. بروجردی اقدامات بسیاری برای نشر و گسترش اسلام و علوم اسلامی صورت داد که اعزام مبلّغ و نماینده مذهبی به کشورهای اروپایی، امریکایی و افریقایی، ایجاد مسجد اعظم قم و کتابخانه مسجد اعظم، مدرسه علمیه و کتابخانهای در نجف و مسجد بزرگی به نام مسجد جعفری در بندر هامبورگ آلمان، از آن جمله است<ref> واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 72-74. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در دوران مرجعیت بروجردی، حوزه علمیه قم به مهمترین مرکز علمی جهان تشیع مبدل گردید و طلاب و علمای بسیاری جهت بهرهگیری از دانش وی به قم روی آوردند و فضای فراگیری و گسترش علوم دینی وسیعی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>پدید آمد<ref> شریف رازی'''''.''''' محمد. '''''آثارالحجه یا تاریخ و دایرهالمعارف حوزه علمیه قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسه مطبوعاتی دارالکتاب، چ 3، 1332. ص 12 و 13. </ref>. بروجردی اقدامات بسیاری برای نشر و گسترش اسلام و علوم اسلامی صورت داد که اعزام مبلّغ و نماینده مذهبی به کشورهای اروپایی، امریکایی و افریقایی، ایجاد مسجد اعظم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و کتابخانه مسجد اعظم، مدرسه علمیه و کتابخانهای در نجف و مسجد بزرگی به نام مسجد جعفری در بندر هامبورگ آلمان، از آن جمله است<ref> واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 72-74. </ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسئله وحدت میان مذاهب مختلف اسلامی در قالب حمایت از «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» از مهمترین دغدغههای فکری بروجردی بود که در نتیجه آن به واسطه برقراری روابط دوستانه با مفتیان مصر و رؤسای جامعالازهر (شیخ عبدالمجید سلیم و شیخ شلتوت)، سرانجام به فتوای تاریخی شیخ شلتوت در 17 مهر 1337ش / 17 ربیعالاول 1378ق انجامید که بر اساس آن مجوز پیروی از مکتب و مذهب جعفری نیز از سوی او صادر شد<ref> واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 90-93. </ref>. بروجردی در مسائل سیاسی همواره از اقدام فوری خودداری میکرد و ظاهراً حفظ مرجعیت و جایگاه حوزه علمیه نوپا به اضافه عدم تضعیف دولت ایران در برابر اجانب را اساس مشی خود قرار داده بود. مخالفت با طرح تغییر خط فارسی به لاتین، مبارزه با فرقه بهائیت در ایران و لایحه اصلاحات ارضی از جمله موضعگیریهای سیاسی اجتماعی اوست<ref> واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 76-80؛ '''''شکوه فقاهت: یادنامه حضرت آیتالله حاج آقا حسین بروجردی'''''. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1379، ص 235-246. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مسئله وحدت میان مذاهب مختلف اسلامی در قالب حمایت از «دارالتقریب بین المذاهب الاسلامیه» از مهمترین دغدغههای فکری بروجردی بود که در نتیجه آن به واسطه برقراری روابط دوستانه با مفتیان مصر و رؤسای جامعالازهر (شیخ عبدالمجید سلیم و شیخ شلتوت)، سرانجام به فتوای تاریخی شیخ شلتوت در 17 مهر 1337ش / 17 ربیعالاول 1378ق انجامید که بر اساس آن مجوز پیروی از مکتب و مذهب جعفری نیز از سوی او صادر شد<ref> واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379 . ص 90-93. </ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بروجردی در مسائل سیاسی همواره از اقدام فوری خودداری میکرد و ظاهراً حفظ مرجعیت و جایگاه حوزه علمیه نوپا به اضافه عدم تضعیف دولت ایران در برابر اجانب را اساس مشی خود قرار داده بود. مخالفت با طرح تغییر خط فارسی به لاتین، مبارزه با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[بهائی، آئین|</ins>فرقه بهائیت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و لایحه اصلاحات ارضی از جمله موضعگیریهای سیاسی اجتماعی اوست<ref> واعظزاده خراسانی'''''.''''' محمد. '''''زندگی آیتالله العظمی بروجردی'''''. به کوشش سید جلال میرآقایی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، 1379. ص 76-80؛ '''''شکوه فقاهت: یادنامه حضرت آیتالله حاج آقا حسین بروجردی'''''. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1379، ص 235-246. </ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''توضیح المسائل'' (فارسی)، ''مجمع الفروع'' (فارسی)، ''المسائل الفقهیه'' (عربی)، ''الموسوعه الرجالیه'' (7 جلد) از جمله آثار متعدد اوست. وی در 10 فروردین 1340ش / 12 شوال 1380ق در قم درگذشت. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>''توضیح المسائل'' (فارسی)، ''مجمع الفروع'' (فارسی)، ''المسائل الفقهیه'' (عربی)، ''الموسوعه الرجالیه'' (7 جلد) از جمله آثار متعدد اوست. وی در 10 فروردین 1340ش / 12 شوال 1380ق در قم درگذشت. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بروجرد]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بروجرد]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[امام حسن مجتبی(ع)|امام حسن مجتبی (ع)]] </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[محمدرضا شاه پهلوی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-4074:rev-4743:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D8%A7%D8%AC_%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8C&diff=4074&oldid=prevKarimian در ۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۱2025-04-23T19:41:40Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بروجرد]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بروجرد]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ == </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]، </div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-4073:rev-4074:php=table -->
</table>Karimianhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D8%A7%D8%AC_%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8C&diff=4073&oldid=prevKarimian در ۲۳ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۰2025-04-23T19:40:24Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D8%A7%D8%AC_%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8C&diff=4073&oldid=1069">نمایش تغییرات</a>Karimianhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D8%AD%D8%A7%D8%AC_%D8%A2%D9%82%D8%A7_%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86_%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D9%88%D8%AC%D8%B1%D8%AF%DB%8C&diff=1069&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''بروجردي، سيد حاج آقا حسين''' طباطبايي، (1292ق / 1875م)، عالم بزرگ و مرجع تقليد شيعيان در سدة 14ق. در بروجرد به دنيا آمد.<sup>1</sup> نسبش به واسطة ابراهيم طباطبا، به امام حسن مجتبي (ع) ميرسد. او بر آمده از خانداني بود كه شخصيتهاي علمي و ديني بزرگي همچون...» ایجاد کرد2024-08-14T21:41:46Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''بروجردي، سيد حاج آقا حسين''' طباطبايي، (1292ق / 1875م)، عالم بزرگ و مرجع تقليد شيعيان در سدة 14ق. در بروجرد به دنيا آمد.<sup>1</sup> نسبش به واسطة ابراهيم طباطبا، به امام حسن مجتبي (ع) ميرسد. او بر آمده از خانداني بود كه شخصيتهاي علمي و ديني بزرگي همچون...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''بروجردي، سيد حاج آقا حسين''' طباطبايي، (1292ق / 1875م)، عالم بزرگ و مرجع تقليد شيعيان در سدة 14ق.<br />
<br />
در بروجرد به دنيا آمد.<sup>1</sup> نسبش به واسطة ابراهيم طباطبا، به امام حسن مجتبي (ع) ميرسد. او بر آمده از خانداني بود كه شخصيتهاي علمي و ديني بزرگي همچون سيد مهدي بحرالعلوم و وحيد بهبهاني از آن برخاستهاند.<sup>2</sup> سيد حسين تحصيلات مقدماتي را در مدرسة علمية نوربخش زادگاهش، نزد پدر (سيدعلي) و استاداني چند گذراند. در 1310ق / 1892مبه اصفهان رفت و در مدرسة صدر، علوم نقلي را از استاداني همچون سيد محمد باقر دُرچهاي و علومِ عقلي و رياضي را نزد آخوند ملا محمد كاشاني و جهانگيرخان قشقايي آموخت. سپس خود، حوزة درس تشكيل داد و به تدريس فقه و اصول پرداخت.<sup>3</sup> <br />
<br />
