https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AFشیخ مفید - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T15:05:15Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF&diff=6684&oldid=prevSamei در ۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۴2025-05-06T22:34:50Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شیخ مفید'''، محدث و فقیه شیعی (336-413)،<ref name=":0">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143.</ref> محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی ملقب به «ابن المعلم» معروف به شیخ مفید<ref name=":1">عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص11.</ref>. در یازدهم ذی القعده سال 336 در روستایی به نام عکبری در ده فرسنگی بغداد به دنیا آمد<ref name=":1" />. به دلیل حاضر جوابی، و قدرتش در نقض استدلال طرف مباحثه اش، قاضی عبدالجبار معتزلی، به شیخ مفید معروف شد<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، جلد 2 و 5، ص161 و 162.</ref>. نزد پدرش به آموختن قرآن و مقدمات پرداخت و به همراه او به بغداد رفت و نزد استادان علوم متداول عصر خویش را فرا گرفت<ref name=":0" />. مؤلف کتاب اعیان الشیعه 56 تن از این بزرگان را معرفی میکند، از آن جمله شیخ صدوق، (وفات381)، ابن جنید اسکافی (وفات 381)، ابن قولویه (وفات 363)، محمد بن عمران مرزبانی (وفات 384) میباشند<ref name=":0" />. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شیخ مفید'''، محدث و فقیه شیعی (336-413)،<ref name=":0">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143.</ref> محمد بن محمد بن نعمان عکبری بغدادی ملقب به «ابن المعلم» معروف به شیخ مفید<ref name=":1">عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص11.</ref>. در یازدهم ذی القعده سال 336 در روستایی به نام عکبری در ده فرسنگی بغداد به دنیا آمد<ref name=":1" />. به دلیل حاضر جوابی، و قدرتش در نقض استدلال طرف مباحثه اش، قاضی عبدالجبار معتزلی، به شیخ مفید معروف شد<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، جلد 2 و 5، ص161 و 162.</ref>. نزد پدرش به آموختن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قرآن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و مقدمات پرداخت و به همراه او به بغداد رفت و نزد استادان علوم متداول عصر خویش را فرا گرفت<ref name=":0" />. مؤلف کتاب اعیان الشیعه 56 تن از این بزرگان را معرفی میکند، از آن جمله شیخ صدوق، (وفات381)، ابن جنید اسکافی (وفات 381)، ابن قولویه (وفات 363)، محمد بن عمران مرزبانی (وفات 384) میباشند<ref name=":0" />. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید همچنین شاگردان بسیاری تربیت نمود از آن جمله سیدمرتضی (وفات 436)، سیدرضی (406)، شیخ طوسی (وفات 460) و نجاشی (وفات450)<ref name=":0" />. آثار شیخ متکی به استدلالات علمی، روح عقل و اندیشه که از ویژگیهای شخصی وی بوده است<ref>عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص 65.</ref>. او را صاحب حدود دویست اثر ذکر کردهاند از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید همچنین شاگردان بسیاری تربیت نمود از آن جمله سیدمرتضی (وفات 436)، سیدرضی (406)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شیخ طوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(وفات 460) و نجاشی (وفات450)<ref name=":0" />. آثار شیخ متکی به استدلالات علمی، روح عقل و اندیشه که از ویژگیهای شخصی وی بوده است<ref>عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص 65.</ref>. او را صاحب حدود دویست اثر ذکر کردهاند از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1- الارشاد فی معرفۀ حجج الله علی العباد (نخستین و دقیق ترین کتاب در شرح حال ائمه اطهار)؛</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1- الارشاد فی معرفۀ حجج الله علی العباد (نخستین و دقیق ترین کتاب در شرح حال ائمه اطهار)؛</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l18">خط ۱۸:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت الله معظمی گودرزی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>آیت الله معظمی گودرزی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2559:rev-6684:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF&diff=2559&oldid=prevSamei در ۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۸2025-01-22T11:48:29Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شیخ مفید'''، محدث و فقیه شیعی (336-413)،<ref name=":0">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143.</ref> محمد بن محمد بن نعمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عكبری </del>بغدادی ملقب به «ابن المعلم» معروف به شیخ مفید<ref name=":1">عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص11.