https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D9%81%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 2026-06-21T12:05:48Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D9%81%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=13008&oldid=prev 2026-02-09T08:02:33Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D9%81%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&amp;diff=13008&amp;oldid=12990">نمایش تغییرات</a>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D9%81%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=12990&oldid=prev 2026-02-08T18:32:03Z

<p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۳۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l28">خط ۲۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%DA%AF%D9%84%DB%8C%D9%85_%D8%A8%D8%A7%D9%81%DB%8C </del>گلیم بافی]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>گلیم بافی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[صنایع فلزکاری دستی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[صنایع فلزکاری دستی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C </del>خاتم کاری]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>خاتم کاری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C </del>منبت کاری]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>منبت کاری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%DB%8C </del>سفالگری]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>سفالگری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D9%81%DB%8C </del>قالی بافی]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>قالی بافی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> </table>

Setayesh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D9%81%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=12549&oldid=prev 2025-12-16T16:24:10Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l24">خط ۲۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== سفالگری ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== سفالگری ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سفالگری یکی از قدیمیترین صنایع دستی بشر است و خاستگاه آن به اعتقاد اکثر محققان و کارشناسان، [[ایران]] بوده و از این کشور به سایر نقاط جهان راه یافته است. به اعتقاد باستان‌شناسان اولین نمونه‌های سفال که متعلق به ۱۰ تا ۱۲ هزار سال پیش است توسط ساکنان کوهستاننای بختیاری ([[زاگرس]]) ساخته شده که در واقع تقلیدی از سبدهایی است که خودشان می‌ساخته‌اند. هنر- صنعت سفالگری در واقع شکل بخشیدن به گل به صورت ظرف یا وسایل مشابه و سپس تزئین و بعد پختن- پایدار ساختن- آن است که برای تزئین آن از روشهای مختلفی از جمله برجسته کاری، کنده‌کاری، باسمه کاری و نیز روش جدید اسگرافیتو<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;</del>Sgraffito<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/ref&gt; </del>استفاده می‌شود. نمونه‌هایی از سفال در نقاط مختلف ایران در تپه‌های سیلک [[کاشان]]، [[شوش]]، لرستان، تپه حصار دامغان و تخت جمشید به دست آمده که همگی نشان از ساخت این ظروف با چرخهای کامل سفالگری و پخت آنها در درجه حرارت مناسب دارند. این هنر نیز مانند دیگر هنرها و صنایع دستی ایران فراز و نشیب زیادی داشته است ولی در دوره‌های پس از ظهور اسلام به دلیل تحریم ظروف فلزی گرانبها از رونق بسیار خوبی برخوردار شد. به طوری که شاهکارهای هنر سفالگری، در دوره بعد از اسلام، بویژه در عهد سلاجقه _که دوران اوج و تکامل این هنر بود - خلق شد. در حال حاضر نیز سفال سازان در نقاط مختلف از جمله [[تهران مصور|تهران]]، [[ری]]، ورامین، [[همدان]]، [[اصفهان]]، [[یزد]]. [[مشهد]]، سراوان و [[قم]] به این هنر - صنعت اشتغال دارند و از ابزارهای نوین از جمله چرخهای مجهز به الکتروموتور و وسایل برقی مخلوط کننده و ورز دهنده گِل و کودهای