https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2شیراز - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-21T20:16:51Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2&diff=7941&oldid=prevSamei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۰۷2025-05-10T16:07:21Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2&diff=7941&oldid=7857">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2&diff=7857&oldid=prevMaedeh در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۰۲2025-05-10T14:02:32Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2&diff=7857&oldid=7565">نمایش تغییرات</a>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2&diff=7565&oldid=prevMaedeh در ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۳2025-05-09T17:53:10Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۵۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l5">خط ۵:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۵:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان شیراز، برابر آخرین تقسیمات کشوری، دارای 6 بخش، 7 شهر و 22 دهستان است<ref name=":0">دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1384.</ref>. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهرستان شیراز، برابر آخرین تقسیمات کشوری، دارای 6 بخش، 7 شهر و 22 دهستان است<ref name=":0">دفتر تقسیمات کشوری'''''. نشریه عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری'''''. تهران: دفتر تقسیمات کشوری (وزارت کشور)، 1384.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر شیراز با مختصات جغرافیایی ً00 َ32 ْ52 طول شرقی و ً30 َ37 ْ29 عرض شمالی با میانگین بارندگی سالانه 306 میلیمتر و ارتفاع 1540 متر، با آب و هوایی معتدل و نیمه خشک<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 810.</ref>، در فاصله 924 کیلومتری تهران واقع است<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''نقشه راههای ایران'''''. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1384.</ref>.شهر شیراز از طریق بزرگراه و نیز راههای آسفالت شده درجه یک به پایتخت و دیگر شهرهای بزرگ کشور و نیز به نزدیکترین شهر بندری در [[خلیج فارس]]، یعنی [[بوشهر]] به طول 304 کم متصل است. با پایان یافتن عملیات احداث راه آهن اصفهان ـ شیراز، مرکز [[استان فارس]] به شبکه ریلی کشور خواهد پیوست. شیراز دارای فرودگاهی بینالمللی است و به لحاظ ارتباطی یکی از شهرهای ممتاز در جنوب [[کشور ایران|ایران]] است. حدوداً در ده کیلومتری جنوب شرقی شهر، دریاچه دائمی مهارلو با 125 کم<ref name=":0" /> مساحت واقع شده که یکی از دریاچههای متعدد استان و دارای آبی شور است<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس زمینشناسی (اطلس ملی ایران)'''''. نگارش دوم، چ1، تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص12.</ref>. عارضههای طبیعی دیگر که در نزدیکی شیراز قرار دارند، کوههای «بمو» [BAMŪ]به ارتفاع 2661 متر، در فاصله 10 کیلومتری شمال شرقی شهر، کوه قرهباغ به ارتفاع 2810 متر، در فاصله 20 کیلومتری جنوب شهر، کوه قلات[QALĀT] به ارتفاع 2995 متر، در فاصله 29 کیلومتری شمال غربی و کوه دلو[DALŪ] به ارتفاع 3106 متر، در فاصله 30 کیلومتری جنوب غربی مرکز شهرستان شیراز هستند و این شهر محاط در این ارتفاعات است<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور'''''. ج3، چ2، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1385، ص268، 370، 372، 378.