https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%BE%D9%88عالی قاپو - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-21T15:45:49Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%BE%D9%88&diff=8456&oldid=prevSamei در ۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۲2025-05-12T20:42:28Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[عالی قاپو]]''' کاخ و اقامتگاه تشریفاتی شاهان صفوی در ضلع غربی میدان نقش جهان (امام) در [[اصفهان]].</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[عالی قاپو]]''' کاخ و اقامتگاه تشریفاتی شاهان صفوی در ضلع غربی میدان نقش جهان (امام) در [[اصفهان]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این کاخ با نام دولتخانه مبارکه هم یاد شده و برای واژه عالیقاپو وجه تسمیههایی ذکر شده است. از جمله که به معنی دَر بالا و بلند مرتبه است که یکی از درهای رواق حرم حضرت علی (ع) در نجف را شاهعباس به آنجا آورد و لقب کرد<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهمشگي، </del>جليل؛ جانزاده، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علي، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلوههاي </del>هنر در اصفهان'''''، اصفهان: جانزاده، 1366، ص 334.</ref>. دیگر آنکه در برابر قصر سلطنتی سلاطین عثمانی که باب عالی خوانده میشد، این کاخ را عالی قاپو نامیدند<ref> انصاری جابری، حسن، '''''تاریخ نصف جهان و همه جهان'''''، بیجا، بیتا، ص 105.</ref>. چنانکه کاخ حکومتی شاه تهماسب در قزوین، دومین پایتخت صفویان، نیز عالی قاپو نامیده میشد. عالی قاپو یکی از چهار بنای اصلی در چهار گوشه میدان نقش جهان است که رو به روی مسجد شیخ لطفالله و به احتمال در همان زمان، دوره شاه عباس یکم (996- 1038ق) در پنج طبقه با استفاده از چوب، آجر، ساروج و مصالح مستحکم با تالار و ایوانی مشرف بر میدان و بر بقایای بنایی از دوره تیموریان بنا نهاده شد<ref>هنرفر، لطفالله، '''''گنجینه آثار تاریخی اصفهان'''''، اصفهان: گتابفروشی ثقفی، 1344.</ref>. در پیرامون این کاخ توپهایی نصب شده بوده که در دوره شاه عباس دوم، شاردن آنها را یکصدو ده عدد شمرده است. این کاخ دویست تن را در خود جای میداد و سیاحان اروپایی آن عصر از آن میان شاردن و کمپفر توصیفهای بسیاری از آن ارائه کردهاند<ref>شاردن، '''''سفرنامه شاردن (قسمت شهر اصفهان)'''''، ترجمه حسین عریضی، تهران: نگاه 132، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">62؛گمپفر، </del>انگلبرت، '''''سفرنامه گمپفر'''''، ترجمه گیگاووس جهانداری، تهران: خوارزمی؛ 1360، ص 202.</ref>. این کاخ 23 متر ارتفاع دارد و بر بام طبقه پنجم آن اتاقکی کوچک قرار گرفته است. پلکان مارپیچ در دو طرف راهرو ورودی میدان تا طبقه پنجم ساخته شده است. ایوان با 18 ستون چوبی است که با رنگهای آبی و طلایی مزین شده بودند. کف ایوان حوضچهای از آب است که کف آن با نهایت دقت عایقکاری شده تا آب به سقف طبقه زیرین نفوذ نکند. این کاخ محل اقامت شاهان و بیشتر با گاربرد اداری در نظر گرفته شده بوده که این نقش را در دورههای بعد، به ویژه در عصر ظلالسلطان، حکمران صفویه در دوره ناصرالدین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه، </del>حفظ گرد<ref>سجادی نائینی، سید مهدی، '''''راهنمای جدید شهر اصفهان'''''. اصفهان: سازمان ایرانگردی و جهانگردی استان. 1380، ص 41.</ref>. موسیقی خانه و تزئینات زیبای آن که پیش از این در آرامگاه شیخ صفیالدین اردبیلی طراحی و اجرا شده بود از زیباترین بخشهای این گاخ است گه با تزئینات رضا عباسی؛ هنرمند نقاش آن عصر مزین شده است. سقف ایوان نیز به گونهای زیبا و با رنگهای گوناگون تریین شده است و آن را بهارخواب نیز نامیدهاند. انعکاس نغمه نوازندگان در موسیقیخانه، دید عالی تالار، ایوان و پنجرهها به میدان نقش جهان، مساجد شاه (امام) وشیخ لطفالله، بازار قیصریه و بخشهای گوناگون شهر، گچکاریها و تزئینات درونی بنا باعث شده است گه در شمار زیباترین و نامدارترین کاخهای ایران قرار گیرد. این بنا پس از فروپاشی حکومت صفویان توسط افغانها رو به ویرانی و تخریب نهاد اما در دورههای گوناگون حکمرانان در آن اقامت گردند و با انجام مرمتها از آن میان در سال 1274 قمری به حفظ آن کوشیدند. با این همه، برخی تغییرات سلیقهای را در نقاشی و تزئینهای آن روا کردند<ref>ر. گ: پوپ، آرتور، '''''معماری ایران'''''، ترجمه غلامحسین صدری افشار. تهران: فرهنگان. 1375، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">226؛ </del>سیوری، راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''. ترجمه گامبیز عزیزی، تهران: ص 162- 163.</ref>. این بنا در مجموعه نقش جهان جزو میراثهای ایرانی در سازمان علمی و فرهنگی یونسکو به ثبت جهانی رسیده است و از مهمترین قطبهای گردشگری و مطالعه در باره معماری ایران به شمار میرود. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این کاخ با نام دولتخانه مبارکه هم یاد شده و برای واژه عالیقاپو وجه تسمیههایی ذکر شده است. از جمله که به معنی دَر بالا و بلند مرتبه است که یکی از درهای رواق حرم حضرت علی (ع) در نجف را شاهعباس به آنجا آورد و لقب کرد<ref><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهمشگی، </ins>جليل؛ جانزاده، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جلوههای </ins>هنر در اصفهان'''''، اصفهان: جانزاده، 1366، ص 334.</ref>. دیگر آنکه در برابر قصر سلطنتی سلاطین عثمانی که باب عالی خوانده میشد، این کاخ را عالی قاپو نامیدند<ref> انصاری جابری، حسن، '''''تاریخ نصف جهان و همه جهان'''''، بیجا، بیتا، ص 105.</ref>. چنانکه کاخ حکومتی شاه تهماسب در قزوین، دومین پایتخت صفویان، نیز عالی قاپو نامیده میشد. عالی قاپو یکی از چهار بنای اصلی در چهار گوشه میدان نقش جهان است که رو به روی مسجد شیخ لطفالله و به احتمال در همان زمان، دوره شاه عباس یکم (996- 1038ق) در پنج طبقه با استفاده از چوب، آجر، ساروج و مصالح مستحکم با تالار و ایوانی مشرف بر میدان و بر بقایای بنایی از دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تیموریان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بنا نهاده شد<ref>هنرفر، لطفالله، '''''گنجینه آثار تاریخی اصفهان'''''، اصفهان: گتابفروشی ثقفی، 1344.</ref>. در پیرامون این کاخ توپهایی نصب شده بوده که در دوره شاه عباس دوم، شاردن آنها را یکصدو ده عدد شمرده است. این کاخ دویست تن را در خود جای میداد و سیاحان اروپایی آن عصر از آن میان شاردن و کمپفر توصیفهای بسیاری از آن ارائه کردهاند<ref>شاردن، '''''سفرنامه شاردن (قسمت شهر اصفهان)'''''، ترجمه حسین عریضی، تهران: نگاه 132، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">62.