پیشرفته‌تر استفاده می‌کنند. در تهران بیشتر وسایل تزئینی ساخته می‌شود ولی در شهرهایی نظیر [[همدان]]، میبد و [[یزد]] ظروف سفالی‌و سرامیکی که جنبه مصرفی دارند ساخته می‌شوند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سفالگری یکی از قدیمیترین صنایع دستی بشر است و خاستگاه آن به اعتقاد اکثر محققان و کارشناسان، [[ایران]] بوده و از این کشور به سایر نقاط جهان راه یافته است. به اعتقاد باستان‌شناسان اولین نمونه‌های سفال که متعلق به ۱۰ تا ۱۲ هزار سال پیش است توسط ساکنان کوهستاننای بختیاری ([[زاگرس]]) ساخته شده که در واقع تقلیدی از سبدهایی است که خودشان می‌ساخته‌اند. هنر- صنعت سفالگری در واقع شکل بخشیدن به گل به صورت ظرف یا وسایل مشابه و سپس تزئین و بعد پختن- پایدار ساختن- آن است که برای تزئین آن از روشهای مختلفی از جمله برجسته کاری، کنده‌کاری، باسمه کاری و نیز روش جدید اسگرافیتو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(</ins>Sgraffito<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">) </ins>استفاده می‌شود. نمونه‌هایی از سفال در نقاط مختلف ایران در تپه‌های سیلک [[کاشان]]، [[شوش]]، لرستان، تپه حصار دامغان و تخت جمشید به دست آمده که همگی نشان از ساخت این ظروف با چرخهای کامل سفالگری و پخت آنها در درجه حرارت مناسب دارند. این هنر نیز مانند دیگر هنرها و صنایع دستی ایران فراز و نشیب زیادی داشته است ولی در دوره‌های پس از ظهور اسلام به دلیل تحریم ظروف فلزی گرانبها از رونق بسیار خوبی برخوردار شد. به طوری که شاهکارهای هنر سفالگری، در دوره بعد از اسلام، بویژه در عهد سلاجقه _که دوران اوج و تکامل این هنر بود - خلق شد. در حال حاضر نیز سفال سازان در نقاط مختلف از جمله [[تهران مصور|تهران]]، [[ری]]، ورامین، [[همدان]]، [[اصفهان]]، [[یزد]]. [[مشهد]]، سراوان و [[قم]] به این هنر - صنعت اشتغال دارند و از ابزارهای نوین از جمله چرخهای مجهز به الکتروموتور و وسایل برقی مخلوط کننده و ورز دهنده گِل و کودهای پیشرفته‌تر استفاده می‌کنند. در تهران بیشتر وسایل تزئینی ساخته می‌شود ولی در شهرهایی نظیر [[همدان]]، میبد و [[یزد]] ظروف سفالی‌و سرامیکی که جنبه مصرفی دارند ساخته می‌شوند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l34">خط ۳۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [https://iranology-e.ir/%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%DB%8C سفالگری]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [https://iranology-e.ir/%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%DB%8C سفالگری]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [https://iranology-e.ir/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D9%81%DB%8C قالی بافی]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [https://iranology-e.ir/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D9%81%DB%8C قالی بافی]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> </table>

Setayesh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D9%81%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11558&oldid=prev 2025-11-13T06:04:22Z

<p><span class="autocomment">سفالگری</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l25">خط ۲۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== سفالگری ===</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>=== سفالگری ===</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سفالگری یکی از قدیمیترین صنایع دستی بشر است و خاستگاه آن به اعتقاد اکثر محققان و کارشناسان، [[ایران]] بوده و از این کشور به سایر نقاط جهان راه یافته است. به اعتقاد باستان‌شناسان اولین نمونه‌های سفال که متعلق به ۱۰ تا ۱۲ هزار سال پیش است توسط ساکنان کوهستاننای بختیاری ([[زاگرس]]) ساخته شده که در واقع تقلیدی از سبدهایی است که خودشان می‌ساخته‌اند. هنر- صنعت سفالگری در واقع شکل بخشیدن به گل به صورت ظرف یا وسایل مشابه و سپس تزئین و بعد پختن- پایدار ساختن- آن است که برای تزئین آن از روشهای مختلفی از