</ref>.همچنین دو رودخانه پل فسا (بابا حاجی) که از کوه قرهباغ سرچشمه میگیرد، از جنوب شرق شیراز به سوی دریاچه مهارلو روان است و رودخانه دیگر نهر اعظم (خشک رود)، است که از کوه قلات سرچشمه گرفته و پس از عبور از شهر شیراز به سوی دریاچه مهارلو منتهی میشود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> در منابع باستانی از شیراز با نامهای «شی را ایززی ایش» (درالواح عیلامی مکشوفه در تخت جمشید)، شیرزیایز، شیرساز، شهر فارس و نیز با لقب خطهطیبه، دارالعلم، دارالفضل و قبه الاسلام یاد شده است.<sup>8</sup> درباره تاریخ مدنیت و بنیانگذاری شهر شیراز در منابع مختلف روایتهای گوناگونی نقل شده، که همه حکایت از کهن بنیادی شهر شیراز دارد که تأسیس توسط طهمورث دومین پادشاه پیشدادی و روایتهایی از این دست که به پیش از اسلام مربوط میشود. از این جمله است.<sup>9</sup> به هر حال تصرف شیراز در اواخر خلافت خلیفه دوم و به دست ابوموسی اشعری و عثمان بن ابیالعاص انجام گرفت.<sup>10</sup> شیراز آنگونه که مؤلف حدودالعالم میگوید، پس از اسلام به شکوفایی بیشتری میرسد، هر چند هنوز مردمان آن به طور کامل به اسلام نگرویده بودهاند: «شیراز قصبه پارس است، شهری بزرگست و خرم با خواسته، و مردمان بسیار و دارالملک است و این شهر را بروزگار اسلام کردهاند، و اندر وی یکی قهندزست قدیم سخت استوار، آن را قلعه شه موبد خوانند و اندر وی دو آتشکده است کی آنرا بزرگ دارند...».<sup>11</sup> در البلدان یعقوبی نیز از شیراز به عنوان شهری با شکوه و با عظمت، دارای خانههایی با بوستانهای بزرگ که در آنها همه نوع میوهها و گلها و سبزیها وجود دارند، یاد شده است.<sup>12</sup> حمدالله مستوفی شیراز را شهری اسلامی و قبه الاسلام میداند که بنای آن را به «شیراز بن طهورث» نسبت میدهد که بعد خراب شده، اما در زمان عضدالدوله دیلمی شهر شیراز «...چنان معمور شد که در و جای لشکرش نماند. [لذا] در قِبْلی [= قبلهی] شیراز قصبهای ساخت و لشگریان را درو نشاند، «فناخسرو گرد» خواندی و عوام سوق الامیر خواندندی...»<sup>13</sup> لسترنج، صمصامالدوله پسر عضدالدوله یا سلطانالدوله پسرزاده عضدالدوله را بانی باروی شیراز میداند که طول آن دوازده هزار ذراع و تعداد دروازههای آن یازده و یا بیشتر بوده است.<sup>14</sup> وی سپس میگوید که ابنبطوطه، همزمان حمدالله مستوفی، از جامع عتیق شیراز و از مزار امامزاده احمد از فرزندان امام موسی کاظم(ع) که در آنجا مدرسهای بوده سخن میراند و نیز از پنج نهری که در شهر میگذرد تمجید میکند. یکی از آن نهرها، نهر معروف رکناباد است که در بوستان کنار آن سعدی شیرازی، شاعر ایرانی قرن هفتمق آرمیده است.<sup>15</sup> بارتولد مینویسد که شیراز در عصر آلمظفر پایتخت بود و حافظ شیرازی، از شاعران آن دوره بوده است. این شهر تا زمان حکمرانی کریمخانزند که باری دیگر به پایتختی برگزیده شد، همچنان به عنوان یکی از بزرگترین شهرهای ایران شناخته میشد.<sup>16</sup> وی سپس میافزاید که شیراز به عنوان پایتخت ایران مورد توجه خاص کریمخان بود و در زمان او بود که دوباره بارویی لیکن این مرتبه به دور شهر کشیدند و شهر را با بناها و عمارتهای مختلف زینت دادند.<sup>17</sup> بارتولد به نقل از کرزن میگوید که «تمام ابنیه قدیم شهر که تا اندازهای آباد مانده از کریمخان زند است».