شاپور - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۹

2025-05-04T09:39:40Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۳۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[شاپور]]،''' نام سه تن از پادشاهان ~~ساسانی؛~~ شاپور اول (حک 241-273م) دومین شاهنشاه ~~ساسانی،~~ فرزند اردشیر بابکان. شاپور به احترام پدر، تا پس از مرگ او تاجگذاری نکرد (242م)<ref>کریستن‌سن، ~~ارتور~~. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ~~ترجمة~~ رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، 1377، ص 259. </ref>. او پس از ارام کردن ارمنستان<ref>Fry, Richard. '''''The Heritage of Persia'''''. London, Cardinal, 1976, P. 116.</ref> با بهره‌گیری از عشق اتشین دختر پادشاه حران نسبت به خود، ~~ان‌جا~~ را تسخیر کرد. شاپور در رویارویی اولش با روم، سوریه و انطاکیه را تصرف کرد اما در حفظ ~~ان‌ها~~ ناکام ماند و مجبور به عقب‌نشینی شد. در رویارویی دوم شاپور و روم، والرین [Valeryanos]امپراتور سالخورده روم به دست شاپور اسیر و به گفته منابع مسیحی به بردگی گرفته شد. سپاه شاپور در این اثناء به تاراج انطاکیه و شهرهای ~~اسیای~~ صغیر پرداخت اما این سپاه در راه بازگشت دستخوش حملات اُذَیْنه[Odenathuo]، پادشاه تدمر شد<ref>وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، 1378، ص . </ref>. پس از مرگ شاپور، فرزندش هرمزد اردشیر (هرمزد اول 273-274) به پادشاهی رسید. احداث سد شادروان بر روی رود کارون با به کارگیری مهندسان و اسیران رومی و بنای شهرهای نیشابور در خراسان، شاپور (بیشاپور) در ~~فارس،~~ گندی شاپور در خوزستان منسوب به اوست.		'''[[شاپور]]،''' نام سه تن از پادشاهان [[ساسانیان\|ساسانی]]؛ شاپور اول (حک 241-273م) دومین شاهنشاه [[ساسانیان\|ساسانی]]، فرزند [[اردشیر بابکان]]. شاپور به احترام پدر، تا پس از مرگ او تاجگذاری نکرد (242م)<ref>کریستن‌سن، آرتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، 1377، ص 259. </ref>. او پس از ارام کردن ارمنستان<ref>Fry, Richard. '''''The Heritage of Persia'''''. London, Cardinal, 1976, P. 116.</ref> با بهره‌گیری از عشق اتشین دختر پادشاه حران نسبت به خود، آن‌جا را تسخیر کرد. شاپور در رویارویی اولش با روم، [https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B3%D9%88%D8%B1%DB%8C%D9%87 سوریه] و انطاکیه را تصرف کرد اما در حفظ آن‌ها ناکام ماند و مجبور به عقب‌نشینی شد. در رویارویی دوم شاپور و روم، والرین [Valeryanos]امپراتور سالخورده روم به دست شاپور اسیر و به گفته منابع مسیحی به بردگی گرفته شد. سپاه شاپور در این اثناء به تاراج انطاکیه و شهرهای آسیای صغیر پرداخت اما این سپاه در راه بازگشت دستخوش حملات اُذَیْنه[Odenathuo]، پادشاه تدمر شد<ref>وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، 1378، ص . </ref>. پس از مرگ شاپور، فرزندش هرمزد اردشیر (هرمزد اول 273-274) به پادشاهی رسید. احداث سد شادروان بر روی رود کارون با به کارگیری مهندسان و اسیران رومی و بنای شهرهای [[نیشابور]] در خراسان، شاپور (بیشاپور) در [[استان فارس\|فارس]]، [[گندی شاپور]] در [[استان خوزستان\|خوزستان]] منسوب به اوست.