جمله برجسته کاری، کنده‌کاری، باسمه کاری و نیز روش جدید اسگرافیتو&lt;ref&gt;Sgraffito&lt;/ref&gt; استفاده می‌شود. نمونه‌هایی از سفال در نقاط مختلف ایران در تپه‌های سیلک [[کاشان]]، [[شوش]]، لرستان، تپه حصار دامغان و تخت جمشید به دست آمده که همگی نشان از ساخت این ظروف با چرخهای کامل سفالگری و پخت آنها در درجه حرارت مناسب دارند. این هنر نیز مانند دیگر هنرها و صنایع دستی ایران فراز و نشیب زیادی داشته است ولی در دوره‌های پس از ظهور اسلام به دلیل تحریم ظروف فلزی گرانبها از رونق بسیار خوبی برخوردار شد. به طوری که شاهکارهای هنر سفالگری، در دوره بعد از اسلام، بویژه در عهد سلاجقه _که دوران اوج و تکامل این هنر بود - خلق شد. در حال حاضر نیز سفال سازان در نقاط مختلف از جمله [[تهران مصور|تهران]]، [[ری]]، ورامین، [[همدان]]، [[اصفهان]]، [[یزد]]. [[مشهد]]، سراوان و [[قم]] به این هنر - صنعت اشتغال دارند و از ابزارهای نوین از جمله چرخهای مجهز به الکتروموتور و وسایل برقی مخلوط کننده و ورز دهنده گِل و کودهای پیشرفته‌تر استفاده می‌کنند. در تهران بیشتر وسایل تزئینی ساخته می‌شود ولی در شهرهایی نظیر [[همدان]]، میبد و [[یزد]] ظروف سفالی‌و سرامیکی که جنبه مصرفی دارند ساخته می‌شوند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سفالگری یکی از قدیمیترین صنایع دستی بشر است و خاستگاه آن به اعتقاد اکثر محققان و کارشناسان، [[ایران]] بوده و از این کشور به سایر نقاط جهان راه یافته است. به اعتقاد باستان‌شناسان اولین نمونه‌های سفال که متعلق به ۱۰ تا ۱۲ هزار سال پیش است توسط ساکنان کوهستاننای بختیاری ([[زاگرس]]) ساخته شده که در واقع تقلیدی از سبدهایی است که خودشان می‌ساخته‌اند. هنر- صنعت سفالگری در واقع شکل بخشیدن به گل به صورت ظرف یا وسایل مشابه و سپس تزئین و بعد پختن- پایدار ساختن- آن است که برای تزئین آن از روشهای مختلفی از جمله برجسته کاری، کنده‌کاری، باسمه کاری و نیز روش جدید اسگرافیتو&lt;ref&gt;Sgraffito&lt;/ref&gt; استفاده می‌شود. نمونه‌هایی از سفال در نقاط مختلف ایران در تپه‌های سیلک [[کاشان]]، [[شوش]]، لرستان، تپه حصار دامغان و تخت جمشید به دست آمده که همگی نشان از ساخت این ظروف با چرخهای کامل سفالگری و پخت آنها در درجه حرارت مناسب دارند. این هنر نیز مانند دیگر هنرها و صنایع دستی ایران فراز و نشیب زیادی داشته است ولی در دوره‌های پس از ظهور اسلام به دلیل تحریم ظروف فلزی گرانبها از رونق بسیار خوبی برخوردار شد. به طوری که شاهکارهای هنر سفالگری، در دوره بعد از اسلام، بویژه در عهد سلاجقه _که دوران اوج و تکامل این هنر بود - خلق شد. در حال حاضر نیز سفال سازان در نقاط مختلف از جمله [[تهران مصور|تهران]]، [[ری]]، ورامین، [[همدان]]، [[اصفهان]]، [[یزد]]. [[مشهد]]، سراوان و [[قم]] به این هنر - صنعت اشتغال دارند و از ابزارهای نوین از جمله چرخهای مجهز به الکتروموتور و وسایل برقی مخلوط کننده و ورز دهنده گِل و کودهای پیشرفته‌تر استفاده می‌کنند. در تهران بیشتر وسایل تزئینی ساخته می‌شود ولی در شهرهایی نظیر [[همدان]]، میبد و [[یزد]] ظروف سفالی‌و سرامیکی که جنبه مصرفی دارند ساخته می‌شوند.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%DA%AF%D9%84%DB%8C%D9%85_%D8%A8%D8%A7%D9%81%DB%8C گلیم بافی]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[صنایع فلزکاری دستی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C خاتم کاری]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D9%85%D9%86%D8%A8%D8%AA_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C منبت کاری]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%DA%AF%D8%B1%DB%8C سفالگری]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D8%A8%D8%A7%D9%81%DB%8C قالی بافی]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مریدی، سیاوش (1380). کتاب ایران: اقتصاد. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی، هنری و انتشاراتی بین المللی الهدی].</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://ensani.ir/fa/article/author/29650 سیاوش مریدی]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:هنر]]</ins></div></td></tr> </table>