<sup>18</sup> به هر حال آنچه که از منابع تاریخی و آثار برجای مانده از گذشته بر میآید، شیراز، چه قبل از اسلام و چه پس از آن، همواره شهری بزرگ در ایالت فارس، خاستگاه بزرگترین امپراتوری و زادگاه مدنیت در ایران بوده است؛ به قول نویسنده عجایب المخلوقات: «فارس اقلیمی است مبارک و فرخنده و عامره، اختیار ملوکان، جای اکاسره، در آن بلاد بسیار و نعمتها فراخ»<sup>19</sup> بی تردید شیراز با توجه به موقعیت مناسب جغرافیایی خود، یکی از مراکز تمدنی سرزمین فارس بوده است. شهر شیراز در تقسیمات کشوری سده اخیر همواره مرکزیت استان فارس را در اختیار داشته<sup>20</sup> و به دلیل وجود آثار تاریخی متعدد در داخل و اطراف خود، به عنوان یکی از شهرهای مهم ایران از نظر جذب مسافر و گردشگر داخلی و خارجی مطرح بوده است. تخت جمشید، پاسارگاد، نقش رستم و دیگر آثار بر جای مانده از دوره پیش از اسلام، مجموعه بناهای مربوط به عصر پایتختی این شهر به هنگام حکمرانی کریمخان همچون ارگ کریمخان، بازار، مسجد، حمام و آب انبار وکیل، باغ نظر یا کلاهفرهنگی، بناهای مذهبی تاریخی دیگر نظیر آستان حضرت احمد بن موسی معروف به شاهچراغ و سایر بقاع متبرکه، آرامگاههای حافظ و سعدی ستارگان شعر و ادب فارسی و نیز باغهای متعدد و زیبا نظیر باغ ارم، باغ دلگشا و باغ غفیفآباد و برخی دیگر از یادگاریهای ارزشمند از گذشته شهر شیراز هستند که همه ساله مشتاقان بسیاری را از داخل و خارج از کشور به سوی خود جلب میکنند.<sup>21</sup> در سالهای اخیر تأسیس دانشگاههای معتبر، مراکز خدماتی و تولیدی موجب توسعه و گسترش شهر شیراز و جذب جمعیت بسیار از دیگر مناطق شهری و روستایی به سوی آن شده است؛ به گونهای که جمعیت شهر از 170659 تن در 1335 به 1053025 تن در 1375 و طبق برآوردها به 1197848 تن در 1384 رسیده است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شهر شیراز با مختصات جغرافیایی ً00 َ32 ْ52 طول شرقی و ً30 َ37 ْ29 عرض شمالی با میانگین بارندگی سالانه 306 میلیمتر و ارتفاع 1540 متر، با آب و هوایی معتدل و نیمه خشک<ref>جعفری، عباس. '''''گیتاشناسی ایران'''''. ج 3، ''دایرهالمعارف جغرافیایی ایران''، چ 1، تهران: گیتاشناسی، 1379، ص 810.</ref>، در فاصله 924 کیلومتری تهران واقع است<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''نقشه راههای ایران'''''. تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1384.</ref>.شهر شیراز از طریق بزرگراه و نیز راههای آسفالت شده درجه یک به پایتخت و دیگر شهرهای بزرگ کشور و نیز به نزدیکترین شهر بندری در [[خلیج فارس]]، یعنی [[بوشهر]] به طول 304 کم متصل است. با پایان یافتن عملیات احداث راه آهن اصفهان ـ شیراز، مرکز [[استان فارس]] به شبکه ریلی کشور خواهد پیوست. شیراز دارای فرودگاهی بینالمللی است و به لحاظ ارتباطی یکی از شهرهای ممتاز در جنوب [[کشور ایران|ایران]] است. حدوداً در ده کیلومتری جنوب شرقی شهر، دریاچه دائمی مهارلو با 125 کم<ref name=":0" /> مساحت واقع شده که یکی از دریاچههای متعدد استان و دارای آبی شور است<ref>سازمان نقشهبرداری کشور. '''''اطلس زمینشناسی (اطلس ملی ایران)'''''. نگارش دوم، چ1، تهران: سازمان نقشهبرداری کشور (سازمان مدیریت و برنامهریزی کشور)، 1382، ص12.</ref>. عارضههای طبیعی دیگر که در نزدیکی شیراز قرار دارند، کوههای «بمو» [BAMŪ]به ارتفاع 2661 متر، در فاصله 10 کیلومتری شمال شرقی شهر، کوه قرهباغ به ارتفاع 2810 متر، در فاصله 20 کیلومتری جنوب شهر، کوه قلات[QALĀT] به ارتفاع 2995 متر، در فاصله 29 کیلومتری شمال غربی و کوه دلو[DALŪ] به ارتفاع 3106 متر، در فاصله 30 کیلومتری جنوب غربی مرکز شهرستان شیراز هستند و این شهر محاط در این ارتفاعات است<ref>سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی کوههای کشور'''''. ج3، چ2، تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1385، ص268، 370، 372، 378.</ref>.