https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C 2026-06-20T05:39:10Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=12964&oldid=prev 2026-02-08T17:07:50Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۰۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برای قشربندی و طبقه‌بندی جامعه روستایی و خانواده روستایی ملاکهای متفاوتی وجود دارد؛ مانند میزان درآمد، روابط خویشاوندی (در طایفه‌ها)، وضع افراد خانواده‌ها در سازمانهای، تولیدی ده (مانند صحرا یا بنه) و حتی میزان مهارت فنی دهقانان.&lt;ref&gt;اسماعیل عجمی، ده شش دانگی، شیراز: دانشگاه پهلوی، ۱۳۴۸، ص ۶.&lt;/ref&gt; اما برای بررسی کارآمدتر خانواده‌های روستایی شاید گونه رابطه افراد با زمین بهترین باشد، چرا که رابطه بسیاری از ویژگیهای خانواده‌ها را پدید می‌آورد. پس خانواده‌های روستایی را می‌توان به دو دسته کلی خانواده‌های صاحب زمین و بدون زمین بخش کرد. خانواده‌های صاحب زمین که از قدیم خرده مالک یا صاحب نسق بودند، حق بهره‌برداری از آب و خاک را در واحدهای کشاورزی داشتند که پس از اصلاحات ارضی پدید آمدند. دسته دوم، روستاییان بدون زمین که نسبت به جامعه بومی ده بیگانه به‌شمار می‌آیند، برای کار در روستا به عنوان مزدور به سر می‌برند و این افراد در بسیاری از روستاها به «خوش‌نشین» مشهور هستند. این اصطلاح درباره کسبه جزء، پیله‌ورها و شاغلان مشاغل جدید نیز به کار برده می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برای قشربندی و طبقه‌بندی جامعه روستایی و خانواده روستایی ملاکهای متفاوتی وجود دارد؛ مانند میزان درآمد، روابط خویشاوندی (در طایفه‌ها)، وضع افراد خانواده‌ها در سازمانهای، تولیدی ده (مانند صحرا یا بنه) و حتی میزان مهارت فنی دهقانان.&lt;ref&gt;اسماعیل عجمی، ده شش دانگی، شیراز: دانشگاه پهلوی، ۱۳۴۸، ص ۶.&lt;/ref&gt; اما برای بررسی کارآمدتر خانواده‌های روستایی شاید گونه رابطه افراد با زمین بهترین باشد، چرا که رابطه بسیاری از ویژگیهای خانواده‌ها را پدید می‌آورد. پس خانواده‌های روستایی را می‌توان به دو دسته کلی خانواده‌های صاحب زمین و بدون زمین بخش کرد. خانواده‌های صاحب زمین که از قدیم خرده مالک یا صاحب نسق بودند، حق بهره‌برداری از آب و خاک را در واحدهای کشاورزی داشتند که پس از اصلاحات ارضی پدید آمدند. دسته دوم، روستاییان بدون زمین که نسبت به جامعه بومی ده بیگانه به‌شمار می‌آیند، برای کار در روستا به عنوان مزدور به سر می‌برند و این افراد در بسیاری از روستاها به «خوش‌نشین» مشهور هستند. این اصطلاح درباره کسبه جزء، پیله‌ورها و شاغلان مشاغل جدید نیز به کار برده می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Screenshot 2025-12-15 130530.png|بندانگشتی|توزیع خانواده گسترده و هسته‌ای در میان کشاورزان برخی جوامع روستایی ایران، منبع: وثوقی(1368)، ص 76]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:Screenshot 2025-12-15 130530.png|بندانگشتی|توزیع خانواده گسترده و هسته‌ای در میان کشاورزان برخی جوامع روستایی ایران، منبع: وثوقی(1368)، ص 76]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خانواده‌های صاحب زمین به دو شکل دیده می‌شوند. خانواده‌های هسته‌ای به ظاهر مستقل که از زن و شوهر و فرزند تشکیل می‌شوند و در یک خانه (یا شاید اتاق) جداگانه از خانواده‌های زن یا شوهر زندگی می‌کنند. در این خانواده‌ها رییس خانواده در واحد اقتصادی تولیدی [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 </del>روستا] عضویت دارد و بخشی از خانواده گسترده آن است. درنتیجه وابستگی خانواده به خانواده پدری گسترده و کامل است. در این خانواده ممکن است افرادی، غیر از آنها که یاد شد مانند خواهر، برادر، مادر، خاله، عمو زندگی‌کنند. نوع دیگر خانواده‌های صاحب زمین، خانواده گسترده پدری است. این خانواده‌ها در صورت وجود امکانات مالی پدیدار می‌شوند و گاهی نیز شکل بهره‌برداری از زمین با شکل خانواده گسترده ارتباط و پیوستگی می‌یابد. در نظام خرده مالکی خانواده پدری گسترش یافته بیشتر دیده می‌شود. (مانند کرانه‌های دریای خزر یا آذربایجان باختری) یا در جاهای دیگر بنه (واحد مستقل‌کشاورزی) یا یک خانواده گسترده یکی می‌باشد. خانواده‌های «گاوبند» که مرفه‌تر نیز هستند، از این دسته خانوارها هستند.&lt;ref&gt;جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص ۳۱.&lt;/ref&gt; این درهم تنیدگی، سازمان کار و گروه خانواده،گونه‌ای استقلال درونی در زمینه اقتصادی و خانوادگی پدید می‌آورد و امنیت محیط کار برای مشارکت زن در کارهای بیرون از منزل افزایش می‌یابد.&lt;ref&gt;منصور وثوقی، جامعه‌شناسی روستایی، تهران: انتشارات کبهان، ۱۳۶۸، ص ۵۷.