	شاپور بر خلاف نیاکانش خود را پادشاه ایران و انیران نامید. در دوران این پادشاه مانی (216-274م) دعوی پیامبری کرد و ~~ازادانه~~ به تبلیغ پرداخته کتاب شاپورگان را به وی تقدیم کرد<ref>وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، 1378، ص . </ref>.		شاپور بر خلاف نیاکانش خود را پادشاه [[ایران]] و انیران نامید. در دوران این پادشاه [[مانی]] (216-274م) دعوی پیامبری کرد و آزادانه به تبلیغ پرداخته کتاب شاپورگان را به وی تقدیم کرد<ref>وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، 1378، ص . </ref>.

	شاپور دوم ملقب به ذوالاکتاف (309-379م)، دهمین شاهنشاه ~~ساسانی،~~ فرزند هرمزد دوم. پس از خلع ~~اذر~~ نرسی از سلطنت، پیش از تولد و در دوران جنینی به پادشاهی برگزیده شد. دوران کودکی او توأم با هرج و مرج ناشی از دخالت اشراف و روحانیان در حکومت گذشت. شاپور در 16 سالگی با در دست گرفتن امور بر اوضاع کشور مسلط شد و به امور سامان بخشید<ref>زرین‌کوب، عبدالحسین. '''''تاریخ مردم ایران'''''. تهران: امیرکبیر، 1364، ص 449. </ref>. او با فرو نشاندن اعراب یاغی و کوچ دادن ~~ان‌ها~~ به کرمان در سواحل جنوبی خلیج فارس امنیت را برقرار ساخت<ref>گیرشمن، رومن. '''''ایران از اغاز تا اسلام'''''. ترجمة محمود بهفروزی، تهران: جامی، 1379، ص 290. </ref>.		شاپور دوم ملقب به ذوالاکتاف (309-379م)، دهمین شاهنشاه [[ساسانیان\|ساسانی]]، فرزند هرمزد دوم. پس از خلع آذر نرسی از سلطنت، پیش از تولد و در دوران جنینی به پادشاهی برگزیده شد. دوران کودکی او توأم با هرج و مرج ناشی از دخالت اشراف و روحانیان در حکومت گذشت. شاپور در 16 سالگی با در دست گرفتن امور بر اوضاع کشور مسلط شد و به امور سامان بخشید<ref>زرین‌کوب، عبدالحسین. '''''تاریخ مردم ایران'''''. تهران: امیرکبیر، 1364، ص 449. </ref>. او با فرو نشاندن اعراب یاغی و کوچ دادن آن‌ها به [[کرمان]] در سواحل جنوبی خلیج فارس امنیت را برقرار ساخت<ref>گیرشمن، رومن. '''''ایران از اغاز تا اسلام'''''. ترجمة محمود بهفروزی، تهران: جامی، 1379، ص 290. </ref>.

