شافعی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۰۶

2025-05-06T22:06:35Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۰۶
خط ۱:		خط ۱:

	'''شافعی'''، محمد بن ادریس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، یکی از چهار پیشوای مذاهب رسمی فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدری از خاندان پیامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان [[~~امام~~ علی(ع)\|امام علی]] بود. وی از جهت علمی مع‌الواسطه از شاگردان [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)\|امام جعفر صادق]] بود و لذا با اهل بیت نبوت، علایق و سوابق خانوادگی و فرهنگی مشترک داشت<ref>امین، سیدحسن. «شافعی»، '''''دایرة‌المعارف تشیّع'''''. ج 9، ص 496ـ 498.</ref>. او در دوستی اهل بیت چنان بود که «به رفضش نسبت کردند و محبوس کردند<ref>عطار نیشابوری. '''''تذکرة‌ الاولیاء'''''. ص 249ـ255.</ref>. شافعی از شاگردان امام مالک بود و پس از مرگ او در 179 ق / 795 م، از مدینه به یمن رفت و در آن‌جا ضمن تدریس و افتاء، به نفع زیدیه و علویان، بر ضدّ خلفای عباسی فعالیت سیاسی داشت<ref>یاقوت حموی. '''''معجم الادباء'''''. ج 17، ص 287.</ref>، لذا او را در یمن به سال 184 ق / 800 م دستگیر کردند و با غل و زنجیر نزد هارون‌الرشید به بغداد فرستادند<ref>ابن اثیر. '''''البدایه و النهایه'''''. ج 10، ص 236.</ref>. گزارش محاکمه شافعی در بغداد به‌دست هارون چندان مستند نیست<ref>طمینانی، عباس. مقدمه بر ترجمة '''''دیوان امام شافعی'''''. انتشارات مسعود (احمدی)، سنندج: 1369.</ref>. از نظر مذهب فقهی، شافعی تا سال دستگیری‌اش در یمن، از اتباع امام مالک به‌شمار می‌رفت، اما پس از ورود به بغداد، از اصحاب ابوحنیفه فقه حنفی آموخت، لذا طی سفر مصر طریقه اهل حجاز (مذهب حدیث مالک) را با طریقه اهل عراق (مذهب رأی [[ابوحنیفه]]) ممزوج کرد و در مسایل زیادی با مالک اختلاف نمود و بدین‌گونه نخست مذهب خود را که به مذهب قدیم شافعی معروف است، ارائه داد. وی پس از سفر دومش به مصر به سال 198ق / 813ـ814م، طی مدت چهار سال استنباط جدیدی در فقه به‌عمل آورد و مذهب قدیم خود را جرح و تعدیل و تصحیح کرد و همین مذهب دوم است که به‌نام مذهب شافعی در جهان منتشر شده است<ref>محمد ابوزهره. '''''الشافعی'''''. ص 13.</ref>.		'''شافعی'''، محمد بن ادریس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، یکی از چهار پیشوای مذاهب رسمی فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدری از خاندان پیامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)\|امام علی]] بود. وی از جهت علمی مع‌الواسطه از شاگردان [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)\|امام جعفر صادق]] بود و لذا با اهل بیت نبوت، علایق و سوابق خانوادگی و فرهنگی مشترک داشت<ref>امین، سیدحسن. «شافعی»، '''''دایرة‌المعارف تشیّع'''''. ج 9، ص 496ـ 498.</ref>. او در دوستی اهل بیت چنان بود که «به رفضش نسبت کردند و محبوس کردند<ref>عطار نیشابوری. '''''تذکرة‌ الاولیاء'''''. ص 249ـ255.</ref>. شافعی از شاگردان امام مالک بود و پس از مرگ او در 179 ق / 795 م، از [[مدینه]] به یمن رفت و در آن‌جا ضمن تدریس و افتاء، به نفع زیدیه و علویان، بر ضدّ خلفای عباسی فعالیت سیاسی داشت<ref>یاقوت حموی. '''''معجم الادباء'''''. ج 17، ص 287.</ref>، لذا او را در یمن به سال 184 ق / 800 م دستگیر کردند و با غل و زنجیر نزد هارون‌الرشید به بغداد فرستادند<ref>ابن اثیر. '''''البدایه و النهایه'''''. ج 10، ص 236.</ref>. گزارش محاکمه شافعی در بغداد به‌دست هارون چندان مستند نیست<ref>طمینانی، عباس. مقدمه بر ترجمة '''''دیوان امام شافعی'''''. انتشارات مسعود (احمدی)، سنندج: 1369.</ref>. از نظر مذهب فقهی، شافعی تا سال دستگیری‌اش در یمن، از اتباع امام مالک به‌شمار می‌رفت، اما پس از ورود به بغداد، از اصحاب ابوحنیفه فقه حنفی آموخت، لذا طی سفر مصر طریقه اهل حجاز (مذهب حدیث مالک) را با طریقه اهل عراق (مذهب رأی [[ابوحنیفه]]) ممزوج کرد و در مسایل زیادی با مالک اختلاف نمود و بدین‌گونه نخست مذهب خود را که به مذهب قدیم شافعی معروف است، ارائه داد. وی پس از سفر دومش به مصر به سال 198ق / 813ـ814م، طی مدت چهار سال استنباط جدیدی در فقه به‌عمل آورد و مذهب قدیم خود را جرح و تعدیل و تصحیح کرد و همین مذهب دوم است که به‌نام مذهب شافعی در جهان منتشر شده است<ref>محمد ابوزهره. '''''الشافعی'''''. ص 13.</ref>.

