https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C
شاهنامه فردوسی - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-20T04:46:13Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C&diff=9691&oldid=prev
Samei: /* مآخذ */
2025-06-06T15:10:27Z
<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شاهنامه فردوسی،''' به معنای خاص کتاب حماسههای ملی و تاریخ و سرگذشت پادشاهان ایران به [[فارسی|زبان فارسی]] و منظوم در بحر متقارب و سروده حکیم ابوالقاسم فردوسی.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شاهنامه فردوسی،''' به معنای خاص کتاب حماسههای ملی و تاریخ و سرگذشت پادشاهان ایران به [[فارسی|زبان فارسی]] و منظوم در بحر متقارب و سروده حکیم ابوالقاسم فردوسی.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''این کتاب''' روایات اساطیری، پهلوانی و تاریخی ایران از عهد کیومرث تا پایان روزگار [[یزدگرد سوم]] [[ساسانیان|ساسانی]] (حک 632-651م) را در بر دارد<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1445.</ref>.<sup>1</sup> فردوسی (د 411 یا 416ق / 1020 یا 1025م) در حدود 370 تا 371ق / 980 تا 981م با به دست آوردن نسخهای از شاهنامه ابومنصوری (تألیف 346ق / 957م) نظم آن را آغاز کرد<ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوسی، 1364، ج 1، ص 472، 473.</ref>. او در 384ق / 994م نخستین نسخه ''شاهنامه'' را به پایان برد. در 400ق / 1010م نسخه دیگری نوشت و سرانجام در 402ق / 1011م نسخه چهارمی را ترتیب داد<ref name=":0">نفیسی، سعید. '''''تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی'''''. تهران: فروغی، 1344، ج 1، ص 475.</ref>. گویند فردوسی با معرفی ابوالعباس فضل بن احمد اسفراینی (د 404ق / 1013م) وزیر سلطان محمود غزنوی (حک 389-421ق / 999-1030م) اثر خود را به آن سلطان تقدیم کرد، اما چون پاداش مناسبی از او دریافت نکرد، او را هجو گفت و از غزنین به خراسان رفت<ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 371.</ref>. منابع ''شاهنامه''، به جز ''شاهنامه ابومنصوری''، کتاب ''[[اوستا]]''، بند''هشن'' و جز آنها بوده است<ref>تمیمداری، احمد. ''کتاب ایران، '''تاریخ ادب پارسی'''''. تهران: انتشارات بینالمللی الهدی، 1379، ص 145 و 146.</ref>. شاهنامه خزانه لغت و گنجینه فصاحت [[فارسی|زبان فارسی]] به شمار میرود و شیوه بیان آن ساده و روشن است<ref>زرینکوب، عبدالحسین. '''''با کاروان حلّه'''''. تهران: آریا، 1343، ص 17.</ref>. او در حدود 370 تا 371ق / 980م با به دست آوردن نسخهای از ''شاهنامه ابومنصوری'' نظم خود را آغاز کرد و در حدود 400ق / 1010م آن را به پایان برد. پس از اتمام چندین بار آن را بازبینی و سپس به سلطان محمود غزنوی تقدیم کرد. مطالب ''شاهنامه فردوسی'' را میتوان به سه دوره: </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''این کتاب''' روایات اساطیری، پهلوانی و تاریخی ایران از عهد کیومرث تا پایان روزگار [[یزدگرد سوم]] [[ساسانیان|ساسانی]] (حک 632-651م) را در بر دارد<ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1445.</ref>.<sup>1</sup> فردوسی (د 411 یا 416ق / 1020 یا 1025م) در حدود 370 تا 371ق / 980 تا 981م با به دست آوردن نسخهای از شاهنامه ابومنصوری (تألیف 346ق / 957م) نظم آن را آغاز کرد<ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوسی، 1364، ج 1، ص 472، 473.</ref>. او در 384ق / 994م نخستین نسخه ''شاهنامه'' را به پایان برد. در 400ق / 1010م نسخه دیگری نوشت و سرانجام در 402ق / 1011م نسخه چهارمی را ترتیب داد<ref name=":0">نفیسی، سعید. '''''تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی'''''. تهران: فروغی، 1344، ج 1، ص 475.</ref>. گویند فردوسی با معرفی ابوالعباس فضل بن احمد اسفراینی (د 404ق / 1013م) وزیر سلطان محمود غزنوی (حک 389-421ق / 999-1030م) اثر خود را به آن سلطان تقدیم کرد، اما چون پاداش مناسبی از او دریافت نکرد، او را هجو گفت و از غزنین به خراسان رفت<ref>خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 371.