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خانواده‌های صاحب زمین به دو شکل دیده می‌شوند. خانواده‌های هسته‌ای به ظاهر مستقل که از زن و شوهر و فرزند تشکیل می‌شوند و در یک خانه (یا شاید اتاق) جداگانه از خانواده‌های زن یا شوهر زندگی می‌کنند. در این خانواده‌ها رییس خانواده در واحد اقتصادی تولیدی [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[روستاهای ایران|</ins>روستا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>] عضویت دارد و بخشی از خانواده گسترده آن است. درنتیجه وابستگی خانواده به خانواده پدری گسترده و کامل است. در این خانواده ممکن است افرادی، غیر از آنها که یاد شد مانند خواهر، برادر، مادر، خاله، عمو زندگی‌کنند. نوع دیگر خانواده‌های صاحب زمین، خانواده گسترده پدری است. این خانواده‌ها در صورت وجود امکانات مالی پدیدار می‌شوند و گاهی نیز شکل بهره‌برداری از زمین با شکل خانواده گسترده ارتباط و پیوستگی می‌یابد. در نظام خرده مالکی خانواده پدری گسترش یافته بیشتر دیده می‌شود. (مانند کرانه‌های دریای خزر یا آذربایجان باختری) یا در جاهای دیگر بنه (واحد مستقل‌کشاورزی) یا یک خانواده گسترده یکی می‌باشد. خانواده‌های «گاوبند» که مرفه‌تر نیز هستند، از این دسته خانوارها هستند.&lt;ref&gt;جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص ۳۱.&lt;/ref&gt; این درهم تنیدگی، سازمان کار و گروه خانواده،گونه‌ای استقلال درونی در زمینه اقتصادی و خانوادگی پدید می‌آورد و امنیت محیط کار برای مشارکت زن در کارهای بیرون از منزل افزایش می‌یابد.&lt;ref&gt;منصور وثوقی، جامعه‌شناسی روستایی، تهران: انتشارات کبهان، ۱۳۶۸، ص ۵۷.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما خانواده‌های بدون زمین نیز به دو صورت دیده می‌شوند. خانواده‌هایی که زن و شوهر یا هسته‌ای مستقل هستند. این نوع خانواده‌های هسته‌ای تفاوتشان با خانواده‌های هسته‌ای صاحب زمین در آن است که به سبب نداشتن وابستگی به واحد تولیدی کشاورزی، به شبکه خویشاوندی نیز وابستگی ندارند. با دگرگونیهایی که در روستا پدید آمده باید انتظار داشت که ساخت خانواده‌های بسیاری نیز به این سمت گرایش یابند. در این خانواده‌ها میزان سواد، تخصص و درآمد بیشتری برای رییس خانواده می‌توان انتظار داشت. رییس خانواده بیشتر صاحب مشاغلی چون راننده تراکتور، مامور تعاون، متصدی برق که در شهر ریشه دارند، است. به تدریج روستاییان وارد چنین مشاغلی می‌شوند.گونه دیگر خانواده‌های بدون زمین، خانواده‌هایی هستند که رییس خانواده برای‌کار به شهر مهاجرت کرده است. این‌گونه از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%87%D8%A7 </del>خانواده<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </del>را که با وارد شدن صنعت به ایران پدیدار شدند، خانواده‌های «ازهم گسیخته» می‌نامند. در این گونه خانواده مادر و فرزندان جدا از پدر خانواده، گاهی سالیان دراز به تنهایی یا در بطن یک خانواده گسترده زندگی می‌کنند.&lt;ref&gt;جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص 32.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما خانواده‌های بدون زمین نیز به دو صورت دیده می‌شوند. خانواده‌هایی که زن و شوهر یا هسته‌ای مستقل هستند. این نوع خانواده‌های هسته‌ای تفاوتشان با خانواده‌های هسته‌ای صاحب زمین در آن است که به سبب نداشتن وابستگی به واحد تولیدی کشاورزی، به شبکه خویشاوندی نیز وابستگی ندارند. با دگرگونیهایی که در روستا پدید آمده باید انتظار داشت که ساخت خانواده‌های بسیاری نیز به این سمت گرایش یابند. در این خانواده‌ها میزان سواد، تخصص و درآمد بیشتری برای رییس خانواده می‌توان انتظار داشت. رییس خانواده بیشتر صاحب مشاغلی چون راننده تراکتور، مامور تعاون، متصدی برق که در شهر ریشه دارند، است. به تدریج روستاییان وارد چنین مشاغلی می‌شوند.گونه دیگر خانواده‌های بدون زمین، خانواده‌هایی هستند که رییس خانواده برای‌کار به شهر مهاجرت کرده است. این‌گونه از خانواده را که با وارد شدن صنعت به ایران پدیدار شدند، خانواده‌های «ازهم گسیخته» می‌نامند. در این گونه خانواده مادر و فرزندان جدا از پدر خانواده، گاهی سالیان دراز به تنهایی یا در بطن یک خانواده گسترده زندگی می‌کنند.&lt;ref&gt;جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص 32.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3_%D9%86%D9%88%D8%B9_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF </del>تقسیم خانواده عشایری براساس نوع زندگی و نظام تولید]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>تقسیم خانواده عشایری براساس نوع زندگی و نظام تولید<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%A7%D9%82%D8%B4%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81_%D8%AF%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 </del>اقشار مختلف در روستاهای ایران]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>اقشار مختلف در روستاهای ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[خانواده در روستا]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[خانواده