طاق بستان - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۵

2025-05-12T20:15:23Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۱۵
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[طاق بستان]]'''، نام محلی باستانی در کنار جاده بغداد به همدان واقع در [[کرمانشاه]]. در کوهی بی‌دامنه که مشرف بر استخری است که از شکاف آن آب می‌‌جوشد آثاری از دوره ساسانیان برجای مانده که عبارتنداز: نقش تاجگذاری اردشیردوم (383- 379م) که در سنگ کنده شده به نحوی که او حلقه سلطنتی نواردار را از اهورامزدا در حالی دریافت می‌کند که در پشت سر او خدای «مهر» بَرسَم به دست دیده می‌شود. در سمت چپ این نقش دوغار هست، غار اول کوچکتر و دربردارنده نقش برجسته شاپور دوم (379- 309م) و پسرش شاپور سوم (388- 383م) همراه با کتیبه‌هایی به زبان پهلوی که معرف آنها می‌باشد، پیکر دو پادشاه از روبرو اما چهره آنها بصورت نیمرخ به تصویر درآمده که شاپور دوم در سمت راست و شاپور سوم در سمت چپ قرار دارند<ref>گیرشمن، رومان، '''''هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی'''''، ترجمه بهرام فره‌وشی، تهران: علمی و فرهنگی چاپ دوم 1370، صص 191- 190.</ref>. غار دوم و بزرگتر که به فرمان خسرو پرویز کنده شده <ref>البته اردمان ادعا می‌کند که ثابت کرده نقش برجسته طاق بستان برخلاف نظر رایج مربوط به پیروز (484- 459م) است نه خسرو پرویز (یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان)'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3 (قسمت دوم) ص 321.</ref> دارای طاقی نیم‌دایره‌ای به سبک درگاه کاخهای سلطنتی است. پایه‌های طاق بر دو ستون قرار دارد که نقشهای ظریف درخت و برگ و گل و دو الهه پیروزی (نیکه) به سبک یونانی خالص که هر کدام تاجی با نوارهای مواج به سمت دیگری دراز کرده‌اند، زینت آن است<ref>کریستن‌سن، آرتور امانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1378، صص 596- 595.</ref>. جدار عقب غار مربع و دارای دو نقش برجسته در دو طبقه است. نقش بالا مجلس تاجگذاری را به تصویر کشده که پادشاه در وسط ایستاده و اهورامزدا در سمت چپ تاجی و آناهیتا در سمت راست افسری به او اعطا کرده‌اند<ref> یارشاطر، ~~همان، صص~~ 602- 598.</ref> و هر سه تصویر از روبرو دیده می‌شوند. در طبقه زیرین سواری مسلح براسب نمایان است که آن را خسرو پرویز و اسبش شبدیز می‌دانند، سوار نیزه‌ای در دست راست دارد که آن را بر دوش تکیه داد و سپری در دست چپ او هست که به همراه کمربندی مزین و ترکشی پرتیر سلاح او را، که اوج پیشرفت پوشش زرهی زمان ساسانیان است، کامل می‌کنند<ref>دریایی، تورج، '''''شاهنشاهی ساسانی'''''، ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس 1283، صص 51 و 148 و 192.</ref>. بر دیواره سمت راست غار بزرگ، نمایش شکار گوزن و بر دیواره سمت چپ آن نمایش شکار گراز منقش است<ref>سامی، علی، '''''تمدن ساسانی'''''، شیراز: چاپخانه موسوی، 1342، ج1، ص187.</ref> و این تصاویر به اندازه‌ای شلوغ و پرکار است که به ندرت می‌توان جای خالی در سطح تصویر یافت، با این حال تصاویر بسیار ظریف و با دقت نقش شده‌اند بخصوص نقوش پارچه لباسها که با دقت خاصی انجام گرفته <ref>گیرشمن، رومن، '''''ایران از آغاز تا اسلام'''''، ترجمه محمد معین،تهران: علمی و فرهنگی، چاپ یازدهم 1375، ص 402.</ref> و گویا نقشها در آغاز رنگ‌آمیزی شده بودند. در مقابل غار نزدیک چشمه مجسمه‌ای از خسرو پرویز قرار داشته که به علت سقوط در چشمه،‌ پاها و وضوح چهره آن کاملاً از بین رفته است<ref>~~کریستن‌‌سن، همان، ص 613.کریستن‌‌سن، همان،~~ ص 613.</ref>. طاق بستان از جانب دوست و دشمن زیانهایی دیده یکی اینکه نقش سوار و اسب موجود در غار بزرگ توسط مهاجمان عرب به طرز ناشیانه‌ای شکسته شده و دیگر اینکه در بالای شکارگاه‌‌ گراز آغاخنی خواجه باشی محمدعلی میرزا تصویر او و دو پسر او و خودش را حجاری نموده <ref> دهخدا، علی‌اکبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه، تهران، چاپ دوم از دوره جدید 1377، ج 10، ص 15241.</ref> و همین ترکیب‌ طبیعی این مکان را برهم زده است.		[[پرونده:OxK5QrbSW7F6RQZra0mqv8GAr6MEozthwyKAsb5E.jpg\|بندانگشتی\|طاق بستان، قابل بازیابی از https://lastsecond.ir/attractions/3258-tagh-e-bostan-kermanshah]]
			'''[[طاق بستان]]'''، نام محلی باستانی در کنار جاده بغداد به [[همدان]] واقع در [[کرمانشاه]]. در کوهی بی‌دامنه که مشرف بر استخری است که از شکاف آن آب می‌‌جوشد آثاری از [[ساسانیان\|دوره ساسانیان]] برجای مانده که عبارتنداز: نقش تاجگذاری اردشیردوم (383- 379م) که در سنگ کنده شده به نحوی که او حلقه سلطنتی نواردار را از اهورامزدا در حالی دریافت می‌کند که در پشت سر او خدای «مهر» بَرسَم به دست دیده می‌شود.

			در سمت چپ این نقش دوغار هست، غار اول کوچکتر و دربردارنده نقش برجسته [[شاپور]] دوم (379- 309م) و پسرش شاپور سوم (388- 383م) همراه با کتیبه‌هایی به زبان پهلوی که معرف آنها می‌باشد، پیکر دو پادشاه از روبرو اما چهره آنها بصورت نیمرخ به تصویر درآمده که [[شاپور]] دوم در سمت راست و شاپور سوم در سمت چپ قرار دارند<ref>گیرشمن، رومان، '''''هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی'''''، ترجمه بهرام فره‌وشی، تهران: علمی و فرهنگی چاپ دوم 1370، صص 191- 190.</ref>. غار دوم و بزرگتر که به فرمان [[خسرو پرویز]] کنده شده [1]<ref>یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان)'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3 (قسمت دوم) ص 321.</ref> دارای طاقی نیم‌دایره‌ای به سبک درگاه کاخهای سلطنتی است. پایه‌های طاق بر دو ستون قرار دارد که نقشهای ظریف درخت و برگ و گل و دو الهه پیروزی (نیکه) به سبک یونانی خالص که هر کدام تاجی با نوارهای مواج به سمت دیگری دراز کرده‌اند، زینت آن است<ref>کریستن‌سن، آرتور امانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1378، ص 596- 595.</ref>.