</ref><ref>گمپفر، </ins>انگلبرت، '''''سفرنامه گمپفر'''''، ترجمه گیگاووس جهانداری، تهران: خوارزمی؛ 1360، ص 202.</ref>. این کاخ 23 متر ارتفاع دارد و بر بام طبقه پنجم آن اتاقکی کوچک قرار گرفته است. پلکان مارپیچ در دو طرف راهرو ورودی میدان تا طبقه پنجم ساخته شده است. ایوان با 18 ستون چوبی است که با رنگهای آبی و طلایی مزین شده بودند. کف ایوان حوضچهای از آب است که کف آن با نهایت دقت عایقکاری شده تا آب به سقف طبقه زیرین نفوذ نکند. این کاخ محل اقامت شاهان و بیشتر با گاربرد اداری در نظر گرفته شده بوده که این نقش را در دورههای بعد، به ویژه در عصر ظلالسلطان، حکمران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|</ins>صفویه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ناصرالدین شاه قاجار|</ins>ناصرالدین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه]]، </ins>حفظ گرد<ref>سجادی نائینی، سید مهدی، '''''راهنمای جدید شهر اصفهان'''''. اصفهان: سازمان ایرانگردی و جهانگردی استان. 1380، ص 41.</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>موسیقی خانه و تزئینات زیبای آن که پیش از این در آرامگاه شیخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفی الدین اردبیلی|</ins>صفیالدین اردبیلی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>طراحی و اجرا شده بود از زیباترین بخشهای این گاخ است گه با تزئینات رضا عباسی؛ هنرمند نقاش آن عصر مزین شده است. سقف ایوان نیز به گونهای زیبا و با رنگهای گوناگون تریین شده است و آن را بهارخواب نیز نامیدهاند. انعکاس نغمه نوازندگان در موسیقیخانه، دید عالی تالار، ایوان و پنجرهها به میدان نقش جهان، مساجد شاه (امام) وشیخ لطفالله، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>بازار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>قیصریه و بخشهای گوناگون شهر، گچکاریها و تزئینات درونی بنا باعث شده است گه در شمار زیباترین و نامدارترین کاخهای ایران قرار گیرد. این بنا پس از فروپاشی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|</ins>حکومت صفویان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>توسط افغانها رو به ویرانی و تخریب نهاد اما در دورههای گوناگون حکمرانان در آن اقامت گردند و با انجام مرمتها از آن میان در سال 1274 قمری به حفظ آن کوشیدند. با این همه، برخی تغییرات سلیقهای را در نقاشی و تزئینهای آن روا کردند<ref>ر. گ: پوپ، آرتور، '''''معماری ایران'''''، ترجمه غلامحسین صدری افشار. تهران: فرهنگان. 1375، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">226.</ref><ref></ins>سیوری، راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''. ترجمه گامبیز عزیزی، تهران: ص 162- 163.</ref>. این بنا در مجموعه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نقش جهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>جزو میراثهای ایرانی در سازمان علمی و فرهنگی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://unescobmw.org/ </ins>یونسکو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>به ثبت جهانی رسیده است و از مهمترین قطبهای گردشگری و مطالعه در باره معماری ایران به شمار میرود. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[صفی الدین اردبیلی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ناصرالدین شاه قاجار]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[صفویان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نقش جهان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''''مآخذ''''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''''مآخذ''''' ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><references /></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>مهدی ابوالحسنی</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهدی ابوالحسنی</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%BE%D9%88&diff=8061&oldid=prevKarimian در ۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۴2025-05-11T10:04:16Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۴</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr>
</table>Karimianhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%BE%D9%88&diff=8060&oldid=prevKarimian در ۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۳2025-05-11T10:03:31Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۰:۰۳</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عالی قاپو''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاخ </del>و اقامتگاه تشریفاتی شاهان صفوی در ضلع غربی میدان نقش جهان (امام) در [[اصفهان]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:کاخ عالی قاپو.jpg|بندانگشتی|کاخ عالی قاپوفبرگرفته از سایت علی بابا، قابل بازیابی از [https://www.alibaba.ir/mag/isfahan/isfahan-ci/aali-qapu-palace/ https://www.alibaba.ir]]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عالی قاپو<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاخ </ins>و اقامتگاه تشریفاتی شاهان صفوی در ضلع غربی میدان نقش جهان (امام) در [[اصفهان]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاخ </del>با نام دولتخانه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبارگه </del>هم یاد شده و برای واژه عالیقاپو وجه تسمیههایی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذگر </del>شده است. از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </del>به معنی دَر بالا و بلند مرتبه است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه یگی </del>از درهای رواق حرم حضرت علی (ع) در نجف را شاهعباس به آنجا آورد و لقب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرد</del><ref>دهمشگي، جليل؛ جانزاده، علي، '''''جلوههاي هنر در اصفهان'''''، اصفهان: جانزاده، 1366، ص 334.</ref>. دیگر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنگه </del>در برابر قصر سلطنتی سلاطین عثمانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </del>باب عالی خوانده میشد، این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاخ </del>را عالی قاپو نامیدند<ref> انصاری جابری، حسن، '''''تاریخ نصف جهان و همه جهان'''''، بیجا، بیتا، ص 105.