در روستا]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C </del>ویژگی های خانواده روستایی]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>ویژگی های خانواده روستایی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D9%88_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C </del>اصلاحات ارضی، مهاجرت و خانواده روستایی]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>اصلاحات ارضی، مهاجرت و خانواده روستایی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرخجسته، هوشنگ ( 1382). کتاب ایران: خانواده. [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://iranology-e.ir/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%B1 </del>تهران]: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی- بین المللی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرخجسته، هوشنگ ( 1382). کتاب ایران: خانواده. [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[</ins>تهران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصور|تهران]</ins>]: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی- بین المللی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هوشنگ فرخجسته</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>هوشنگ فرخجسته</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:خانواده]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:خانواده]]</div></td></tr> </table>

Setayesh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=12505&oldid=prev 2025-12-15T09:59:22Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۵ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برای قشربندی و طبقه‌بندی جامعه روستایی و خانواده روستایی ملاکهای متفاوتی وجود دارد؛ مانند میزان درآمد، روابط خویشاوندی (در طایفه‌ها)، وضع افراد خانواده‌ها در سازمانهای، تولیدی ده (مانند صحرا یا بنه) و حتی میزان مهارت فنی دهقانان.&lt;ref&gt;اسماعیل عجمی، ده شش دانگی، شیراز: دانشگاه پهلوی، ۱۳۴۸، ص ۶.&lt;/ref&gt; اما برای بررسی کارآمدتر خانواده‌های روستایی شاید گونه رابطه افراد با زمین بهترین باشد، چرا که رابطه بسیاری از ویژگیهای خانواده‌ها را پدید می‌آورد. پس خانواده‌های روستایی را می‌توان به دو دسته کلی خانواده‌های صاحب زمین و بدون زمین بخش کرد. خانواده‌های صاحب زمین که از قدیم خرده مالک یا صاحب نسق بودند، حق بهره‌برداری از آب و خاک را در واحدهای کشاورزی داشتند که پس از اصلاحات ارضی پدید آمدند. دسته دوم، روستاییان بدون زمین که نسبت به جامعه بومی ده بیگانه به‌شمار می‌آیند، برای کار در روستا به عنوان مزدور به سر می‌برند و این افراد در بسیاری از روستاها به «خوش‌نشین» مشهور هستند. این اصطلاح درباره کسبه جزء، پیله‌ورها و شاغلان مشاغل جدید نیز به کار برده می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>برای قشربندی و طبقه‌بندی جامعه روستایی و خانواده روستایی ملاکهای متفاوتی وجود دارد؛ مانند میزان درآمد، روابط خویشاوندی (در طایفه‌ها)، وضع افراد خانواده‌ها در سازمانهای، تولیدی ده (مانند صحرا یا بنه) و حتی میزان مهارت فنی دهقانان.&lt;ref&gt;اسماعیل عجمی، ده شش دانگی، شیراز: دانشگاه پهلوی، ۱۳۴۸، ص ۶.&lt;/ref&gt; اما برای بررسی کارآمدتر خانواده‌های روستایی شاید گونه رابطه افراد با زمین بهترین باشد، چرا که رابطه بسیاری از ویژگیهای خانواده‌ها را پدید می‌آورد. پس خانواده‌های روستایی را می‌توان به دو دسته کلی خانواده‌های صاحب زمین و بدون زمین بخش کرد. خانواده‌های صاحب زمین که از قدیم خرده مالک یا صاحب نسق بودند، حق بهره‌برداری از آب و خاک را در واحدهای کشاورزی داشتند که پس از اصلاحات ارضی پدید آمدند. دسته دوم، روستاییان بدون زمین که نسبت به جامعه بومی ده بیگانه به‌شمار می‌آیند، برای کار در روستا به عنوان مزدور به سر می‌برند و این افراد در بسیاری از روستاها به «خوش‌نشین» مشهور هستند. این اصطلاح درباره کسبه جزء، پیله‌ورها و شاغلان مشاغل جدید نیز به کار برده می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:Screenshot 2025-12-15 130530.png|بندانگشتی|توزیع خانواده گسترده و هسته‌ای در میان کشاورزان برخی جوامع روستایی ایران، منبع: وثوقی(1368)، ص 76]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خانواده‌های صاحب زمین به دو شکل دیده می‌شوند. خانواده‌های هسته‌ای به ظاهر مستقل که از زن و شوهر و فرزند تشکیل می‌شوند و در یک خانه (یا شاید اتاق) جداگانه از خانواده‌های زن یا شوهر زندگی می‌کنند. در این خانواده‌ها رییس خانواده در واحد اقتصادی تولیدی [https://iranology-e.