https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%28%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%29 شهرستان های ایران(کتاب) - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-19T04:39:17Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=10155&oldid=prev Samei: /* مآخذ */ 2025-06-09T13:36:14Z <p><span class="autocomment">مآخذ</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شهرستان‌های ایران‌،''' این اثر كه به  شهرستان‌های ایرانشهر نیز شهرت دارد، رساله كوچكی در‌ جغرافیای ایران زمین به زبان پهلوی و حاوی 880 كلمه‌ است‌. مطالبی درباره تاریخ‌ بنای ‌شهرهای ایران‌ و موقعیت‌ هر یک از آن‌ها را دربر دارد. آخرین‌ شهری كه‌ در این‌ رساله‌ از آن‌ یاد شده‌، بغداد است‌ كه‌ به‌ امر منصور دوانیقی، دومین‌ خلیفه‌ عباسی (حک 136ـ 158ق / 753 ـ 775م) احداث‌ گردید&lt;ref name=":0"&gt;صفا، ذبیح‌الله‌. '''''حماسه‌سرایی در ایران‌'''''. تهران‌: امیركبیر، 1352، ش‌50.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Iranshahr.jpg|بندانگشتی|کتاب شهرستان های ایران( ایرانشهر)، قابل بازیابی از https://shop.amordadnews.com/product/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4%D9%87%D8%B1/]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شهرستان‌های ایران‌،''' این اثر كه به  شهرستان‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایرانشهر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز شهرت دارد، رساله كوچكی در‌ جغرافیای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران زمین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به زبان پهلوی و حاوی 880 كلمه‌ است‌. مطالبی درباره تاریخ‌ بنای ‌شهرهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و موقعیت‌ هر یک از آن‌ها را دربر دارد. آخرین‌ شهری كه‌ در این‌ رساله‌ از آن‌ یاد شده‌، بغداد است‌ كه‌ به‌ امر منصور دوانیقی، دومین‌ خلیفه‌ عباسی (حک 136ـ 158ق / 753 ـ 775م) احداث‌ گردید&lt;ref name=":0"&gt;صفا، ذبیح‌الله‌. '''''حماسه‌سرایی در ایران‌'''''. تهران‌: امیركبیر، 1352، ش‌50.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ‌ بنای شهرها در آن ابتدا از استان‌های شرقی (خراسان) و با شهر سمرقند آغاز می شود و با شادفَرُخَ خسرو (گرد)‌ به‌ پایان‌ میرسد. پس از آن شهرهای غربی می آید كه نخستین آن‌ها تیسفون و آخرین آن‌ها [[مدینه]] / یثرب است. سپس شهرهای جنوب ذكر شده است كه با كابل شروع می شود و با اَشْكَر (؟) خاتمه میپذیرد. پس از آن ذكر شهرهای شمال می آید كه نخستین آن‌ها شهرستان آذربایجان ـ  احتمالاً اردبیل مركز قدیمی این ناحیه ـ و آخرین آن‌ها آمُل است&lt;ref name=":1"&gt;تفضّلی، احمد. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌''.''' به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ش:‌ 265. &lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ‌ بنای شهرها در آن ابتدا از استان‌های شرقی (خراسان) و با شهر سمرقند آغاز می شود و با شادفَرُخَ خسرو (گرد)‌ به‌ پایان‌ میرسد. پس از آن شهرهای غربی می آید كه نخستین آن‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تیسفون<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و آخرین آن‌ها [[مدینه]] / یثرب است. سپس شهرهای جنوب ذكر شده است كه با كابل شروع می شود و با اَشْكَر (؟) خاتمه میپذیرد. پس از آن ذكر شهرهای شمال می آید كه نخستین آن‌ها شهرستان آذربایجان ـ  احتمالاً <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اردبیل<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>مركز قدیمی این ناحیه ـ و آخرین آن‌ها آمُل است&lt;ref name=":1"&gt;تفضّلی، احمد. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌''.''' به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ش:‌ 265. &lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این رساله افزون بر اطلاعات جغرافیایی، آگاهی های بسیاری درباره داستان‌های كهن ایرانی به دست می دهد و مطالعه آن در ریشه‌یابی داستان‌های حماسی سودمند است&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این رساله افزون بر اطلاعات جغرافیایی، آگاهی های بسیاری درباره داستان‌های كهن ایرانی به دست می دهد و مطالعه آن در ریشه‌یابی داستان‌های حماسی سودمند است&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تدوین اولیه این رساله احتمالاً به اواخر [[ساسانیان|دوره ساسانی]] و تدوین نهایی آن مانند بیشتر آثار بازمانده از زبان پهلوی به سده 3ق / 9م باز می گردد&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.  