</ref>. منابع ''شاهنامه''، به جز ''شاهنامه ابومنصوری''، کتاب ''[[اوستا]]''، بند''هشن'' و جز آنها بوده است<ref>تمیمداری، احمد. ''کتاب ایران، '''تاریخ ادب پارسی'''''. تهران: انتشارات بینالمللی الهدی، 1379، ص 145 و 146.</ref>. شاهنامه خزانه لغت و گنجینه فصاحت [[فارسی|زبان فارسی]] به شمار میرود و شیوه بیان آن ساده و روشن است<ref>زرینکوب، عبدالحسین. '''''با کاروان حلّه'''''. تهران: آریا، 1343، ص 17.</ref>. او در حدود 370 تا 371ق / 980م با به دست آوردن نسخهای از ''شاهنامه ابومنصوری'' نظم خود را آغاز کرد و در حدود 400ق / 1010م آن را به پایان برد. پس از اتمام چندین بار آن را بازبینی و سپس به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[محمود غزنوی|</ins>سلطان محمود غزنوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>تقدیم کرد. مطالب ''شاهنامه فردوسی'' را میتوان به سه دوره: </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># دوره افسانهای، یعنی عهد کیومرث، هوشنگ، طهمورث، جمشید، ضحاک تا ظهور فریدون؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># دوره افسانهای، یعنی عهد کیومرث، هوشنگ، طهمورث، جمشید، ضحاک تا ظهور فریدون؛</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این منظومه که یکی از والاترین ارزشهای فرهنگی ادبیات فارسی است، در میان شاهکارهای ادبیات جهان جایی استوار و درخشان دارد<ref>برتلس، یوگنی ادواردویچ. '''''تاریخ ادبیات فارسی'''''. ترجمه سیروس ایزدی، تهران: هیرمند، 1374، ج 1، ص 362.</ref>. به تعبیری، فردوسی منادی عزّت و شرف ملت ایران و ''شاهنامه'' معتبرترین و موثقترین سند هویت تاریخی و ملی ایران است<ref>مرتضوی، منوچهر. '''''فردوسی و شاهنامه'''''. تهران:مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه)، 1372، ص نه (مقدمه).</ref>. امروز چهار نسخه متداول آن به ترتیب 48000، 52000، 55000 و 61000 بیت دارند<ref name=":0" />. از ترجمههای مشهور آن، ترجمه البنداری به عربی، شاک[ Schack] به آلمانی و ژول مول[ J. Mohl] به فرانسوی است. اته[ Ethé]، نولدکه[Nöldeke] و تروبنر[Trubner] نیز تحقیقات با ارزشی درباره فردوسی و ''شاهنامه'' انجام دادهاند<ref>براون، ادوارد. '''''از فردوسی تا سعدی'''''. ترجمه فتحالله مجتبایی، تهران: مروارید، چ 2، 1355، ص 187.</ref><ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1446. </ref><ref>رزمجو، حسین. '''''قلمرو ادبیات حماسی ایران'''''. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1381، ج 2.</ref><ref>فردوسی، ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. به کوشش ژول مول، تهران: جیبی، ج 3، 1363.</ref><ref>مینوی، مجتبی. '''''فردوسی و شعر او'''''. تهران: توس، چ 3، 1372.</ref>.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این منظومه که یکی از والاترین ارزشهای فرهنگی ادبیات فارسی است، در میان شاهکارهای ادبیات جهان جایی استوار و درخشان دارد<ref>برتلس، یوگنی ادواردویچ. '''''تاریخ ادبیات فارسی'''''. ترجمه سیروس ایزدی، تهران: هیرمند، 1374، ج 1، ص 362.</ref>. به تعبیری، فردوسی منادی عزّت و شرف ملت ایران و ''شاهنامه'' معتبرترین و موثقترین سند هویت تاریخی و ملی ایران است<ref>مرتضوی، منوچهر. '''''فردوسی و شاهنامه'''''. تهران:مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه)، 1372، ص نه (مقدمه).</ref>. امروز چهار نسخه متداول آن به ترتیب 48000، 52000، 55000 و 61000 بیت دارند<ref name=":0" />. از ترجمههای مشهور آن، ترجمه البنداری به عربی، شاک[ Schack] به آلمانی و ژول مول[ J. Mohl] به فرانسوی است. اته[ Ethé]، نولدکه[Nöldeke] و تروبنر[Trubner] نیز تحقیقات با ارزشی درباره فردوسی و ''شاهنامه'' انجام دادهاند<ref>براون، ادوارد. '''''از فردوسی تا سعدی'''''. ترجمه فتحالله مجتبایی، تهران: مروارید، چ 2، 1355، ص 187.</ref><ref>مصاحب، غلامحسین. '''''دایره المعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1446. </ref><ref>رزمجو، حسین. '''''قلمرو ادبیات حماسی ایران'''''. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1381، ج 2.