</ref>. در یازدهم ذی القعده سال 336 در روستایی به نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عكبری </del>در ده فرسنگی بغداد به دنیا آمد<ref name=":1" />. به دلیل حاضر جوابی، و قدرتش در نقض استدلال طرف مباحثه اش، قاضی عبدالجبار معتزلی، به شیخ مفید معروف شد<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، جلد 2 و 5، ص161 و 162.</ref>. نزد پدرش به آموختن قرآن و مقدمات پرداخت و به همراه او به بغداد رفت و نزد استادان علوم متداول عصر خویش را فرا گرفت<ref name=":0" />. مؤلف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>اعیان الشیعه 56 تن از این بزرگان را معرفی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میكند، </del>از آن جمله شیخ صدوق، (وفات381)، ابن جنید <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسكافی </del>(وفات 381)، ابن قولویه (وفات 363)، محمد بن عمران مرزبانی (وفات 384) میباشند<ref name=":0" />. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شیخ مفید'''، محدث و فقیه شیعی (336-413)،<ref name=":0">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143.</ref> محمد بن محمد بن نعمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عکبری </ins>بغدادی ملقب به «ابن المعلم» معروف به شیخ مفید<ref name=":1">عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص11.</ref>. در یازدهم ذی القعده سال 336 در روستایی به نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عکبری </ins>در ده فرسنگی بغداد به دنیا آمد<ref name=":1" />. به دلیل حاضر جوابی، و قدرتش در نقض استدلال طرف مباحثه اش، قاضی عبدالجبار معتزلی، به شیخ مفید معروف شد<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، جلد 2 و 5، ص161 و 162.</ref>. نزد پدرش به آموختن قرآن و مقدمات پرداخت و به همراه او به بغداد رفت و نزد استادان علوم متداول عصر خویش را فرا گرفت<ref name=":0" />. مؤلف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>اعیان الشیعه 56 تن از این بزرگان را معرفی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میکند، </ins>از آن جمله شیخ صدوق، (وفات381)، ابن جنید <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسکافی </ins>(وفات 381)، ابن قولویه (وفات 363)، محمد بن عمران مرزبانی (وفات 384) میباشند<ref name=":0" />. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید همچنین شاگردان بسیاری تربیت نمود از آن جمله سیدمرتضی (وفات 436)، سیدرضی (406)، شیخ طوسی (وفات 460) و نجاشی (وفات450)<ref name=":0" />. آثار شیخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متكی </del>به استدلالات علمی، روح عقل و اندیشه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>از ویژگیهای شخصی وی بوده است<ref>عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص 65.</ref>. او را صاحب حدود دویست اثر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذكر كردهاند </del>از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید همچنین شاگردان بسیاری تربیت نمود از آن جمله سیدمرتضی (وفات 436)، سیدرضی (406)، شیخ طوسی (وفات 460) و نجاشی (وفات450)<ref name=":0" />. آثار شیخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">متکی </ins>به استدلالات علمی، روح عقل و اندیشه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>از ویژگیهای شخصی وی بوده است<ref>عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص 65.</ref>. او را صاحب حدود دویست اثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذکر کردهاند </ins>از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1- الارشاد فی معرفۀ حجج الله علی العباد (نخستین و دقیق ترین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>در شرح حال ائمه اطهار)؛</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1- الارشاد فی معرفۀ حجج الله علی العباد (نخستین و دقیق ترین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>در شرح حال ائمه اطهار)؛</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2- المقنعه، (در ابواب فقه، و قدیم ترین متون فقهی شیعه)؛ </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2- المقنعه، (در ابواب فقه، و قدیم ترین متون فقهی شیعه)؛ </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3- العیون و المحاسن، (مناظره شیخ با مخالفین<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143-144.</ref>). </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3- العیون و المحاسن، (مناظره شیخ با مخالفین<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143-144.