همچنین دو رودخانه پل فسا (بابا حاجی) که از کوه قرهباغ سرچشمه میگیرد، از جنوب شرق شیراز به سوی دریاچه مهارلو روان است و رودخانه دیگر نهر اعظم (خشک رود)، است که از کوه قلات سرچشمه گرفته و پس از عبور از شهر شیراز به سوی دریاچه مهارلو منتهی میشود<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور'''''. ج3، چ1 تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1383، ص59 و 66.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در منابع باستانی از شیراز با نامهای «شی را ایززی ایش» (درالواح عیلامی مکشوفه در تخت جمشید)، شیرزیایز، شیرساز، شهر فارس و نیز با لقب خطهطیبه، دارالعلم، دارالفضل و قبه الاسلام یاد شده است.<sup>8</sup> درباره تاریخ مدنیت و بنیانگذاری شهر شیراز در منابع مختلف روایتهای گوناگونی نقل شده، که همه حکایت از کهن بنیادی شهر شیراز دارد که تأسیس توسط طهمورث دومین پادشاه پیشدادی و روایتهایی از این دست که به پیش از اسلام مربوط میشود. از این جمله است.<sup>9</sup> به هر حال تصرف شیراز در اواخر خلافت خلیفه دوم و به دست ابوموسی اشعری و عثمان بن ابیالعاص انجام گرفت.<sup>10</sup> شیراز آنگونه که مؤلف حدودالعالم میگوید، پس از اسلام به شکوفایی بیشتری میرسد، هر چند هنوز مردمان آن به طور کامل به اسلام نگرویده بودهاند: «شیراز قصبه پارس است، شهری بزرگست و خرم با خواسته، و مردمان بسیار و دارالملک است و این شهر را بروزگار اسلام کردهاند، و اندر وی یکی قهندزست قدیم سخت استوار، آن را قلعه شه موبد خوانند و اندر وی دو آتشکده است کی آنرا بزرگ دارند...».<sup>11</sup> در البلدان یعقوبی نیز از شیراز به عنوان شهری با شکوه و با عظمت، دارای خانههایی با بوستانهای بزرگ که در آنها همه نوع میوهها و گلها و سبزیها وجود دارند، یاد شده است.<sup>12</sup> حمدالله مستوفی شیراز را شهری اسلامی و قبه الاسلام میداند که بنای آن را به «شیراز بن طهورث» نسبت میدهد که بعد خراب شده، اما در زمان عضدالدوله دیلمی شهر شیراز «...چنان معمور شد که در و جای لشکرش نماند. [لذا] در قِبْلی [= قبلهی] شیراز قصبهای ساخت و لشگریان را درو نشاند، «فناخسرو گرد» خواندی و عوام سوق الامیر خواندندی...»<sup>13</sup> لسترنج، صمصامالدوله پسر عضدالدوله یا سلطانالدوله پسرزاده عضدالدوله را بانی باروی شیراز میداند که طول آن دوازده هزار ذراع و تعداد دروازههای آن یازده و یا بیشتر بوده است.<sup>14</sup> وی سپس میگوید که ابنبطوطه، همزمان حمدالله مستوفی، از جامع عتیق شیراز و از مزار امامزاده احمد از فرزندان امام موسی کاظم(ع) که در آنجا مدرسهای بوده سخن میراند و نیز از پنج نهری که در شهر میگذرد تمجید میکند. یکی از آن نهرها، نهر معروف رکناباد است که در بوستان کنار آن سعدی شیرازی، شاعر ایرانی قرن هفتمق آرمیده است.<sup>15</sup> بارتولد مینویسد که شیراز در عصر آلمظفر پایتخت بود و حافظ شیرازی، از شاعران آن دوره بوده است. این شهر تا زمان حکمرانی کریمخانزند که باری دیگر به پایتختی برگزیده شد، همچنان به عنوان یکی از بزرگترین شهرهای ایران شناخته میشد.<sup>16</sup> وی سپس میافزاید که شیراز به عنوان پایتخت ایران مورد توجه خاص کریمخان بود و در زمان او بود که دوباره بارویی لیکن این مرتبه به دور شهر کشیدند و شهر را با بناها و عمارتهای مختلف زینت دادند.<sup>17</sup> بارتولد به نقل از کرزن میگوید که «تمام ابنیه قدیم شهر که تا اندازهای آباد مانده از کریمخان زند است».