</ref><ref>فردوسی، ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. به کوشش ژول مول، تهران: جیبی، ج 3، 1363.</ref><ref>مینوی، مجتبی. '''''فردوسی و شعر او'''''. تهران: توس، چ 3، 1372.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># مصاحب، غلامحسین. '''''دایرهالمعارف فارسی'''''. ج 2، ص 1445.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوسی، 1364، ج 1، ص 472، 473.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># نفیسی، سعید. '''''تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی'''''. تهران: فروغی، 1344، ج 1، ص 475.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># خانلری (کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 371.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># تمیمداری، احمد. ''کتاب ایران، '''تاریخ ادب پارسی'''''. تهران: انتشارات بینالمللی الهدی، 1379، ص 145 و 146.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># زرینکوب، عبدالحسین. '''''با کاروان حلّه'''''. تهران: آریا، 1343، ص 17.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># خانلری(کیا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبیات فارسی'''''. تهران: بنیاد فرهنگ ایران، 1348، ص 292- 294.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># برتلس، یوگنی ادواردویچ. '''''تاریخ ادبیات فارسی'''''. ترجمه سیروس ایزدی، تهران: هیرمند، چ 1، 1374، ج 1، ص 362.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># مرتضوی، منوچهر. '''''فردوسی و شاهنامه'''''. تهران:مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه)، 1372، ص نه (مقدمه).</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># نفیسی. همان جا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">#</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[ساسانیان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[یزدگرد سوم]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[محمود غزنوی]</ins>]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2]. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[3]. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[4]. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>].<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی</ins>] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(1398)</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C&diff=9690&oldid=prev
Samei در ۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۶
2025-06-06T15:06:48Z
<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C&diff=9690&oldid=9475">نمایش تغییرات</a>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87_%D9%81%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%DB%8C&diff=9475&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''شاهنامة فردوسي،''' به معناي خاص كتاب حماسههاي ملي و تاريخ و سرگذشت پادشاهان ايران به زبان فارسي و منظوم در بحر متقارب و سرودة حكيم ابوالقاسم فردوسي<sup>*</sup>. '''اين كتاب''' روايات اساطيري، پهلواني و تاريخي ايران از عهد كيومرث تا پايان روزگار ي...» ایجاد کرد
2025-06-04T18:03:51Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''شاهنامة فردوسي،''' به معناي خاص كتاب حماسههاي ملي و تاريخ و سرگذشت پادشاهان ايران به زبان فارسي و منظوم در بحر متقارب و سرودة حكيم ابوالقاسم فردوسي<sup>*</sup>. '''اين كتاب''' روايات اساطيري، پهلواني و تاريخي ايران از عهد كيومرث تا پايان روزگار ي...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''شاهنامة فردوسي،''' به معناي خاص كتاب حماسههاي ملي و تاريخ و سرگذشت پادشاهان ايران به زبان فارسي و منظوم در بحر متقارب و سرودة حكيم ابوالقاسم فردوسي<sup>*</sup>.<br />
<br />