</ref>). </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قبل از شیخ فقه در بین علمای شیعه، به صورت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كنونی </del>رایج نبود و احادیث فقهی منقول از ائمۀاطهار، با نقل سلسلۀ سند عیناً در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>درج میشد و فقها هیچگونه تصرفی در متن حدیث <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمیكردند كه </del>این امر مانعی در مسیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تكامل </del>علوم اندیشمندان بود و با ظهور شیخ این مانع برطرف شد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص144-145.</ref>. در آن عصر آراء فقهی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلامی </del>مطرح و با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكدیگر </del>تطبیق داده میشد و هر صاحب رأی برای اقناع طرف مقابل دلیل و برهان اقامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میكرد </del>و شیخ در این عرصه با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تكیه </del>بر مبانی استوار شیعه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>ارزشمندی به نام «الاعلام فیما اتفقت الامامیۀ علیه من <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الاحكام» </del>را تألیف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del><ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص146.</ref>. شیخ شب جمعه، سوم ماه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبارك </del>رمضان 413ق، در سن هفتاد و شش یا هفت سالگی در بغداد وفات یافت<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، جلد2 و 5، ص. 346.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قبل از شیخ فقه در بین علمای شیعه، به صورت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کنونی </ins>رایج نبود و احادیث فقهی منقول از ائمۀاطهار، با نقل سلسلۀ سند عیناً در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>درج میشد و فقها هیچگونه تصرفی در متن حدیث <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمیکردند که </ins>این امر مانعی در مسیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکامل </ins>علوم اندیشمندان بود و با ظهور شیخ این مانع برطرف شد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص144-145.</ref>. در آن عصر آراء فقهی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلامی </ins>مطرح و با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکدیگر </ins>تطبیق داده میشد و هر صاحب رأی برای اقناع طرف مقابل دلیل و برهان اقامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میکرد </ins>و شیخ در این عرصه با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تکیه </ins>بر مبانی استوار شیعه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>ارزشمندی به نام «الاعلام فیما اتفقت الامامیۀ علیه من <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الاحکام» </ins>را تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins><ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص146.</ref>. شیخ شب جمعه، سوم ماه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبارک </ins>رمضان 413ق، در سن هفتاد و شش یا هفت سالگی در بغداد وفات یافت<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، جلد2 و 5، ص. 346.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF&diff=2558&oldid=prevSamei: /* مآخذ */2025-01-22T11:47:59Z<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شیخ مفید'''، محدث و فقیه شیعی (336-413)،<ref name=":0">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143.</ref> محمد بن محمد بن نعمان عكبری بغدادی ملقب به «ابن المعلم» معروف به شیخ مفید<ref name=":1">عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص11.</ref>. در یازدهم ذی القعده سال 336 در روستایی به نام عكبری در ده فرسنگی بغداد به دنیا آمد<ref name=":1" />. به دلیل حاضر جوابی، و قدرتش در نقض استدلال طرف مباحثه اش، قاضی عبدالجبار معتزلی، به شیخ مفید معروف شد<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چ2، ج5، </del>ص161 و 162.</ref>. نزد پدرش به آموختن قرآن و مقدمات پرداخت و به همراه او به بغداد رفت و نزد استادان علوم متداول عصر خویش را فرا گرفت<ref name=":0" />. مؤلف كتاب اعیان الشیعه 56 تن از این بزرگان را معرفی میكند، از آن جمله شیخ صدوق، (وفات381)، ابن جنید اسكافی (وفات 381)، ابن قولویه (وفات 363)، محمد بن عمران مرزبانی (وفات 384) میباشند<ref name=":0" />. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شیخ مفید'''، محدث و فقیه شیعی (336-413)،<ref name=":0">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143.</ref> محمد بن محمد بن نعمان عكبری بغدادی ملقب به «ابن المعلم» معروف به شیخ مفید<ref name=":1">عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص11.