	مذهب شافعی مخصوصاً پس از تأسیس نظامیه‌ها که در مقام ترویج تک‌ مذهبی بر تدریس فقه شافعی و تربیت فقها و قضات شافعی تکیه داشت، مذهب اکثریت ایرانیان در عهد سلجوقیان شد. چنان‌که به گزارش حمدالله مستوفی (وفات 750 ق. / 1349 م.) در '''نزهه‌ القلوب'''،تا عصر او نیز هم‌چنان اکثر شهرهای مهم ایران، از جمله ~~اصفهان، شیراز،~~ کازرون، ~~یزد،~~ بیهق (سبزوار)، فریومد، جوین، بحرآباد، قهستان، شاهرود، ~~قزوین،~~ طارمین، ساوه، دلیجان، ~~زنجان،~~ ابهر، ~~اردبیل، تبریز،~~ خلخال، دهخوارگان (آذرشهر)، مشکین‌شهر، نخجوان، خوی، سلماس، ~~ارومیه،~~ اشنویه و... همه بر مذهب شافعی بوده‌اند<ref>امین، سیدحسن. '''''تاریخ حقوق ایران'''''. ص 220ـ221.</ref>.		مذهب شافعی مخصوصاً پس از تأسیس نظامیه‌ها که در مقام ترویج تک‌ مذهبی بر تدریس فقه شافعی و تربیت فقها و قضات شافعی تکیه داشت، مذهب اکثریت ایرانیان در [[سلجوقیان\|عهد سلجوقیان]] شد. چنان‌که به گزارش حمدالله مستوفی (وفات 750 ق. / 1349 م.) در '''نزهه‌ القلوب'''،تا عصر او نیز هم‌چنان اکثر شهرهای مهم ایران، از جمله [[اصفهان]]، [[شیراز]]، کازرون، [[یزد]]، بیهق (سبزوار)، فریومد، جوین، بحرآباد، قهستان، شاهرود، [[استان قزوین\|قزوین]]، طارمین، ساوه، دلیجان، [[زنجان]]، ابهر، [[اردبیل]]، [[تبریز]]، خلخال، دهخوارگان (آذرشهر)، مشکین‌شهر، نخجوان، خوی، سلماس، [[ارومیه]]، اشنویه و... همه بر مذهب شافعی بوده‌اند<ref>امین، سیدحسن. '''''تاریخ حقوق ایران'''''. ص 220ـ221.</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