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 روستا] عضویت دارد و بخشی از خانواده گسترده آن است. درنتیجه وابستگی خانواده به خانواده پدری گسترده و کامل است. در این خانواده ممکن است افرادی، غیر از آنها که یاد شد مانند خواهر، برادر، مادر، خاله، عمو زندگی‌کنند. نوع دیگر خانواده‌های صاحب زمین، خانواده گسترده پدری است. این خانواده‌ها در صورت وجود امکانات مالی پدیدار می‌شوند و گاهی نیز شکل بهره‌برداری از زمین با شکل خانواده گسترده ارتباط و پیوستگی می‌یابد. در نظام خرده مالکی خانواده پدری گسترش یافته بیشتر دیده می‌شود. (مانند کرانه‌های دریای خزر یا آذربایجان باختری) یا در جاهای دیگر بنه (واحد مستقل‌کشاورزی) یا یک خانواده گسترده یکی می‌باشد. خانواده‌های «گاوبند» که مرفه‌تر نیز هستند، از این دسته خانوارها هستند.&lt;ref&gt;جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص ۳۱.&lt;/ref&gt; این درهم تنیدگی، سازمان کار و گروه خانواده،گونه‌ای استقلال درونی در زمینه اقتصادی و خانوادگی پدید می‌آورد و امنیت محیط کار برای مشارکت زن در کارهای بیرون از منزل افزایش می‌یابد.&lt;ref&gt;منصور وثوقی، جامعه‌شناسی روستایی، تهران: انتشارات کبهان، ۱۳۶۸، ص ۵۷.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خانواده‌های صاحب زمین به دو شکل دیده می‌شوند. خانواده‌های هسته‌ای به ظاهر مستقل که از زن و شوهر و فرزند تشکیل می‌شوند و در یک خانه (یا شاید اتاق) جداگانه از خانواده‌های زن یا شوهر زندگی می‌کنند. در این خانواده‌ها رییس خانواده در واحد اقتصادی تولیدی [https://iranology-e.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 روستا] عضویت دارد و بخشی از خانواده گسترده آن است. درنتیجه وابستگی خانواده به خانواده پدری گسترده و کامل است. در این خانواده ممکن است افرادی، غیر از آنها که یاد شد مانند خواهر، برادر، مادر، خاله، عمو زندگی‌کنند. نوع دیگر خانواده‌های صاحب زمین، خانواده گسترده پدری است. این خانواده‌ها در صورت وجود امکانات مالی پدیدار می‌شوند و گاهی نیز شکل بهره‌برداری از زمین با شکل خانواده گسترده ارتباط و پیوستگی می‌یابد. در نظام خرده مالکی خانواده پدری گسترش یافته بیشتر دیده می‌شود. (مانند کرانه‌های دریای خزر یا آذربایجان باختری) یا در جاهای دیگر بنه (واحد مستقل‌کشاورزی) یا یک خانواده گسترده یکی می‌باشد. خانواده‌های «گاوبند» که مرفه‌تر نیز هستند، از این دسته خانوارها هستند.&lt;ref&gt;جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص ۳۱.&lt;/ref&gt; این درهم تنیدگی، سازمان کار و گروه خانواده،گونه‌ای استقلال درونی در زمینه اقتصادی و خانوادگی پدید می‌آورد و امنیت محیط کار برای مشارکت زن در کارهای بیرون از منزل افزایش می‌یابد.&lt;ref&gt;منصور وثوقی، جامعه‌شناسی روستایی، تهران: انتشارات کبهان، ۱۳۶۸، ص ۵۷.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جدول ۱</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توزیع خانواده گسترده و هسته‌ای در میان کشاورزان برخی جوامع روستایی ایران</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">{| class="wikitable"</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|خانواده گسترده</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|%۶/۴۴</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|%۶/۳۴</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|%۰/۲۷</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|%۸/۲۲</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|%۲/۲۲</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|%۸/۲۰</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|%۰/۱۹</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|%۳/۱۸</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|%۵/۱۳</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|%۴/۱۳</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|-</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|%۶/۱۲</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|}</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منبع: وثوقی (۱۳۶۸)، ص ۷۶</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما خانواده‌های بدون زمین نیز به دو صورت دیده می‌شوند. خانواده‌هایی که زن و شوهر یا هسته‌ای مستقل هستند. این نوع خانواده‌های هسته‌ای تفاوتشان با خانواده‌های هسته‌ای صاحب زمین در آن است که به سبب نداشتن وابستگی به واحد تولیدی کشاورزی، به شبکه خویشاوندی نیز وابستگی ندارند. با دگرگونیهایی که در روستا پدید آمده باید انتظار داشت که ساخت خانواده‌های بسیاری نیز به این سمت گرایش یابند. در این خانواده‌ها میزان سواد، تخصص و درآمد بیشتری برای رییس خانواده می‌توان انتظار داشت. رییس خانواده بیشتر صاحب مشاغلی چون راننده تراکتور، مامور تعاون، متصدی برق که در شهر ریشه دارند، است. به تدریج روستاییان وارد چنین مشاغلی می‌شوند.گونه دیگر خانواده‌های بدون زمین، خانواده‌هایی هستند که رییس خانواده برای‌کار به شهر مهاجرت کرده است. این‌گونه از [https://iranology-e.