https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8Cسید محمود طالقانی - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T03:13:57Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=5009&oldid=prevSamei در ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۷2025-04-30T18:27:54Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۳۰ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۲۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:36999.jpg|بندانگشتی|سید محمود طالقانی برگرفته از وبسایت اونترو قابل بازیابی از<nowiki/>https://eventro.ir/events/36999]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:36999.jpg|بندانگشتی|سید محمود طالقانی برگرفته از وبسایت اونترو قابل بازیابی از<nowiki/>https://eventro.ir/events/36999]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سید محمود طالقانی|طالقانی، سید محمود]]'''، (1328ق / 1910م / 1289-1358ش)، روحانی، مبارز سیاسی، اندیشمند دینی و نخستین امام جمعه تهران.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[سید محمود طالقانی|طالقانی، سید محمود]]'''، (1328ق / 1910م / 1289-1358ش)، روحانی، مبارز سیاسی، اندیشمند دینی و نخستین امام جمعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تهران]]</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزند آیتالله سید ابوالحسن حسینی طالقانی در گِلِیَردِ طالقان به دنیا آمد<ref>میرابوالقاسمی، محمدحسین. '''''طالقانی فریادی در سکوت.''''' تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382، ج 1، ص 85. </ref>. نسبش با 36 واسطه به امام محمد باقر(ع) میرسد. مقدمات علوم اسلامی را نزد پدر خواند و سپس در [[مدرسه فیضیه]]<sup>*</sup> و رضویه به تحصیل نزد استادانی همچون شیخ عبدالکریم حائری یزدی و دیگران پرداخت<ref>'''''دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی'''''. به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران: دوستان و ناهید، 1381، ج 2، ص 1397. </ref>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصیلاتش را در نجف پی گرفت و دوباره به [[قم]] بازگشت. با دقت در مسائل جامعه ایران و اوضاع و سیاستهای کشور، از 1318ش به تشکیل جلسات تفسیر ''قرآن'' برای هدایت جامعه به سوی بهرهگیری از مفاهیم قرآنی و تعالیم زندگیساز آن، اقدام کرد که تا 1323ش در منازل و مجالس خصوصی برقرار بود. سپس تا 1327ش در مسجد منشورالسلطان و از آن پس تا 1357ش به جز ایام زندان، در مسجد هدایت تهران، جلسات تفسیر را پی گرفت که حاصل آن به صورت تفسیر 6 جلدی ''پرتوی از قرآن'' انتشار یافته است. وی پس از شهریور ماه 1320ش در مسیر روشنگری مذهبی و روشنفکری دینی برای احیای افکار اصیل، کانون اسلام را تأسیس و مجلهای به نام ''دانشآموز'' از طرف کانون منتشر کرد<ref> تهران: دوستان و ناهید، 1381؛ میرابوالقاسمی. همان. ج 1، ص 142-188؛ '''''نهضت''''' '''''بیدارگری در جهان اسلام'''''. به کوشش حامد الگار و دیگران، ترجمه محمدمهدی جعفری، تهران: انتشار، 1362، ص 145-148.</ref>. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزند آیتالله سید ابوالحسن حسینی طالقانی در گِلِیَردِ طالقان به دنیا آمد<ref>میرابوالقاسمی، محمدحسین. '''''طالقانی فریادی در سکوت.''''' تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382، ج 1، ص 85. </ref>. نسبش با 36 واسطه به امام محمد باقر(ع) میرسد. مقدمات علوم اسلامی را نزد پدر خواند و سپس در [[مدرسه فیضیه]]<sup>*</sup> و رضویه به تحصیل نزد استادانی همچون شیخ عبدالکریم حائری یزدی و دیگران پرداخت<ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0"</ins>>'''''دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی'''''. به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران: دوستان و ناهید، 1381، ج 2، ص 1397. </ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعالیت سیاسی خود </del>را از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سفر </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همراه ارتش ایران </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقابله با فرقه دموکرات آذربایجان آغاز کرد </del>و تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اواخر سالهای دهه 1330ش </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </del>مسیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">با انجمن اسلامی دانشجویان، انجمن اسلامی مهندسین </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعیت [[فدائیان </del>اسلام<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]<sup>*</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همراهی و همکاری کرد</del><ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> میرابوالقاسمی. محمدحسین. </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طالقانی فریادی در سکوت.</del>''''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382. ج 1، ص 253-273؛ </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ج 2، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1397</del>. </ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. در 1339ش، به اتفاق [[مهدی بازرگان]]<sup>*</sup>، یدالله سحابی و احمد صدر حاج سید جوادی و چند تن دیگر، تشکل سیاسی مذهبی [[نهضت آزادی ایران]]<sup>*</sup> را بنیان نهادند. جمعیتی با تفکر اسلامی و در جهت اقدام برای آزادی و استقلال ایران و شیوه عملی مخالفت با استبداد داخلی و استعمار خارجی. طالقانی از این زمان به مبارزات خویش بر ضد رژیم پهلوی قوت بخشید و تا پیروزی انقلاب اسلامی از پای ننشست و در این راه بارها دستگیر و زندانی رژیم گردید</del><ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> میرابوالقاسمی </del>محمدحسین. '''''طالقانی فریادی در سکوت.''''' تهران: شرکت سهامی انتشار، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1382. </del>ج 1، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">421</del>-<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">432. </ref>. تفکر مذهبی و سیاسی، وی را به نشر افکار در میان مسلمانان جهان رهنمون ساخت. در مخالفت با تشکیل دولت اسرائیل فعالیت کرد و در کنفرانسهای اسلامی در راه نشر افکار دینی شیعی شرکت جست، از جمله: مؤتمر شعوب المسلمین در کراچی (1331ش)، مؤتمر اسلامی قدس (1338ش)، مؤتمر اسلامی قاهره (دی 1340ش)<ref> '''''یاران امام به روایت اسناد ساواک (آیتالله طالقانی).''''' تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ج 1، '''''بازوی توانای اسلام'''''. ص هفده</del>. </ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصیلاتش </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در نجف پی گرفت و دوباره به [[قم]] بازگشت. با دقت در مسائل جامعه ایران و اوضاع و سیاستهای کشور، </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1318ش </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشکیل جلسات تفسیر ''قرآن'' برای هدایت جامعه به سوی بهرهگیری از مفاهیم قرآنی و تعالیم زندگیساز آن، اقدام کرد که تا 1323ش در منازل و مجالس خصوصی برقرار بود. سپس تا 1327ش </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسجد منشورالسلطان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از آن پس </ins>تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1357ش به جز ایام زندان، در مسجد هدایت تهران، جلسات تفسیر را پی گرفت که حاصل آن به صورت تفسیر 6 جلدی ''پرتوی از قرآن'' انتشار یافته است. وی پس از شهریور ماه 1320ش </ins>در مسیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشنگری مذهبی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روشنفکری دینی برای احیای افکار اصیل، کانون </ins>اسلام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را تأسیس و مجلهای به نام ''دانشآموز'' از طرف کانون منتشر کرد</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0" </ins>/><ref>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهضت</ins>''''' '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیدارگری در جهان اسلام</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به کوشش حامد الگار و دیگران، ترجمه محمدمهدی جعفری، تهران: انتشار، 1362، </ins>ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">145-148</ins>.