<sup>18</sup> به هر حال آنچه که از منابع تاریخی و آثار برجای مانده از گذشته بر میآید، شیراز، چه قبل از اسلام و چه پس از آن، همواره شهری بزرگ در ایالت فارس، خاستگاه بزرگترین امپراتوری و زادگاه مدنیت در ایران بوده است؛ به قول نویسنده عجایب المخلوقات: «فارس اقلیمی است مبارک و فرخنده و عامره، اختیار ملوکان، جای اکاسره، در آن بلاد بسیار و نعمتها فراخ»<sup>19</sup> بی تردید شیراز با توجه به موقعیت مناسب جغرافیایی خود، یکی از مراکز تمدنی سرزمین فارس بوده است. شهر شیراز در تقسیمات کشوری سده اخیر همواره مرکزیت استان فارس را در اختیار داشته<sup>20</sup> و به دلیل وجود آثار تاریخی متعدد در داخل و اطراف خود، به عنوان یکی از شهرهای مهم ایران از نظر جذب مسافر و گردشگر داخلی و خارجی مطرح بوده است. تخت جمشید، پاسارگاد، نقش رستم و دیگر آثار بر جای مانده از دوره پیش از اسلام، مجموعه بناهای مربوط به عصر پایتختی این شهر به هنگام حکمرانی کریمخان همچون ارگ کریمخان، بازار، مسجد، حمام و آب انبار وکیل، باغ نظر یا کلاهفرهنگی، بناهای مذهبی تاریخی دیگر نظیر آستان حضرت احمد بن موسی معروف به شاهچراغ و سایر بقاع متبرکه، آرامگاههای حافظ و سعدی ستارگان شعر و ادب فارسی و نیز باغهای متعدد و زیبا نظیر باغ ارم، باغ دلگشا و باغ غفیفآباد و برخی دیگر از یادگاریهای ارزشمند از گذشته شهر شیراز هستند که همه ساله مشتاقان بسیاری را از داخل و خارج از کشور به سوی خود جلب میکنند.<sup>21</sup> در سالهای اخیر تأسیس دانشگاههای معتبر، مراکز خدماتی و تولیدی موجب توسعه و گسترش شهر شیراز و جذب جمعیت بسیار از دیگر مناطق شهری و روستایی به سوی آن شده است؛ به گونهای که جمعیت شهر از 170659 تن در 1335 به 1053025 تن در 1375 و طبق برآوردها به 1197848 تن در 1384 رسیده است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>. </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح. '''''فرهنگ جغرافیایی رودهای کشور'''''. ج3، چ1 تهران: سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1383، ص59 و 66.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 224.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. چکنگی، علیرضا. '''''فرهنگنامه تطبیقی نامهای قدیم و جدید مکانهای جغرافیایی ایران و نواحی مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1378، ص 224.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l49">خط ۴۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>21. سازمان پژوهش و برنامهریزی. '''''جغرافیای استان فارس'''''. چ5، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1381، ص 51-64.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>21. سازمان پژوهش و برنامهریزی. '''''جغرافیای استان فارس'''''. چ5، تهران: شرکت چاپ و نشر کتابهای درسی ایران، 1381، ص 51-64.</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-7551:rev-7565:php=table -->
</table>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2&diff=7551&oldid=prevMaedeh در ۹ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۰2025-05-09T17:40:39Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2&diff=7551&oldid=7039">نمایش تغییرات</a>Maedehhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2&diff=7039&oldid=prevSamei در ۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۲۳2025-05-08T00:23:44Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2&diff=7039&oldid=1029">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2&diff=1029&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''شيراز،''' نام مركز استان فارس و نام مركز شهرستاني به همان نام، واقع در جنوب ايران و به فاصلة اندكي از خليج فارس. شهرستان شيراز، از غرب با شهرستان كازرون، از جنوب با شهرستانهاي فيروزآباد، جهرم، از شرق با شهرستانهاي فسا، استهبان و نيريز، از...» ایجاد کرد2024-08-14T19:08:51Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''شيراز،''' نام مركز استان فارس و نام مركز شهرستاني به همان نام، واقع در جنوب ايران و به فاصلة اندكي از خليج فارس. شهرستان شيراز، از غرب با شهرستان كازرون، از جنوب با شهرستانهاي فيروزآباد، جهرم، از شرق با شهرستانهاي فسا، استهبان و نيريز، از...