در 1320ق / 1902م به نجف رفت و حدود 9 سال به حلقة درس استاداني از جمله آخوند خراساني و ديگران پيوست. سپس راهي بروجرد شد، اما فوتِ پدر و آخوند خراساني (1329ق / 1911م) او را از بازگشت مجدد به نجف منصرف كرد. بنابراين در بروجرد به عنوان مرجع ديني به فعاليت پرداخت و شهرت بسيار يافت. در 1344ق / 1925م به هنگام بازگشت از سفر حج و در پي آن اقامت 8 ماهه در نجف، به اتهام شركت در جلسات و اقدامات علما بر ضد حكومت رضا خان، در مرز خسروي دستگير شد. عاقبت پس از چند ماه سكونت در تهران و بيش از يك سال در مشهد و توقفي چند ماهه و تدريس در قم، در 1346ق دوباره به بروجرد بازگشت.<sup>4</sup> <br />
<br />
بروجردي تا محرم 1364ق / دي 1323ش در بروجرد به عنوان مرجع تقليد بزرگ غرب ايران، به تأليف و تدريس اشتغال داشت، تا اين كه در اثر بيماري، به بيمارستان فيروزآبادي تهران منتقل شد. سپس به دنبال خواستة مراجع و علماي حوزة قم و طبقات گوناگون مردم و محمدرضا پهلوي و دولتمردان، وارد قم شد و سكنا گزيد.<sup>5</sup> پس از سه سال، متعاقب فوت سيد ابوالحسن اصفهاني 1365ق / 1946م و حاج آقا حسين قمي (1366ق / 1947م)، به مرجعيت عام رسيد و تا زمان فوت، بزرگترين مرجع تقليد در جهان تشيع به حساب ميآمد. <br />
<br />
در دوران مرجعيت بروجردي، حوزة علمية قم به مهمترين مركز علمي جهان تشيع مبدل گرديد و طلاب و علماي بسياري جهت بهرهگيري از دانش وي به قم روي آوردند و فضاي فراگيري و گسترش علوم ديني وسيعي در قم پديد آمد.<sup>6</sup> بروجردي اقدامات بسياري براي نشر و گسترش اسلام و علوم اسلامي صورت داد كه اعزام مبلّغ و نمايندة مذهبي به كشورهاي اروپايي، امريكايي و افريقايي، ايجاد مسجد اعظم قم و كتابخانة مسجد اعظم، مدرسة علميه و كتابخانهاي در نجف و مسجد بزرگي به نام مسجد جعفري در بندر هامبورگ آلمان، از آن جمله است.<sup>7</sup> <br />
<br />
مسئلة وحدت ميان مذاهب مختلف اسلامي در قالب حمايت از «دارالتقريب بين المذاهب الاسلاميه» از مهمترين دغدغههاي فكري بروجردي بود كه در نتيجة آن به واسطة برقراري روابط دوستانه با مفتيان مصر و رؤساي جامعالازهر (شيخ عبدالمجيد سليم و شيخ شلتوت)، سرانجام به فتواي تاريخي شيخ شلتوت در 17 مهر 1337ش / 17 ربيعالاول 1378ق انجاميد كه بر اساس آن مجوز پيروي از مكتب و مذهب جعفري نيز از سوي او صادر شد.<sup>8</sup> بروجردي در مسائل سياسي همواره از اقدام فوري خودداري ميكرد و ظاهراً حفظ مرجعيت و جايگاه حوزة علمية نوپا به اضافة عدم تضعيف دولت ايران در برابر اجانب را اساس مشي خود قرار داده بود. مخالفت با طرح تغيير خط فارسي به لاتين، مبارزه با فرقة بهائيت در ايران و لايحة اصلاحات ارضي از جمله موضعگيريهاي سياسي اجتماعي اوست.<sup>9</sup> <br />
<br />
''توضيح المسائل'' (فارسي)، ''مجمع الفروع'' (فارسي)، ''المسائل الفقهية'' (عربي)، ''الموسوعة الرجالية'' (7 جلد) از جمله آثار متعدد اوست. وي در 10 فروردين 1340ش / 12 شوال 1380ق در قم درگذشت. <br />
<br />
<br />
'''مآخذ:''' <br />
<br />
1- واعظزادة خراساني'''''،''''' محمد. '''''زندگي آيتالله العظمي بروجردي'''''. به كوشش سيد جلال ميرآقايي، تهران: مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي، 1379، ص 32؛ بامداد، مهدي. '''''شرح حال رجال ايران قرنهاي 12 و 13 و''''' '''''14'''''. تهران: زوار، چ 4، 1371، ج 1، ص 379. <br />
<br />
2- واعظزادة خراساني'''''،''''' همان. ص 17-30؛ شريف رازي، محمد. '''''آثارالحجه يا تاريخ و دايرةالمعارف حوزة علمية قم'''''. جزء دوم، تهران: مؤسسة مطبوعاتي دارالكتاب، چ 3، 1332، ص 9 و 10. <br />
<br />
3- واعظ خياباني تبريزي، ملاعلي. '''''كتاب علماء معاصرين'''''. به كوشش حاج محمدباقر آقا خوني كلكتهچي، تهران: اسلاميه، 1366ق، ص 249؛ واعظزادة خراساني'''''،''''' همان'''''.''''' ص 33-39. <br />
<br />
4- واعظزادة خراساني'''''.''''' همان. ص 40-51. <br />
<br />
5- واعظ خياباني تبريزي. همان. ص 250؛ واعظزادة خراساني'''''.''''' همان. ص 53-57؛ شريف رازي'''''.''''' همان. ص 7 و 9.<br />
<br />
6- شريف رازي'''''.''''' همان. ص 12 و 13. <br />
<br />
7- واعظزادة خراساني'''''.''''' همان. ص 72-74. <br />
<br />
8- همان. ص 90-93. <br />
<br />
9- همان. ص 76-80؛ '''''شكوه فقاهت: يادنامة حضرت آيتالله حاج آقا حسين بروجردي'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزة علمية قم، 1379، ص 235-246. <br />
<br />
<br />
جعفر گلشن</div>Samei