			جدار عقب غار مربع و دارای دو نقش برجسته در دو طبقه است. نقش بالا مجلس تاجگذاری را به تصویر کشده که پادشاه در وسط ایستاده و اهورامزدا در سمت چپ تاجی و آناهیتا در سمت راست افسری به او اعطا کرده‌اند<ref>یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان)'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3، ص 602- 598.</ref> و هر سه تصویر از روبرو دیده می‌شوند. در طبقه زیرین سواری مسلح براسب نمایان است که آن را خسرو پرویز و اسبش شبدیز می‌دانند، سوار نیزه‌ای در دست راست دارد که آن را بر دوش تکیه داد و سپری در دست چپ او هست که به همراه کمربندی مزین و ترکشی پرتیر سلاح او را، که اوج پیشرفت پوشش زرهی زمان [[ساسانیان]] است، کامل می‌کنند<ref>دریایی، تورج، '''''شاهنشاهی ساسانی'''''، ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس 1283، صص 51 و 148 و 192.</ref>.

			بر دیواره سمت راست غار بزرگ، نمایش شکار گوزن و بر دیواره سمت چپ آن نمایش شکار گراز منقش است<ref>سامی، علی، '''''تمدن ساسانی'''''، شیراز: چاپخانه موسوی، 1342، ج1، ص187.</ref> و این تصاویر به اندازه‌ای شلوغ و پرکار است که به ندرت می‌توان جای خالی در سطح تصویر یافت، با این حال تصاویر بسیار ظریف و با دقت نقش شده‌اند بخصوص نقوش پارچه لباسها که با دقت خاصی انجام گرفته <ref>گیرشمن، رومن، '''''ایران از آغاز تا اسلام'''''، ترجمه محمد معین،تهران: علمی و فرهنگی، چاپ یازدهم 1375، ص 402.</ref> و گویا نقشها در آغاز رنگ‌آمیزی شده بودند. در مقابل غار نزدیک چشمه مجسمه‌ای از [[خسرو پرویز]] قرار داشته که به علت سقوط در چشمه،‌ پاها و وضوح چهره آن کاملاً از بین رفته است<ref>کریستن‌سن، آرتور امانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1378،، ص 613.</ref>. طاق بستان از جانب دوست و دشمن زیانهایی دیده یکی اینکه نقش سوار و اسب موجود در غار بزرگ توسط مهاجمان عرب به طرز ناشیانه‌ای شکسته شده و دیگر اینکه در بالای شکارگاه‌‌ گراز آغاخنی خواجه باشی محمدعلی میرزا تصویر او و دو پسر او و خودش را حجاری نموده <ref> دهخدا، علی‌اکبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه، تهران، چاپ دوم از دوره جدید 1377، ج 10، ص 15241.</ref> و همین ترکیب‌ طبیعی این مکان را برهم زده است.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

			* [[شاپور]]
			* [[خسرو پرویز]]
			* [[ساسانیان]]

			== پاورقی ==
			[1]. البته اردمان ادعا می‌کند که ثابت کرده نقش برجسته طاق بستان برخلاف نظر رایج مربوط به پیروز (484- 459م) است نه خسرو پرویز

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
خط ۱۰:		خط ۲۳:

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	[[~~index.php?title=~~رده:تاریخ]]		نامعلوم
	[[~~index.php?title=~~رده:تاریخ و باستان شناسی]]		[[رده:تاریخ]]
			[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]