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''شيراز،''' نام مركز استان فارس و نام مركز شهرستاني به همان نام، واقع در جنوب ايران و به فاصلة اندكي از خليج فارس. <br />
<br />
شهرستان شيراز، از غرب با شهرستان كازرون، از جنوب با شهرستانهاي فيروزآباد، جهرم، از شرق با شهرستانهاي فسا، استهبان و نيريز، از شمال با شهرستانهاي ارسنجان، مرودشت، اردكان و نورآباد همسايه است.<sup>1</sup> <br />
<br />
'''شهرستان شيراز،''' برابر آخرين تقسيمات كشوري، داراي 6 بخش، 7 شهر و 22 دهستان است.<sup>2</sup> <br />
<br />
'''شهر شيراز''' با مختصات جغرافيايي ً00 َ32 ْ52 طول شرقي و ً30 َ37 ْ29 عرض شمالي با ميانگين بارندگي سالانه 306 ميليمتر و ارتفاع 1540 متر، با آب و هوايي معتدل و نيمه خشك،<sup>3</sup> در فاصلة 924 كيلومتري تهران واقع است.<sup>4</sup> شهر شيراز از طريق بزرگراه و نيز راههاي آسفالت شدة درجه يك به پايتخت و ديگر شهرهاي بزرگ كشور و نيز به نزديكترين شهر بندري در خليج فارس، يعني بوشهر به طول 304 كم متصل است. با پايان يافتن عمليات احداث راه آهن اصفهان ـ شيراز، مركز استان فارس به شبكة ريلي كشور خواهد پيوست. شيراز داراي فرودگاهي بينالمللي است و به لحاظ ارتباطي يكي از شهرهاي ممتاز در جنوب ايران است. حدوداً در ده كيلومتري جنوب شرقي شهر، درياچة دائمي مهارلو با 125 كم<sup>2</sup> مساحت واقع شده كه يكي از درياچههاي متعدد استان و داراي آبي شور است.<sup>5</sup> عارضههاي طبيعي ديگر كه در نزديكي شيراز قرار دارند، كوههاي «بمو» [1]به ارتفاع 2661 متر، در فاصله 10 كيلومتري شمال شرقي شهر، كوه قرهباغ به ارتفاع 2810 متر، در فاصلة 20 كيلومتري جنوب شهر، كوه قلات[2] به ارتفاع 2995 متر، در فاصلة 29 كيلومتري شمال غربي و كوه دلو[3] به ارتفاع 3106 متر، در فاصلة 30 كيلومتري جنوب غربي مركز شهرستان شيراز هستند و اين شهر محاط در اين ارتفاعات است.<sup>6</sup> همچنين دو رودخانة پل فسا (بابا حاجي) كه از كوه قرهباغ سرچشمه ميگيرد، از جنوب شرق شيراز به سوي درياچة مهارلو روان است و رودخانة ديگر نهر اعظم (خشك رود)، است كه از كوه قلات سرچشمه گرفته و پس از عبور از شهر شيراز به سوي درياچة مهارلو منتهي ميشود.<sup>7</sup> در منابع باستاني از شيراز با نامهاي «''شي را ايززي ايش''» (درالواح عيلامي مكشوفه در تخت جمشيد)، شيرزيايز، شيرساز، شهر فارس و نيز با لقب خطةطيبه، دارالعلم، دارالفضل و قبة الاسلام ياد شده است.<sup>8</sup> دربارة تاريخ مدنيت و بنيانگذاري شهر شيراز در منابع مختلف روايتهاي گوناگوني نقل شده، كه همه حكايت از كهن بنيادي شهر شيراز دارد كه تأسيس توسط طهمورث دومين پادشاه پيشدادي و روايتهايي از اين دست كه به پيش از اسلام مربوط ميشود. از اين جمله است.<sup>9</sup> به هر حال تصرف شيراز در اواخر خلافت خليفة دوم و به دست ابوموسي اشعري و عثمان بن ابيالعاص انجام گرفت.<sup>10</sup> شيراز آنگونه كه مؤلف ''حدودالعالم'' ميگويد، پس از اسلام به شكوفايي بيشتري ميرسد، هر چند هنوز مردمان آن به طور كامل به اسلام نگرويده بودهاند: «شيراز قصبة پارس است، شهري بزرگست و خرم با خواسته، و مردمان بسيار و دارالملك است و اين شهر را بروزگار اسلام كردهاند، و اندر وي يكي قهندزست قديم سخت استوار، آن را قلعة شه موبد خوانند و اندر وي دو آتشكده است كي آنرا بزرگ دارند...».