	پس از گرایش کنستانتین، امپراتور روم به ~~ائین~~ مسیحیت و حمایتش از مسیحیان ~~ایران،~~ شاپور به مسیحیان بدبین شده و به تعقیب و سخت‌گیری بر ~~انان~~ پرداخت<ref>مشکور، محمدجواد. '''''تاریخ عهد باستان'''''. تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1343، ص 408. </ref>. اولین رویارویی شاپور با رومیان به دلیل تهدیدات قبایل هیون در سرحدات شرقی شاهنشاهی بی‌نتیجه بود. رویارویی دوم او پس از عدم پذیرش درخواستش از سوی رومیان مبنی بر استرداد ارمنستان و سرزمین‌هایی که در دوران جدش به دست رومیان افتاده بود، اغاز شد که به دلیل کشته شدن یولیانیوس امپراتور روم در این جنگ، صلحی سنگین اما ناپایدار با تحمیل تمام ادعاهای شاپور بر رومیان قبولانده شد. پس از مرگ شاپور (379م)<ref>مشکور، محمدجواد. '''''تاریخ سیاسی ساسانیان'''''. تهران: دنیای کتاب، 1367، ص 399.</ref> که اقداماتش او را در زمره دو پادشاه نخستین ساسانی قرار می‌دهد، برادرش اردشیر دوم (379-383م) بر تخت نشست. برخی صفت ذوالاکتاف این پادشاه را به معنی قد بلند و چهارشانه و برخی به معنی نادرست سوراخ کردن شانه‌های اعراب و به بند کشیدن ~~ان‌ها~~ گرفته‌اند. شاپور پادشاهی درشتخو و عصبی اما در عین حال رئوف و خوش قلب بود.		پس از گرایش کنستانتین، امپراتور روم به [[مسیحی، دین\|آئین مسیحیت]] و حمایتش از مسیحیان [[ایران]]، شاپور به [[مسیحی، دین\|مسیحیان]] بدبین شده و به تعقیب و سخت‌گیری بر آنان پرداخت<ref>مشکور، محمدجواد. '''''تاریخ عهد باستان'''''. تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1343، ص 408. </ref>. اولین رویارویی شاپور با رومیان به دلیل تهدیدات قبایل هیون در سرحدات شرقی شاهنشاهی بی‌نتیجه بود. رویارویی دوم او پس از عدم پذیرش درخواستش از سوی رومیان مبنی بر استرداد ارمنستان و سرزمین‌هایی که در دوران جدش به دست رومیان افتاده بود، اغاز شد که به دلیل کشته شدن یولیانیوس امپراتور روم در این جنگ، صلحی سنگین اما ناپایدار با تحمیل تمام ادعاهای شاپور بر رومیان قبولانده شد. پس از مرگ شاپور (379م)<ref>مشکور، محمدجواد. '''''تاریخ سیاسی ساسانیان'''''. تهران: دنیای کتاب، 1367، ص 399.</ref> که اقداماتش او را در زمره دو پادشاه نخستین [[ساسانیان\|ساسانی]] قرار می‌دهد، برادرش اردشیر دوم (379-383م) بر تخت نشست. برخی صفت ذوالاکتاف این پادشاه را به معنی قد بلند و چهارشانه و برخی به معنی نادرست سوراخ کردن شانه‌های اعراب و به بند کشیدن آن‌ها گرفته‌اند. شاپور پادشاهی درشتخو و عصبی اما در عین حال رئوف و خوش قلب بود.

	شاپور سوم (حک 383-388م) دوازدهمین شاهنشاه ~~ساسانی،~~ پسر شاپور دوم.		شاپور سوم (حک 383-388م) دوازدهمین شاهنشاه [[ساسانیان\|ساسانی]]، پسر شاپور دوم.

	او پس از خلع اردشیر دوم به پادشاهی رسید. <ref>پیرنیا، حسن (مشیرالدوله). '''''تاریخ مختصر ایران تا انقراض ساسانیان (ایران قدیم)'''''. تهران: مجلس شورای ملی، 1306، ص 195. </ref>در دوران او ارمنستان به دو قسمت تقسیم شد و بخش بزرگ‌تر به ایران و بخش کوچکتر به روم واگذاشته شد. این پادشاه در اثر توطئه‌ای (فرو افتادن ستون‌های خیمه) به قتل رسید و پس از او برادرش بهرام چهارم بر تخت نشست.		او پس از خلع اردشیر دوم به پادشاهی رسید. <ref>پیرنیا، حسن (مشیرالدوله). '''''تاریخ مختصر ایران تا انقراض ساسانیان (ایران قدیم)'''''. تهران: مجلس شورای ملی، 1306، ص 195. </ref>در دوران او ارمنستان به دو قسمت تقسیم شد و بخش بزرگ‌تر به ایران و بخش کوچکتر به روم واگذاشته شد. این پادشاه در اثر توطئه‌ای (فرو افتادن ستون‌های خیمه) به قتل رسید و پس از او برادرش بهرام چهارم بر تخت نشست.

	== ~~مآخذ~~ ==		== نیز نگاه کنید به ==

	~~== نیز نگاه کنید به ==~~		* [[ساسانیان]]
			* [[اردشیر بابکان]]
			* [[مسیحی، دین]]

			== مآخذ ==
			<references />
	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	دانشنامه ایران		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	مهرداد شباهنگ		مهرداد شباهنگ
			[[رده:تاریخ]]
			[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]