Samei در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۹

2025-05-05T19:49:24Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۹:۴۹
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[طاق بستان]]''': نام محلی باستانی در کنار جاده بغداد به همدان واقع در [[کرمانشاه]]. در کوهی بی‌دامنه که مشرف بر استخری است که از شکاف آن آب می‌‌جوشد آثاری از دوره ساسانیان برجای مانده که عبارتنداز: نقش تاجگذاری اردشیردوم (383- 379م) که در سنگ کنده شده به نحوی که او حلقه سلطنتی نواردار را از اهورامزدا در حالی دریافت می‌کند که در پشت سر او خدای «مهر» بَرسَم به دست دیده می‌شود. در سمت چپ این نقش دوغار هست، غار اول کوچکتر و دربردارنده نقش برجسته شاپور دوم (379- 309م) و پسرش شاپور سوم (388- 383م) همراه با کتیبه‌هایی به زبان پهلوی که معرف آنها می‌باشد، پیکر دو پادشاه از روبرو اما چهره آنها بصورت نیمرخ به تصویر درآمده که شاپور دوم در سمت راست و شاپور سوم در سمت چپ قرار دارند<ref>گیرشمن، رومان، '''''هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی'''''، ترجمه بهرام فره‌وشی، تهران: علمی و فرهنگی چاپ دوم 1370، صص 191- 190.</ref>. غار دوم و بزرگتر که به فرمان خسرو پرویز کنده شده <ref>البته اردمان ادعا می‌کند که ثابت کرده نقش برجسته طاق بستان برخلاف نظر رایج مربوط به پیروز (484- 459م) است نه خسرو پرویز (یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان)'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3 (قسمت دوم) ص 321.</ref> دارای طاقی نیم‌دایره‌ای به سبک درگاه کاخهای سلطنتی است. پایه‌های طاق بر دو ستون قرار دارد که نقشهای ظریف درخت و برگ و گل و دو الهه پیروزی (نیکه) به سبک یونانی خالص که هر کدام تاجی با نوارهای مواج به سمت دیگری دراز کرده‌اند، زینت آن است<ref>کریستن‌سن، آرتور امانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1378، صص 596- 595.</ref>. جدار عقب غار مربع و دارای دو نقش برجسته در دو طبقه است. نقش بالا مجلس تاجگذاری را به تصویر کشده که پادشاه در وسط ایستاده و اهورامزدا در سمت چپ تاجی و آناهیتا در سمت راست افسری به او اعطا کرده‌اند<ref> یارشاطر، همان، صص 602- 598.</ref> و هر سه تصویر از روبرو دیده می‌شوند. در طبقه زیرین سواری مسلح براسب نمایان است که آن را خسرو پرویز و اسبش شبدیز می‌دانند، سوار نیزه‌ای در دست راست دارد که آن را بر دوش تکیه داد و سپری در دست چپ او هست که به همراه کمربندی مزین و ترکشی پرتیر سلاح او را، که اوج پیشرفت پوشش زرهی زمان ساسانیان است، کامل می‌کنند<ref>دریایی، تورج، '''''شاهنشاهی ساسانی'''''، ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس 1283، صص 51 و 148 و 192.</ref>. بر دیواره سمت راست غار بزرگ، نمایش شکار گوزن و بر دیواره سمت چپ آن نمایش شکار گراز منقش است<ref>سامی، علی، '''''تمدن ساسانی'''''، شیراز: چاپخانه موسوی، 1342، ج1، ص187.</ref> و این تصاویر به اندازه‌ای شلوغ و پرکار است که به ندرت می‌توان جای خالی در سطح تصویر یافت، با این حال تصاویر بسیار ظریف و با دقت نقش شده‌اند بخصوص نقوش پارچه لباسها که با دقت خاصی انجام گرفته <ref>گیرشمن، رومن، '''''ایران از آغاز تا اسلام'''''، ترجمه محمد معین،تهران: علمی و فرهنگی، چاپ یازدهم 1375، ص 402.</ref> و گویا نقشها در آغاز رنگ‌آمیزی شده بودند. در مقابل غار نزدیک چشمه مجسمه‌ای از خسرو پرویز قرار داشته که به علت سقوط در چشمه،‌ پاها و وضوح چهره آن کاملاً از بین رفته است<ref>کریستن‌‌سن، همان، ص 613.کریستن‌‌سن، همان، ص 613.</ref>. طاق بستان از جانب دوست و دشمن زیانهایی دیده یکی اینکه نقش سوار و اسب موجود در غار بزرگ توسط مهاجمان عرب به طرز ناشیانه‌ای شکسته شده و دیگر اینکه در بالای شکارگاه‌‌ گراز آغاخنی خواجه باشی محمدعلی میرزا تصویر او و دو پسر او و خودش را حجاری نموده <ref> دهخدا، علی‌اکبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه، تهران، چاپ دوم از دوره جدید 1377، ج 10، ص 15241.</ref> و همین ترکیب‌ طبیعی این مکان را برهم زده است.		'''[[طاق بستان]]'''، نام محلی باستانی در کنار جاده بغداد به همدان واقع در [[کرمانشاه]]. در کوهی بی‌دامنه که مشرف بر استخری است که از شکاف آن آب می‌‌جوشد آثاری از دوره ساسانیان برجای مانده که عبارتنداز: نقش تاجگذاری اردشیردوم (383- 379م) که در سنگ کنده شده به نحوی که او حلقه سلطنتی نواردار را از اهورامزدا در حالی دریافت می‌کند که در پشت سر او خدای «مهر» بَرسَم به دست دیده می‌شود. در سمت چپ این نقش دوغار هست، غار اول کوچکتر و دربردارنده نقش برجسته شاپور دوم (379- 309م) و پسرش شاپور سوم (388- 383م) همراه با کتیبه‌هایی به زبان پهلوی که معرف آنها می‌باشد، پیکر دو پادشاه از روبرو اما چهره آنها بصورت نیمرخ به تصویر درآمده که شاپور دوم در سمت راست و شاپور سوم در سمت چپ قرار دارند<ref>گیرشمن، رومان، '''''هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی'''''، ترجمه بهرام فره‌وشی، تهران: علمی و فرهنگی چاپ دوم 1370، صص 191- 190.</ref>. غار دوم و بزرگتر که به فرمان خسرو پرویز کنده شده <ref>البته اردمان ادعا می‌کند که ثابت کرده نقش برجسته طاق بستان برخلاف نظر رایج مربوط به پیروز (484- 459م) است نه خسرو پرویز (یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان)'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3 (قسمت دوم) ص 321.</ref> دارای طاقی نیم‌دایره‌ای به سبک درگاه کاخهای سلطنتی است. پایه‌های طاق بر دو ستون قرار دارد که نقشهای ظریف درخت و برگ و گل و دو الهه پیروزی (نیکه) به سبک یونانی خالص که هر کدام تاجی با نوارهای مواج به سمت دیگری دراز کرده‌اند، زینت آن است<ref>کریستن‌سن، آرتور امانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1378، صص 596- 595.</ref>. جدار عقب غار مربع و دارای دو نقش برجسته در دو طبقه است. نقش بالا مجلس تاجگذاری را به تصویر کشده که پادشاه در وسط ایستاده و اهورامزدا در سمت چپ تاجی و آناهیتا در سمت راست افسری به او اعطا کرده‌اند<ref> یارشاطر، همان، صص 602- 598.</ref> و هر سه تصویر از روبرو دیده می‌شوند. در طبقه زیرین سواری مسلح براسب نمایان است که آن را خسرو پرویز و اسبش شبدیز می‌دانند، سوار نیزه‌ای در دست راست دارد که آن را بر دوش تکیه داد و سپری در دست چپ او هست که به همراه کمربندی مزین و ترکشی پرتیر سلاح او را، که اوج پیشرفت پوشش زرهی زمان ساسانیان است، کامل می‌کنند<ref>دریایی، تورج، '''''شاهنشاهی ساسانی'''''، ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس 1283، صص 51 و 148 و 192.</ref>. بر دیواره سمت راست غار بزرگ، نمایش شکار گوزن و بر دیواره سمت چپ آن نمایش شکار گراز منقش است<ref>سامی، علی، '''''تمدن ساسانی'''''، شیراز: چاپخانه موسوی، 1342، ج1، ص187.</ref> و این تصاویر به اندازه‌ای شلوغ و پرکار است که به ندرت می‌توان جای خالی در سطح تصویر یافت، با این حال تصاویر بسیار ظریف و با دقت نقش شده‌اند بخصوص نقوش پارچه لباسها که با دقت خاصی انجام گرفته <ref>گیرشمن، رومن، '''''ایران از آغاز تا اسلام'''''، ترجمه محمد معین،تهران: علمی و فرهنگی، چاپ یازدهم 1375، ص 402.</ref> و گویا نقشها در آغاز رنگ‌آمیزی شده بودند. در مقابل غار نزدیک چشمه مجسمه‌ای از خسرو پرویز قرار داشته که به علت سقوط در چشمه،‌ پاها و وضوح چهره آن کاملاً از بین رفته است<ref>کریستن‌‌سن، همان، ص 613.کریستن‌‌سن، همان، ص 613.</ref>. طاق بستان از جانب دوست و دشمن زیانهایی دیده یکی اینکه نقش سوار و اسب موجود در غار بزرگ توسط مهاجمان عرب به طرز ناشیانه‌ای شکسته شده و دیگر اینکه در بالای شکارگاه‌‌ گراز آغاخنی خواجه باشی محمدعلی میرزا تصویر او و دو پسر او و خودش را حجاری نموده <ref> دهخدا، علی‌اکبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه، تهران، چاپ دوم از دوره جدید 1377، ج 10، ص 15241.</ref> و همین ترکیب‌ طبیعی این مکان را برهم زده است.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==


	== ~~ماخذ~~ ==		== مآخذ ==
	<references />		<references />

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	دانشنامه ایران		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
			[[index.php?title=رده:تاریخ]]
			[[index.php?title=رده:تاریخ و باستان شناسی]]
	[[رده:تاریخ]]
	[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]