<sup>11</sup> در ''البلدان'' يعقوبي نيز از شيراز به عنوان شهري با شكوه و با عظمت، داراي خانههايي با بوستانهاي بزرگ كه در آنها همه نوع ميوهها و گلها و سبزيها وجود دارند، ياد شده است.<sup>12</sup> حمدالله مستوفي شيراز را شهري اسلامي و قبة الاسلام ميداند كه بناي آن را به «شيراز بن طهورث» نسبت ميدهد كه بعد خراب شده، اما در زمان عضدالدوله ديلمي شهر شيراز «...چنان معمور شد كه در و جاي لشكرش نماند. [لذا] در قِبْلي [= قبلهي] شيراز قصبهاي ساخت و لشگريان را درو نشاند، «فناخسرو گرد» خواندي و عوام سوق الامير خواندندي...»<sup>13</sup> لسترنج، صمصامالدوله پسر عضدالدوله يا سلطانالدوله پسرزاده عضدالدوله را باني باروي شيراز ميداند كه طول آن دوازده هزار ذراع و تعداد دروازههاي آن يازده و يا بيشتر بوده است.<sup>14</sup> وي سپس ميگويد كه ابنبطوطه، همزمان حمدالله مستوفي، از جامع عتيق شيراز و از مزار امامزاده احمد از فرزندان امام موسي كاظم(ع) كه در آنجا مدرسهاي بوده سخن ميراند و نيز از پنج نهري كه در شهر ميگذرد تمجيد ميكند. يكي از آن نهرها، نهر معروف ركناباد است كه در بوستان كنار آن سعدي شيرازي، شاعر ايراني قرن هفتمق آرميده است.<sup>15</sup> بارتولد مينويسد كه شيراز در عصر آلمظفر پايتخت بود و حافظ شيرازي، از شاعران آن دوره بوده است. اين شهر تا زمان حكمراني كريمخانزند كه باري ديگر به پايتختي برگزيده شد، همچنان به عنوان يكي از بزرگترين شهرهاي ايران شناخته ميشد.<sup>16</sup> وي سپس ميافزايد كه شيراز به عنوان پايتخت ايران مورد توجه خاص كريمخان بود و در زمان او بود كه دوباره بارويي ليكن اين مرتبه به دور شهر كشيدند و شهر را با بناها و عمارتهاي مختلف زينت دادند.<sup>17</sup> بارتولد به نقل از كرزن ميگويد كه «تمام ابنية قديم شهر كه تا اندازهاي آباد مانده از كريمخان زند است».<sup>18</sup> به هر حال آنچه كه از منابع تاريخي و آثار برجاي مانده از گذشته بر ميآيد، شيراز، چه قبل از اسلام و چه پس از آن، همواره شهري بزرگ در ايالت فارس، خاستگاه بزرگترين امپراتوري و زادگاه مدنيت در ايران بوده است؛ به قول نويسندة ''عجايب المخلوقات'': «فارس اقليمي است مبارك و فرخنده و عامره، اختيار ملوكان، جاي اكاسره، در آن بلاد بسيار و نعمتها فراخ»<sup>19</sup> بي ترديد شيراز با توجه به موقعيت مناسب جغرافيايي خود، يكي از مراكز تمدني سرزمين فارس بوده است. شهر شيراز در تقسيمات كشوري سدة اخير همواره مركزيت استان فارس را در اختيار داشته<sup>20</sup> و به دليل وجود آثار تاريخي متعدد در داخل و اطراف خود، به عنوان يكي از شهرهاي مهم ايران از نظر جذب مسافر و گردشگر داخلي و خارجي مطرح بوده است. تخت جمشيد، پاسارگاد، نقش رستم و ديگر آثار بر جاي مانده از دورة پيش از اسلام، مجموعه بناهاي مربوط به عصر پايتختي اين شهر به هنگام حكمراني كريمخان همچون ارگ كريمخان، بازار، مسجد، حمام و آب انبار وكيل، باغ نظر يا كلاهفرهنگي، بناهاي مذهبي تاريخي ديگر نظير آستان حضرت احمد بن موسي معروف به شاهچراغ و ساير بقاع متبركه، آرامگاههاي حافظ و سعدي ستارگان شعر و ادب فارسي و نيز باغهاي متعدد و زيبا نظير باغ ارم، باغ دلگشا و باغ غفيفآباد و برخي ديگر از يادگاريهاي ارزشمند از گذشتة شهر شيراز هستند كه همه ساله مشتاقان بسياري را از داخل و خارج از كشور به سوي خود جلب ميكنند.<sup>21</sup> در سالهاي اخير تأسيس دانشگاههاي معتبر، مراكز خدماتي و توليدي موجب توسعه و گسترش شهر شيراز و جذب جمعيت بسيار از ديگر مناطق شهري و روستايي به سوي آن شده است؛ به گونهاي كه جمعيت شهر از 170659 تن در 1335 به 1053025 تن در 1375 و طبق برآوردها به 1197848 تن در 1384 رسيده است.<br />