</ref>. در یازدهم ذی القعده سال 336 در روستایی به نام عكبری در ده فرسنگی بغداد به دنیا آمد<ref name=":1" />. به دلیل حاضر جوابی، و قدرتش در نقض استدلال طرف مباحثه اش، قاضی عبدالجبار معتزلی، به شیخ مفید معروف شد<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلد 2 و 5، </ins>ص161 و 162.</ref>. نزد پدرش به آموختن قرآن و مقدمات پرداخت و به همراه او به بغداد رفت و نزد استادان علوم متداول عصر خویش را فرا گرفت<ref name=":0" />. مؤلف كتاب اعیان الشیعه 56 تن از این بزرگان را معرفی میكند، از آن جمله شیخ صدوق، (وفات381)، ابن جنید اسكافی (وفات 381)، ابن قولویه (وفات 363)، محمد بن عمران مرزبانی (وفات 384) میباشند<ref name=":0" />. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید همچنین شاگردان بسیاری تربیت نمود از آن جمله سیدمرتضی (وفات 436)، سیدرضی (406)، شیخ طوسی (وفات 460) و نجاشی (وفات450)<ref name=":0" />. آثار شیخ متكی به استدلالات علمی، روح عقل و اندیشه كه از ویژگیهای شخصی وی بوده است<ref>عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص 65.</ref>. او را صاحب حدود دویست اثر ذكر كردهاند از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید همچنین شاگردان بسیاری تربیت نمود از آن جمله سیدمرتضی (وفات 436)، سیدرضی (406)، شیخ طوسی (وفات 460) و نجاشی (وفات450)<ref name=":0" />. آثار شیخ متكی به استدلالات علمی، روح عقل و اندیشه كه از ویژگیهای شخصی وی بوده است<ref>عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص 65.</ref>. او را صاحب حدود دویست اثر ذكر كردهاند از آن جمله می توان به موارد زیر اشاره کرد:</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l9">خط ۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3- العیون و المحاسن، (مناظره شیخ با مخالفین<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143-144.</ref>). </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3- العیون و المحاسن، (مناظره شیخ با مخالفین<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143-144.</ref>). </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قبل از شیخ فقه در بین علمای شیعه، به صورت كنونی رایج نبود و احادیث فقهی منقول از ائمۀاطهار، با نقل سلسلۀ سند عیناً در كتاب درج میشد و فقها هیچگونه تصرفی در متن حدیث نمیكردند كه این امر مانعی در مسیر تكامل علوم اندیشمندان بود و با ظهور شیخ این مانع برطرف شد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص144-145.</ref>. در آن عصر آراء فقهی و كلامی مطرح و با یكدیگر تطبیق داده میشد و هر صاحب رأی برای اقناع طرف مقابل دلیل و برهان اقامه میكرد و شیخ در این عرصه با تكیه بر مبانی استوار شیعه، كتاب ارزشمندی به نام «الاعلام فیما اتفقت الامامیۀ علیه من الاحكام» را تألیف كرد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص146.</ref>. شیخ شب جمعه، سوم ماه مبارك رمضان 413ق، در سن هفتاد و شش یا هفت سالگی در بغداد وفات یافت<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چ2، ج5، </del>ص. 346.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>قبل از شیخ فقه در بین علمای شیعه، به صورت كنونی رایج نبود و احادیث فقهی منقول از ائمۀاطهار، با نقل سلسلۀ سند عیناً در كتاب درج میشد و فقها هیچگونه تصرفی در متن حدیث نمیكردند كه این امر مانعی در مسیر تكامل علوم اندیشمندان بود و با ظهور شیخ این مانع برطرف شد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص144-145.</ref>. در آن عصر آراء فقهی و كلامی مطرح و با یكدیگر تطبیق داده میشد و هر صاحب رأی برای اقناع طرف مقابل دلیل و برهان اقامه میكرد و شیخ در این عرصه با تكیه بر مبانی استوار شیعه، كتاب ارزشمندی به نام «الاعلام فیما اتفقت الامامیۀ علیه من الاحكام» را تألیف كرد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص146.</ref>. شیخ شب جمعه، سوم ماه مبارك رمضان 413ق، در سن هفتاد و شش یا هفت سالگی در بغداد وفات یافت<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلد2 و 5، </ins>ص. 346.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF&diff=2557&oldid=prevSamei: /* مآخذ */2025-01-22T11:46:55Z<p><span class="autocomment">مآخذ</span></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شیخ مفید'''، محدث و فقیه شیعی (336-413)،<ref name=":0">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143.</ref> محمد بن محمد بن نعمان عكبری بغدادی ملقب به «ابن المعلم» معروف به شیخ مفید<ref name=":1">عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص11.</ref>. در یازدهم ذی القعده سال 336 در روستایی به نام عكبری در ده فرسنگی بغداد به دنیا آمد<ref name=":1" />. به دلیل حاضر جوابی، و قدرتش در نقض استدلال طرف مباحثه اش، قاضی عبدالجبار معتزلی، به شیخ مفید معروف شد<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، چ2، ج5، ص161 و 162.