Setayesh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D9%81%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=11557&oldid=prev 2025-11-13T05:55:55Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D9%81%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&amp;diff=11557&amp;oldid=10803">نمایش تغییرات</a>

Setayesh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D9%81%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=10803&oldid=prev 2025-08-23T18:13:57Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۳ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۱۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در میان هنرها و صنایع دستی ایران، دست سازهایی وجود دارند که در آنها ظرافت و دقت بیشتری نسبت به سایر صنایع به کار می‌رود. از آن میان می‌توان از خاتم‌کاری، منبت‌کاری (کنده‌کاری روی چوب)، معرق‌سازی و ظریف‌کاری روی چوب، میناکاری و سفالگری (فخاری) نام برد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در میان هنرها و صنایع دستی ایران، دست سازهایی وجود دارند که در آنها ظرافت و دقت بیشتری نسبت به سایر صنایع به کار می‌رود. از آن میان می‌توان از خاتم‌کاری، منبت‌کاری (کنده‌کاری روی چوب)، معرق‌سازی و ظریف‌کاری روی چوب، میناکاری و سفالگری (فخاری) نام برد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خاتم‌کاری</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== </ins>خاتم‌کاری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">===</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاتم‌کاری </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خاتم‌کاری ارزشمندترینِ صنعت ظریفه دستی ایران به شمار می‌رود.گرچه پیشینه این صنعت به درستی روشن نیست ولی بازمانده‌های این هنر ظریف و زیبا حاکی از رواج و رونق کامل آن در عهد صفویه است. غربیها ایران را سرزمین «قالی و خاتم» می‌شناسند. در مورد تاریخچه پیدایش این صنعت زیبا و شگفت انگیز روایتهای مختلفی وجود دارد. از جمله مرحوم استاد محمد گلریز خاتم‌که از برجستگان هنر خاتم‌کاری در قرن اخیر به شمار می‌رود به نقل از پدر چنین‌گفته است: «صنعت خاتم‌کاری به شکل‌کنونی، قبل از صفویه و در عهد ایلخانان مغول و به دنبال پیدایش رابطه مستقیم بین ایران و چین، از این کشور به ایران راه یافته است. شیوه  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خاتم‌کاری ارزشمندترینِ صنعت ظریفه دستی ایران به شمار می‌رود.گرچه پیشینه این صنعت به درستی روشن نیست ولی بازمانده‌های این هنر ظریف و زیبا حاکی از رواج و رونق کامل آن در عهد صفویه است. غربیها ایران را سرزمین «قالی و خاتم» می‌شناسند. در مورد تاریخچه پیدایش این صنعت زیبا و شگفت انگیز روایتهای مختلفی وجود دارد. از جمله مرحوم استاد محمد گلریز خاتم‌که از برجستگان هنر خاتم‌کاری در قرن اخیر به شمار می‌رود به نقل از پدر چنین‌گفته است: «صنعت خاتم‌کاری به شکل‌کنونی، قبل از صفویه و در عهد ایلخانان مغول و به دنبال پیدایش رابطه مستقیم بین ایران و چین، از این کشور به ایران راه یافته است. شیوه  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l29">خط ۲۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هندسی و اجزای نقره‌ای تزئین شده و احتمالاً متعلق به اوایل سده ۱۸ میلادی است. همچنین درهای چوب گردو که با استخوان و چوبهای مختلف روکش شده؛ توسط هنرمندی به نام حبیب‌الله در سال ۱۵۹۱ میلادی (۹۹۱ه. ق) ساخته شده است که اکنون در موزه دولتی برلین است. در ساخت خاتم از چوبهای آبنوس، شمشاد و نیز استخوان، عاج و فلزاتی از جمله برنج، طلا، مس و نقره استفاده می‌شود که آنها را به صورت قطعات کوچک و منظمی بریده و روی سطحی که قبلاً ساخته‌اند، می‌چسبانند. معمولاً روی رحل قرآن، صندوقچه‌های کوچک، جعبه‌های آرایش و گاهی هم بر حسب سفارش روی اشیاء بزرگتری مثل میز و صندلی خاتم‌سازی می‌شود همچون میز خاتم‌کاری نفیسی که با سبک و نقش جدیدی ساخته شده و در نمایشگاه بروکسل با ارزش‌ترین جایزه هنری را کسب نمود.