</ref>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چنانگه گاخ حگومتی </del>شاه تهماسب در قزوین، دومین پایتخت صفویان، نیز عالی قاپو نامیده میشد. عالی قاپو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یگی </del>از چهار بنای اصلی در چهار گوشه میدان نقش جهان است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </del>رو به روی مسجد شیخ لطفالله و به احتمال در همان زمان، دوره شاه عباس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یگم </del>(996- 1038ق) در پنج طبقه با استفاده از چوب، آجر، ساروج و مصالح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستحگم </del>با تالار و ایوانی مشرف بر میدان و بر بقایای بنایی از دوره تیموریان بنا نهاده شد<ref>هنرفر، لطفالله، '''''گنجینه آثار تاریخی اصفهان'''''، اصفهان: گتابفروشی ثقفی، 1344.</ref>. در پیرامون این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاخ </del>توپهایی نصب شده بوده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </del>در دوره شاه عباس دوم، شاردن آنها را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یگصدو </del>ده عدد شمرده است. این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاخ </del>دویست تن را در خود جای میداد و سیاحان اروپایی آن عصر از آن میان شاردن و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گمپفر </del>توصیفهای بسیاری از آن ارائه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردهاند</del><ref>شاردن، '''''سفرنامه شاردن (قسمت شهر اصفهان)'''''، ترجمه حسین عریضی، تهران: نگاه 132، ص 62؛گمپفر، انگلبرت، '''''سفرنامه گمپفر'''''، ترجمه گیگاووس جهانداری، تهران: خوارزمی؛ 1360، ص 202.</ref>. این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاخ </del>23 متر ارتفاع دارد و بر بام طبقه پنجم آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اتاقگی گوچگ </del>قرار گرفته است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پلگان </del>مارپیچ در دو طرف راهرو ورودی میدان تا طبقه پنجم ساخته شده است. ایوان با 18 ستون چوبی است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </del>با رنگهای آبی و طلایی مزین شده بودند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گف </del>ایوان حوضچهای از آب است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه گف </del>آن با نهایت دقت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عایقگاری </del>شده تا آب به سقف طبقه زیرین نفوذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگند</del>. این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاخ </del>محل اقامت شاهان و بیشتر با گاربرد اداری در نظر گرفته شده بوده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </del>این نقش را در دورههای بعد، به ویژه در عصر ظلالسلطان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حگمران </del>صفویه در دوره ناصرالدین شاه، حفظ گرد<ref>سجادی نائینی، سید مهدی، '''''راهنمای جدید شهر اصفهان'''''. اصفهان: سازمان ایرانگردی و جهانگردی استان. 1380، ص 41.</ref>. موسیقی خانه و تزئینات زیبای آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </del>پیش از این در آرامگاه شیخ صفیالدین اردبیلی طراحی و اجرا شده بود از زیباترین بخشهای این گاخ است گه با تزئینات رضا عباسی؛ هنرمند نقاش آن عصر مزین شده است. سقف ایوان نیز به گونهای زیبا و با رنگهای گوناگون تریین شده است و آن را بهارخواب نیز نامیدهاند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انعگاس </del>نغمه نوازندگان در موسیقیخانه، دید عالی تالار، ایوان و پنجرهها به میدان نقش جهان، مساجد شاه (امام) وشیخ لطفالله، بازار قیصریه و بخشهای گوناگون شهر، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گچگاریها </del>و تزئینات درونی بنا باعث شده است گه در شمار زیباترین و نامدارترین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاخهای </del>ایران قرار گیرد. این بنا پس از فروپاشی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حگومت </del>صفویان توسط افغانها رو به ویرانی و تخریب نهاد اما در دورههای گوناگون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حگمرانان </del>در آن اقامت گردند و با انجام مرمتها از آن میان در سال 1274 قمری به حفظ آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گوشیدند</del>. با این همه، برخی تغییرات سلیقهای را در نقاشی و تزئینهای آن روا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردند</del><ref>ر. گ: پوپ، آرتور، '''''معماری ایران'''''، ترجمه غلامحسین صدری افشار. تهران: فرهنگان. 1375، ص 226؛ سیوری، راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''. ترجمه گامبیز عزیزی، تهران: ص 162- 163.</ref>. این بنا در مجموعه نقش جهان جزو میراثهای ایرانی در سازمان علمی و فرهنگی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونسگو </del>به ثبت جهانی رسیده است و از مهمترین قطبهای گردشگری و مطالعه در باره معماری ایران به شمار میرود. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاخ </ins>با نام دولتخانه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مبارکه </ins>هم یاد شده و برای واژه عالیقاپو وجه تسمیههایی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ذکر </ins>شده است. از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به معنی دَر بالا و بلند مرتبه است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که یکی </ins>از درهای رواق حرم حضرت علی (ع) در نجف را شاهعباس به آنجا آورد و لقب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins><ref>دهمشگي، جليل؛ جانزاده، علي، '''''جلوههاي هنر در اصفهان'''''، اصفهان: جانزاده، 1366، ص 334.</ref>. دیگر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنکه </ins>در برابر قصر سلطنتی سلاطین عثمانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>باب عالی خوانده میشد، این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاخ </ins>را عالی قاپو نامیدند<ref> انصاری جابری، حسن، '''''تاریخ نصف جهان و همه جهان'''''، بیجا، بیتا، ص 105.</ref>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چنانکه کاخ حکومتی </ins>شاه تهماسب در قزوین، دومین پایتخت صفویان، نیز عالی قاپو نامیده میشد. عالی قاپو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>از چهار بنای اصلی در چهار گوشه میدان نقش جهان است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>رو به روی مسجد شیخ لطفالله و به احتمال در همان زمان، دوره شاه عباس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکم </ins>(996- 1038ق) در پنج طبقه با استفاده از چوب، آجر، ساروج و مصالح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستحکم </ins>با تالار و ایوانی مشرف بر میدان و بر بقایای بنایی از دوره تیموریان بنا نهاده شد<ref>هنرفر، لطفالله، '''''گنجینه آثار تاریخی اصفهان'''''، اصفهان: گتابفروشی ثقفی، 1344.