Torkan در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۴

2025-05-05T07:14:18Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۴
خط ۱:		خط ۱:
	'''طاق بستان''': نام محلی باستانی در کنار جاده بغداد به همدان واقع در [[کرمانشاه]]. در کوهی بی‌دامنه که مشرف بر استخری است که از شکاف آن آب می‌‌جوشد آثاری از دوره ساسانیان برجای مانده که عبارتنداز: نقش تاجگذاری اردشیردوم (383- 379م) که در سنگ کنده شده به نحوی که او حلقه سلطنتی نواردار را از اهورامزدا در حالی دریافت می‌کند که در پشت سر او خدای «مهر» بَرسَم به دست دیده می‌شود. در سمت چپ این نقش دوغار هست، غار اول کوچکتر و دربردارنده نقش برجسته شاپور دوم (379- 309م) و پسرش شاپور سوم (388- 383م) همراه با کتیبه‌هایی به زبان پهلوی که معرف آنها می‌باشد، پیکر دو پادشاه از روبرو اما چهره آنها بصورت نیمرخ به تصویر درآمده که شاپور دوم در سمت راست و شاپور سوم در سمت چپ قرار دارند<ref>گیرشمن، رومان، '''''هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی'''''، ترجمه بهرام فره‌وشی، تهران: علمی و فرهنگی چاپ دوم 1370، صص 191- 190.</ref>. غار دوم و بزرگتر که به فرمان خسرو پرویز کنده شده <ref>البته اردمان ادعا می‌کند که ثابت کرده نقش برجسته طاق بستان برخلاف نظر رایج مربوط به پیروز (484- 459م) است نه خسرو پرویز (یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان)'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3 (قسمت دوم) ص 321.</ref> دارای طاقی نیم‌دایره‌ای به سبک درگاه کاخهای سلطنتی است. پایه‌های طاق بر دو ستون قرار دارد که نقشهای ظریف درخت و برگ و گل و دو الهه پیروزی (نیکه) به سبک یونانی خالص که هر کدام تاجی با نوارهای مواج به سمت دیگری دراز کرده‌اند، زینت آن است<ref>کریستن‌سن، آرتور امانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1378، صص 596- 595.</ref>. جدار عقب غار مربع و دارای دو نقش برجسته در دو طبقه است. نقش بالا مجلس تاجگذاری را به تصویر کشده که پادشاه در وسط ایستاده و اهورامزدا در سمت چپ تاجی و آناهیتا در سمت راست افسری به او اعطا کرده‌اند<ref> یارشاطر، همان، صص 602- 598.</ref> و هر سه تصویر از روبرو دیده می‌شوند. در طبقه زیرین سواری مسلح براسب نمایان است که آن را خسرو پرویز و اسبش شبدیز می‌دانند، سوار نیزه‌ای در دست راست دارد که آن را بر دوش تکیه داد و سپری در دست چپ او هست که به همراه کمربندی مزین و ترکشی پرتیر سلاح او را، که اوج پیشرفت پوشش زرهی زمان ساسانیان است، کامل می‌کنند<ref>دریایی، تورج، '''''شاهنشاهی ساسانی'''''، ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس 1283، صص 51 و 148 و 192.</ref>. بر دیواره سمت راست غار بزرگ، نمایش شکار گوزن و بر دیواره سمت چپ آن نمایش شکار گراز منقش است<ref>سامی، علی، '''''تمدن ساسانی'''''، شیراز: چاپخانه موسوی، 1342، ج1، ص187.</ref> و این تصاویر به اندازه‌ای شلوغ و پرکار است که به ندرت می‌توان جای خالی در سطح تصویر یافت، با این حال تصاویر بسیار ظریف و با دقت نقش شده‌اند بخصوص نقوش پارچه لباسها که با دقت خاصی انجام گرفته <ref>گیرشمن، رومن، '''''ایران از آغاز تا اسلام'''''، ترجمه محمد معین،تهران: علمی و فرهنگی، چاپ یازدهم 1375، ص 402.</ref> و گویا نقشها در آغاز رنگ‌آمیزی شده بودند. در مقابل غار نزدیک چشمه مجسمه‌ای از خسرو پرویز قرار داشته که به علت سقوط در چشمه،‌ پاها و وضوح چهره آن کاملاً از بین رفته است<ref>کریستن‌‌سن، همان، ص 613.کریستن‌‌سن، همان، ص 613.</ref>. طاق بستان از جانب دوست و دشمن زیانهایی دیده یکی اینکه نقش سوار و اسب موجود در غار بزرگ توسط مهاجمان عرب به طرز ناشیانه‌ای شکسته شده و دیگر اینکه در بالای شکارگاه‌‌ گراز آغاخنی خواجه باشی محمدعلی میرزا تصویر او و دو پسر او و خودش را حجاری نموده <ref> دهخدا، علی‌اکبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه، تهران، چاپ دوم از دوره جدید 1377، ج 10، ص 15241.</ref> و همین ترکیب‌ طبیعی این مکان را برهم زده است.		'''[[طاق بستان]]''': نام محلی باستانی در کنار جاده بغداد به همدان واقع در [[کرمانشاه]]. در کوهی بی‌دامنه که مشرف بر استخری است که از شکاف آن آب می‌‌جوشد آثاری از دوره ساسانیان برجای مانده که عبارتنداز: نقش تاجگذاری اردشیردوم (383- 379م) که در سنگ کنده شده به نحوی که او حلقه سلطنتی نواردار را از اهورامزدا در حالی دریافت می‌کند که در پشت سر او خدای «مهر» بَرسَم به دست دیده می‌شود. در سمت چپ این نقش دوغار هست، غار اول کوچکتر و دربردارنده نقش برجسته شاپور دوم (379- 309م) و پسرش شاپور سوم (388- 383م) همراه با کتیبه‌هایی به زبان پهلوی که معرف آنها می‌باشد، پیکر دو پادشاه از روبرو اما چهره آنها بصورت نیمرخ به تصویر درآمده که شاپور دوم در سمت راست و شاپور سوم در سمت چپ قرار دارند<ref>گیرشمن، رومان، '''''هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی'''''، ترجمه بهرام فره‌وشی، تهران: علمی و فرهنگی چاپ دوم 1370، صص 191- 190.</ref>. غار دوم و بزرگتر که به فرمان خسرو پرویز کنده شده <ref>البته اردمان ادعا می‌کند که ثابت کرده نقش برجسته طاق بستان برخلاف نظر رایج مربوط به پیروز (484- 459م) است نه خسرو پرویز (یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان)'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3 (قسمت دوم) ص 321.</ref> دارای طاقی نیم‌دایره‌ای به سبک درگاه کاخهای سلطنتی است. پایه‌های طاق بر دو ستون قرار دارد که نقشهای ظریف درخت و برگ و گل و دو الهه پیروزی (نیکه) به سبک یونانی خالص که هر کدام تاجی با نوارهای مواج به سمت دیگری دراز کرده‌اند، زینت آن است<ref>کریستن‌سن، آرتور امانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1378، صص 596- 595.</ref>. جدار عقب غار مربع و دارای دو نقش برجسته در دو طبقه است. نقش بالا مجلس تاجگذاری را به تصویر کشده که پادشاه در وسط ایستاده و اهورامزدا در سمت چپ تاجی و آناهیتا در سمت راست افسری به او اعطا کرده‌اند<ref> یارشاطر، همان، صص 602- 598.</ref> و هر سه تصویر از روبرو دیده می‌شوند. در طبقه زیرین سواری مسلح براسب نمایان است که آن را خسرو پرویز و اسبش شبدیز می‌دانند، سوار نیزه‌ای در دست راست دارد که آن را بر دوش تکیه داد و سپری در دست چپ او هست که به همراه کمربندی مزین و ترکشی پرتیر سلاح او را، که اوج پیشرفت پوشش زرهی زمان ساسانیان است، کامل می‌کنند<ref>دریایی، تورج، '''''شاهنشاهی ساسانی'''''، ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس 1283، صص 51 و 148 و 192.</ref>. بر دیواره سمت راست غار بزرگ، نمایش شکار گوزن و بر دیواره سمت چپ آن نمایش شکار گراز منقش است<ref>سامی، علی، '''''تمدن ساسانی'''''، شیراز: چاپخانه موسوی، 1342، ج1، ص187.</ref> و این تصاویر به اندازه‌ای شلوغ و پرکار است که به ندرت می‌توان جای خالی در سطح تصویر یافت، با این حال تصاویر بسیار ظریف و با دقت نقش شده‌اند بخصوص نقوش پارچه لباسها که با دقت خاصی انجام گرفته <ref>گیرشمن، رومن، '''''ایران از آغاز تا اسلام'''''، ترجمه محمد معین،تهران: علمی و فرهنگی، چاپ یازدهم 1375، ص 402.</ref> و گویا نقشها در آغاز رنگ‌آمیزی شده بودند. در مقابل غار نزدیک چشمه مجسمه‌ای از خسرو پرویز قرار داشته که به علت سقوط در چشمه،‌ پاها و وضوح چهره آن کاملاً از بین رفته است<ref>کریستن‌‌سن، همان، ص 613.کریستن‌‌سن، همان، ص 613.</ref>. طاق بستان از جانب دوست و دشمن زیانهایی دیده یکی اینکه نقش سوار و اسب موجود در غار بزرگ توسط مهاجمان عرب به طرز ناشیانه‌ای شکسته شده و دیگر اینکه در بالای شکارگاه‌‌ گراز آغاخنی خواجه باشی محمدعلی میرزا تصویر او و دو پسر او و خودش را حجاری نموده <ref> دهخدا، علی‌اکبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه، تهران، چاپ دوم از دوره جدید 1377، ج 10، ص 15241.</ref> و همین ترکیب‌ طبیعی این مکان را برهم زده است.