این رساله‌ توسط‌ ادگار بلوشه [E. Blochte]‌، فرانسوی در 1895 به [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 فرانسه] و به وسیله ماركوارت[ Markwart.] در 1931 به انگلیسی [[ترجمه]] و [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] شده است&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. [[صادق هدایت|صادق هدایت‌]] نیز  در 1321ش این رساله را به [[فارسی]] [[ترجمه]] و [[چاپ و چاپخانه|چاپ‌]] كرده‌ است‌&lt;ref&gt;تمیم‌داری، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;داستان‌های ایرانی&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: پژوهشگاه‌ فرهنگ‌ و هنر اسلامی حوزه‌ هنری، 1379، ش:‌ 133ـ 135.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;زرشناس‌، زهره‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زبان‌ و ادبیات‌ ایران‌ باستان‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران‌: دفترپژوهش‌های فرهنگی، 1382، ش: 66.&lt;/ref&gt;.   </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تدوین اولیه این رساله احتمالاً به اواخر [[ساسانیان|دوره ساسانی]] و تدوین نهایی آن مانند بیشتر آثار بازمانده از زبان پهلوی به سده 3ق / 9م باز می گردد&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.  این رساله‌ توسط‌ ادگار بلوشه [E. Blochte]‌، فرانسوی در 1895 به [https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 فرانسه] و به وسیله ماركوارت[ Markwart.] در 1931 به انگلیسی [[ترجمه]] و [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] شده است&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. [[صادق هدایت|صادق هدایت‌]] نیز  در 1321ش این رساله را به [[فارسی]] [[ترجمه]] و [[چاپ و چاپخانه|چاپ‌]] كرده‌ است‌&lt;ref&gt;تمیم‌داری، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;داستان‌های ایرانی&#039;&#039;&#039;.&#039;&#039; تهران‌: پژوهشگاه‌ فرهنگ‌ و هنر اسلامی حوزه‌ هنری، 1379، ش:‌ 133ـ 135.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;زرشناس‌، زهره‌. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زبان‌ و ادبیات‌ ایران‌ باستان‌&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران‌: دفترپژوهش‌های فرهنگی، 1382، ش: 66.&lt;/ref&gt;.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نگاه کنید به   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز نگاه کنید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ایرانشهر]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ساسانیان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[صادق هدایت]] </ins>  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1ـ صفا، ذبیح‌الله‌. ''حماسه‌سرایی در ایران‌''. تهران‌: امیركبیر، 1352، ش‌50.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2ـ تفضّلی، احمد. ''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌''. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ش:‌ 265. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3ـ صفا، ذبیح الله. همان‌جا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4ـ سمیعی، احمد. ''ادبیات‌ ساسانی''. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ایران‌، 1355، ش:‌ 45.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5ـ تفضّلی، احمد. همان‌جا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6ـ صفا، ذبیح الله. همان‌جا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نك: </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----[1].  </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>].  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی</ins>] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(1398)</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=10150&oldid=prev Samei در ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۱ 2025-06-09T13:31:12Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شهرستان‌های ایران‌،''' این اثر كه به  شهرستان‌های ایرانشهر نیز شهرت دارد، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسالة </del>كوچكی در‌ جغرافیای ایران زمین به زبان پهلوی و حاوی 880 كلمه‌ است‌. مطالبی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارة </del>تاریخ‌ بنای ‌شهرهای ایران‌ و موقعیت‌ هر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یك‌ </del>از آن‌ها را دربر دارد. آخرین‌ شهری كه‌ در این‌ رساله‌ از آن‌ یاد شده‌، بغداد است‌ كه‌ به‌ امر منصور دوانیقی، دومین‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلیفة‌ </del>عباسی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حك‌ </del>136ـ 158ق / 753 ـ 775م) احداث‌ گردید<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شهرستان‌های ایران‌،''' این اثر كه به  شهرستان‌های ایرانشهر نیز شهرت دارد، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رساله </ins>كوچكی در‌ جغرافیای ایران زمین به زبان پهلوی و حاوی 880 كلمه‌ است‌. مطالبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </ins>تاریخ‌ بنای ‌شهرهای ایران‌ و موقعیت‌ هر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>از آن‌ها را دربر دارد. آخرین‌ شهری كه‌ در این‌ رساله‌ از آن‌ یاد شده‌، بغداد است‌ كه‌ به‌ امر منصور دوانیقی، دومین‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلیفه‌ </ins>عباسی (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حک </ins>136ـ 158ق / 753 ـ 775م) احداث‌ گردید&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0"</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفا، ذبیح‌الله‌. '''''حماسه‌سرایی در ایران‌'''''. تهران‌: امیركبیر، 1352، ش‌50.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ‌ بنای شهرها در آن ابتدا از استان‌های شرقی (خراسان) و با شهر سمرقند آغاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشود </del>و با شادفَرُخَ خسرو (گرد)‌ به‌ پایان‌ میرسد. پس از آن شهرهای غربی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میآید </del>كه نخستین آن‌ها تیسفون و آخرین آن‌ها مدینه / یثرب است. سپس شهرهای جنوب ذكر شده است كه با كابل شروع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشود </del>و با اَشْكَر (؟) خاتمه میپذیرد. پس از آن ذكر شهرهای شمال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میآید </del>كه نخستین آن‌ها شهرستان آذربایجان ـ  احتمالاً اردبیل مركز قدیمی این ناحیه ـ و آخرین آن‌ها آمُل است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تاریخ‌ بنای شهرها در آن ابتدا از استان‌های شرقی (خراسان) و با شهر سمرقند آغاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می شود </ins>و با شادفَرُخَ خسرو (گرد)‌ به‌ پایان‌ میرسد. پس از آن شهرهای غربی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می آید </ins>كه نخستین آن‌ها تیسفون و آخرین آن‌ها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مدینه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>/ یثرب است. سپس شهرهای جنوب ذكر شده است كه با كابل شروع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می شود </ins>و با اَشْكَر (؟) خاتمه میپذیرد. پس از آن ذكر شهرهای شمال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می آید </ins>كه نخستین آن‌ها شهرستان آذربایجان ـ  احتمالاً اردبیل مركز قدیمی این ناحیه ـ و آخرین آن‌ها آمُل است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":1"</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفضّلی، احمد. '''''تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌''.''' به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ش:‌ 265. </ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این رساله افزون بر اطلاعات جغرافیایی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آگاهیهای </del>بسیاری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارة </del>داستان‌های كهن ایرانی به دست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میدهد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطالعة </del>آن در ریشه‌یابی داستان‌های حماسی سودمند است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;sup&gt;3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این رساله افزون بر اطلاعات جغرافیایی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آگاهی های </ins>بسیاری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </ins>داستان‌های كهن ایرانی به دست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می دهد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مطالعه </ins>آن در ریشه‌یابی داستان‌های حماسی سودمند است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0" </ins>/&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اطلاعات تاریخی و افسانه‌ای آن از مآخذ قدیم‌تری گرفته شده و مانند بیشتر آثار پهلوی اسطوره‌ها و واقعیت‌های تاریخی آن با هم آمیخته‌اند. همچنین بنیان برخی از شهرهای آن به شاهان اساطیری و بنیان بعضی دیگر به شاهان [[ساسانیان|ساسانی]] منسوب است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اطلاعات تاریخی و افسانه‌ای آن از مآخذ قدیم‌تری گرفته شده و مانند بیشتر آثار پهلوی اسطوره‌ها و واقعیت‌های تاریخی آن با هم آمیخته‌اند. همچنین بنیان برخی از شهرهای آن به شاهان اساطیری و بنیان بعضی دیگر به شاهان [[ساسانیان|ساسانی]] منسوب است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سمیعی، احمد. '''''ادبیات‌ ساسانی'''''. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ایران‌، 1355، ش:‌ 45.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تدوین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولیة </del>این رساله احتمالاً به اواخر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة </del>ساسانی و تدوین نهایی آن مانند بیشتر آثار بازمانده از زبان پهلوی به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سدة </del>3ق / 9م باز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میگردد.&lt;sup&gt;5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  این رساله‌ توسط‌ ادگار بلوشه [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>]‌، فرانسوی در 1895 به فرانسه و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسیلة </del>ماركوارت[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2][3</del>] در 1931 به انگلیسی ترجمه و چاپ شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;sup&gt;6</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; صادق هدایت‌ نیز  در 1321ش این رساله را به فارسی ترجمه و چاپ‌ كرده‌ است‌.   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>تدوین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولیه </ins>این رساله احتمالاً به اواخر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ساسانیان|دوره </ins>ساسانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و تدوین نهایی آن مانند بیشتر آثار بازمانده از زبان پهلوی به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده </ins>3ق / 9م باز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می گردد</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":1" </ins>/&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins>  این رساله‌ توسط‌ ادگار بلوشه [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">E. Blochte</ins>]‌، فرانسوی در 1895 به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87 </ins>فرانسه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وسیله </ins>ماركوارت[ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Markwart.</ins>] در 1931 به انگلیسی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ترجمه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] و [[چاپ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپخانه|</ins>چاپ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شده است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0" </ins>/&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. [[صادق هدایت|</ins>صادق هدایت‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نیز  در 1321ش این رساله را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] [[</ins>ترجمه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[چاپ و چاپخانه|</ins>چاپ‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>كرده‌ است‌<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;تمیم‌داری، احمد. '''''داستان‌های ایرانی'''.'' تهران‌: پژوهشگاه‌ فرهنگ‌ و هنر اسلامی حوزه‌ هنری، 1379، ش:‌ 133ـ 135.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;زرشناس‌، زهره‌. '''''زبان‌ و ادبیات‌ ایران‌ باستان‌'''''. تهران‌: دفترپژوهش‌های فرهنگی، 1382، ش: 66.&lt;/ref&gt;</ins>.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به  </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1ـ صفا، ذبیح‌الله‌. &#039;&#039;حماسه‌سرایی در ایران‌&#039;&#039;. تهران‌: امیركبیر، 1352، ش‌50.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1ـ صفا، ذبیح‌الله‌. &#039;&#039;حماسه‌سرایی در ایران‌&#039;&#039;. تهران‌: امیركبیر، 1352، ش‌50.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l23">خط ۲۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6ـ صفا، ذبیح الله. همان‌جا.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6ـ صفا، ذبیح الله. همان‌جا.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نك: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمیم‌داری، احمد. ''داستان‌های ایرانی.'' تهران‌: پژوهشگاه‌ فرهنگ‌ و هنر اسلامیحوزة‌ هنری، 1379، ش:‌ 133ـ 135؛  زرشناس‌، زهره‌. ''زبان‌ و ادبیات‌ ایران‌ باستان‌''. تهران‌: دفترپژوهش‌های فرهنگی، 1382، ش: 66.