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%87%D8%A7 خانواده] را که با وارد شدن صنعت به ایران پدیدار شدند، خانواده‌های «ازهم گسیخته» می‌نامند. در این گونه خانواده مادر و فرزندان جدا از پدر خانواده، گاهی سالیان دراز به تنهایی یا در بطن یک خانواده گسترده زندگی می‌کنند.&lt;ref&gt;جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص 32.&lt;/ref&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما خانواده‌های بدون زمین نیز به دو صورت دیده می‌شوند. خانواده‌هایی که زن و شوهر یا هسته‌ای مستقل هستند. این نوع خانواده‌های هسته‌ای تفاوتشان با خانواده‌های هسته‌ای صاحب زمین در آن است که به سبب نداشتن وابستگی به واحد تولیدی کشاورزی، به شبکه خویشاوندی نیز وابستگی ندارند. با دگرگونیهایی که در روستا پدید آمده باید انتظار داشت که ساخت خانواده‌های بسیاری نیز به این سمت گرایش یابند. در این خانواده‌ها میزان سواد، تخصص و درآمد بیشتری برای رییس خانواده می‌توان انتظار داشت. رییس خانواده بیشتر صاحب مشاغلی چون راننده تراکتور، مامور تعاون، متصدی برق که در شهر ریشه دارند، است. به تدریج روستاییان وارد چنین مشاغلی می‌شوند.گونه دیگر خانواده‌های بدون زمین، خانواده‌هایی هستند که رییس خانواده برای‌کار به شهر مهاجرت کرده است. این‌گونه از [https://iranology-e.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%87%D8%A7 خانواده] را که با وارد شدن صنعت به ایران پدیدار شدند، خانواده‌های «ازهم گسیخته» می‌نامند. در این گونه خانواده مادر و فرزندان جدا از پدر خانواده، گاهی سالیان دراز به تنهایی یا در بطن یک خانواده گسترده زندگی می‌کنند.&lt;ref&gt;جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص 32.&lt;/ref&gt;</div></td></tr> </table>

Setayesh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=11397&oldid=prev 2025-11-04T09:50:15Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l44">خط ۴۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرخجسته، هوشنگ ( 1382). کتاب ایران: خانواده. [https://iranology-e.ir/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D9%85%D8%B5%D9%88%D8%B1 تهران]: [https://www.icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]، معاونت پژوهشی و آموزشی، مرکز مطالعات فرهنگی- بین المللی.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هوشنگ فرخجسته</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:خانواده]]</ins></div></td></tr> </table>

Setayesh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=11396&oldid=prev 2025-11-04T09:49:36Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۴۹</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای قشربندی و طبقه‌بندی جامعه روستایی و خانواده روستایی ملاکهای متفاوتی وجود دارد؛ مانند میزان درآمد، روابط خویشاوندی (در طایفه‌ها)، وضع افراد خانواده‌ها در سازمانهای، تولیدی ده (مانند صحرا یا بنه) و حتی میزان مهارت فنی دهقانان.&lt;ref&gt;اسماعیل عجمی، ده شش دانگی، شیراز: دانشگاه پهلوی، ۱۳۴۸، ص ۶.&lt;/ref&gt; اما برای بررسی کارآمدتر خانواده‌های روستایی شاید گونه رابطه افراد با زمین بهترین باشد، چرا که رابطه بسیاری از ویژگیهای خانواده‌ها را پدید می‌آورد. پس خانواده‌های روستایی را می‌توان به دو دسته کلی خانواده‌های صاحب زمین و بدون زمین بخش کرد. خانواده‌های صاحب زمین که از قدیم خرده مالک یا صاحب نسق بودند، حق بهره‌برداری از آب و خاک را در واحدهای کشاورزی داشتند که پس از اصلاحات ارضی پدید آمدند. دسته دوم، روستاییان بدون زمین که نسبت به جامعه بومی ده بیگانه به‌شمار می‌آیند، برای کار در روستا به عنوان مزدور به سر می‌برند و این افراد در بسیاری از روستاها به «خوش‌نشین» مشهور هستند. این اصطلاح درباره کسبه جزء، پیله‌ورها و شاغلان مشاغل جدید نیز به کار برده می‌شود.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">=== ۳. طبقه‌بندی خانواده روستایی ===</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خانواده‌های صاحب زمین به دو شکل دیده می‌شوند. خانواده‌های هسته‌ای به ظاهر مستقل که از زن و شوهر و فرزند تشکیل می‌شوند و در یک خانه (یا شاید اتاق) جداگانه از خانواده‌های زن یا شوهر زندگی می‌کنند. در این خانواده‌ها رییس خانواده در واحد اقتصادی تولیدی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 </ins>روستا<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>عضویت دارد و بخشی از خانواده گسترده آن است. درنتیجه وابستگی خانواده به خانواده پدری گسترده و کامل است. در این خانواده ممکن است افرادی، غیر از آنها که یاد شد مانند خواهر، برادر، مادر، خاله، عمو زندگی‌کنند. نوع دیگر خانواده‌های صاحب زمین، خانواده گسترده پدری است. این خانواده‌ها در صورت وجود امکانات مالی پدیدار می‌شوند و گاهی نیز شکل بهره‌برداری از زمین با شکل خانواده گسترده ارتباط و پیوستگی می‌یابد. در نظام خرده مالکی خانواده پدری گسترش یافته بیشتر دیده می‌شود. (مانند کرانه‌های دریای خزر یا آذربایجان باختری) یا در جاهای دیگر بنه (واحد مستقل‌کشاورزی) یا یک خانواده گسترده یکی می‌باشد. خانواده‌های «گاوبند» که مرفه‌تر نیز هستند، از این دسته خانوارها هستند.