Nazli در ‏۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۵

2025-03-03T17:15:33Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[شاپور]]،''' نام سه تن از پادشاهان ساسانی؛ شاپور اول (حک 241-273م) دومین شاهنشاه ساسانی، فرزند اردشیر بابکان. شاپور به احترام پدر، تا پس از مرگ او تاجگذاری نکرد (242م)<ref>کریستن‌سن، ارتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمة رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، 1377، ص 259. </ref>. او پس از ارام کردن ارمنستان<ref>Fry, Richard. '''''The Heritage of Persia'''''. London, Cardinal, 1976, P. 116.</ref> با بهره‌گیری از عشق اتشین دختر پادشاه حران نسبت به خود، ان‌جا را تسخیر کرد. شاپور در رویارویی اولش با روم، سوریه و انطاکیه را تصرف کرد اما در حفظ ان‌ها ناکام ماند و مجبور به عقب‌نشینی شد. در رویارویی دوم شاپور و روم، والرین [Valeryanos]امپراتور ~~سالخوردة~~ روم به دست شاپور اسیر و به ~~گفتة~~ منابع مسیحی به بردگی گرفته شد. سپاه شاپور در این اثناء به تاراج انطاکیه و شهرهای اسیای صغیر پرداخت اما این سپاه در راه بازگشت دستخوش حملات اُذَیْنه[Odenathuo]، پادشاه تدمر شد<ref>وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، 1378، ص . </ref>. پس از مرگ شاپور، فرزندش هرمزد اردشیر (هرمزد اول 273-274) به پادشاهی رسید. احداث سد شادروان بر روی رود کارون با به کارگیری مهندسان و اسیران رومی و بنای شهرهای نیشابور در خراسان، شاپور (بیشاپور) در فارس، گندی شاپور در خوزستان منسوب به اوست.		'''[[شاپور]]،''' نام سه تن از پادشاهان ساسانی؛ شاپور اول (حک 241-273م) دومین شاهنشاه ساسانی، فرزند اردشیر بابکان. شاپور به احترام پدر، تا پس از مرگ او تاجگذاری نکرد (242م)<ref>کریستن‌سن، ارتور. '''''ایران در زمان ساسانیان'''''. ترجمة رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، 1377، ص 259. </ref>. او پس از ارام کردن ارمنستان<ref>Fry, Richard. '''''The Heritage of Persia'''''. London, Cardinal, 1976, P. 116.</ref> با بهره‌گیری از عشق اتشین دختر پادشاه حران نسبت به خود، ان‌جا را تسخیر کرد. شاپور در رویارویی اولش با روم، سوریه و انطاکیه را تصرف کرد اما در حفظ ان‌ها ناکام ماند و مجبور به عقب‌نشینی شد. در رویارویی دوم شاپور و روم، والرین [Valeryanos]امپراتور سالخورده روم به دست شاپور اسیر و به گفته منابع مسیحی به بردگی گرفته شد. سپاه شاپور در این اثناء به تاراج انطاکیه و شهرهای اسیای صغیر پرداخت اما این سپاه در راه بازگشت دستخوش حملات اُذَیْنه[Odenathuo]، پادشاه تدمر شد<ref>وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، 1378، ص . </ref>. پس از مرگ شاپور، فرزندش هرمزد اردشیر (هرمزد اول 273-274) به پادشاهی رسید. احداث سد شادروان بر روی رود کارون با به کارگیری مهندسان و اسیران رومی و بنای شهرهای نیشابور در خراسان، شاپور (بیشاپور) در فارس، گندی شاپور در خوزستان منسوب به اوست.