			* [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)]]
			* [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)]]
			* [[سلجوقیان]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
	<references />		<references />

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	دانشنامه ایران		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	سید حسن امین		سید حسن امین
			[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]

Samei: /* مآخذ */

2025-01-12T13:49:10Z

مآخذ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۹
خط ۱:		خط ۱:

	'''شافعی'''، محمد بن ادریس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، یکی از چهار پیشوای مذاهب رسمی فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدری از خاندان پیامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان امام علی بود. وی از جهت علمی مع‌الواسطه از شاگردان امام جعفر صادق بود و لذا با اهل بیت نبوت، علایق و سوابق خانوادگی و فرهنگی مشترک داشت<ref>امین، سیدحسن. «شافعی»، '''''دایرة‌المعارف تشیّع'''''. ج 9، ص 496ـ 498.</ref>. او در دوستی اهل بیت چنان بود که «به رفضش نسبت کردند و محبوس کردند<ref>عطار نیشابوری. '''''تذکرة‌ الاولیاء'''''. ص 249ـ255.</ref>. شافعی از شاگردان امام مالک بود و پس از مرگ او در 179 ق / 795 م، از مدینه به یمن رفت و در آن‌جا ضمن تدریس و افتاء، به نفع زیدیه و علویان، بر ضدّ خلفای عباسی فعالیت سیاسی داشت<ref>یاقوت حموی. '''''معجم الادباء'''''. ج 17، ص 287.</ref>، لذا او را در یمن به سال 184 ق / 800 م دستگیر کردند و با غل و زنجیر نزد هارون‌الرشید به بغداد فرستادند<ref>ابن اثیر. '''''البدایه و النهایه'''''. ج 10، ص 236.</ref>. گزارش ~~محاکمة~~ شافعی در بغداد به‌دست هارون چندان مستند نیست<ref>طمینانی، عباس. مقدمه بر ترجمة '''''دیوان امام شافعی'''''. انتشارات مسعود (احمدی)، سنندج: 1369.</ref>. از نظر مذهب فقهی، شافعی تا سال دستگیری‌اش در یمن، از اتباع امام مالک به‌شمار می‌رفت، اما پس از ورود به بغداد، از اصحاب ابوحنیفه فقه حنفی آموخت، لذا طی سفر مصر ~~طریقة~~ اهل حجاز (مذهب حدیث مالک) را با ~~طریقة~~ اهل عراق (مذهب رأی ابوحنیفه) ممزوج کرد و در مسایل زیادی با مالک اختلاف نمود و بدین‌گونه نخست مذهب خود را که به مذهب قدیم شافعی معروف است، ارائه داد. وی پس از سفر دومش به مصر به سال 198ق / 813ـ814م، طی مدت چهار سال استنباط جدیدی در فقه به‌عمل آورد و مذهب قدیم خود را جرح و تعدیل و تصحیح کرد و همین مذهب دوم است که به‌نام مذهب شافعی در جهان منتشر شده است<ref>محمد ابوزهره. '''''الشافعی'''''. ص 13.</ref>.		'''شافعی'''، محمد بن ادریس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، یکی از چهار پیشوای مذاهب رسمی فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدری از خاندان پیامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان [[امام علی(ع)\|امام علی]] بود. وی از جهت علمی مع‌الواسطه از شاگردان [[امام جعفر بن محمد صادق(ع)\|امام جعفر صادق]] بود و لذا با اهل بیت نبوت، علایق و سوابق خانوادگی و فرهنگی مشترک داشت<ref>امین، سیدحسن. «شافعی»، '''''دایرة‌المعارف تشیّع'''''. ج 9، ص 496ـ 498.</ref>. او در دوستی اهل بیت چنان بود که «به رفضش نسبت کردند و محبوس کردند<ref>عطار نیشابوری. '''''تذکرة‌ الاولیاء'''''. ص 249ـ255.</ref>. شافعی از شاگردان امام مالک بود و پس از مرگ او در 179 ق / 795 م، از مدینه به یمن رفت و در آن‌جا ضمن تدریس و افتاء، به نفع زیدیه و علویان، بر ضدّ خلفای عباسی فعالیت سیاسی داشت<ref>یاقوت حموی. '''''معجم الادباء'''''. ج 17، ص 287.</ref>، لذا او را در یمن به سال 184 ق / 800 م دستگیر کردند و با غل و زنجیر نزد هارون‌الرشید به بغداد فرستادند<ref>ابن اثیر. '''''البدایه و النهایه'''''. ج 10، ص 236.</ref>. گزارش محاکمه شافعی در بغداد به‌دست هارون چندان مستند نیست<ref>طمینانی، عباس. مقدمه بر ترجمة '''''دیوان امام شافعی'''''. انتشارات مسعود (احمدی)، سنندج: 1369.</ref>. از نظر مذهب فقهی، شافعی تا سال دستگیری‌اش در یمن، از اتباع امام مالک به‌شمار می‌رفت، اما پس از ورود به بغداد، از اصحاب ابوحنیفه فقه حنفی آموخت، لذا طی سفر مصر طریقه اهل حجاز (مذهب حدیث مالک) را با طریقه اهل عراق (مذهب رأی [[ابوحنیفه]]) ممزوج کرد و در مسایل زیادی با مالک اختلاف نمود و بدین‌گونه نخست مذهب خود را که به مذهب قدیم شافعی معروف است، ارائه داد. وی پس از سفر دومش به مصر به سال 198ق / 813ـ814م، طی مدت چهار سال استنباط جدیدی در فقه به‌عمل آورد و مذهب قدیم خود را جرح و تعدیل و تصحیح کرد و همین مذهب دوم است که به‌نام مذهب شافعی در جهان منتشر شده است<ref>محمد ابوزهره. '''''الشافعی'''''. ص 13.</ref>.