			== نیز نگاه کنید به ==


			== ماخذ ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			دانشنامه ایران

			== نویسنده مقاله ==


			[[رده:تاریخ]]
			[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]

Torkan در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۲

2025-05-05T07:12:11Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۱۲
خط ۱:		خط ۱:
	'''طاق بستان''': نام ~~محلي باستاني~~ در ~~كنار~~ جاده بغداد به همدان واقع در [[کرمانشاه~~\|كرمانشاه~~]]. در ~~كوهي بي‌دامنه كه~~ مشرف بر ~~استخري~~ است كه از ~~شكاف~~ آن آب ~~مي‌‌جوشد آثاري~~ از ~~دورة ساسانيان برجاي~~ مانده كه عبارتنداز: نقش ~~تاجگذاري اردشيردوم~~ (383- 379م) كه در سنگ ~~كنده~~ شده به ~~نحوي كه~~ او ~~حلقة سلطنتي~~ نواردار را از اهورامزدا در ~~حالي دريافت مي‌كند كه~~ در پشت سر او ~~خداي~~ «مهر» بَرسَم به دست ~~ديده مي‌شود~~. در سمت چپ ~~اين~~ نقش دوغار هست، غار اول ~~كوچكتر~~ و ~~دربردارندة~~ نقش ~~برجستة~~ شاپور دوم (379- 309م) و پسرش شاپور سوم (388- 383م) همراه با ~~كتيبه‌هايي~~ به زبان ~~پهلوي كه~~ معرف آنها ~~مي‌باشد، پيكر~~ دو پادشاه از روبرو اما ~~چهرة~~ آنها بصورت ~~نيمرخ~~ به ~~تصوير~~ درآمده كه شاپور دوم در سمت راست و شاپور سوم در سمت چپ قرار دارند.<~~sup~~>1</~~sup~~> غار دوم و بزرگتر كه به فرمان خسرو ~~پرويز كنده~~ شده<~~sup~~>2</~~sup~~> ~~داراي طاقي نيم‌دايره‌اي~~ به ~~سبك~~ درگاه ~~كاخهاي سلطنتي~~ است. ~~پايه‌هاي~~ طاق بر دو ستون قرار دارد ~~كه نقشهاي ظريف~~ درخت و برگ و گل و دو ~~الهة پيروزي~~ (~~نيكه~~) به ~~سبك يوناني~~ خالص كه هر ~~كدام تاجي~~ با ~~نوارهاي~~ مواج به سمت ~~ديگري~~ دراز ~~كرده‌اند، زينت~~ آن است.<~~sup~~>3</~~sup~~> جدار عقب غار مربع و ~~داراي~~ دو نقش برجسته در دو طبقه است. نقش بالا مجلس ~~تاجگذاري~~ را به ~~تصوير كشده كه~~ پادشاه در وسط ~~ايستاده~~ و اهورامزدا در سمت چپ ~~تاجي~~ و ~~آناهيتا~~ در سمت راست ~~افسري~~ به او اعطا ~~كرده‌اند~~<~~sup~~>4</~~sup~~> و هر سه ~~تصوير~~ از روبرو ~~ديده مي‌شوند~~. در طبقه ~~زيرين سواري~~ مسلح براسب ~~نمايان~~ است كه آن را خسرو ~~پرويز~~ و اسبش ~~شبديز مي‌دانند،~~ سوار ~~نيزه‌اي~~ در دست راست دارد كه آن را بر دوش ~~تكيه~~ داد و ~~سپري~~ در دست چپ او هست كه به همراه ~~كمربندي مزين~~ و ~~تركشي پرتير~~ سلاح او را، كه اوج ~~پيشرفت~~ پوشش ~~زرهي~~ زمان ~~ساسانيان~~ است، ~~كامل مي‌كنند.~~<~~sup~~>5</~~sup~~> بر ~~ديوارة~~ سمت راست غار بزرگ، ~~نمايش شكار~~ گوزن و بر ~~ديوارة~~ سمت چپ آن ~~نمايش شكار~~ گراز منقش است<~~sup~~>6</~~sup~~> و ~~اين تصاوير~~ به ~~اندازه‌اي~~ شلوغ و ~~پركار~~ است كه به ندرت ~~مي‌توان جاي خالي~~ در سطح ~~تصوير يافت،~~ با ~~اين~~ حال ~~تصاوير بسيار ظريف~~ و با دقت نقش شده‌اند بخصوص نقوش پارچه لباسها كه با دقت ~~خاصي~~ انجام گرفته<~~sup~~>7</~~sup~~> و ~~گويا~~ نقشها در آغاز ~~رنگ‌آميزي~~ شده بودند. در مقابل غار ~~نزديك~~ چشمه ~~مجسمه‌اي~~ از خسرو ~~پرويز~~ قرار داشته كه به علت سقوط در چشمه،‌ پاها و وضوح ~~چهرة~~ آن ~~كاملاً~~ از ~~بين~~ رفته است.<~~sup~~>8</~~sup~~> طاق بستان از جانب دوست و دشمن ~~زيانهايي ديده يكي اينكه~~ نقش سوار و اسب موجود در غار بزرگ توسط مهاجمان عرب به طرز ~~ناشيانه‌اي شكسته~~ شده و ~~ديگر اينكه~~ در ~~بالاي شكارگاه‌‌~~ گراز ~~آغاخني~~ خواجه ~~باشي محمدعلي ميرزا تصوير~~ او و دو پسر او و خودش را ~~حجاري~~ نموده<~~sup>9</sup~~> ~~و همين تركيب‌ طبيعي اين مكان را برهم زده است.~~		'''طاق بستان''': نام محلی باستانی در کنار جاده بغداد به همدان واقع در [[کرمانشاه]]. در کوهی بی‌دامنه که مشرف بر استخری است که از شکاف آن آب می‌‌جوشد آثاری از دوره ساسانیان برجای مانده که عبارتنداز: نقش تاجگذاری اردشیردوم (383- 379م) که در سنگ کنده شده به نحوی که او حلقه سلطنتی نواردار را از اهورامزدا در حالی دریافت می‌کند که در پشت سر او خدای «مهر» بَرسَم به دست دیده می‌شود. در سمت چپ این نقش دوغار هست، غار اول کوچکتر و دربردارنده نقش برجسته شاپور دوم (379- 309م) و پسرش شاپور سوم (388- 383م) همراه با کتیبه‌هایی به زبان پهلوی که معرف آنها می‌باشد، پیکر دو پادشاه از روبرو اما چهره آنها بصورت نیمرخ به تصویر درآمده که شاپور دوم در سمت راست و شاپور سوم در سمت چپ قرار دارند<ref>گیرشمن، رومان، '''''هنر ایران در دوران پارتی و ساسانی'''''، ترجمه بهرام فره‌وشی، تهران: علمی و فرهنگی چاپ دوم 1370، صص 191- 190.