	شاپور بر خلاف نیاکانش خود را پادشاه ایران و انیران نامید. در دوران این پادشاه مانی (216-274م) دعوی پیامبری کرد و ازادانه به تبلیغ پرداخته کتاب شاپورگان را به وی تقدیم کرد<ref>وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، 1378، ص . </ref>.		شاپور بر خلاف نیاکانش خود را پادشاه ایران و انیران نامید. در دوران این پادشاه مانی (216-274م) دعوی پیامبری کرد و ازادانه به تبلیغ پرداخته کتاب شاپورگان را به وی تقدیم کرد<ref>وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی، 1378، ص . </ref>.
خط ۵:		خط ۵:
	شاپور دوم ملقب به ذوالاکتاف (309-379م)، دهمین شاهنشاه ساسانی، فرزند هرمزد دوم. پس از خلع اذر نرسی از سلطنت، پیش از تولد و در دوران جنینی به پادشاهی برگزیده شد. دوران کودکی او توأم با هرج و مرج ناشی از دخالت اشراف و روحانیان در حکومت گذشت. شاپور در 16 سالگی با در دست گرفتن امور بر اوضاع کشور مسلط شد و به امور سامان بخشید<ref>زرین‌کوب، عبدالحسین. '''''تاریخ مردم ایران'''''. تهران: امیرکبیر، 1364، ص 449. </ref>. او با فرو نشاندن اعراب یاغی و کوچ دادن ان‌ها به کرمان در سواحل جنوبی خلیج فارس امنیت را برقرار ساخت<ref>گیرشمن، رومن. '''''ایران از اغاز تا اسلام'''''. ترجمة محمود بهفروزی، تهران: جامی، 1379، ص 290. </ref>.		شاپور دوم ملقب به ذوالاکتاف (309-379م)، دهمین شاهنشاه ساسانی، فرزند هرمزد دوم. پس از خلع اذر نرسی از سلطنت، پیش از تولد و در دوران جنینی به پادشاهی برگزیده شد. دوران کودکی او توأم با هرج و مرج ناشی از دخالت اشراف و روحانیان در حکومت گذشت. شاپور در 16 سالگی با در دست گرفتن امور بر اوضاع کشور مسلط شد و به امور سامان بخشید<ref>زرین‌کوب، عبدالحسین. '''''تاریخ مردم ایران'''''. تهران: امیرکبیر، 1364، ص 449. </ref>. او با فرو نشاندن اعراب یاغی و کوچ دادن ان‌ها به کرمان در سواحل جنوبی خلیج فارس امنیت را برقرار ساخت<ref>گیرشمن، رومن. '''''ایران از اغاز تا اسلام'''''. ترجمة محمود بهفروزی، تهران: جامی، 1379، ص 290. </ref>.

	پس از گرایش کنستانتین، امپراتور روم به ائین مسیحیت و حمایتش از مسیحیان ایران، شاپور به مسیحیان بدبین شده و به تعقیب و سخت‌گیری بر انان پرداخت<ref>مشکور، محمدجواد. '''''تاریخ عهد باستان'''''. تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1343، ص 408. </ref>. اولین رویارویی شاپور با رومیان به دلیل تهدیدات قبایل هیون در سرحدات شرقی شاهنشاهی بی‌نتیجه بود. رویارویی دوم او پس از عدم پذیرش درخواستش از سوی رومیان مبنی بر استرداد ارمنستان و سرزمین‌هایی که در دوران جدش به دست رومیان افتاده بود، اغاز شد که به دلیل کشته شدن یولیانیوس امپراتور روم در این جنگ، صلحی سنگین اما ناپایدار با تحمیل تمام ادعاهای شاپور بر رومیان قبولانده شد. پس از مرگ شاپور (379م)<ref>مشکور، محمدجواد. '''''تاریخ سیاسی ساسانیان'''''. تهران: دنیای کتاب، 1367، ص 399.</ref> که اقداماتش او را در ~~زمرة~~ دو پادشاه نخستین ساسانی قرار می‌دهد، برادرش اردشیر دوم (379-383م) بر تخت نشست. برخی صفت ذوالاکتاف این پادشاه را به معنی قد بلند و چهارشانه و برخی به معنی نادرست سوراخ کردن شانه‌های اعراب و به بند کشیدن ان‌ها گرفته‌اند. شاپور پادشاهی درشتخو و عصبی اما در عین حال رئوف و خوش قلب بود.		پس از گرایش کنستانتین، امپراتور روم به ائین مسیحیت و حمایتش از مسیحیان ایران، شاپور به مسیحیان بدبین شده و به تعقیب و سخت‌گیری بر انان پرداخت<ref>مشکور، محمدجواد. '''''تاریخ عهد باستان'''''. تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1343، ص 408. </ref>. اولین رویارویی شاپور با رومیان به دلیل تهدیدات قبایل هیون در سرحدات شرقی شاهنشاهی بی‌نتیجه بود. رویارویی دوم او پس از عدم پذیرش درخواستش از سوی رومیان مبنی بر استرداد ارمنستان و سرزمین‌هایی که در دوران جدش به دست رومیان افتاده بود، اغاز شد که به دلیل کشته شدن یولیانیوس امپراتور روم در این جنگ، صلحی سنگین اما ناپایدار با تحمیل تمام ادعاهای شاپور بر رومیان قبولانده شد. پس از مرگ شاپور (379م)<ref>مشکور، محمدجواد. '''''تاریخ سیاسی ساسانیان'''''. تهران: دنیای کتاب، 1367، ص 399.</ref> که اقداماتش او را در زمره دو پادشاه نخستین ساسانی قرار می‌دهد، برادرش اردشیر دوم (379-383م) بر تخت نشست. برخی صفت ذوالاکتاف این پادشاه را به معنی قد بلند و چهارشانه و برخی به معنی نادرست سوراخ کردن شانه‌های اعراب و به بند کشیدن ان‌ها گرفته‌اند. شاپور پادشاهی درشتخو و عصبی اما در عین حال رئوف و خوش قلب بود.