</ref>. در پیرامون این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاخ </ins>توپهایی نصب شده بوده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در دوره شاه عباس دوم، شاردن آنها را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکصدو </ins>ده عدد شمرده است. این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاخ </ins>دویست تن را در خود جای میداد و سیاحان اروپایی آن عصر از آن میان شاردن و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کمپفر </ins>توصیفهای بسیاری از آن ارائه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردهاند</ins><ref>شاردن، '''''سفرنامه شاردن (قسمت شهر اصفهان)'''''، ترجمه حسین عریضی، تهران: نگاه 132، ص 62؛گمپفر، انگلبرت، '''''سفرنامه گمپفر'''''، ترجمه گیگاووس جهانداری، تهران: خوارزمی؛ 1360، ص 202.</ref>. این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاخ </ins>23 متر ارتفاع دارد و بر بام طبقه پنجم آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اتاقکی کوچک </ins>قرار گرفته است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پلکان </ins>مارپیچ در دو طرف راهرو ورودی میدان تا طبقه پنجم ساخته شده است. ایوان با 18 ستون چوبی است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>با رنگهای آبی و طلایی مزین شده بودند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کف </ins>ایوان حوضچهای از آب است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که کف </ins>آن با نهایت دقت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عایقکاری </ins>شده تا آب به سقف طبقه زیرین نفوذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نکند</ins>. این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاخ </ins>محل اقامت شاهان و بیشتر با گاربرد اداری در نظر گرفته شده بوده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>این نقش را در دورههای بعد، به ویژه در عصر ظلالسلطان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمران </ins>صفویه در دوره ناصرالدین شاه، حفظ گرد<ref>سجادی نائینی، سید مهدی، '''''راهنمای جدید شهر اصفهان'''''. اصفهان: سازمان ایرانگردی و جهانگردی استان. 1380، ص 41.</ref>. موسیقی خانه و تزئینات زیبای آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>پیش از این در آرامگاه شیخ صفیالدین اردبیلی طراحی و اجرا شده بود از زیباترین بخشهای این گاخ است گه با تزئینات رضا عباسی؛ هنرمند نقاش آن عصر مزین شده است. سقف ایوان نیز به گونهای زیبا و با رنگهای گوناگون تریین شده است و آن را بهارخواب نیز نامیدهاند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انعکاس </ins>نغمه نوازندگان در موسیقیخانه، دید عالی تالار، ایوان و پنجرهها به میدان نقش جهان، مساجد شاه (امام) وشیخ لطفالله، بازار قیصریه و بخشهای گوناگون شهر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گچکاریها </ins>و تزئینات درونی بنا باعث شده است گه در شمار زیباترین و نامدارترین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاخهای </ins>ایران قرار گیرد. این بنا پس از فروپاشی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکومت </ins>صفویان توسط افغانها رو به ویرانی و تخریب نهاد اما در دورههای گوناگون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمرانان </ins>در آن اقامت گردند و با انجام مرمتها از آن میان در سال 1274 قمری به حفظ آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشیدند</ins>. با این همه، برخی تغییرات سلیقهای را در نقاشی و تزئینهای آن روا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردند</ins><ref>ر. گ: پوپ، آرتور، '''''معماری ایران'''''، ترجمه غلامحسین صدری افشار. تهران: فرهنگان. 1375، ص 226؛ سیوری، راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''. ترجمه گامبیز عزیزی، تهران: ص 162- 163.</ref>. این بنا در مجموعه نقش جهان جزو میراثهای ایرانی در سازمان علمی و فرهنگی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونسکو </ins>به ثبت جهانی رسیده است و از مهمترین قطبهای گردشگری و مطالعه در باره معماری ایران به شمار میرود. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''''مآخذ''''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''''مآخذ''''' ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> مهدی ابوالحسنی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> مهدی ابوالحسنی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr>
</table>Karimianhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%BE%D9%88&diff=8058&oldid=prevKarimian در ۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۶2025-05-11T09:56:05Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۵۶</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالي </del>قاپو''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاخ </del>و اقامتگاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشريفاتي </del>شاهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوي </del>در ضلع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غربي ميدان </del>نقش جهان (امام) در [[اصفهان]].</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالی </ins>قاپو''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاخ </ins>و اقامتگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشریفاتی </ins>شاهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی </ins>در ضلع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">غربی میدان </ins>نقش جهان (امام) در [[اصفهان]].