</ref>. غار دوم و بزرگتر که به فرمان خسرو پرویز کنده شده <ref>البته اردمان ادعا می‌کند که ثابت کرده نقش برجسته طاق بستان برخلاف نظر رایج مربوط به پیروز (484- 459م) است نه خسرو پرویز (یارشاطر، احسان، '''''تاریخ ایران از سلوکیان تا فروپاشی دولت ساسانیان)'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: امیرکبیر 1377، ج 3 (قسمت دوم) ص 321.</ref> دارای طاقی نیم‌دایره‌ای به سبک درگاه کاخهای سلطنتی است. پایه‌های طاق بر دو ستون قرار دارد که نقشهای ظریف درخت و برگ و گل و دو الهه پیروزی (نیکه) به سبک یونانی خالص که هر کدام تاجی با نوارهای مواج به سمت دیگری دراز کرده‌اند، زینت آن است<ref>کریستن‌سن، آرتور امانوئل، '''''ایران در زمان ساسانیان'''''، ترجمه رشید یاسمی، تهران: دنیای کتاب، چاپ دهم 1378، صص 596- 595.</ref>. جدار عقب غار مربع و دارای دو نقش برجسته در دو طبقه است. نقش بالا مجلس تاجگذاری را به تصویر کشده که پادشاه در وسط ایستاده و اهورامزدا در سمت چپ تاجی و آناهیتا در سمت راست افسری به او اعطا کرده‌اند<ref> یارشاطر، همان، صص 602- 598.</ref> و هر سه تصویر از روبرو دیده می‌شوند. در طبقه زیرین سواری مسلح براسب نمایان است که آن را خسرو پرویز و اسبش شبدیز می‌دانند، سوار نیزه‌ای در دست راست دارد که آن را بر دوش تکیه داد و سپری در دست چپ او هست که به همراه کمربندی مزین و ترکشی پرتیر سلاح او را، که اوج پیشرفت پوشش زرهی زمان ساسانیان است، کامل می‌کنند<ref>دریایی، تورج، '''''شاهنشاهی ساسانی'''''، ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس 1283، صص 51 و 148 و 192.</ref>. بر دیواره سمت راست غار بزرگ، نمایش شکار گوزن و بر دیواره سمت چپ آن نمایش شکار گراز منقش است<ref>سامی، علی، '''''تمدن ساسانی'''''، شیراز: چاپخانه موسوی، 1342، ج1، ص187.</ref> و این تصاویر به اندازه‌ای شلوغ و پرکار است که به ندرت می‌توان جای خالی در سطح تصویر یافت، با این حال تصاویر بسیار ظریف و با دقت نقش شده‌اند بخصوص نقوش پارچه لباسها که با دقت خاصی انجام گرفته <ref>گیرشمن، رومن، '''''ایران از آغاز تا اسلام'''''، ترجمه محمد معین،تهران: علمی و فرهنگی، چاپ یازدهم 1375، ص 402.</ref> و گویا نقشها در آغاز رنگ‌آمیزی شده بودند. در مقابل غار نزدیک چشمه مجسمه‌ای از خسرو پرویز قرار داشته که به علت سقوط در چشمه،‌ پاها و وضوح چهره آن کاملاً از بین رفته است<ref>کریستن‌‌سن، همان، ص 613.کریستن‌‌سن، همان، ص 613.</ref>. طاق بستان از جانب دوست و دشمن زیانهایی دیده یکی اینکه نقش سوار و اسب موجود در غار بزرگ توسط مهاجمان عرب به طرز ناشیانه‌ای شکسته شده و دیگر اینکه در بالای شکارگاه‌‌ گراز آغاخنی خواجه باشی محمدعلی میرزا تصویر او و دو پسر او و خودش را حجاری نموده <ref> دهخدا، علی‌اکبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه، تهران، چاپ دوم از دوره جدید 1377، ج 10، ص 15241.</ref> و همین ترکیب‌ طبیعی این مکان را برهم زده است.

	~~'''''منابع و مآخذ:'''''~~

	1- گيرشمن، رومان، '''''هنر ايران در دوران پارتي و ساساني'''''، ترجمه بهرام فره‌وشي، تهران: علمي و فرهنگي چاپ دوم 1370، صص 191- 190.

	2- البته اردمان ادعا مي‌كند كه ثابت كرده نقش برجستة طاق بستان برخلاف نظر رايج مربوط به پيروز (484- 459م) است نه خسرو پرويز (يارشاطر، احسان، '''''تاريخ ايران از سلوكيان تا فروپاشي دولت ساسانيان)'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: اميركبير 1377، ج 3 (قسمت دوم) ص 321.

	3- كريستن‌سن، آرتور امانوئل، '''''ايران در زمان ساسانيان'''''، ترجمه رشيد ياسمي، تهران: دنياي كتاب، چاپ دهم 1378، صص 596- 595.

	~~4- يارشاطر، همان، صص 602- 598.~~

	~~5- دريايي، تورج، '''''شاهنشاهي ساساني'''''، ترجمه مرتضي ثاقب‌فر، تهران: ققنوس 1283، صص 51 و 148 و 192.~~

	6- ~~سامي، علي، '''''تمدن ساساني'''''، شيراز: چاپخانة موسوي، 1342، ج1، ص187.~~

	~~7- گيرشمن، رومن، '''''ايران از آغاز تا اسلام'''''، ترجمه محمد معين،تهران: علمي و فرهنگي، چاپ يازدهم 1375، ص 402.~~

	~~8- كريستن‌‌سن، همان، ص 613.~~

	~~9- دهخدا، علي‌اكبر،~~ '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه، تهران، چاپ دوم از دوره ~~جديد~~ 1377، ج 10، ص 15241.