	مذهب شافعی مخصوصاً پس از تأسیس نظامیه‌ها که در مقام ترویج تک‌ مذهبی بر تدریس فقه شافعی و تربیت فقها و قضات شافعی تکیه داشت، مذهب اکثریت ایرانیان در عهد سلجوقیان شد. چنان‌که به گزارش حمدالله مستوفی (وفات 750 ق. / 1349 م.) در '''~~نزهة‌~~ القلوب'''،تا عصر او نیز هم‌چنان اکثر شهرهای مهم ایران، از جمله اصفهان، شیراز، کازرون، یزد، بیهق (سبزوار)، فریومد، جوین، بحرآباد، قهستان، شاهرود، قزوین، طارمین، ساوه، دلیجان، زنجان، ابهر، اردبیل، تبریز، خلخال، دهخوارگان (آذرشهر)، مشکین‌شهر، نخجوان، خوی، سلماس، ارومیه، اشنویه و... همه بر مذهب شافعی بوده‌اند<ref>امین، سیدحسن. '''''تاریخ حقوق ایران'''''. ص 220ـ221.</ref>.		مذهب شافعی مخصوصاً پس از تأسیس نظامیه‌ها که در مقام ترویج تک‌ مذهبی بر تدریس فقه شافعی و تربیت فقها و قضات شافعی تکیه داشت، مذهب اکثریت ایرانیان در عهد سلجوقیان شد. چنان‌که به گزارش حمدالله مستوفی (وفات 750 ق. / 1349 م.) در '''نزهه‌ القلوب'''،تا عصر او نیز هم‌چنان اکثر شهرهای مهم ایران، از جمله اصفهان، شیراز، کازرون، یزد، بیهق (سبزوار)، فریومد، جوین، بحرآباد، قهستان، شاهرود، قزوین، طارمین، ساوه، دلیجان، زنجان، ابهر، اردبیل، تبریز، خلخال، دهخوارگان (آذرشهر)، مشکین‌شهر، نخجوان، خوی، سلماس، ارومیه، اشنویه و... همه بر مذهب شافعی بوده‌اند<ref>امین، سیدحسن. '''''تاریخ حقوق ایران'''''. ص 220ـ221.</ref>.