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص ۳۱.&lt;/ref&gt; </ins>این درهم تنیدگی، سازمان کار و گروه خانواده،گونه‌ای استقلال درونی در زمینه اقتصادی و خانوادگی پدید می‌آورد و امنیت محیط کار برای مشارکت زن در کارهای بیرون از منزل افزایش می‌یابد.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;</ins>منصور وثوقی، جامعه‌شناسی روستایی، تهران: انتشارات کبهان، ۱۳۶۸، ص ۵۷.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای قشربندی و طبقه‌بندی جامعه روستایی و خانواده روستایی ملاکهای متفاوتی وجود دارد؛ مانند میزان درآمد، روابط خویشاوندی (در طایفه‌ها)، وضع افراد خانواده‌ها در سازمانهای، تولیدی ده (مانند صحرا یا بنه) و حتی میزان مهارت فنی دهقانان.^{۲} اما برای بررسی کارآمدتر خانواده‌های روستایی شاید گونه رابطه افراد با زمین بهترین باشد، چرا که رابطه بسیاری از ۱. هوشنگ الیاسیان، همان.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲. اسماعیل عجمی، ده شش دانگی، شیراز: دانشگاه پهلوی، ۱۳۴۸، ص ۶.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۰۸</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانواده</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و یژگیهای خانواده‌ها را پدید می‌آورد. پس خانواده‌های روستایی را می‌توان به دو دسته کلی خانواده‌های صاحب زمین و بدون زمین بخش کرد. خانواده‌های صاحب زمین که از قدیم خرده مالک یا صاحب نسق بودند، حق بهره‌برداری از آب و خاک را در واحدهای کشاورزی داشتند که پس از اصلاحات ارضی پدید آمدند. دسته دوم، روستاییان بدون زمین که نسبت به جامعه بومی ده بیگانه به‌شمار می‌آیند، برای کار در روستا به عنوان مزدور به سر می‌برند و این افراد در بسیاری از روستاها به «خوش‌نشین» مشهور هستند. این اصطلاح درباره کسبه جزء، پیله‌ورها و شاغلان مشاغل جدید نیز به کار برده می‌شود.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خانواده‌های صاحب زمین به دو شکل دیده می‌شوند. خانواده‌های هسته‌ای به ظاهر مستقل که از زن و شوهر و فرزند تشکیل می‌شوند و در یک خانه (یا شاید اتاق) جداگانه از خانواده‌های زن یا شوهر زندگی می‌کنند. در این خانواده‌ها رییس خانواده در واحد اقتصادی تولیدی روستا عضویت دارد و بخشی از خانواده گسترده آن است. درنتیجه وابستگی خانواده به خانواده پدری گسترده و کامل است. در این خانواده ممکن است افرادی، غیر از آنها که یاد شد مانند خواهر، برادر، مادر، خاله، عمو زندگی‌کنند. نوع دیگر خانواده‌های صاحب زمین، خانواده گسترده پدری است. این خانواده‌ها در صورت وجود امکانات مالی پدیدار می‌شوند و گاهی نیز شکل بهره‌برداری از زمین با شکل خانواده گسترده ارتباط و پیوستگی می‌یابد. در نظام خرده مالکی خانواده پدری گسترش یافته بیشتر دیده می‌شود. (مانند کرانه‌های دریای خزر یا آذربایجان باختری) یا در جاهای دیگر بنه (واحد مستقل‌کشاورزی) یا یک خانواده گسترده یکی می‌باشد. خانواده‌های «گاوبند» که مرفه‌تر نیز هستند، از این دسته خانوارها هستند.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱ </del>این درهم تنیدگی، سازمان کار و گروه خانواده،گونه‌ای استقلال درونی در زمینه اقتصادی و خانوادگی پدید می‌آورد و امنیت محیط کار برای مشارکت زن در کارهای بیرون از منزل افزایش می‌یابد.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۲</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱. جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص ۳۱. ۲. </del>منصور وثوقی، جامعه‌شناسی روستایی، تهران: انتشارات کبهان، ۱۳۶۸، ص ۵۷.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خانواده، ازدواج و خویشاوندی در ایران معاصر</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۰۹</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جدول ۱</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>جدول ۱</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l51">خط ۵۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منبع: وثوقی (۱۳۶۸)، ص ۷۶</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>منبع: وثوقی (۱۳۶۸)، ص ۷۶</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما خانواده‌های بدون زمین نیز به دو صورت دیده می‌شوند. خانواده‌هایی که زن و شوهر یا هسته‌ای مستقل هستند. این نوع خانواده‌های هسته‌ای تفاوتشان با خانواده‌های هسته‌ای صاحب زمین در آن است که به سبب نداشتن وابستگی به واحد تولیدی کشاورزی، به شبکه خویشاوندی نیز وابستگی ندارند. با دگرگونیهایی که در روستا پدید آمده باید انتظار داشت که ساخت خانواده‌های بسیاری نیز به این سمت گرایش یابند. در این خانواده‌ها میزان سواد، تخصص و درآمد بیشتری برای رییس خانواده می‌توان انتظار داشت. رییس خانواده بیشتر صاحب مشاغلی چون راننده تراکتور، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مأمور </del>تعاون، متصدی برق که در شهر ریشه دارند، است. به تدریج روستاییان وارد چنین مشاغلی می‌شوند.