Samei در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۶

2025-05-04T22:26:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۶
خط ۱:		خط ۱:
	'''طاق بستان''': نام محلي باستاني در كنار جاده بغداد به همدان واقع در كرمانشاه. در كوهي بي‌دامنه كه مشرف بر استخري است كه از شكاف آن آب مي‌‌جوشد آثاري از دورة ساسانيان برجاي مانده كه عبارتنداز: نقش تاجگذاري اردشيردوم (383- 379م) كه در سنگ كنده شده به نحوي كه او حلقة سلطنتي نواردار را از اهورامزدا در حالي دريافت مي‌كند كه در پشت سر او خداي «مهر» بَرسَم به دست ديده مي‌شود. در سمت چپ اين نقش دوغار هست، غار اول كوچكتر و دربردارندة نقش برجستة شاپور دوم (379- 309م) و پسرش شاپور سوم (388- 383م) همراه با كتيبه‌هايي به زبان پهلوي كه معرف آنها مي‌باشد، پيكر دو پادشاه از روبرو اما چهرة آنها بصورت نيمرخ به تصوير درآمده كه شاپور دوم در سمت راست و شاپور سوم در سمت چپ قرار دارند.<sup>1</sup> غار دوم و بزرگتر كه به فرمان خسرو پرويز كنده شده<sup>2</sup> داراي طاقي نيم‌دايره‌اي به سبك درگاه كاخهاي سلطنتي است. پايه‌هاي طاق بر دو ستون قرار دارد كه نقشهاي ظريف درخت و برگ و گل و دو الهة پيروزي (نيكه) به سبك يوناني خالص كه هر كدام تاجي با نوارهاي مواج به سمت ديگري دراز كرده‌اند، زينت آن است.<sup>3</sup> جدار عقب غار مربع و داراي دو نقش برجسته در دو طبقه است. نقش بالا مجلس تاجگذاري را به تصوير كشده كه پادشاه در وسط ايستاده و اهورامزدا در سمت چپ تاجي و آناهيتا در سمت راست افسري به او اعطا كرده‌اند<sup>4</sup> و هر سه تصوير از روبرو ديده مي‌شوند. در طبقه زيرين سواري مسلح براسب نمايان است كه آن را خسرو پرويز و اسبش شبديز مي‌دانند، سوار نيزه‌اي در دست راست دارد كه آن را بر دوش تكيه داد و سپري در دست چپ او هست كه به همراه كمربندي مزين و تركشي پرتير سلاح او را، كه اوج پيشرفت پوشش زرهي زمان ساسانيان است، كامل مي‌كنند.<sup>5</sup> بر ديوارة سمت راست غار بزرگ، نمايش شكار گوزن و بر ديوارة سمت چپ آن نمايش شكار گراز منقش است<sup>6</sup> و اين تصاوير به اندازه‌اي شلوغ و پركار است كه به ندرت مي‌توان جاي خالي در سطح تصوير يافت، با اين حال تصاوير بسيار ظريف و با دقت نقش شده‌اند بخصوص نقوش پارچه لباسها كه با دقت خاصي انجام گرفته<sup>7</sup> و گويا نقشها در آغاز رنگ‌آميزي شده بودند. در مقابل غار نزديك چشمه مجسمه‌اي از خسرو پرويز قرار داشته كه به علت سقوط در چشمه،‌ پاها و وضوح چهرة آن كاملاً از بين رفته است.<sup>8</sup> طاق بستان از جانب دوست و دشمن زيانهايي ديده يكي اينكه نقش سوار و اسب موجود در غار بزرگ توسط مهاجمان عرب به طرز ناشيانه‌اي شكسته شده و ديگر اينكه در بالاي شكارگاه‌‌ گراز آغاخني خواجه باشي محمدعلي ميرزا تصوير او و دو پسر او و خودش را حجاري نموده<sup>9</sup> و همين تركيب‌ طبيعي اين مكان را برهم زده است.		'''طاق بستان''': نام محلي باستاني در كنار جاده بغداد به همدان واقع در [[کرمانشاه\|كرمانشاه]]. در كوهي بي‌دامنه كه مشرف بر استخري است كه از شكاف آن آب مي‌‌جوشد آثاري از دورة ساسانيان برجاي مانده كه عبارتنداز: نقش تاجگذاري اردشيردوم (383- 379م) كه در سنگ كنده شده به نحوي كه او حلقة سلطنتي نواردار را از اهورامزدا در حالي دريافت مي‌كند كه در پشت سر او خداي «مهر» بَرسَم به دست ديده مي‌شود. در سمت چپ اين نقش دوغار هست، غار اول كوچكتر و دربردارندة نقش برجستة شاپور دوم (379- 309م) و پسرش شاپور سوم (388- 383م) همراه با كتيبه‌هايي به زبان پهلوي كه معرف آنها مي‌باشد، پيكر دو پادشاه از روبرو اما چهرة آنها بصورت نيمرخ به تصوير درآمده كه شاپور دوم در سمت راست و شاپور سوم در سمت چپ قرار دارند.<sup>1</sup> غار دوم و بزرگتر كه به فرمان خسرو پرويز كنده شده<sup>2</sup> داراي طاقي نيم‌دايره‌اي به سبك درگاه كاخهاي سلطنتي است. پايه‌هاي طاق بر دو ستون قرار دارد كه نقشهاي ظريف درخت و برگ و گل و دو الهة پيروزي (نيكه) به سبك يوناني خالص كه هر كدام تاجي با نوارهاي مواج به سمت ديگري دراز كرده‌اند، زينت آن است.<sup>3</sup> جدار عقب غار مربع و داراي دو نقش برجسته در دو طبقه است. نقش بالا مجلس تاجگذاري را به تصوير كشده كه پادشاه در وسط ايستاده و اهورامزدا در سمت چپ تاجي و آناهيتا در سمت راست افسري به او اعطا كرده‌اند<sup>4</sup> و هر سه تصوير از روبرو ديده مي‌شوند. در طبقه زيرين سواري مسلح براسب نمايان است كه آن را خسرو پرويز و اسبش شبديز مي‌دانند، سوار نيزه‌اي در دست راست دارد كه آن را بر دوش تكيه داد و سپري در دست چپ او هست كه به همراه كمربندي مزين و تركشي پرتير سلاح او را، كه اوج پيشرفت پوشش زرهي زمان ساسانيان است، كامل مي‌كنند.<sup>5</sup> بر ديوارة سمت راست غار بزرگ، نمايش شكار گوزن و بر ديوارة سمت چپ آن نمايش شكار گراز منقش است<sup>6</sup> و اين تصاوير به اندازه‌اي شلوغ و پركار است كه به ندرت مي‌توان جاي خالي در سطح تصوير يافت، با اين حال تصاوير بسيار ظريف و با دقت نقش شده‌اند بخصوص نقوش پارچه لباسها كه با دقت خاصي انجام گرفته<sup>7</sup> و گويا نقشها در آغاز رنگ‌آميزي شده بودند. در مقابل غار نزديك چشمه مجسمه‌اي از خسرو پرويز قرار داشته كه به علت سقوط در چشمه،‌ پاها و وضوح چهرة آن كاملاً از بين رفته است.<sup>8</sup> طاق بستان از جانب دوست و دشمن زيانهايي ديده يكي اينكه نقش سوار و اسب موجود در غار بزرگ توسط مهاجمان عرب به طرز ناشيانه‌اي شكسته شده و ديگر اينكه در بالاي شكارگاه‌‌ گراز آغاخني خواجه باشي محمدعلي ميرزا تصوير او و دو پسر او و خودش را حجاري نموده<sup>9</sup> و همين تركيب‌ طبيعي اين مكان را برهم زده است.