	شاپور سوم (حک 383-388م) دوازدهمین شاهنشاه ساسانی، پسر شاپور دوم.		شاپور سوم (حک 383-388م) دوازدهمین شاهنشاه ساسانی، پسر شاپور دوم.

Nazli در ‏۳ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۴

2025-03-03T17:14:30Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''شاپور،''' نام سه تن از پادشاهان ساساني؛ شاپور اول (حك 241-273م) دومين شاهنشاه ساساني، فرزند اردشير بابكان. شاپور به احترام پدر، تا پس از مرگ او تاجگذاري نكرد (242م).¹ او پس از آرام كردن ارمنستان² با بهره‌گيري از عشق آتشين دختر پادشاه حران...» ایجاد کرد

2024-08-13T18:46:08Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''شاپور،''' نام سه تن از پادشاهان ساساني؛ شاپور اول (حك 241-273م) دومين شاهنشاه ساساني، فرزند اردشير بابكان. شاپور به احترام پدر، تا پس از مرگ او تاجگذاري نكرد (242م).1 او پس از آرام كردن ارمنستان2 با بهره‌گيري از عشق آتشين دختر پادشاه حران...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''شاپور،''' نام سه تن از پادشاهان ساساني؛ شاپور اول (حك 241-273م) دومين شاهنشاه ساساني، فرزند اردشير بابكان. شاپور به احترام پدر، تا پس از مرگ او تاجگذاري نكرد (242م).1 او پس از آرام كردن ارمنستان2 با بهره‌گيري از عشق آتشين دختر پادشاه حران نسبت به خود، آن‌جا را تسخير كرد. شاپور در رويارويي اولش با روم، سوريه و انطاكيه را تصرف كرد اما در حفظ آن‌ها ناكام ماند و مجبور به عقب‌نشيني شد. در رويارويي دوم شاپور و روم، والرين [1]امپراتور سالخوردة روم به دست شاپور اسير و به گفتة منابع مسيحي به بردگي گرفته شد. سپاه شاپور در اين اثناء به تاراج انطاكيه و شهرهاي آسياي صغير پرداخت اما اين سپاه در راه بازگشت دستخوش حملات اُذَيْنه[2]، پادشاه تدمر شد.3 پس از مرگ شاپور، فرزندش هرمزد اردشير (هرمزد اول 273-274) به پادشاهي رسيد. احداث سد شادروان بر روي رود كارون با به كارگيري مهندسان و اسيران رومي و بناي شهرهاي نيشابور در خراسان، شاپور (بيشاپور) در فارس، گندي شاپور در خوزستان منسوب به اوست.