</ref>. نزد پدرش به آموختن قرآن و مقدمات پرداخت و به همراه او به بغداد رفت و نزد استادان علوم متداول عصر خویش را فرا گرفت<ref name=":0" />. مؤلف كتاب اعیان الشیعه 56 تن از این بزرگان را معرفی میكند، از آن جمله شیخ صدوق، (وفات381)، ابن جنید اسكافی (وفات 381)، ابن قولویه (وفات 363)، محمد بن عمران مرزبانی (وفات 384) میباشند<ref name=":0" />. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''شیخ مفید'''، محدث و فقیه شیعی (336-413)،<ref name=":0">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143.</ref> محمد بن محمد بن نعمان عكبری بغدادی ملقب به «ابن المعلم» معروف به شیخ مفید<ref name=":1">عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص11.</ref>. در یازدهم ذی القعده سال 336 در روستایی به نام عكبری در ده فرسنگی بغداد به دنیا آمد<ref name=":1" />. به دلیل حاضر جوابی، و قدرتش در نقض استدلال طرف مباحثه اش، قاضی عبدالجبار معتزلی، به شیخ مفید معروف شد<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، چ2، ج5، ص161 و 162.</ref>. نزد پدرش به آموختن قرآن و مقدمات پرداخت و به همراه او به بغداد رفت و نزد استادان علوم متداول عصر خویش را فرا گرفت<ref name=":0" />. مؤلف كتاب اعیان الشیعه 56 تن از این بزرگان را معرفی میكند، از آن جمله شیخ صدوق، (وفات381)، ابن جنید اسكافی (وفات 381)، ابن قولویه (وفات 363)، محمد بن عمران مرزبانی (وفات 384) میباشند<ref name=":0" />. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید همچنین شاگردان بسیاری تربیت نمود از آن جمله سیدمرتضی (وفات 436)، سیدرضی (406)، شیخ طوسی (وفات 460) و نجاشی (وفات450)<ref name=":0" />. آثار شیخ متكی به استدلالات علمی، روح عقل و اندیشه كه از ویژگیهای شخصی وی بوده است<ref>عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص 65.</ref>. او را صاحب حدود دویست اثر ذكر كردهاند از آن جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1- الارشاد فی معرفۀ حجج الله علی العباد (نخستین و دقیق ترین كتاب در شرح حال ائمه اطهار)، 2- المقنعه، (در ابواب فقه، و قدیم ترین متون فقهی شیعه)؛ 3- العیون و المحاسن، (مناظره شیخ با مخالفین<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143-144.</ref>). قبل از شیخ فقه در بین علمای شیعه، به صورت كنونی رایج نبود و احادیث فقهی منقول از ائمۀاطهار، با نقل سلسلۀ سند عیناً در كتاب درج میشد و فقها هیچگونه تصرفی در متن حدیث نمیكردند كه این امر مانعی در مسیر تكامل علوم اندیشمندان بود و با ظهور شیخ این مانع برطرف شد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص144-145.</ref>.<sup>10</sup> در آن عصر آراء فقهی و كلامی مطرح و با یكدیگر تطبیق داده میشد و هر صاحب رأی برای اقناع طرف مقابل دلیل و برهان اقامه میكرد و شیخ در این عرصه با تكیه بر مبانی استوار شیعه، كتاب ارزشمندی </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نام «الاعلام فیما اتفقت الامامیۀ علیه من الاحكام» را تألیف كرد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص146.</ref>. شیخ شب جمعه، سوم ماه مبارك رمضان 413ق، در سن هفتاد و شش یا هفت سالگی در بغداد وفات یافت<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چاپخانۀ شفق، چ2، ج5، ص. 346.</ref>.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شیخ مفید همچنین شاگردان بسیاری تربیت نمود از آن جمله سیدمرتضی (وفات 436)، سیدرضی (406)، شیخ طوسی (وفات 460) و نجاشی (وفات450)<ref name=":0" />. آثار شیخ متكی به استدلالات علمی، روح عقل و اندیشه كه از ویژگیهای شخصی وی بوده است<ref>عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص 65.</ref>. او را صاحب حدود دویست اثر ذكر كردهاند از آن جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می توان </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موارد زیر اشاره کرد</ins>:</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نیز نگاه کنید به</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1- الارشاد فی معرفۀ حجج الله علی العباد (نخستین و دقیق ترین كتاب در شرح حال ائمه اطهار)؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2- المقنعه، (در ابواب فقه، و قدیم ترین متون فقهی شیعه)؛ </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3- العیون و المحاسن، (مناظره شیخ با مخالفین<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143-144.</ref>). </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبل از شیخ فقه در بین علمای شیعه، به صورت كنونی رایج نبود و احادیث فقهی منقول از ائمۀاطهار، با نقل سلسلۀ سند عیناً در كتاب درج میشد و فقها هیچگونه تصرفی در متن حدیث نمیكردند كه این امر مانعی در مسیر تكامل علوم اندیشمندان بود و با ظهور شیخ این مانع برطرف شد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص144-145.