</ref><ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرابوالقاسمی، </ins>محمدحسین. '''''طالقانی فریادی در سکوت.''''' تهران: شرکت سهامی انتشار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1382، </ins>ج 1، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">142</ins>-<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">188</ins>.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بارزترین وجه فعالیت آیتالله طالقانی تا انقلاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، </del>سخنرانیها و مجالس تفسیر ''قرآن'' ایشان است که جمع زیادی از جوانان و تحصیلکردگان و اقشار مذهبی، شنونده سخنانش بودند. او با استفاده از فضا و محیط به دست آمده، فعالیتهایش را بر ضد رژیم پهلوی شدت بخشید و مسجد هدایت را به مرکزی برای مبارزه بر ضد [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا شاه]] و عوامل و حامیانش مبدل کرد و در روشنگری اذهان مردم تلاش بسیار نمود. او را به بهانه نشر اعلامیهای بر ضد سرکوبگران قیام 15 خرداد 1342ش، بازداشت کردند و به 10 سال زندان محکوم ساختند. در 1346ش آزاد شد. پس از کمک به مردم فلسطین و فعالیت بر ضد حاکمیت اسرائیل، در 1350ش دوباره بازداشت و به زابل و بافت کرمان تبعید شد. پس از آزادی در خرداد 1352ش، بار دیگر در پاییز 1354ش به زندان افکنده شد که تا 8 آبان 1357ش زندانش ادامه داشت<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del> '''''یاران امام به روایت اسناد ساواک (آیتالله طالقانی).''''' تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1381، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازوی توانای اسلام</del>'''''. ج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مالک اشتر دوران</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ص پنج تا هفت؛ میرابوالقاسمی. محمدحسین. </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طالقانی فریادی در سکوت.</del>''''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ج 1، </del>ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">479-676</del>. </ref>. پس از پیروزی انقلاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی، </del>از سوی امام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خمینی، </del>ابتدا به ریاست شورای انقلاب<sup>*8</sup> و سپس به عنوان نخستین امام جمعه [[تهران مصور|تهران]] منصوب شد. 6 نماز جمعه<sup>*</sup> و یک نماز عید فطر به امامت ایشان و جمعیت میلیونی نمازگزار برگزار گردید<ref> یعقوبی، اسماعیل. '''''آشنایی با مشاهیر طالقان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی انتشاراتی محسنی، 1375، ص 285. </ref>. او برای عضویت در شورای بررسی متن نهایی [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]]<sup>*</sup> جمهوری اسلامی، یا [[مجلس خبرگان]] [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]]<sup>*</sup> از سوی مردم تهران انتخاب شد و در اعتراض به تشریفات جلسات و عدم توجه به شرایط انقلابی، کفش خود را در آورده، در جلوی صندلی روی زمین نشست و پس از چندی هم از حضور در جلسات خودداری کرد. وی سرانجام در نیمه شب 19 شهریور 1358ش درگذشت و در بهشت زهرای [[تهران مصور|تهران]] به خاک سپرده شد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعالیت سیاسی خود را از سفر به همراه ارتش ایران در مقابله با فرقه دموکرات آذربایجان آغاز کرد و تا اواخر سالهای دهه 1330ش در این مسیر با انجمن اسلامی دانشجویان، انجمن اسلامی مهندسین و جمعیت [[فدائیان اسلام]]<sup>*</sup> همراهی