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هندسی و اجزای نقره‌ای تزئین شده و احتمالاً متعلق به اوایل سده ۱۸ میلادی است. همچنین درهای چوب گردو که با استخوان و چوبهای مختلف روکش شده؛ توسط هنرمندی به نام حبیب‌الله در سال ۱۵۹۱ میلادی (۹۹۱ه. ق) ساخته شده است که اکنون در موزه دولتی برلین است. در ساخت خاتم از چوبهای آبنوس، شمشاد و نیز استخوان، عاج و فلزاتی از جمله برنج، طلا، مس و نقره استفاده می‌شود که آنها را به صورت قطعات کوچک و منظمی بریده و روی سطحی که قبلاً ساخته‌اند، می‌چسبانند. معمولاً روی رحل قرآن، صندوقچه‌های کوچک، جعبه‌های آرایش و گاهی هم بر حسب سفارش روی اشیاء بزرگتری مثل میز و صندلی خاتم‌سازی می‌شود همچون میز خاتم‌کاری نفیسی که با سبک و نقش جدیدی ساخته شده و در نمایشگاه بروکسل با ارزش‌ترین جایزه هنری را کسب نمود.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در حال حاضر، خاتم‌کاری در شهرهای شیراز، اصفهان، تهران و چند شهر دیگر انجام می‌شود که شیراز و اصفهان از مراکز اصلی این هنر - صنعت به شمار می‌روند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبت کاری </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در حال حاضر، خاتم‌کاری در شهرهای شیراز، اصفهان، تهران و چند شهر دیگر انجام می‌شود که شیراز و اصفهان از مراکز اصلی این هنر - صنعت به شمار می‌روند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== منبت کاری ===</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منبت‌کاری، هنرکنده‌کاری و برجسته کاری روی چوب بر اساس نقشه‌ای دقیق است. پیشینه تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی آنچه آشکار است اینکه تاریخ این هنر از تاریخ مصرف چوب در ایران جدا نیست. ما در این رشته هنرمندان و صاحب نامان بسیاری داشته و داریم. نقرشی که روی چوب حک می‌شود بیانگر آداب و رسوم، روحیات، خلقیات و حتی گرایشهای اعتقادی و فلسفی حکاکان آن است. بنابر نظر مورخان و باستان‌شناسان معروف و بر اساس اسناد تاریخی معتبر پیداست که مصرف چوب در ایران در عصر حجر نیز مرسوم بوده و به مرور این کاربرد توسعه پیداکرده و در زمینه‌های مختلفی از جمله ساخت خانه‌های مسکونی، سلاح، وسایل کشاورزی و... مورد استفاده قرار می‌گرفته است. از جمله این کشفیات لوحه‌ای است متعلق به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد در «شوش» و نیز قطعه چوبی در یکی از مقبره‌های متعلق به ۵۰۰۰ سال پیش در اطراف شهرستان فسا (در استان فارس). براساس این کشفیات، استفاده از چوب برای ساخت ابزار مختلف از دیر باز در ایران رواج داشته و در ادوار مختلف تاریخی نیز کاربردهای خاصی پیدا کرده است. مثلاً روشها و شیوه‌های صنعت چوب عهد ساسانیان، پس از ورود اسلام به ایران برای ساختن در و پنجره اماکن مذهبی و مساجد مسلمانان استفاده می‌شد و هنرمندان ایرانی در این زمینه نیز شاهکارهایی بی بدیل خلق کردند. از آن  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منبت‌کاری، هنرکنده‌کاری و برجسته کاری روی چوب بر اساس نقشه‌ای دقیق است. پیشینه تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی آنچه آشکار است اینکه تاریخ این هنر از تاریخ مصرف چوب در ایران جدا نیست. ما در این رشته هنرمندان و صاحب نامان بسیاری داشته و داریم. نقرشی که روی چوب حک می‌شود بیانگر آداب و رسوم، روحیات، خلقیات و حتی گرایشهای اعتقادی و فلسفی حکاکان آن است. بنابر نظر مورخان و باستان‌شناسان معروف و بر اساس اسناد تاریخی معتبر پیداست که مصرف چوب در ایران در عصر حجر نیز مرسوم بوده و به مرور این کاربرد توسعه پیداکرده و در زمینه‌های مختلفی از جمله ساخت خانه‌های مسکونی، سلاح، وسایل کشاورزی و... مورد استفاده قرار می‌گرفته است. از جمله این کشفیات لوحه‌ای است متعلق به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد در «شوش» و نیز قطعه چوبی در یکی از مقبره‌های متعلق به ۵۰۰۰ سال پیش در اطراف شهرستان فسا (در استان فارس). براساس این کشفیات، استفاده از چوب برای ساخت ابزار مختلف از دیر باز در ایران رواج داشته و در ادوار مختلف تاریخی نیز کاربردهای خاصی پیدا کرده است. مثلاً روشها و شیوه‌های صنعت چوب عهد ساسانیان، پس از ورود اسلام به ایران برای ساختن در و پنجره اماکن مذهبی و مساجد مسلمانان استفاده می‌شد و هنرمندان ایرانی در این زمینه نیز شاهکارهایی بی بدیل خلق کردند. از آن  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l47">خط ۴۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱. یک لنگه در چوبی متعلق به مسجد جامع عتیق شیراز مربوط به دوره «عمروبن لیث صفاری».  