<br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1. مؤسسة گيتاشناسي. '''''اطلس گيتاشناسي استانهاي كشور'''''. تهران: گيتاشناسي، 1383.<br />
<br />
2. دفتر تقسيمات كشوري'''''. نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري'''''. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1384.<br />
<br />
3. جعفري، عباس. '''''گيتاشناسي ايران'''''. ج 3، ''دايرةالمعارف جغرافيايي ايران''، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 810.<br />
<br />
4. سازمان نقشهبرداري كشور. '''''نقشة راههاي ايران'''''. تهران: سازمان نقشهبرداري كشور (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1384.<br />
<br />
5. سازمان نقشهبرداري كشور. '''''اطلس زمينشناسي (اطلس ملي ايران)'''''. نگارش دوم، چ1، تهران: سازمان نقشهبرداري كشور (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص12.<br />
<br />
6. سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح. '''''فرهنگ جغرافيايي كوههاي كشور'''''. ج3، چ2، تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح، 1385، ص268، 370، 372، 378.<br />
<br />
7. سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح. '''''فرهنگ جغرافيايي رودهاي كشور'''''. ج3، چ1 تهران: سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح، 1383، ص59 و 66.<br />
<br />
8. چكنگي، عليرضا. '''''فرهنگنامة تطبيقي نامهاي قديم و جديد مكانهاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور'''''. چ 1، مشهد: بنياد پژوهشهاي اسلامي، 1378، ص 224.<br />
<br />
9. طاهري، عبدالمحمد. '''''فارسنامة دوم، شناختي تاريخي، فرهنگي و اقتصادي'''''. به كوشش ابوطالب فنايي، چ1، شيراز: اميدواران، 1381، ص 375-377.<br />
<br />
10. ابنبلخي، '''''فارسنامه'''''. به كوشش لسترنج و نيكلسون، كمبريج: 1921م، ص 132.<br />
<br />
11. '''''حدودالعالم من المشرق الي المغرب'''''. به كوشش منوچهر ستوده. تهران: طهوري، 1362، ص 130 و 131.<br />
<br />
12. يعقوبي، ابن واضح. (احمد بن ابييعقوب). '''''البلدان'''''. بيروت: دار احياء التراث العربي، 1408ق / 1988م، ص 117.<br />
<br />
13. مستوفي، حمدالله. '''''نزهةالقلوب'''''. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 114.<br />
<br />
14. لسترنج، گاي. '''''جغرافياي تاريخي سرزمينهاي خلافت شرقي'''''. ترجمة محمود عرفان. چ 6، تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1383، ص 269.<br />
<br />
Lestrange, G. '''''The Lands of the Eastern Caliphate'''''. Cambridge: University Press, 1905, P. 250.<br />
<br />
15. همان. ص270.<br />
<br />
16. بارتولد، و. '''''تذكره جغرافيايي تاريخي ايران'''''. ترجمة حمزه سردادور، چ3، تهران: توس، 1372، ص 176 و 177.<br />
<br />
17. همان. ص177.<br />
<br />
18. همانجا.<br />
<br />
19. طوسي، محمد بن محمود. '''''عجايب المخلوقات و غرايب الموجودات'''''. چ2، تهران: شركت انتشارات علمي و فرهنگي، 1382، ص254.<br />
<br />
20. دفتر تقسيمات كشوري'''''. نگاهي به سير تقسيمات كشوري در ايران.''''' تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383، (شناس برگ تبليغي (= بروشور)).<br />
<br />
21. سازمان پژوهش و برنامهريزي. '''''جغرافياي استان فارس'''''. چ5، تهران: شركت چاپ و نشر كتابهاي درسي ايران، 1381، ص 51-64.<br />
<br />
<br />
غلامحسین تکمیل همایون<br />
----[1]. BAMŪ <br />
<br />
[2]. QALĀT <br />
<br />
[3]. DALŪ</div>Samei