و همکاری کرد<ref name=":0" /><ref>میرابوالقاسمی. محمدحسین. '''''طالقانی فریادی در سکوت.''''' تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382. ج 1، ص 253-273. </ref>. در 1339ش، به اتفاق [[مهدی بازرگان]]<sup>*</sup>، یدالله سحابی و احمد صدر حاج سید جوادی و چند تن دیگر، تشکل سیاسی مذهبی [[نهضت آزادی ایران]]<sup>*</sup> را بنیان نهادند. جمعیتی با تفکر اسلامی و در جهت اقدام برای آزادی و استقلال ایران و شیوه عملی مخالفت با استبداد داخلی و استعمار خارجی. طالقانی از این زمان به مبارزات خویش بر ضد [[سلسله پهلوی|رژیم پهلوی]] قوت بخشید و تا پیروزی انقلاب اسلامی از پای ننشست و در این راه بارها دستگیر و زندانی رژیم گردید<ref>میرابوالقاسمی محمدحسین. '''''طالقانی فریادی در سکوت.''''' تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382. ج 1، ص 421-432. </ref>. تفکر مذهبی و سیاسی، وی را به نشر افکار در میان مسلمانان جهان رهنمون ساخت. در مخالفت با تشکیل دولت اسرائیل فعالیت کرد و در کنفرانسهای اسلامی در راه نشر افکار دینی شیعی شرکت جست، از جمله: مؤتمر شعوب المسلمین در کراچی (1331ش)، مؤتمر اسلامی قدس (1338ش)، مؤتمر اسلامی قاهره (دی 1340ش)<ref> '''''یاران امام به روایت اسناد ساواک (آیتالله طالقانی).''''' تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1381، ج 1، '''''بازوی توانای اسلام'''''. ص هفده. </ref>. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بارزترین وجه فعالیت آیتالله طالقانی تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[انقلاب اسلامی ایران|</ins>انقلاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی]]، </ins>سخنرانیها و مجالس تفسیر ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قرآن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>'' ایشان است که جمع زیادی از جوانان و تحصیلکردگان و اقشار مذهبی، شنونده سخنانش بودند. او با استفاده از فضا و محیط به دست آمده، فعالیتهایش را بر ضد رژیم پهلوی شدت بخشید و مسجد هدایت را به مرکزی برای مبارزه بر ضد [[محمدرضا شاه پهلوی|محمدرضا شاه]] و عوامل و حامیانش مبدل کرد و در روشنگری اذهان مردم تلاش بسیار نمود. او را به بهانه نشر اعلامیهای بر ضد سرکوبگران قیام 15 خرداد 1342ش، بازداشت کردند و به 10 سال زندان محکوم ساختند. در 1346ش آزاد شد. پس از کمک به مردم فلسطین و فعالیت بر ضد حاکمیت اسرائیل، در 1350ش دوباره بازداشت و به زابل و بافت کرمان تبعید شد. پس از آزادی در خرداد 1352ش، بار دیگر در پاییز 1354ش به زندان افکنده شد که تا 8 آبان 1357ش زندانش ادامه داشت<ref> '''''یاران امام به روایت اسناد ساواک (آیتالله طالقانی).''''' تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1381. </ref><ref>میرابوالقاسمی. محمدحسین. </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طالقانی فریادی در سکوت.</ins>''''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382</ins>. ج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1، ص 479-676.</ref><ref></ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازوی توانای اسلام</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ج 3، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مالک اشتر دوران</ins>'''''. ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنج تا هفت</ins>.</ref>. پس از پیروزی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[انقلاب اسلامی ایران|</ins>انقلاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی]]، </ins>از سوی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خمینی]]، </ins>ابتدا به ریاست شورای انقلاب<sup>*8</sup> و سپس به عنوان نخستین امام جمعه [[تهران مصور|تهران]] منصوب شد. 6 نماز جمعه<sup>*</sup> و یک نماز عید فطر به امامت ایشان و جمعیت میلیونی نمازگزار برگزار گردید<ref> یعقوبی، اسماعیل. '''''آشنایی با مشاهیر طالقان'''''. تهران: مؤسسه فرهنگی انتشاراتی محسنی، 1375، ص 