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۱. یک لنگه در چوبی متعلق به مسجد جامع عتیق شیراز مربوط به دوره «عمروبن لیث صفاری».  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲. یک سردر از چوب کاج ساخت قرن چهارم هجری که با خط کوفی کنده‌کاری شده است. ۳. دو لنگه در از چوب چنار به ابعاد ۱۳۰ * ۲۵۰ سانتیمتر دارای کتیبه‌های ظریف منبت متعلق به قرن ۴ هجری قمری.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۲. یک سردر از چوب کاج ساخت قرن چهارم هجری که با خط کوفی کنده‌کاری شده است.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۳. دو لنگه در از چوب چنار به ابعاد ۱۳۰ * ۲۵۰ سانتیمتر دارای کتیبه‌های ظریف منبت متعلق به قرن ۴ هجری قمری.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۴. درِ مقبره امامزاده سید سلطان نائین از چوب‌گردو.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۴. درِ مقبره امامزاده سید سلطان نائین از چوب‌گردو.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۵. منبر چوبی مسجد سوریان لوانات (در شهرستان آباده) ساخته شده به سال ۷۷۱ ه. ق ده پله با چوب گردو به ابعاد تقریبی ۶*۶ سانتیمتر که در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود. ۶. نخل سوگواری، ساخته شده در دوره صفویه به طول هشت متر با پایه‌هایی از چوب صنوبرکه در یزد نگهداری می‌شود. از جمله دیگر هنرهای ظریف در صنعت چوب معرق سازی، نازک کاری روی چوب و سبد و حصیر بافی هستند که در مناطق مختلف ایران رواج دارند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سفالگری </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۵. منبر چوبی مسجد سوریان لوانات (در شهرستان آباده) ساخته شده به سال ۷۷۱ ه. ق ده پله با چوب گردو به ابعاد تقریبی ۶*۶ سانتیمتر که در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>۶. نخل سوگواری، ساخته شده در دوره صفویه به طول هشت متر با پایه‌هایی از چوب صنوبرکه در یزد نگهداری می‌شود. از جمله دیگر هنرهای ظریف در صنعت چوب معرق سازی، نازک کاری روی چوب و سبد و حصیر بافی هستند که در مناطق مختلف ایران رواج دارند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== سفالگری ===</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سفالگری یکی از قدیمیترین صنایع دستی بشر است و خاستگاه آن به اعتقاد اکثر محققان و  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سفالگری یکی از قدیمیترین صنایع دستی بشر است و خاستگاه آن به اعتقاد اکثر محققان و  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B5%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%B9_%D9%85%D8%B3%D8%AA%D8%B8%D8%B1%D9%81%D9%87_%D8%AF%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86&diff=10798&oldid=prev 2025-08-23T17:58:45Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی « ==== صنایع مستظرفه دستی ایران ==== در میان هنرها و صنایع دستی ایران، دست سازهایی وجود دارند که در آنها ظرافت و دقت بیشتری نسبت به سایر صنایع به کار می‌رود. از آن میان می‌توان از خاتم‌کاری، منبت‌کاری (کنده‌کاری روی چوب)، معرق‌سازی و ظریف‌کاری ر...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br /> ==== صنایع مستظرفه دستی ایران ====<br /> در میان هنرها و صنایع دستی ایران، دست سازهایی وجود دارند که در آنها ظرافت و دقت بیشتری نسبت به سایر صنایع به کار می‌رود. از آن میان می‌توان از خاتم‌کاری، منبت‌کاری (کنده‌کاری روی چوب)، معرق‌سازی و ظریف‌کاری روی چوب، میناکاری و سفالگری (فخاری) نام برد.