گونه دیگر خانواده‌های بدون زمین، خانواده‌هایی هستند که رییس خانواده برای‌کار به شهر مهاجرت کرده است. این‌گونه از خانواده</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اما خانواده‌های بدون زمین نیز به دو صورت دیده می‌شوند. خانواده‌هایی که زن و شوهر یا هسته‌ای مستقل هستند. این نوع خانواده‌های هسته‌ای تفاوتشان با خانواده‌های هسته‌ای صاحب زمین در آن است که به سبب نداشتن وابستگی به واحد تولیدی کشاورزی، به شبکه خویشاوندی نیز وابستگی ندارند. با دگرگونیهایی که در روستا پدید آمده باید انتظار داشت که ساخت خانواده‌های بسیاری نیز به این سمت گرایش یابند. در این خانواده‌ها میزان سواد، تخصص و درآمد بیشتری برای رییس خانواده می‌توان انتظار داشت. رییس خانواده بیشتر صاحب مشاغلی چون راننده تراکتور، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مامور </ins>تعاون، متصدی برق که در شهر ریشه دارند، است. به تدریج روستاییان وارد چنین مشاغلی می‌شوند.گونه دیگر خانواده‌های بدون زمین، خانواده‌هایی هستند که رییس خانواده برای‌کار به شهر مهاجرت کرده است. این‌گونه از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://iranology-e.ir/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%8C_%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%86%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%86_%D9%88_%D8%A7%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%B4%D9%87%D8%A7 </ins>خانواده<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] را که با وارد شدن صنعت به ایران پدیدار شدند، خانواده‌های «ازهم گسیخته» می‌نامند. در این گونه خانواده مادر و فرزندان جدا از پدر خانواده، گاهی سالیان دراز به تنهایی یا در بطن یک خانواده گسترده زندگی می‌کنند.&lt;ref&gt;جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص 32.&lt;/ref&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">۱۱۰</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>خانواده</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%AA%D9%82%D8%B3%DB%8C%D9%85_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%D8%B1%DB%8C_%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3_%D9%86%D9%88%D8%B9_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C_%D9%88_%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85_%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AF تقسیم </ins>خانواده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عشایری براساس نوع زندگی و نظام تولید]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%A7%D9%82%D8%B4%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81_%D8%AF%D8%B1_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 اقشار مختلف در روستاهای ایران]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[خانواده در روستا]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C_%D9%87%D8%A7%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C ویژگی های خانواده روستایی]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [https://iranology-e.ir/%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D8%B1%D8%B6%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA_%D9%88_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C اصلاحات ارضی، مهاجرت و خانواده روستایی]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را که با وارد شدن صنعت به ایران پدیدار شدند، خانواده‌های «ازهم گسیخته» می‌نامند. در این گونه خانواده مادر و فرزندان جدا از پدر خانواده، گاهی سالیان دراز به تنهایی یا در بطن یک خانواده گسترده زندگی می‌کنند.^{۱}</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> </table>