285. </ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>او برای عضویت در شورای بررسی متن نهایی [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]]<sup>*</sup> جمهوری اسلامی، یا [[مجلس خبرگان]] [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]]<sup>*</sup> از سوی مردم تهران انتخاب شد و در اعتراض به تشریفات جلسات و عدم توجه به شرایط انقلابی، کفش خود را در آورده، در جلوی صندلی روی زمین نشست و پس از چندی هم از حضور در جلسات خودداری کرد. وی سرانجام در نیمه شب 19 شهریور 1358ش درگذشت و در بهشت زهرای [[تهران مصور|تهران]] به خاک سپرده شد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جعفر گلشن</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم سیاسی]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-4308:rev-5009:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=4308&oldid=prevKarimian در ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۸2025-04-25T10:08:35Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:36999.jpg|بندانگشتی|سید محمود طالقانی برگرفته از وبسایت اونترو قابل بازیابی از<nowiki/>https://eventro.ir/events/36999]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:36999.jpg|بندانگشتی|سید محمود طالقانی برگرفته از وبسایت اونترو قابل بازیابی از<nowiki/>https://eventro.ir/events/36999]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''طالقانی، سید محمود'''، (1328ق / 1910م / 1289-1358ش)، روحانی، مبارز سیاسی، اندیشمند دینی و نخستین امام جمعه تهران.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سید محمود طالقانی|</ins>طالقانی، سید محمود<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>'''، (1328ق / 1910م / 1289-1358ش)، روحانی، مبارز سیاسی، اندیشمند دینی و نخستین امام جمعه تهران.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزند آیتالله سید ابوالحسن حسینی طالقانی در گِلِیَردِ طالقان به دنیا آمد<ref>میرابوالقاسمی، محمدحسین. '''''طالقانی فریادی در سکوت.''''' تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382، ج 1، ص 85. </ref>. نسبش با 36 واسطه به امام محمد باقر(ع) میرسد. مقدمات علوم اسلامی را نزد پدر خواند و سپس در [[مدرسه فیضیه]]<sup>*</sup> و رضویه به تحصیل نزد استادانی همچون شیخ عبدالکریم حائری یزدی و دیگران پرداخت<ref>'''''دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی'''''. به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران: دوستان و ناهید، 1381، ج 2، ص 1397. </ref>. تحصیلاتش را در نجف پی گرفت و دوباره به [[قم]] بازگشت. با دقت در مسائل جامعه ایران و اوضاع و سیاستهای کشور، از 1318ش به تشکیل جلسات تفسیر ''قرآن'' برای هدایت جامعه به سوی بهرهگیری از مفاهیم قرآنی و تعالیم زندگیساز آن، اقدام کرد که تا 1323ش در منازل و مجالس خصوصی برقرار بود. سپس تا 1327ش در مسجد منشورالسلطان و از آن پس تا 1357ش به جز ایام زندان، در مسجد هدایت تهران، جلسات تفسیر را پی گرفت که حاصل آن به صورت تفسیر 6 جلدی ''پرتوی از قرآن'' انتشار یافته است. وی پس از شهریور ماه 1320ش در مسیر روشنگری مذهبی و روشنفکری دینی برای احیای افکار اصیل، کانون اسلام را تأسیس و مجلهای به نام ''دانشآموز'' از طرف کانون منتشر کرد<ref> تهران: دوستان و ناهید، 1381؛ میرابوالقاسمی. همان. ج 1، ص 142-188؛ '''''نهضت''''' '''''بیدارگری در جهان اسلام'''''. به کوشش حامد الگار و دیگران، ترجمه محمدمهدی جعفری، تهران: انتشار، 1362، ص 145-148.