<br /> <br /> خاتم‌کاری<br /> <br /> خاتم‌کاری <br /> <br /> خاتم‌کاری ارزشمندترینِ صنعت ظریفه دستی ایران به شمار می‌رود.گرچه پیشینه این صنعت به درستی روشن نیست ولی بازمانده‌های این هنر ظریف و زیبا حاکی از رواج و رونق کامل آن در عهد صفویه است. غربیها ایران را سرزمین «قالی و خاتم» می‌شناسند. در مورد تاریخچه پیدایش این صنعت زیبا و شگفت انگیز روایتهای مختلفی وجود دارد. از جمله مرحوم استاد محمد گلریز خاتم‌که از برجستگان هنر خاتم‌کاری در قرن اخیر به شمار می‌رود به نقل از پدر چنین‌گفته است: «صنعت خاتم‌کاری به شکل‌کنونی، قبل از صفویه و در عهد ایلخانان مغول و به دنبال پیدایش رابطه مستقیم بین ایران و چین، از این کشور به ایران راه یافته است. شیوه <br /> <br /> <br /> <br /> صنعت <br /> <br /> ۷۳ <br /> <br /> خاتم‌کاری چینی عبارت بوده ازکنار هم قرار دادن مثلث‌های بزرگ چوبی به رنگ سیاه و سفید و ایجاد طرحهای مختلف که عمدتاً مربع شکل یا حداکثر شش ضلعی بوده‌اند. اما هنرمندان با ذوق ایران این هنر را ارتقاء بخشیده و طرحهای متنوع سه ضلعی، پنج ضلعی، هشت، ده و حتی دوازده ضلعی را نیز به کارگرفتند. علاوه بر رنگهای سفید و سیاه، رنگهای قرمز، سبز، آبی و زرد را نیز به کار بردند و به این هنر بیش از پیش ظرافت بخشیدند. در واقع این هنر- صنعت زیبا از انتظام اندیشه‌های هنرمندانه و لطیف سازندگان بی‌نام و نشانی است که در طول تاریخ به آن رونق و کمال بخشیده‌اند. <br /> <br /> ظاهراً نوعی خاتم‌کاری قبل از ظهور اسلام در ایران رواج داشته که در آن از چوبهای یک رنگ استفاده می‌کردند، آنها را به صورت مکعب‌هایی به اضلاع چهار میلیمتر می‌بریدند و با طرحهای، گوناگون کنار هم میخکوب می‌کرده‌اند. از نمونه‌های تاریخی این هنر می‌توان از درها و صندوق‌های خاتم موجود در مقابر و اماکن متبرکه از آن جمله مقبره شیخ صفی الدین اردبیلی- از مشاهیر صفویه ایران - نام برد. و نیز از منبر چوبی مسجدی در اصفهان یاد کرد که با اشکال <br /> <br /> خاتم‌کاری شیراز <br /> <br /> <br /> <br /> ۷۴ <br /> <br /> اقتصاد <br /> <br /> هندسی و اجزای نقره‌ای تزئین شده و احتمالاً متعلق به اوایل سده ۱۸ میلادی است. همچنین درهای چوب گردو که با استخوان و چوبهای مختلف روکش شده؛ توسط هنرمندی به نام حبیب‌الله در سال ۱۵۹۱ میلادی (۹۹۱ه. ق) ساخته شده است که اکنون در موزه دولتی برلین است. در ساخت خاتم از چوبهای آبنوس، شمشاد و نیز استخوان، عاج و فلزاتی از جمله برنج، طلا، مس و نقره استفاده می‌شود که آنها را به صورت قطعات کوچک و منظمی بریده و روی سطحی که قبلاً ساخته‌اند، می‌چسبانند. معمولاً روی رحل قرآن، صندوقچه‌های کوچک، جعبه‌های آرایش و گاهی هم بر حسب سفارش روی اشیاء بزرگتری مثل میز و صندلی خاتم‌سازی می‌شود همچون میز خاتم‌کاری نفیسی که با سبک و نقش جدیدی ساخته شده و در نمایشگاه بروکسل با ارزش‌ترین جایزه هنری را کسب نمود. <br /> <br /> در حال حاضر، خاتم‌کاری در شهرهای شیراز، اصفهان، تهران و چند شهر دیگر انجام می‌شود که شیراز و اصفهان از مراکز اصلی این هنر - صنعت به شمار می‌روند. منبت کاری <br /> <br /> منبت‌کاری، هنرکنده‌کاری و برجسته کاری روی چوب بر اساس نقشه‌ای دقیق است. پیشینه تاریخی این هنر به درستی مشخص نیست ولی آنچه آشکار است اینکه تاریخ این هنر از تاریخ مصرف چوب در ایران جدا نیست. ما در این رشته هنرمندان و صاحب نامان بسیاری داشته و داریم. نقرشی که روی چوب حک می‌شود بیانگر آداب و رسوم، روحیات، خلقیات و حتی گرایشهای اعتقادی و فلسفی حکاکان آن است. بنابر نظر مورخان و باستان‌شناسان معروف و بر اساس اسناد تاریخی معتبر پیداست که مصرف چوب در ایران در عصر حجر نیز مرسوم بوده و به مرور این کاربرد توسعه پیداکرده و در زمینه‌های مختلفی از جمله ساخت خانه‌های مسکونی، سلاح، وسایل کشاورزی و... مورد استفاده قرار می‌گرفته است. از جمله این کشفیات لوحه‌ای است متعلق به ۳۰۰۰ سال قبل از میلاد در «شوش» و نیز قطعه چوبی در یکی از مقبره‌های متعلق به ۵۰۰۰ سال پیش در اطراف شهرستان فسا (در استان فارس). براساس این کشفیات، استفاده از چوب برای ساخت ابزار مختلف از دیر باز در ایران رواج داشته و در ادوار مختلف تاریخی نیز کاربردهای خاصی پیدا کرده است. مثلاً