'''اين كتاب''' روايات اساطيري، پهلواني و تاريخي ايران از عهد كيومرث تا پايان روزگار يزدگرد سوم ساساني (حك 632-651م) را در بر دارد.<sup>1</sup> فردوسي (د 411 يا 416ق / 1020 يا 1025م) در حدود 370 تا 371ق / 980 تا 981م با به دست آوردن نسخهاي از شاهنامة ابومنصوري (تأليف 346ق / 957م) نظم آن را آغاز كرد.<sup>2</sup> او در 384ق / 994م نخستين نسخة ''شاهنامه'' را به پايان برد. در 400ق / 1010م نسخة ديگري نوشت و سرانجام در 402ق / 1011م نسخه چهارمي را ترتيب داد.<sup>3</sup> گويند فردوسي با معرفي ابوالعباس فضل بن احمد اسفرايني (د 404ق / 1013م) وزير سلطان محمود غزنوي (حك 389-421ق / 999-1030م) اثر خود را به آن سلطان تقديم كرد، اما چون پاداش مناسبي از او دريافت نكرد، او را هجو گفت و از غزنين به خراسان رفت.<sup>4</sup> منابع ''شاهنامه''، به جز ''شاهنامة ابومنصوري''، كتاب ''اوستا''، بند''هشن'' و جز آنها بوده است.<sup>5</sup> شاهنامه خزانة لغت و گنجينة فصاحت زبان فارسي به شمار ميرود و شيوة بيان آن ساده و روشن است.<sup>6</sup> او در حدود 370 تا 371ق / 980م با به دست آوردن نسخهاي از ''شاهنامه ابومنصوري'' نظم خود را آغاز كرد و در حدود 400ق / 1010م آن را به پايان برد. پس از اتمام چندين بار آن را بازبيني و سپس به سلطان محمود غزنوي تقديم كرد. مطالب ''شاهنامة فردوسي'' را ميتوان به سه دوره: 1ـ دورة افسانهاي، يعني عهد كيومرث، هوشنگ، طهمورث، جمشيد، ضحاك تا ظهور فريدون، 2ـ دورة پهلواني، از قيام كاوه تا قتل رستم و سلطنت بهمن پسر اسفنديار، 3ـ دورة تاريخي از اسكندر تا اسلام تقسيم كردهاند.<sup>7</sup><br />
<br />
اين منظومه كه يكي از والاترين ارزشهاي فرهنگي ادبيات فارسي است، در ميان شاهكارهاي ادبيات جهان جايي استوار و درخشان دارد.<sup>8</sup> به تعبيري، فردوسي منادي عزّت و شرف ملت ايران و ''شاهنامه'' معتبرترين و موثقترين سند هويت تاريخي و ملي ايران است.<sup>9</sup> امروز چهار نسخة متداول آن به ترتيب 48000، 52000، 55000 و 61000 بيت دارند.<sup>10</sup> از ترجمههاي مشهور آن، ترجمة البنداري به عربي، شاك[1] به آلماني و ژول مول[2] به فرانسوي است. اته[3]، نولدكه[4] و تروبنر[5] نيز تحقيقات با ارزشي دربارة فردوسي و ''شاهنامه'' انجام دادهاند.<sup>11</sup> <br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
# مصاحب، غلامحسين. '''''دايرةالمعارف فارسي'''''. ج 2، ص 1445.<br />
# صفا، ذبيحالله. '''''تاريخ ادبيات در ايران'''''. تهران: فردوسي، 1364، ج 1، ص 472، 473.<br />
# نفيسي، سعيد. '''''تاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسي'''''. تهران: فروغي، 1344، ج 1، ص 475.<br />
# خانلري (كيا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبيات فارسي'''''. تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1348، ص 371.<br />
# تميمداري، احمد. ''كتاب ايران، '''تاريخ ادب پارسي'''''. تهران: انتشارات بينالمللي الهدي، 1379، ص 145 و 146.<br />
# زرينكوب، عبدالحسين. '''''با كاروان حلّه'''''. تهران: آريا، 1343، ص 17.<br />
# خانلري(كيا)، زهرا. '''''فرهنگ ادبيات فارسي'''''. تهران: بنياد فرهنگ ايران، 1348، ص 292- 294.<br />
# برتلس، يوگني ادواردويچ. '''''تاريخ ادبيات فارسي'''''. ترجمة سيروس ايزدي، تهران: هيرمند، چ 1، 1374، ج 1، ص 362.<br />
# مرتضوي، منوچهر. '''''فردوسي و شاهنامه'''''. تهران:مؤسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگي (پژوهشگاه)، 1372، ص نه (مقدمه).<br />
# نفيسي. همان جا.<br />
# براون، ادوارد. '''''از فردوسي تا سعدي'''''. ترجمة فتحالله مجتبايي، تهران: مرواريد، چ 2، 1355، ص 187؛ مصاحب. همان. ج 2، ص 1446. نيز نك. رزمجو، حسين. '''''قلمرو ادبيات حماسي ايران'''''. تهران: پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات فرهنگي، 1381، ج 2؛ فردوسي، ابوالقاسم. '''''شاهنامه'''''. به كوشش ژول مول، تهران: جيبي، چ 3، 1363؛ مينوي، مجتبي. '''''فردوسي و شعر او'''''. تهران: توس، چ 3، 1372.<br />
<br />
[1]. Schack<br />
<br />
[2]. J. Mohl<br />
<br />
[3]. Ethé<br />
<br />
[4]. Nöldeke<br />
<br />
[5]. Trubner<br />
<br />
ابوالقاسم رادفر</div>
Samei