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرزند آیتالله سید ابوالحسن حسینی طالقانی در گِلِیَردِ طالقان به دنیا آمد<ref>میرابوالقاسمی، محمدحسین. '''''طالقانی فریادی در سکوت.''''' تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382، ج 1، ص 85. </ref>. نسبش با 36 واسطه به امام محمد باقر(ع) میرسد. مقدمات علوم اسلامی را نزد پدر خواند و سپس در [[مدرسه فیضیه]]<sup>*</sup> و رضویه به تحصیل نزد استادانی همچون شیخ عبدالکریم حائری یزدی و دیگران پرداخت<ref>'''''دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی'''''. به کوشش بهاءالدین خرمشاهی، تهران: دوستان و ناهید، 1381، ج 2، ص 1397. </ref>. تحصیلاتش را در نجف پی گرفت و دوباره به [[قم]] بازگشت. با دقت در مسائل جامعه ایران و اوضاع و سیاستهای کشور، از 1318ش به تشکیل جلسات تفسیر ''قرآن'' برای هدایت جامعه به سوی بهرهگیری از مفاهیم قرآنی و تعالیم زندگیساز آن، اقدام کرد که تا 1323ش در منازل و مجالس خصوصی برقرار بود. سپس تا 1327ش در مسجد منشورالسلطان و از آن پس تا 1357ش به جز ایام زندان، در مسجد هدایت تهران، جلسات تفسیر را پی گرفت که حاصل آن به صورت تفسیر 6 جلدی ''پرتوی از قرآن'' انتشار یافته است. وی پس از شهریور ماه 1320ش در مسیر روشنگری مذهبی و روشنفکری دینی برای احیای افکار اصیل، کانون اسلام را تأسیس و مجلهای به نام ''دانشآموز'' از طرف کانون منتشر کرد<ref> تهران: دوستان و ناهید، 1381؛ میرابوالقاسمی. همان. ج 1، ص 142-188؛ '''''نهضت''''' '''''بیدارگری در جهان اسلام'''''. به کوشش حامد الگار و دیگران، ترجمه محمدمهدی جعفری، تهران: انتشار، 1362، ص 145-148.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[مدرسه فیضیه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[مدرسه فیضیه]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ == </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-4307:rev-4308:php=table -->
</table>Karimianhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=4307&oldid=prevKarimian در ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۷2025-04-25T10:07:48Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=4307&oldid=1111">نمایش تغییرات</a>Karimianhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B3%DB%8C%D8%AF_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%B7%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=1111&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''طالقاني، سيد محمود'''، (1328ق / 1910م / 1289-1358ش)، روحاني، مبارز سياسي، انديشمند ديني و نخستين امام جمعة تهران. فرزند آيتالله سيد ابوالحسن حسيني طالقاني در گِلِيَردِ طالقان به دنيا آمد.<sup>1</sup> نسبش با 36 واسطه به امام محمد باقر(ع) ميرسد. مقدمات علوم...» ایجاد کرد2024-08-14T22:44:27Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''طالقاني، سيد محمود'''، (1328ق / 1910م / 1289-1358ش)، روحاني، مبارز سياسي، انديشمند ديني و نخستين امام جمعة تهران. فرزند آيتالله سيد ابوالحسن حسيني طالقاني در گِلِيَردِ طالقان به دنيا آمد.<sup>1</sup> نسبش با 36 واسطه به امام محمد باقر(ع) ميرسد. مقدمات علوم...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''طالقاني، سيد محمود'''، (1328ق / 1910م / 1289-1358ش)، روحاني، مبارز سياسي، انديشمند ديني و نخستين امام جمعة تهران.<br />
<br />
فرزند آيتالله سيد ابوالحسن حسيني طالقاني در گِلِيَردِ طالقان به دنيا آمد.<sup>1</sup> نسبش با 36 واسطه به امام محمد باقر(ع) ميرسد. مقدمات علوم اسلامي را نزد پدر خواند و سپس در مدرسة فيضيه<sup>*</sup> و رضويه به تحصيل نزد استاداني همچون شيخ عبدالكريم حائري يزدي و ديگران پرداخت.<sup>2</sup> تحصيلاتش را در نجف پي گرفت و دوباره به قم بازگشت. با دقت در مسائل جامعة ايران و اوضاع و سياستهاي كشور، از 1318ش به تشكيل جلسات تفسير ''قرآن'' براي هدايت جامعه به سوي بهرهگيري از مفاهيم قرآني و تعاليم زندگيساز آن، اقدام كرد كه تا 1323ش در منازل و مجالس خصوصي برقرار بود. سپس تا 1327ش در مسجد منشورالسلطان و از آن پس تا 1357ش به جز ايام زندان، در مسجد هدايت تهران، جلسات تفسير را پي گرفت كه حاصل آن به صورت تفسير 6 جلدي ''پرتوي از قرآن'' انتشار يافته است. وي پس از شهريور ماه 1320ش در مسير روشنگري مذهبي و روشنفكري ديني براي احياي افكار اصيل، كانون اسلام را تأسيس و مجلهاي به نام ''دانشآموز'' از طرف كانون منتشر كرد.<sup>3</sup> <br />