			== نیز نگاه کنید به ==

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			دانشنامه ایران

			== نویسنده مقاله ==
			سید حسن امین

Samei در ‏۱۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۴۷

2025-01-12T13:47:03Z

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''شافعي'''، محمد بن ادريس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، يكي از چهار پيشواي مذاهب رسمي فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدري از خاندان پيامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان امام علي بود. وي از جهت علمي مع‌الواسطه از شاگردان امام جعفر صادق بود و لذا با اهل بيت نبوت، علايق و سوابق خانوادگي و فرهنگي مشترك داشت.<sup>1</sup> او در دوستي اهل بيت چنان بود كه «به رفضش نسبت كردند و محبوس كردند.<sup>2</sup> شافعي از شاگردان امام مالك بود و پس از مرگ او در 179 ق / 795 م، از مدينه به يمن رفت و در آن‌جا ضمن تدريس و افتاء، به نفع زيديه و علويان، بر ضدّ خلفاي عباسي فعاليت سياسي داشت،<sup>3</sup> لذا او را در يمن به سال 184 ق / 800 م دستگير كردند و با غل و زنجير نزد هارون‌الرشيد به بغداد فرستادند.<sup>4 </sup> گزارش محاكمة شافعي در بغداد به‌دست هارون چندان مستند نيست.<sup>5</sup> از نظر مذهب فقهي، شافعي تا سال دستگيري‌اش در يمن، از اتباع امام مالك به‌شمار مي‌رفت، اما پس از ورود به بغداد، از اصحاب ابوحنيفه فقه حنفي آموخت، لذا طي سفر مصر طريقة اهل حجاز (مذهب حديث مالك) را با طريقة اهل عراق (مذهب رأي ابوحنيفه) ممزوج كرد و در مسايل زيادي با مالك اختلاف نمود و بدين‌گونه نخست مذهب خود را كه به مذهب قديم شافعي معروف است، ارائه داد. وي پس از سفر دومش به مصر به سال 198ق / 813ـ814م، طي مدت چهار سال استنباط جديدي در فقه به‌عمل آورد و مذهب قديم خود را جرح و تعديل و تصحيح كرد و همين مذهب دوم است كه به‌نام مذهب شافعي در جهان منتشر شده است.<sup>6</sup>
+'''شافعی'''، محمد بن ادریس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، یکی از چهار پیشوای مذاهب رسمی فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدری از خاندان پیامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان امام علی بود. وی از جهت علمی مع‌الواسطه از شاگردان امام جعفر صادق بود و لذا با اهل بیت نبوت، علایق و سوابق خانوادگی و فرهنگی مشترک داشت<ref>امین، سیدحسن. «شافعی»، '''''دایرة‌المعارف تشیّع'''''. ج 9، ص 496ـ 498.</ref>. او در دوستی اهل بیت چنان بود که «به رفضش نسبت کردند و محبوس کردند<ref>عطار نیشابوری. '''''تذکرة‌ الاولیاء'''''. ص 249ـ255.