Setayesh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B7%D8%A8%D9%82%D9%87%E2%80%8C%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8C_%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87_%D8%B1%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=10976&oldid=prev 2025-09-04T15:14:32Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی « === ۳. طبقه‌بندی خانواده روستایی === برای قشربندی و طبقه‌بندی جامعه روستایی و خانواده روستایی ملاکهای متفاوتی وجود دارد؛ مانند میزان درآمد، روابط خویشاوندی (در طایفه‌ها)، وضع افراد خانواده‌ها در سازمانهای، تولیدی ده (مانند صحرا یا بنه) و حتی...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br /> === ۳. طبقه‌بندی خانواده روستایی ===<br /> برای قشربندی و طبقه‌بندی جامعه روستایی و خانواده روستایی ملاکهای متفاوتی وجود دارد؛ مانند میزان درآمد، روابط خویشاوندی (در طایفه‌ها)، وضع افراد خانواده‌ها در سازمانهای، تولیدی ده (مانند صحرا یا بنه) و حتی میزان مهارت فنی دهقانان.^{۲} اما برای بررسی کارآمدتر خانواده‌های روستایی شاید گونه رابطه افراد با زمین بهترین باشد، چرا که رابطه بسیاری از ۱. هوشنگ الیاسیان، همان.<br /> <br /> ۲. اسماعیل عجمی، ده شش دانگی، شیراز: دانشگاه پهلوی، ۱۳۴۸، ص ۶.<br /> <br /> <br /> ۱۰۸<br /> <br /> خانواده<br /> <br /> و یژگیهای خانواده‌ها را پدید می‌آورد. پس خانواده‌های روستایی را می‌توان به دو دسته کلی خانواده‌های صاحب زمین و بدون زمین بخش کرد. خانواده‌های صاحب زمین که از قدیم خرده مالک یا صاحب نسق بودند، حق بهره‌برداری از آب و خاک را در واحدهای کشاورزی داشتند که پس از اصلاحات ارضی پدید آمدند. دسته دوم، روستاییان بدون زمین که نسبت به جامعه بومی ده بیگانه به‌شمار می‌آیند، برای کار در روستا به عنوان مزدور به سر می‌برند و این افراد در بسیاری از روستاها به «خوش‌نشین» مشهور هستند. این اصطلاح درباره کسبه جزء، پیله‌ورها و شاغلان مشاغل جدید نیز به کار برده می‌شود.<br /> <br /> خانواده‌های صاحب زمین به دو شکل دیده می‌شوند. خانواده‌های هسته‌ای به ظاهر مستقل که از زن و شوهر و فرزند تشکیل می‌شوند و در یک خانه (یا شاید اتاق) جداگانه از خانواده‌های زن یا شوهر زندگی می‌کنند. در این خانواده‌ها رییس خانواده در واحد اقتصادی تولیدی روستا عضویت دارد و بخشی از خانواده گسترده آن است. درنتیجه وابستگی خانواده به خانواده پدری گسترده و کامل است. در این خانواده ممکن است افرادی، غیر از آنها که یاد شد مانند خواهر، برادر، مادر، خاله، عمو زندگی‌کنند. نوع دیگر خانواده‌های صاحب زمین، خانواده گسترده پدری است. این خانواده‌ها در صورت وجود امکانات مالی پدیدار می‌شوند و گاهی نیز شکل بهره‌برداری از زمین با شکل خانواده گسترده ارتباط و پیوستگی می‌یابد. در نظام خرده مالکی خانواده پدری گسترش یافته بیشتر دیده می‌شود. (مانند کرانه‌های دریای خزر یا آذربایجان باختری) یا در جاهای دیگر بنه (واحد مستقل‌کشاورزی) یا یک خانواده گسترده یکی می‌باشد. خانواده‌های «گاوبند» که مرفه‌تر نیز هستند، از این دسته خانوارها هستند.۱ این درهم تنیدگی، سازمان کار و گروه خانواده،گونه‌ای استقلال درونی در زمینه اقتصادی و خانوادگی پدید می‌آورد و امنیت محیط کار برای مشارکت زن در کارهای بیرون از منزل افزایش می‌یابد.۲<br /> <br /> ۱. جمشید بهنام، ساخت خویشاوندی در خانواده‌های ایران، تهران: خورازمی، ۱۳۵۲، ص ۳۱. ۲. منصور وثوقی، جامعه‌شناسی روستایی، تهران: انتشارات کبهان، ۱۳۶۸، ص ۵۷.<br /> <br /> <br /> خانواده، ازدواج و خویشاوندی در ایران معاصر<br /> <br /> ۱۰۹<br /> <br /> جدول ۱<br /> <br /> توزیع خانواده گسترده و هسته‌ای در میان کشاورزان برخی جوامع روستایی ایران<br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> |خانواده گسترده<br /> |-<br /> |%۶/۴۴<br /> |-<br /> |%۶/۳۴<br /> |-<br /> |%۰/۲۷<br /> |-<br /> |%۸/۲۲<br /> |-<br /> |%۲/۲۲<br /> |-<br /> |%۸/۲۰<br /> |-<br /> |%۰/۱۹<br /> |-<br /> |%۳/۱۸<br /> |-<br /> |%۵/۱۳<br /> |-<br /> |%۴/۱۳<br /> |-<br /> |%۶/۱۲<br /> |}<br /> منبع: وثوقی (۱۳۶۸)، ص ۷۶<br /> <br /> اما خانواده‌های بدون زمین نیز به دو صورت دیده می‌شوند. خانواده‌هایی که زن و شوهر یا هسته‌ای مستقل هستند. این نوع خانواده‌های هسته‌ای تفاوتشان با خانواده‌های هسته‌ای صاحب زمین در آن است که به سبب نداشتن وابستگی به واحد تولیدی کشاورزی، به شبکه خویشاوندی نیز وابستگی ندارند. با دگرگونیهایی که در روستا پدید آمده باید انتظار داشت که ساخت خانواده‌های بسیاری نیز به این سمت گرایش یابند. در این خانواده‌ها میزان سواد، تخصص و درآمد بیشتری برای رییس خانواده می‌توان انتظار داشت. رییس خانواده بیشتر صاحب مشاغلی چون راننده تراکتور، مأمور تعاون، متصدی برق که در شهر ریشه دارند، است. به تدریج روستاییان وارد چنین مشاغلی می‌شوند.گونه دیگر خانواده‌های بدون زمین، خانواده‌هایی هستند که رییس خانواده برای‌کار به شهر مهاجرت کرده است. این‌گونه از خانواده<br /> <br /> <br /> ۱۱۰<br /> <br /> خانواده<br /> <br /> را که با وارد شدن صنعت به ایران پدیدار شدند، خانواده‌های «ازهم گسیخته» می‌نامند. در این گونه خانواده مادر و فرزندان جدا از پدر خانواده، گاهی سالیان دراز به تنهایی یا در بطن یک خانواده گسترده زندگی می‌کنند.^{۱}</div>

Samei