<br />
فعاليت سياسي خود را از سفر به همراه ارتش ايران در مقابله با فرقة دموكرات آذربايجان آغاز كرد و تا اواخر سالهاي دهة 1330ش در اين مسير با انجمن اسلامي دانشجويان، انجمن اسلامي مهندسين و جمعيت فدائيان اسلام<sup>*</sup> همراهي و همكاري كرد.<sup>4</sup> در 1339ش، به اتفاق مهدي بازرگان<sup>*</sup>، يدالله سحابي و احمد صدر حاج سيد جوادي و چند تن ديگر، تشكل سياسي مذهبي نهضت آزادي ايران<sup>*</sup> را بنيان نهادند. جمعيتي با تفكر اسلامي و در جهت اقدام براي آزادي و استقلال ايران و شيوة عملي مخالفت با استبداد داخلي و استعمار خارجي. طالقاني از اين زمان به مبارزات خويش بر ضد رژيم پهلوي قوت بخشيد و تا پيروزي انقلاب اسلامي از پاي ننشست و در اين راه بارها دستگير و زنداني رژيم گرديد.<sup>5</sup> تفكر مذهبي و سياسي، وي را به نشر افكار در ميان مسلمانان جهان رهنمون ساخت. در مخالفت با تشكيل دولت اسرائيل فعاليت كرد و در كنفرانسهاي اسلامي در راه نشر افكار ديني شيعي شركت جست، از جمله: مؤتمر شعوب المسلمين در كراچي (1331ش)، مؤتمر اسلامي قدس (1338ش)، مؤتمر اسلامي قاهره (دي 1340ش).<sup>6</sup> <br />
<br />
بارزترين وجه فعاليت آيتالله طالقاني تا انقلاب اسلامي، سخنرانيها و مجالس تفسير ''قرآن'' ايشان است كه جمع زيادي از جوانان و تحصيلكردگان و اقشار مذهبي، شنوندة سخنانش بودند. او با استفاده از فضا و محيط به دست آمده، فعاليتهايش را بر ضد رژيم پهلوي شدت بخشيد و مسجد هدايت را به مركزي براي مبارزه بر ضد محمدرضا شاه و عوامل و حاميانش مبدل كرد و در روشنگري اذهان مردم تلاش بسيار نمود. او را به بهانة نشر اعلاميهاي بر ضد سركوبگران قيام 15 خرداد 1342ش، بازداشت كردند و به 10 سال زندان محكوم ساختند. در 1346ش آزاد شد. پس از كمك به مردم فلسطين و فعاليت بر ضد حاكميت اسرائيل، در 1350ش دوباره بازداشت و به زابل و بافت كرمان تبعيد شد. پس از آزادي در خرداد 1352ش، بار ديگر در پاييز 1354ش به زندان افكنده شد كه تا 8 آبان 1357ش زندانش ادامه داشت.<sup>7</sup> پس از پيروزي انقلاب اسلامي، از سوي امام خميني، ابتدا به رياست شوراي انقلاب<sup>*8</sup> و سپس به عنوان نخستين امام جمعة تهران منصوب شد. 6 نماز جمعه<sup>*</sup> و يك نماز عيد فطر به امامت ايشان و جمعيت ميليوني نمازگزار برگزار گرديد.<sup>9</sup> او براي عضويت در شوراي بررسي متن نهايي قانون اساسي<sup>*</sup> جمهوري اسلامي، يا مجلس خبرگان قانون اساسي<sup>*</sup> از سوي مردم تهران انتخاب شد و در اعتراض به تشريفات جلسات و عدم توجه به شرايط انقلابي، كفش خود را در آورده، در جلوي صندلي روي زمين نشست و پس از چندي هم از حضور در جلسات خودداري كرد. وي سرانجام در نيمه شب 19 شهريور 1358ش درگذشت و در بهشت زهراي تهران به خاك سپرده شد. <br />
<br />
<br />
'''مآخذ:''' <br />
<br />
1- ميرابوالقاسمي، محمدحسين. '''''طالقاني فريادي در سكوت.''''' تهران: شركت سهامي انتشار، 1382، ج 1، ص 85. <br />
<br />
2- '''''دانشنامة قرآن و قرآن پژوهي'''''. به كوشش بهاءالدين خرمشاهي، تهران: دوستان و ناهيد، 1381، ج 2، ص 1397. <br />
<br />
3- همانجا؛ ميرابوالقاسمي. همان. ج 1، ص 142-188؛ '''''نهضت''''' '''''بيدارگري در جهان اسلام'''''. به كوشش حامد الگار و ديگران، ترجمة محمدمهدي جعفري، تهران: انتشار، 1362، ص 145-148.<br />
<br />
4- ميرابوالقاسمي. همان. ج 1، ص 253-273؛ '''''دانشنامة قرآن و قرآن پژوهي'''''. ج 2، ص 1397. <br />
<br />
5- ميرابوالقاسمي. همان. ج 1، ص 421-432. <br />
<br />
6- '''''ياران امام به روايت اسناد ساواك (آيتالله طالقاني).''''' تهران: مركز بررسي اسناد تاريخي وزارت اطلاعات، 1381، ج 1، '''''بازوي تواناي اسلام'''''. ص هفده. <br />
<br />
7- همان. ج 3، '''''مالك اشتر دوران'''''. ص پنج تا هفت؛ ميرابوالقاسمي. همان. ج 1، ص 479-676. <br />
<br />
8- ميرابوالقاسمي. همان. ج 2، ص 73-84. <br />
<br />
9- يعقوبي، اسماعيل. '''''آشنايي با مشاهير طالقان'''''. تهران: مؤسسة فرهنگي انتشاراتي محسني، 1375، ص 285. <br />
<br />
<br />
جعفر گلشن</div>Samei