</ref>. در آن عصر آراء فقهی و كلامی مطرح و با یكدیگر تطبیق داده میشد و هر صاحب رأی برای اقناع طرف مقابل دلیل و برهان اقامه میكرد و شیخ در این عرصه با تكیه بر مبانی استوار شیعه، كتاب ارزشمندی به نام «الاعلام فیما اتفقت الامامیۀ علیه من الاحكام» را تألیف كرد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص146.</ref>. شیخ شب جمعه، سوم ماه مبارك رمضان 413ق، در سن هفتاد و شش یا هفت سالگی در بغداد وفات یافت<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، چ2، ج5، ص. 346.</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>نیز نگاه کنید به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[شیخ طبرسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[شیخ طوسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیت الله معظمی گودرزی</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF&diff=2556&oldid=prevSamei در ۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۴2025-01-22T11:44:50Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۲ ژانویهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ مفيد</del>'''، محدث و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقيه شيعي </del>(336-413)،<<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> محمد بن محمد بن نعمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عكبري بغدادي </del>ملقب به «ابن المعلم» معروف به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ مفيد.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يازدهم ذي </del>القعده سال 336 در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روستايي </del>به نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عكبري </del>در ده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرسنگي </del>بغداد به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دنيا </del>آمد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.<sup>3</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دليل </del>حاضر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جوابي، </del>و قدرتش در نقض استدلال طرف مباحثه اش، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاضي </del>عبدالجبار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معتزلي، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ مفيد </del>معروف شد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> نزد پدرش به آموختن قرآن و مقدمات پرداخت و به همراه او به بغداد رفت و نزد استادان علوم متداول عصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خويش </del>را فرا گرفت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.<sup>5</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> مؤلف كتاب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعيان الشيعه </del>56 تن از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>بزرگان را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معرفي ميكند، </del>از آن جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ </del>صدوق، (وفات381)، ابن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنيد اسكافي </del>(وفات 381)، ابن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قولويه </del>(وفات 363)، محمد بن عمران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرزباني </del>(وفات 384) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميباشند.<sup>6</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ مفيد همچنين شاگردان بسياري تربيت نمود از آن جمله سيدمرتضي (وفات 436)، سيدرضي (406)، شيخ طوسي (وفات 460) و نجاشي (وفات450)</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>7</sup> آثار شيخ متكي به استدلالات علمي، روح عقل و انديشه كه از ويژگيهاي شخصي وي بوده است.<sup>8</sup> او را صاحب حدود دويست اثر ذكر كردهاند از آن جمله 1- الارشاد في معرفۀ حجج الله علي العباد (نخستين و دقيق ترين كتاب در شرح حال ائمه اطهار)، 2- المقنعه، (در ابواب فقه، و قديم ترين متون فقهي شيعه)؛ 3- العيون و المحاسن، (مناظره شيخ با مخالفين).<sup>9</sup> قبل از شيخ فقه در بين علماي شيعه، به صورت كنوني رايج نبود و احاديث فقهي منقول از ائمۀاطهار، با نقل سلسلۀ سند عيناً در كتاب درج ميشد و فقها هيچگونه تصرفي در متن حديث نميكردند كه اين امر مانعي در مسير تكامل علوم انديشمندان بود و با ظهور شيخ اين مانع برطرف شد.<sup>10</sup> در آن عصر آراء فقهي و كلامي مطرح و با يكديگر تطبيق داده ميشد و هر صاحب رأي براي اقناع طرف مقابل دليل و برهان اقامه ميكرد و شيخ در اين عرصه با تكيه بر مباني استوار شيعه، كتاب ارزشمندي به نام «الاعلام فيما اتفقت الاماميۀ عليه من الاحكام» را تأليف كرد.<sup>11</sup> شيخ شب جمعه، سوم ماه مبارك رمضان 413ق، در سن هفتاد و شش يا هفت سالگي در بغداد وفات يافت.