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نك:  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1]. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">E. Blochte </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----[1]. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[2]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. Markwart</del>.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[2].  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86(%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8)&diff=9917&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''شهرستان‌های ایران‌،''' این اثر كه به  شهرستان‌های ایرانشهر نیز شهرت دارد، رسالة كوچكی در‌ جغرافیای ایران زمین به زبان پهلوی و حاوی 880 كلمه‌ است‌. مطالبی دربارة تاریخ‌ بنای ‌شهرهای ایران‌ و موقعیت‌ هر یك‌ از آن‌ها را دربر دارد. آخرین‌ ش...» ایجاد کرد 2025-06-07T20:39:02Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;شهرستان‌های ایران‌،&#039;&#039;&#039; این اثر كه به  شهرستان‌های ایرانشهر نیز شهرت دارد، رسالة كوچكی در‌ جغرافیای ایران زمین به زبان پهلوی و حاوی 880 كلمه‌ است‌. مطالبی دربارة تاریخ‌ بنای ‌شهرهای ایران‌ و موقعیت‌ هر یك‌ از آن‌ها را دربر دارد. آخرین‌ ش...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;شهرستان‌های ایران‌،&#039;&#039;&#039; این اثر كه به  شهرستان‌های ایرانشهر نیز شهرت دارد، رسالة كوچكی در‌ جغرافیای ایران زمین به زبان پهلوی و حاوی 880 كلمه‌ است‌. مطالبی دربارة تاریخ‌ بنای ‌شهرهای ایران‌ و موقعیت‌ هر یك‌ از آن‌ها را دربر دارد. آخرین‌ شهری كه‌ در این‌ رساله‌ از آن‌ یاد شده‌، بغداد است‌ كه‌ به‌ امر منصور دوانیقی، دومین‌ خلیفة‌ عباسی (حك‌ 136ـ 158ق / 753 ـ 775م) احداث‌ گردید.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;<br /> <br /> تاریخ‌ بنای شهرها در آن ابتدا از استان‌های شرقی (خراسان) و با شهر سمرقند آغاز میشود و با شادفَرُخَ خسرو (گرد)‌ به‌ پایان‌ میرسد. پس از آن شهرهای غربی میآید كه نخستین آن‌ها تیسفون و آخرین آن‌ها مدینه / یثرب است. سپس شهرهای جنوب ذكر شده است كه با كابل شروع میشود و با اَشْكَر (؟) خاتمه میپذیرد. پس از آن ذكر شهرهای شمال میآید كه نخستین آن‌ها شهرستان آذربایجان ـ  احتمالاً اردبیل مركز قدیمی این ناحیه ـ و آخرین آن‌ها آمُل است.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;<br /> <br /> این رساله افزون بر اطلاعات جغرافیایی، آگاهیهای بسیاری دربارة داستان‌های كهن ایرانی به دست میدهد و مطالعة آن در ریشه‌یابی داستان‌های حماسی سودمند است.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; <br /> <br /> اطلاعات تاریخی و افسانه‌ای آن از مآخذ قدیم‌تری گرفته شده و مانند بیشتر آثار پهلوی اسطوره‌ها و واقعیت‌های تاریخی آن با هم آمیخته‌اند. همچنین بنیان برخی از شهرهای آن به شاهان اساطیری و بنیان بعضی دیگر به شاهان [[ساسانیان|ساسانی]] منسوب است.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;<br /> <br /> تدوین اولیة این رساله احتمالاً به اواخر دورة ساسانی و تدوین نهایی آن مانند بیشتر آثار بازمانده از زبان پهلوی به سدة 3ق / 9م باز میگردد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;  این رساله‌ توسط‌ ادگار بلوشه [1]‌، فرانسوی در 1895 به فرانسه و به وسیلة ماركوارت[2][3] در 1931 به انگلیسی ترجمه و چاپ شده است.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; صادق هدایت‌ نیز  در 1321ش این رساله را به فارسی ترجمه و چاپ‌ كرده‌ است‌. <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1ـ صفا، ذبیح‌الله‌. &#039;&#039;حماسه‌سرایی در ایران‌&#039;&#039;. تهران‌: امیركبیر، 1352، ش‌50.<br /> <br /> 2ـ تفضّلی، احمد. &#039;&#039;تاریخ‌ ادبیات‌ ایران‌ پیش‌ از اسلام‌&#039;&#039;. به‌ كوشش‌ ژاله‌ آموزگار، تهران‌: سخن‌، 1376، ش:‌ 265. <br /> <br /> 3ـ صفا، ذبیح الله. همان‌جا.<br /> <br /> 4ـ سمیعی، احمد. &#039;&#039;ادبیات‌ ساسانی&#039;&#039;. تهران‌: دانشگاه‌ آزاد ایران‌، 1355، ش:‌ 45.<br /> <br /> 5ـ تفضّلی، احمد. همان‌جا.<br /> <br /> 6ـ صفا، ذبیح الله. همان‌جا.<br /> <br /> نیز نك: تمیم‌داری، احمد. &#039;&#039;داستان‌های ایرانی.&#039;&#039; تهران‌: پژوهشگاه‌ فرهنگ‌ و هنر اسلامیحوزة‌ هنری، 1379، ش:‌ 133ـ 135؛  زرشناس‌، زهره‌. &#039;&#039;زبان‌ و ادبیات‌ ایران‌ باستان‌&#039;&#039;. تهران‌: دفترپژوهش‌های فرهنگی، 1382، ش: 66.<br /> ----[1]. E. Blochte <br /> <br /> [2]. Markwart. <br /> <br /> ابوالقاسم رادفر</div> Samei