</ref>. شافعی از شاگردان امام مالک بود و پس از مرگ او در 179 ق / 795 م، از مدینه به یمن رفت و در آن‌جا ضمن تدریس و افتاء، به نفع زیدیه و علویان، بر ضدّ خلفای عباسی فعالیت سیاسی داشت<ref>یاقوت حموی. '''''معجم الادباء'''''. ج 17، ص 287.</ref>، لذا او را در یمن به سال 184 ق / 800 م دستگیر کردند و با غل و زنجیر نزد هارون‌الرشید به بغداد فرستادند<ref>ابن اثیر. '''''البدایه و النهایه'''''. ج 10، ص 236.</ref>. گزارش محاکمة شافعی در بغداد به‌دست هارون چندان مستند نیست<ref>طمینانی، عباس. مقدمه بر ترجمة '''''دیوان امام شافعی'''''. انتشارات مسعود (احمدی)، سنندج: 1369.</ref>. از نظر مذهب فقهی، شافعی تا سال دستگیری‌اش در یمن، از اتباع امام مالک به‌شمار می‌رفت، اما پس از ورود به بغداد، از اصحاب ابوحنیفه فقه حنفی آموخت، لذا طی سفر مصر طریقة اهل حجاز (مذهب حدیث مالک) را با طریقة اهل عراق (مذهب رأی ابوحنیفه) ممزوج کرد و در مسایل زیادی با مالک اختلاف نمود و بدین‌گونه نخست مذهب خود را که به مذهب قدیم شافعی معروف است، ارائه داد. وی پس از سفر دومش به مصر به سال 198ق / 813ـ814م، طی مدت چهار سال استنباط جدیدی در فقه به‌عمل آورد و مذهب قدیم خود را جرح و تعدیل و تصحیح کرد و همین مذهب دوم است که به‌نام مذهب شافعی در جهان منتشر شده است<ref>محمد ابوزهره. '''''الشافعی'''''. ص 13.</ref>.
-مذهب شافعي مخصوصاً پس از تأسيس نظاميه‌ها كه در مقام ترويج تك‌ مذهبي بر تدريس فقه شافعي و تربيت فقها و قضات شافعي تكيه داشت، مذهب اكثريت ايرانيان در عهد سلجوقيان شد. چنان‌كه به گزارش حمدالله مستوفي (وفات 750 ق. / 1349 م.) در '''نزهة‌ القلوب'''،تا عصر او نيز هم‌چنان اكثر شهرهاي مهم ايران، از جمله اصفهان، شيراز، كازرون، يزد، بيهق (سبزوار)، فريومد، جوين، بحرآباد، قهستان، شاهرود، قزوين، طارمين، ساوه، دليجان، زنجان، ابهر، اردبيل، تبريز، خلخال، دهخوارگان (آذرشهر)، مشكين‌شهر، نخجوان، خوي، سلماس، اروميه، اشنويه و... همه بر مذهب شافعي بوده‌اند.<sup>7</sup>
+مذهب شافعی مخصوصاً پس از تأسیس نظامیه‌ها که در مقام ترویج تک‌ مذهبی بر تدریس فقه شافعی و تربیت فقها و قضات شافعی تکیه داشت، مذهب اکثریت ایرانیان در عهد سلجوقیان شد. چنان‌که به گزارش حمدالله مستوفی (وفات 750 ق. / 1349 م.) در '''نزهة‌ القلوب'''،تا عصر او نیز هم‌چنان اکثر شهرهای مهم ایران، از جمله اصفهان، شیراز، کازرون، یزد، بیهق (سبزوار)، فریومد، جوین، بحرآباد، قهستان، شاهرود، قزوین، طارمین، ساوه، دلیجان، زنجان، ابهر، اردبیل، تبریز، خلخال، دهخوارگان (آذرشهر)، مشکین‌شهر، نخجوان، خوی، سلماس، ارومیه، اشنویه و... همه بر مذهب شافعی بوده‌اند<ref>امین، سیدحسن. '''''تاریخ حقوق ایران'''''. ص 220ـ221.</ref>.
-'''مآخذ:'''
+== مآخذ ==