<sup>12</sup></del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ مفید</ins>'''، محدث و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فقیه شیعی </ins>(336-413)،<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0"</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>> محمد بن محمد بن نعمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عكبری بغدادی </ins>ملقب به «ابن المعلم» معروف به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ مفید</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":1"</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص11.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یازدهم ذی </ins>القعده سال 336 در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روستایی </ins>به نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عكبری </ins>در ده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرسنگی </ins>بغداد به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دنیا </ins>آمد<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":1" </ins>/><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دلیل </ins>حاضر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جوابی، </ins>و قدرتش در نقض استدلال طرف مباحثه اش، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قاضی </ins>عبدالجبار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معتزلی، </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ مفید </ins>معروف شد<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، چ2، ج5، ص161 و 162.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>نزد پدرش به آموختن قرآن و مقدمات پرداخت و به همراه او به بغداد رفت و نزد استادان علوم متداول عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خویش </ins>را فرا گرفت<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0" </ins>/><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>مؤلف كتاب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعیان الشیعه </ins>56 تن از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>بزرگان را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معرفی میكند، </ins>از آن جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ </ins>صدوق، (وفات381)، ابن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جنید اسكافی </ins>(وفات 381)، ابن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قولویه </ins>(وفات 363)، محمد بن عمران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرزبانی </ins>(وفات 384) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میباشند</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0" </ins>/>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ مفید همچنین شاگردان بسیاری تربیت نمود از آن جمله سیدمرتضی (وفات 436)، سیدرضی (406)، شیخ طوسی (وفات 460) و نجاشی (وفات450)<ref name=":0" />. آثار شیخ متكی به استدلالات علمی، روح عقل و اندیشه كه از ویژگیهای شخصی وی بوده است<ref>عاملی، جعفر مرتضی. '''''شیخ مفید پرچم دار آزادی و اندیشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380، ص 65.</ref>. او را صاحب حدود دویست اثر ذكر كردهاند از آن جمله 1- الارشاد فی معرفۀ حجج الله علی العباد (نخستین و دقیق ترین كتاب در شرح حال ائمه اطهار)، 2- المقنعه، (در ابواب فقه، و قدیم ترین متون فقهی شیعه)؛ 3- العیون و المحاسن، (مناظره شیخ با مخالفین<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143-144.</ref>). قبل از شیخ فقه در بین علمای شیعه، به صورت كنونی رایج نبود و احادیث فقهی منقول از ائمۀاطهار، با نقل سلسلۀ سند عیناً در كتاب درج میشد و فقها هیچگونه تصرفی در متن حدیث نمیكردند كه این امر مانعی در مسیر تكامل علوم اندیشمندان بود و با ظهور شیخ این مانع برطرف شد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص144-145.</ref>.<sup>10</sup> در آن عصر آراء فقهی و كلامی مطرح و با یكدیگر تطبیق داده میشد و هر صاحب رأی برای اقناع طرف مقابل دلیل و برهان اقامه میكرد و شیخ در این عرصه با تكیه بر مبانی استوار شیعه، كتاب ارزشمندی به نام «الاعلام فیما اتفقت الامامیۀ علیه من الاحكام» را تألیف كرد<ref>گرجی، ابوالقاسم. '''''تاریخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوین كتب علوم انسانی دانشگاه، (سمت)، 1379، ص146.</ref>. شیخ شب جمعه، سوم ماه مبارك رمضان 413ق، در سن هفتاد و شش یا هفت سالگی در بغداد وفات یافت<ref>مدرس، محمدعلی'''''. ریحانۀالادب'''''. تبریز: چاپخانۀ شفق، چ2، ج5، ص. 346.</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. گرجي، ابوالقاسم. '''''تاريخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. عاملي، جعفر مرتضي. '''''شيخ مفيد پرچم دار آزادي و انديشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامي، 1380، ص11.