روشها و شیوه‌های صنعت چوب عهد ساسانیان، پس از ورود اسلام به ایران برای ساختن در و پنجره اماکن مذهبی و مساجد مسلمانان استفاده می‌شد و هنرمندان ایرانی در این زمینه نیز شاهکارهایی بی بدیل خلق کردند. از آن <br /> <br /> <br /> <br /> صنعت <br /> <br /> ۷۵ <br /> <br /> جمله، درها و منبر مسجدی که ابومسلم خراسانی در نیشابور ساخت و عمروبن لیث صفاری آن را تکمیل کرد. <br /> <br /> منبت کاری در دوره سلجوقیان و سپس چنگیز و تیموریان ادامه یافت و از این دوران آثار برجسته‌ای در دست است. از جمله می‌توان به منبر مسجد نائین (سال ۷۱۱ه. ق) که با اشکال هندسی و برگهای مدور تزئین شده، صندوق مرقد حضرت عبدالعظیم در شهر ری و یک جفت در متعلق به نیمه دوم قرن ۱۵ میلادی (۹ هق) که در موزه متروپولیتن نگهداری می‌شود اشاره کرد. در دوره صفویه نیز در این صنعت نمونه‌های بسیار خوبی ساخته شد که هم اینک تعدادی از آنها در موزه‌های مختلف ایران و خارج موجود است. در دوران افشاریه، زندیه و قاجاریه این صنعت رو به افول نهاد. در حال حاضر این هنر - صنعت در جایهای مختلف ایران از جمله مناطقی که به چوب دسترسی بیشتری دارند، مانند استانهای مازندران و گیلان رواج دارد و علاوه بر منبت کاری، ظریف کاری روی چوب و ساخت انواع و اقسام وسایل مصرفی و تزئینی چوبی رایج است. <br /> <br /> مهمترین آثار باقی‌مانده از روزگار گذشته عبارتند از: <br /> <br /> ۱. یک لنگه در چوبی متعلق به مسجد جامع عتیق شیراز مربوط به دوره «عمروبن لیث صفاری». <br /> <br /> ۲. یک سردر از چوب کاج ساخت قرن چهارم هجری که با خط کوفی کنده‌کاری شده است. ۳. دو لنگه در از چوب چنار به ابعاد ۱۳۰ * ۲۵۰ سانتیمتر دارای کتیبه‌های ظریف منبت متعلق به قرن ۴ هجری قمری. <br /> <br /> ۴. درِ مقبره امامزاده سید سلطان نائین از چوب‌گردو. <br /> <br /> ۵. منبر چوبی مسجد سوریان لوانات (در شهرستان آباده) ساخته شده به سال ۷۷۱ ه. ق ده پله با چوب گردو به ابعاد تقریبی ۶*۶ سانتیمتر که در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود. ۶. نخل سوگواری، ساخته شده در دوره صفویه به طول هشت متر با پایه‌هایی از چوب صنوبرکه در یزد نگهداری می‌شود. از جمله دیگر هنرهای ظریف در صنعت چوب معرق سازی، نازک کاری روی چوب و سبد و حصیر بافی هستند که در مناطق مختلف ایران رواج دارند. سفالگری <br /> <br /> سفالگری یکی از قدیمیترین صنایع دستی بشر است و خاستگاه آن به اعتقاد اکثر محققان و <br /> <br /> <br /> <br /> ۷۶ <br /> <br /> اقتصاد <br /> <br /> کارشناسان، ایران بوده و از این کشور به سایر نقاط جهان راه یافته است. به اعتقاد باستان‌شناسان اولین نمونه‌های سفال که متعلق به ۱۰ تا ۱۲ هزار سال پیش است توسط ساکنان کوهستاننای بختیاری (زاگرس) ساخته شده که در واقع تقلیدی از سبدهایی است که خودشان می‌ساخته‌اند. هنر- صنعت سفالگری در واقع شکل بخشیدن به گل به صورت ظرف یا وسایل مشابه و سپس تزئین و بعد پختن- پایدار ساختن- آن است که برای تزئین آن از روشهای مختلفی از جمله برجسته کاری، کنده‌کاری، باسمه کاری و نیز روش جدید اسگرافیتو^{۱} استفاده می‌شود. نمونه‌هایی از سفال در نقاط مختلف ایران در تپه‌های سیلک کاشان، شوش، لرستان، تپه حصار دامغان و تخت جمشید به دست آمده که همگی نشان از ساخت این ظروف با چرخهای کامل سفالگری و پخت آنها در درجه حرارت مناسب دارند. این هنر نیز مانند دیگر هنرها و صنایع دستی ایران فراز و نشیب زیادی داشته است ولی در دوره‌های پس از ظهور اسلام به دلیل تحریم ظروف فلزی گرانبها از رونق بسیار خوبی برخوردار شد. به طوری که شاهکارهای هنر سفالگری، در دوره بعد از اسلام، بویژه در عهد سلاجقه _که دوران اوج و تکامل این هنر بود - خلق شد. در حال حاضر نیز سفال سازان در نقاط مختلف از جمله تهران، ری، ورامین، همدان، اصفهان، یزد. مشهد، سراوان و قم به این هنر - صنعت اشتغال دارند و از ابزارهای نوین از جمله چرخهای مجهز به الکتروموتور و وسایل برقی مخلوط کننده و ورز دهنده گِل و کودهای پیشرفته‌تر استفاده می‌کنند. در تهران بیشتر وسایل تزئینی ساخته می‌شود ولی در شهرهایی نظیر همدان، میبد و یزد ظروف سفالی‌و سرامیکی که جنبه مصرفی دارند ساخته می‌شوند.</div>

Samei