</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين كاخ </del>با نام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دولتخانة مباركه </del>هم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ياد </del>شده و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي </del>واژه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عاليقاپو </del>وجه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تسميههايي ذكر </del>شده است. از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معني </del>دَر بالا و بلند مرتبه است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه يكي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درهاي </del>رواق حرم حضرت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علي </del>(ع) در نجف را شاهعباس به آنجا آورد و لقب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر آنكه </del>در برابر قصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتي سلاطين عثماني كه </del>باب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالي </del>خوانده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميشد، اين كاخ </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالي </del>قاپو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناميدند.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چنانكه كاخ حكومتي </del>شاه تهماسب در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزوين، دومين پايتخت صفويان، نيز عالي </del>قاپو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناميده ميشد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالي </del>قاپو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>از چهار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بناي اصلي </del>در چهار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گوشة ميدان </del>نقش جهان است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>رو به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روي </del>مسجد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ </del>لطفالله و به احتمال در همان زمان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة </del>شاه عباس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكم </del>(996- 1038ق) در پنج طبقه با استفاده از چوب، آجر، ساروج و مصالح <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستحكم </del>با تالار و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايواني </del>مشرف بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميدان </del>و بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بقاياي بنايي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة تيموريان </del>بنا نهاده شد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيرامون اين كاخ توپهايي </del>نصب شده بوده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة </del>شاه عباس دوم، شاردن آنها را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكصدو </del>ده عدد شمرده است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين كاخ دويست </del>تن را در خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جاي ميداد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سياحان اروپايي </del>آن عصر از آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميان </del>شاردن و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمپفر توصيفهاي بسياري </del>از آن ارائه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردهاند.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين كاخ </del>23 متر ارتفاع دارد و بر بام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقة </del>پنجم آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اتاقكي كوچك </del>قرار گرفته است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پلكان مارپيچ </del>در دو طرف راهرو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ورودي ميدان </del>تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقة </del>پنجم ساخته شده است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايوان </del>با 18 ستون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چوبي </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رنگهاي آبي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طلايي مزين </del>شده بودند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كف ايوان حوضچهاي </del>از آب است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه كف </del>آن با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهايت </del>دقت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عايقكاري </del>شده تا آب به سقف طبقه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيرين </del>نفوذ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نكند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين كاخ </del>محل اقامت شاهان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيشتر </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاربرد اداري </del>در نظر گرفته شده بوده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه اين </del>نقش را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورههاي </del>بعد، به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ويژه </del>در عصر ظلالسلطان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكمران صفويه </del>در دوره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناصرالدين </del>شاه، حفظ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسيقي </del>خانه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئينات زيباي </del>آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه پيش </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>در آرامگاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ صفيالدين اردبيلي طراحي </del>و اجرا شده بود از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيباترين بخشهاي اين كاخ </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئينات </del>رضا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عباسي؛ </del>هنرمند نقاش آن عصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزين </del>شده است. سقف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايوان نيز </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونهاي زيبا </del>و با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رنگهاي </del>گوناگون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تريين </del>شده است و آن را بهارخواب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز ناميدهاند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انعكاس </del>نغمه نوازندگان در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسيقيخانه، ديد عالي </del>تالار، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايوان </del>و پنجرهها به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميدان </del>نقش جهان، مساجد شاه (امام) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وشيخ </del>لطفالله، بازار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قيصريه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشهاي </del>گوناگون شهر، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گچكاريها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئينات دروني </del>بنا باعث شده است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در شمار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيباترين </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامدارترين كاخهاي ايران </del>قرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گيرد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>بنا پس از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروپاشي حكومت صفويان </del>توسط افغانها رو به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ويراني </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تخريب </del>نهاد اما در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورههاي </del>گوناگون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكمرانان </del>در آن اقامت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردند </del>و با انجام مرمتها از آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميان </del>در سال 1274 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمري </del>به حفظ آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشيدند</del>. با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>همه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخي تغييرات سليقهاي </del>را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقاشي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئينهاي </del>آن روا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردند.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>بنا در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعة </del>نقش جهان جزو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميراثهاي ايراني </del>در سازمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگي يونسكو </del>به ثبت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهاني رسيده </del>است و از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهمترين قطبهاي گردشگري </del>و مطالعه در باره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماري ايران </del>به شمار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرود</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این گاخ </ins>با نام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دولتخانه مبارگه </ins>هم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاد </ins>شده و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای </ins>واژه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالیقاپو </ins>وجه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تسمیههایی ذگر </ins>شده است. از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنی </ins>دَر بالا و بلند مرتبه است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه یگی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درهای </ins>رواق حرم حضرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی </ins>(ع) در نجف را شاهعباس به آنجا آورد و لقب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرد</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دهمشگي، جليل؛ جانزاده، علي، '''''جلوههاي هنر در اصفهان'''''، اصفهان: جانزاده، 1366، ص 334.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. دیگر آنگه </ins>در برابر قصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتی سلاطین عثمانی گه </ins>باب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالی </ins>خوانده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میشد، این گاخ </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالی </ins>قاپو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامیدند</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> انصاری جابری، حسن، '''''تاریخ نصف جهان و همه جهان'''''، بیجا، بیتا، ص 105.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. چنانگه گاخ حگومتی </ins>شاه تهماسب در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزوین، دومین پایتخت صفویان، نیز عالی </ins>قاپو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامیده میشد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالی </ins>قاپو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یگی </ins>از چهار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنای اصلی </ins>در چهار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گوشه میدان </ins>نقش جهان است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </ins>رو به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روی </ins>مسجد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ </ins>لطفالله و به احتمال در همان زمان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره </ins>شاه عباس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یگم </ins>(996- 1038ق) در پنج طبقه با استفاده از چوب، آجر، ساروج و مصالح <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مستحگم </ins>با تالار و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایوانی </ins>مشرف بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میدان </ins>و بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بقایای بنایی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره تیموریان </ins>بنا نهاده شد<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هنرفر، لطفالله، '''''گنجینه آثار تاریخی اصفهان'''''، اصفهان: گتابفروشی ثقفی، 1344.