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. مدرس، محمدعلي'''''. ريحانۀالادب'''''. تبريز: چاپخانۀ شفق، چ2، ج5، ص161 و 162.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. '''''تاريخ فقه و فقها'''''. ص143.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. '''''شيخ مفيد پرچم دار آزادي و انديشه'''''. ص65.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9. '''''تاريخ فقه و فقها'''''. ص143 و 144.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10. همان. ص144 و 145.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11. همان. ص146.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">12. '''''ريحانۀالادب'''''. ص346.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آیت الله معظمی گودرزی</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%AE_%D9%85%D9%81%DB%8C%D8%AF&diff=1293&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''شيخ مفيد'''، محدث و فقيه شيعي (336-413)،<sup>1</sup> محمد بن محمد بن نعمان عكبري بغدادي ملقب به «ابن المعلم» معروف به شيخ مفيد.<sup>2</sup> در يازدهم ذي القعده سال 336 در روستايي به نام عكبري در ده فرسنگي بغداد به دنيا آمد.<sup>3</sup> به دليل حاضر جوابي، و قدرتش در ن...» ایجاد کرد2024-08-16T06:58:39Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''شيخ مفيد'''، محدث و فقيه شيعي (336-413)،<sup>1</sup> محمد بن محمد بن نعمان عكبري بغدادي ملقب به «ابن المعلم» معروف به شيخ مفيد.<sup>2</sup> در يازدهم ذي القعده سال 336 در روستايي به نام عكبري در ده فرسنگي بغداد به دنيا آمد.<sup>3</sup> به دليل حاضر جوابي، و قدرتش در ن...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''شيخ مفيد'''، محدث و فقيه شيعي (336-413)،<sup>1</sup> محمد بن محمد بن نعمان عكبري بغدادي ملقب به «ابن المعلم» معروف به شيخ مفيد.<sup>2</sup> در يازدهم ذي القعده سال 336 در روستايي به نام عكبري در ده فرسنگي بغداد به دنيا آمد.<sup>3</sup> به دليل حاضر جوابي، و قدرتش در نقض استدلال طرف مباحثه اش، قاضي عبدالجبار معتزلي، به شيخ مفيد معروف شد.<sup>4</sup> نزد پدرش به آموختن قرآن و مقدمات پرداخت و به همراه او به بغداد رفت و نزد استادان علوم متداول عصر خويش را فرا گرفت.<sup>5</sup> مؤلف كتاب اعيان الشيعه 56 تن از اين بزرگان را معرفي ميكند، از آن جمله شيخ صدوق، (وفات381)، ابن جنيد اسكافي (وفات 381)، ابن قولويه (وفات 363)، محمد بن عمران مرزباني (وفات 384) ميباشند.<sup>6</sup> شيخ مفيد همچنين شاگردان بسياري تربيت نمود از آن جمله سيدمرتضي (وفات 436)، سيدرضي (406)، شيخ طوسي (وفات 460) و نجاشي (وفات450).<sup>7</sup> آثار شيخ متكي به استدلالات علمي، روح عقل و انديشه كه از ويژگيهاي شخصي وي بوده است.<sup>8</sup> او را صاحب حدود دويست اثر ذكر كردهاند از آن جمله 1- الارشاد في معرفۀ حجج الله علي العباد (نخستين و دقيق ترين كتاب در شرح حال ائمه اطهار)، 2- المقنعه، (در ابواب فقه، و قديم ترين متون فقهي شيعه)؛ 3- العيون و المحاسن، (مناظره شيخ با مخالفين).<sup>9</sup> قبل از شيخ فقه در بين علماي شيعه، به صورت كنوني رايج نبود و احاديث فقهي منقول از ائمۀاطهار، با نقل سلسلۀ سند عيناً در كتاب درج ميشد و فقها هيچگونه تصرفي در متن حديث نميكردند كه اين امر مانعي در مسير تكامل علوم انديشمندان بود و با ظهور شيخ اين مانع برطرف شد.<sup>10</sup> در آن عصر آراء فقهي و كلامي مطرح و با يكديگر تطبيق داده ميشد و هر صاحب رأي براي اقناع طرف مقابل دليل و برهان اقامه ميكرد و شيخ در اين عرصه با تكيه بر مباني استوار شيعه، كتاب ارزشمندي به نام «الاعلام فيما اتفقت الاماميۀ عليه من الاحكام» را تأليف كرد.<sup>11</sup> شيخ شب جمعه، سوم ماه مبارك رمضان 413ق، در سن هفتاد و شش يا هفت سالگي در بغداد وفات يافت.<sup>12</sup><br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. گرجي، ابوالقاسم. '''''تاريخ فقه و فقها.''''' تهران: سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني دانشگاه، (سمت)، 1379، ص143.<br />
<br />
2. عاملي، جعفر مرتضي. '''''شيخ مفيد پرچم دار آزادي و انديشه'''''. قم: مركز انتشارات دفتر تبليغات اسلامي، 1380، ص11.<br />
<br />
3. همانجا.<br />
<br />
4. مدرس، محمدعلي'''''. ريحانۀالادب'''''. تبريز: چاپخانۀ شفق، چ2، ج5، ص161 و 162.<br />
<br />
5. '''''تاريخ فقه و فقها'''''. ص143.<br />
<br />
6. همانجا.<br />
<br />
7. همانجا.<br />
<br />
8. '''''شيخ مفيد پرچم دار آزادي و انديشه'''''. ص65.<br />
<br />
9. '''''تاريخ فقه و فقها'''''. ص143 و 144.<br />
<br />
10. همان. ص144 و 145.<br />
<br />
11. همان. ص146.<br />
<br />
12. '''''ريحانۀالادب'''''. ص346.<br />
<br />
<br />
آیت الله معظمی گودرزی</div>Samei