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی « '''شافعي'''، محمد بن ادريس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، يكي از چهار پيشواي مذاهب رسمي فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدري از خاندان پيامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان امام علي بود. وي از جهت علمي مع‌الواسطه از شاگردان امام جعفر صادق بود و لذا با اهل بيت نبوت، علا...» ایجاد کرد

2024-08-16T06:28:29Z

صفحه‌ای تازه حاوی « '''شافعي'''، محمد بن ادريس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، يكي از چهار پيشواي مذاهب رسمي فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدري از خاندان پيامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان امام علي بود. وي از جهت علمي مع‌الواسطه از شاگردان امام جعفر صادق بود و لذا با اهل بيت نبوت، علا...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''شافعي'''، محمد بن ادريس (150ـ204 ق. / 767ـ819 م.)، يكي از چهار پيشواي مذاهب رسمي فقه اهل سنت؛ از جهت نسب پدري از خاندان پيامبر و از طرف مادر از فرزندزادگان امام علي بود. وي از جهت علمي مع‌الواسطه از شاگردان امام جعفر صادق بود و لذا با اهل بيت نبوت، علايق و سوابق خانوادگي و فرهنگي مشترك داشت.1 او در دوستي اهل بيت چنان بود كه «به رفضش نسبت كردند و محبوس كردند.2 شافعي از شاگردان امام مالك بود و پس از مرگ او در 179 ق / 795 م، از مدينه به يمن رفت و در آن‌جا ضمن تدريس و افتاء، به نفع زيديه و علويان، بر ضدّ خلفاي عباسي فعاليت سياسي داشت،3 لذا او را در يمن به سال 184 ق / 800 م دستگير كردند و با غل و زنجير نزد هارون‌الرشيد به بغداد فرستادند.4 گزارش محاكمة شافعي در بغداد به‌دست هارون چندان مستند نيست.5 از نظر مذهب فقهي، شافعي تا سال دستگيري‌اش در يمن، از اتباع امام مالك به‌شمار مي‌رفت، اما پس از ورود به بغداد، از اصحاب ابوحنيفه فقه حنفي آموخت، لذا طي سفر مصر طريقة اهل حجاز (مذهب حديث مالك) را با طريقة اهل عراق (مذهب رأي ابوحنيفه) ممزوج كرد و در مسايل زيادي با مالك اختلاف نمود و بدين‌گونه نخست مذهب خود را كه به مذهب قديم شافعي معروف است، ارائه داد. وي پس از سفر دومش به مصر به سال 198ق / 813ـ814م، طي مدت چهار سال استنباط جديدي در فقه به‌عمل آورد و مذهب قديم خود را جرح و تعديل و تصحيح كرد و همين مذهب دوم است كه به‌نام مذهب شافعي در جهان منتشر شده است.6

مذهب شافعي مخصوصاً پس از تأسيس نظاميه‌ها كه در مقام ترويج تك‌ مذهبي بر تدريس فقه شافعي و تربيت فقها و قضات شافعي تكيه داشت، مذهب اكثريت ايرانيان در عهد سلجوقيان شد. چنان‌كه به گزارش حمدالله مستوفي (وفات 750 ق. / 1349 م.) در '''نزهة‌ القلوب'''،تا عصر او نيز هم‌چنان اكثر شهرهاي مهم ايران، از جمله اصفهان، شيراز، كازرون، يزد، بيهق (سبزوار)، فريومد، جوين، بحرآباد، قهستان، شاهرود، قزوين، طارمين، ساوه، دليجان، زنجان، ابهر، اردبيل، تبريز، خلخال، دهخوارگان (آذرشهر)، مشكين‌شهر، نخجوان، خوي، سلماس، اروميه، اشنويه و... همه بر مذهب شافعي بوده‌اند.7

'''مآخذ:'''

1- امين، سيدحسن. «شافعي»، '''''دايرة‌المعارف تشيّع'''''. ج 9، ص 496ـ 498.

2- عطار نيشابوري. '''''تذكرة‌ الاولياء'''''. ص 249ـ255.

3- ياقوت حموي. '''''معجم الادباء'''''. ج 17، ص 287.

4- ابن اثير. '''''البدايه و النهايه'''''. ج 10، ص 236.

5- اطميناني، عباس. مقدمه بر ترجمة '''''ديوان امام شافعي'''''. انتشارات مسعود (احمدي)، سنندج: 1369.

6- محمد ابوزهره. '''''الشافعي'''''. ص 13.

7- امين، سيدحسن. '''''تاريخ حقوق ايران'''''. ص 220ـ221.

سید حسن امین