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیرامون این گاخ توپهایی </ins>نصب شده بوده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره </ins>شاه عباس دوم، شاردن آنها را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یگصدو </ins>ده عدد شمرده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این گاخ دویست </ins>تن را در خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جای میداد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاحان اروپایی </ins>آن عصر از آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان </ins>شاردن و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گمپفر توصیفهای بسیاری </ins>از آن ارائه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردهاند</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاردن، '''''سفرنامه شاردن (قسمت شهر اصفهان)'''''، ترجمه حسین عریضی، تهران: نگاه 132، ص 62؛گمپفر، انگلبرت، '''''سفرنامه گمپفر'''''، ترجمه گیگاووس جهانداری، تهران: خوارزمی؛ 1360، ص 202.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. این گاخ </ins>23 متر ارتفاع دارد و بر بام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه </ins>پنجم آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اتاقگی گوچگ </ins>قرار گرفته است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پلگان مارپیچ </ins>در دو طرف راهرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ورودی میدان </ins>تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبقه </ins>پنجم ساخته شده است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایوان </ins>با 18 ستون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چوبی </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رنگهای آبی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طلایی مزین </ins>شده بودند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گف ایوان حوضچهای </ins>از آب است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه گف </ins>آن با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهایت </ins>دقت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عایقگاری </ins>شده تا آب به سقف طبقه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیرین </ins>نفوذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نگند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این گاخ </ins>محل اقامت شاهان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیشتر </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گاربرد اداری </ins>در نظر گرفته شده بوده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه این </ins>نقش را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورههای </ins>بعد، به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویژه </ins>در عصر ظلالسلطان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حگمران صفویه </ins>در دوره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناصرالدین </ins>شاه، حفظ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرد</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سجادی نائینی، سید مهدی، '''''راهنمای جدید شهر اصفهان'''''. اصفهان: سازمان ایرانگردی و جهانگردی استان. 1380، ص 41.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. موسیقی </ins>خانه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئینات زیبای </ins>آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه پیش </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>در آرامگاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ صفیالدین اردبیلی طراحی </ins>و اجرا شده بود از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیباترین بخشهای این گاخ </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئینات </ins>رضا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عباسی؛ </ins>هنرمند نقاش آن عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مزین </ins>شده است. سقف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایوان نیز </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونهای زیبا </ins>و با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رنگهای </ins>گوناگون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تریین </ins>شده است و آن را بهارخواب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نامیدهاند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انعگاس </ins>نغمه نوازندگان در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">موسیقیخانه، دید عالی </ins>تالار، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایوان </ins>و پنجرهها به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میدان </ins>نقش جهان، مساجد شاه (امام) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وشیخ </ins>لطفالله، بازار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قیصریه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخشهای </ins>گوناگون شهر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گچگاریها </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئینات درونی </ins>بنا باعث شده است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گه </ins>در شمار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیباترین </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نامدارترین گاخهای ایران </ins>قرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گیرد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>بنا پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فروپاشی حگومت صفویان </ins>توسط افغانها رو به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویرانی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تخریب </ins>نهاد اما در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورههای </ins>گوناگون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حگمرانان </ins>در آن اقامت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردند </ins>و با انجام مرمتها از آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان </ins>در سال 1274 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمری </ins>به حفظ آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گوشیدند</ins>. با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>همه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برخی تغییرات سلیقهای </ins>را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نقاشی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تزئینهای </ins>آن روا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گردند</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ر. گ: پوپ، آرتور، '''''معماری ایران'''''، ترجمه غلامحسین صدری افشار. تهران: فرهنگان. 