شاپور بر خلاف نياكانش خود را پادشاه ايران و انيران ناميد. در دوران اين پادشاه ماني (216-274م) دعوي پيامبري كرد و آزادانه به تبليغ پرداخته كتاب شاپورگان را به وي تقديم كرد.4

شاپور دوم ملقب به ذوالاكتاف (309-379م)، دهمين شاهنشاه ساساني، فرزند هرمزد دوم. پس از خلع آذر نرسي از سلطنت، پيش از تولد و در دوران جنيني به پادشاهي برگزيده شد. دوران كودكي او توأم با هرج و مرج ناشي از دخالت اشراف و روحانيان در حكومت گذشت. شاپور در 16 سالگي با در دست گرفتن امور بر اوضاع كشور مسلط شد و به امور سامان بخشيد.5 او با فرو نشاندن اعراب ياغي و كوچ دادن آن‌ها به كرمان در سواحل جنوبي خليج فارس امنيت را برقرار ساخت.6

پس از گرايش كنستانتين، امپراتور روم به آئين مسيحيت و حمايتش از مسيحيان ايران، شاپور به مسيحيان بدبين شده و به تعقيب و سخت‌گيري بر آنان پرداخت.7 اولين رويارويي شاپور با روميان به دليل تهديدات قبايل هيون در سرحدات شرقي شاهنشاهي بي‌نتيجه بود. رويارويي دوم او پس از عدم پذيرش درخواستش از سوي روميان مبني بر استرداد ارمنستان و سرزمين‌هايي كه در دوران جدش به دست روميان افتاده بود، آغاز شد كه به دليل كشته شدن يوليانيوس امپراتور روم در اين جنگ، صلحي سنگين اما ناپايدار با تحميل تمام ادعاهاي شاپور بر روميان قبولانده شد. پس از مرگ شاپور (379م)8 كه اقداماتش او را در زمرة دو پادشاه نخستين ساساني قرار مي‌دهد، برادرش اردشير دوم (379-383م) بر تخت نشست. برخي صفت ذوالاكتاف اين پادشاه را به معني قد بلند و چهارشانه و برخي به معني نادرست سوراخ كردن شانه‌هاي اعراب و به بند كشيدن آن‌ها گرفته‌اند. شاپور پادشاهي درشتخو و عصبي اما در عين حال رئوف و خوش قلب بود.

شاپور سوم (حك 383-388م) دوازدهمين شاهنشاه ساساني، پسر شاپور دوم.

او پس از خلع اردشير دوم به پادشاهي رسيد.9 در دوران او ارمنستان به دو قسمت تقسيم شد و بخش بزرگ‌تر به ايران و بخش كوچكتر به روم واگذاشته شد. اين پادشاه در اثر توطئه‌اي (فرو افتادن ستون‌هاي خيمه) به قتل رسيد و پس از او برادرش بهرام چهارم بر تخت نشست.

'''مآخذ:'''

1- كريستن‌سن، آرتور. '''''ايران در زمان ساسانيان'''''. ترجمة رشيد ياسمي، تهران: دنياي كتاب، 1377، ص 259.

2- Fry, Richard. '''''The Heritage of Persia'''''. London, Cardinal, 1976, P. 116.

3- ميرسعيدي، نادر. '''''ايران باستان'''''. تهران: دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، 1382، ص 92.

4- وامقي، ايرج. '''''نوشته‌هاي ماني و مانويان'''''. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامي، 1378، ص .

5- زرين‌كوب، عبدالحسين. '''''تاريخ مردم ايران'''''. تهران: اميركبير، 1364، ص 449.

6- گيرشمن، رومن. '''''ايران از آغاز تا اسلام'''''. ترجمة محمود بهفروزي، تهران: جامي، 1379، ص 290.

7- مشكور، محمدجواد. '''''تاريخ عهد باستان'''''. تهران: سازمان تربيت معلم و تحقيقات تربيتي، 1343، ص 408.

8- مشكور، محمدجواد. '''''تاريخ سياسي ساسانيان'''''. تهران: دنياي كتاب، 1367، ص 399.

9- پيرنيا، حسن (مشيرالدوله). '''''تاريخ مختصر ايران تا انقراض ساسانيان (ايران قديم)'''''. تهران: مجلس شوراي ملي، 1306، ص 195.

مهرداد شباهنگ
----[1]. Valeryanos

[2]. Odenathuo