	'''''منابع و مآخذ:'''''		'''''منابع و مآخذ:'''''

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''طاق بستان''': نام محلي باستاني در كنار جاده بغداد به همدان واقع در كرمانشاه. در كوهي بي‌دامنه كه مشرف بر استخري است كه از شكاف آن آب مي‌‌جوشد آثاري از دورة ساسانيان برجاي مانده كه عبارتنداز: نقش تاجگذاري اردشيردوم (383- 379م) كه در سنگ كنده شده به...» ایجاد کرد

2024-08-13T18:52:57Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''طاق بستان''': نام محلي باستاني در كنار جاده بغداد به همدان واقع در كرمانشاه. در كوهي بي‌دامنه كه مشرف بر استخري است كه از شكاف آن آب مي‌‌جوشد آثاري از دورة ساسانيان برجاي مانده كه عبارتنداز: نقش تاجگذاري اردشيردوم (383- 379م) كه در سنگ كنده شده به...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''طاق بستان''': نام محلي باستاني در كنار جاده بغداد به همدان واقع در كرمانشاه. در كوهي بي‌دامنه كه مشرف بر استخري است كه از شكاف آن آب مي‌‌جوشد آثاري از دورة ساسانيان برجاي مانده كه عبارتنداز: نقش تاجگذاري اردشيردوم (383- 379م) كه در سنگ كنده شده به نحوي كه او حلقة سلطنتي نواردار را از اهورامزدا در حالي دريافت مي‌كند كه در پشت سر او خداي «مهر» بَرسَم به دست ديده مي‌شود. در سمت چپ اين نقش دوغار هست، غار اول كوچكتر و دربردارندة نقش برجستة شاپور دوم (379- 309م) و پسرش شاپور سوم (388- 383م) همراه با كتيبه‌هايي به زبان پهلوي كه معرف آنها مي‌باشد، پيكر دو پادشاه از روبرو اما چهرة آنها بصورت نيمرخ به تصوير درآمده كه شاپور دوم در سمت راست و شاپور سوم در سمت چپ قرار دارند.1 غار دوم و بزرگتر كه به فرمان خسرو پرويز كنده شده2 داراي طاقي نيم‌دايره‌اي به سبك درگاه كاخهاي سلطنتي است. پايه‌هاي طاق بر دو ستون قرار دارد كه نقشهاي ظريف درخت و برگ و گل و دو الهة پيروزي (نيكه) به سبك يوناني خالص كه هر كدام تاجي با نوارهاي مواج به سمت ديگري دراز كرده‌اند، زينت آن است.3 جدار عقب غار مربع و داراي دو نقش برجسته در دو طبقه است. نقش بالا مجلس تاجگذاري را به تصوير كشده كه پادشاه در وسط ايستاده و اهورامزدا در سمت چپ تاجي و آناهيتا در سمت راست افسري به او اعطا كرده‌اند4 و هر سه تصوير از روبرو ديده مي‌شوند. در طبقه زيرين سواري مسلح براسب نمايان است كه آن را خسرو پرويز و اسبش شبديز مي‌دانند، سوار نيزه‌اي در دست راست دارد كه آن را بر دوش تكيه داد و سپري در دست چپ او هست كه به همراه كمربندي مزين و تركشي پرتير سلاح او را، كه اوج پيشرفت پوشش زرهي زمان ساسانيان است، كامل مي‌كنند.5 بر ديوارة سمت راست غار بزرگ، نمايش شكار گوزن و بر ديوارة سمت چپ آن نمايش شكار گراز منقش است6 و اين تصاوير به اندازه‌اي شلوغ و پركار است كه به ندرت مي‌توان جاي خالي در سطح تصوير يافت، با اين حال تصاوير بسيار ظريف و با دقت نقش شده‌اند بخصوص نقوش پارچه لباسها كه با دقت خاصي انجام گرفته7 و گويا نقشها در آغاز رنگ‌آميزي شده بودند. در مقابل غار نزديك چشمه مجسمه‌اي از خسرو پرويز قرار داشته كه به علت سقوط در چشمه،‌ پاها و وضوح چهرة آن كاملاً از بين رفته است.8 طاق بستان از جانب دوست و دشمن زيانهايي ديده يكي اينكه نقش سوار و اسب موجود در غار بزرگ توسط مهاجمان عرب به طرز ناشيانه‌اي شكسته شده و ديگر اينكه در بالاي شكارگاه‌‌ گراز آغاخني خواجه باشي محمدعلي ميرزا تصوير او و دو پسر او و خودش را حجاري نموده9 و همين تركيب‌ طبيعي اين مكان را برهم زده است.

'''''منابع و مآخذ:'''''

1- گيرشمن، رومان، '''''هنر ايران در دوران پارتي و ساساني'''''، ترجمه بهرام فره‌وشي، تهران: علمي و فرهنگي چاپ دوم 1370، صص 191- 190.

2- البته اردمان ادعا مي‌كند كه ثابت كرده نقش برجستة طاق بستان برخلاف نظر رايج مربوط به پيروز (484- 459م) است نه خسرو پرويز (يارشاطر، احسان، '''''تاريخ ايران از سلوكيان تا فروپاشي دولت ساسانيان)'''''، ترجمه حسن انوشه، تهران: اميركبير 1377، ج 3 (قسمت دوم) ص 321.

3- كريستن‌سن، آرتور امانوئل، '''''ايران در زمان ساسانيان'''''، ترجمه رشيد ياسمي، تهران: دنياي كتاب، چاپ دهم 1378، صص 596- 595.

4- يارشاطر، همان، صص 602- 598.

5- دريايي، تورج، '''''شاهنشاهي ساساني'''''، ترجمه مرتضي ثاقب‌فر، تهران: ققنوس 1283، صص 51 و 148 و 192.

6- سامي، علي، '''''تمدن ساساني'''''، شيراز: چاپخانة موسوي، 1342، ج1، ص187.

7- گيرشمن، رومن، '''''ايران از آغاز تا اسلام'''''، ترجمه محمد معين،تهران: علمي و فرهنگي، چاپ يازدهم 1375، ص 402.

8- كريستن‌‌سن، همان، ص 613.

9- دهخدا، علي‌اكبر، '''''لغت‌نامه'''''، تهران: دانشگاه، تهران، چاپ دوم از دوره جديد 1377، ج 10، ص 15241.