1375، ص 226؛ سیوری، راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''. ترجمه گامبیز عزیزی، تهران: ص 162- 163.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. این </ins>بنا در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجموعه </ins>نقش جهان جزو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میراثهای ایرانی </ins>در سازمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگی یونسگو </ins>به ثبت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جهانی رسیده </ins>است و از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مهمترین قطبهای گردشگری </ins>و مطالعه در باره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماری ایران </ins>به شمار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرود</ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ</ins>''''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''منابع و مأخذ:'''''</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1- دهمشگي، جليل؛ جانزاده، علي، '''''جلوههاي هنر در اصفهان'''''، اصفهان: جانزاده، 1366، ص 334.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2- انصاري جابري، حسن، '''''تاريخ نصف جهان و همة جهان'''''، بيجا، بيتا، ص 105.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3- هنرفر، لطفالله، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گنجينة آثار تاريخي اصفهان</del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، اصفهان: كتابفروشي ثقفي، 1344.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4- </del> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاردن، '''''سفرنامه شاردن (قسمت شهر اصفهان)'''''، ترجمه حسين عريضي، تهران: نگاه 132، ص 62؛كمپفر، انگلبرت، '''''سفرنامه كمپفر'''''، ترجمه كيكاووس جهانداري، تهران: خوارزمي؛ 1360، ص 202.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5- سجادي نائيني، سيد مهدي، '''''راهنماي جديد شهر اصفهان'''''. اصفهان: سازمان ايرانگردي و جهانگردي استان. 1380، ص 41.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6- براي آگاهي بيشتر، ر. ك: پوپ، آرتور، '''''معماري ايران'''''، ترجمه غلامحسين صدري افشار. تهران: فرهنگان. 1375، ص 226؛ سيوري، راجر، '''''ايران عصر صفوي'''''. ترجمه كامبيز عزيزي، تهران: ص 162- 163.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> مهدی ابوالحسنی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> مهدی ابوالحسنی</div></td></tr>
</table>Karimianhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%BE%D9%88&diff=5964&oldid=prevSamei در ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۸2025-05-04T22:28:08Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۲۸</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عالي قاپو''' كاخ و اقامتگاه تشريفاتي شاهان صفوي در ضلع غربي ميدان نقش جهان (امام) در اصفهان.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عالي قاپو''' كاخ و اقامتگاه تشريفاتي شاهان صفوي در ضلع غربي ميدان نقش جهان (امام) در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اين كاخ با نام دولتخانة مباركه هم ياد شده و براي واژه عاليقاپو وجه تسميههايي ذكر شده است. از جمله كه به معني دَر بالا و بلند مرتبه است كه يكي از درهاي رواق حرم حضرت علي (ع) در نجف را شاهعباس به آنجا آورد و لقب كرد.<sup>1</sup> ديگر آنكه در برابر قصر سلطنتي سلاطين عثماني كه باب عالي خوانده ميشد، اين كاخ را عالي قاپو ناميدند.<sup>2</sup> چنانكه كاخ حكومتي شاه تهماسب در قزوين، دومين پايتخت صفويان، نيز عالي قاپو ناميده ميشد. عالي قاپو يكي از چهار بناي اصلي در چهار گوشة ميدان نقش جهان است كه رو به روي مسجد شيخ لطفالله و به احتمال در همان زمان، دورة شاه عباس يكم (996- 1038ق) در پنج طبقه با استفاده از چوب، آجر، ساروج و مصالح مستحكم با تالار و ايواني مشرف بر ميدان و بر بقاياي بنايي از دورة تيموريان بنا نهاده شد.<sup>3</sup> در پيرامون اين كاخ توپهايي نصب شده بوده كه در دورة شاه عباس دوم، شاردن آنها را يكصدو ده عدد شمرده است. اين كاخ دويست تن را در خود جاي ميداد و سياحان اروپايي آن عصر از آن ميان شاردن و كمپفر توصيفهاي بسياري از آن ارائه كردهاند.<sup>4</sup> اين كاخ 23 متر ارتفاع دارد و بر بام طبقة پنجم آن اتاقكي كوچك قرار گرفته است. پلكان مارپيچ در دو طرف راهرو ورودي ميدان تا طبقة پنجم ساخته شده است. ايوان با 18 ستون چوبي است كه با رنگهاي آبي و طلايي مزين شده بودند. كف ايوان حوضچهاي از آب است كه كف آن با نهايت دقت عايقكاري شده تا آب به سقف طبقه زيرين نفوذ نكند. اين كاخ محل اقامت شاهان و بيشتر با كاربرد اداري در نظر گرفته شده بوده كه اين نقش را در دورههاي بعد، به ويژه در عصر ظلالسلطان، حكمران صفويه در دوره ناصرالدين شاه، حفظ كرد.<sup>5</sup> موسيقي خانه و تزئينات زيباي آن كه پيش از اين در آرامگاه شيخ صفيالدين اردبيلي طراحي و اجرا شده بود از زيباترين بخشهاي اين كاخ است كه با تزئينات رضا عباسي؛ هنرمند نقاش آن عصر مزين شده است. سقف ايوان نيز به گونهاي زيبا و با رنگهاي گوناگون تريين شده است و آن را بهارخواب نيز ناميدهاند. انعكاس نغمه نوازندگان در موسيقيخانه، ديد عالي تالار، ايوان و پنجرهها به ميدان نقش جهان، مساجد شاه (امام) وشيخ لطفالله، بازار قيصريه و بخشهاي گوناگون شهر، گچكاريها و تزئينات دروني بنا باعث شده است كه در شمار زيباترين و نامدارترين كاخهاي ايران قرار گيرد. اين بنا پس از فروپاشي حكومت صفويان توسط افغانها رو به ويراني و تخريب نهاد اما در دورههاي گوناگون حكمرانان در آن اقامت كردند و با انجام مرمتها از آن ميان در سال 1274 قمري به حفظ آن كوشيدند. با اين همه، برخي تغييرات سليقهاي را در نقاشي و تزئينهاي آن روا كردند.<sup>6</sup> اين بنا در مجموعة نقش جهان جزو ميراثهاي ايراني در سازمان علمي و فرهنگي يونسكو به ثبت جهاني رسيده است و از مهمترين قطبهاي گردشگري و مطالعه در باره معماري ايران به شمار ميرود. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از اين كاخ با نام دولتخانة مباركه هم ياد شده و براي واژه عاليقاپو وجه تسميههايي ذكر شده است. از جمله كه به معني دَر بالا و بلند مرتبه است كه يكي از درهاي رواق حرم حضرت علي (ع) در نجف را شاهعباس به آنجا آورد و لقب كرد.<sup>1</sup> ديگر آنكه در برابر قصر سلطنتي سلاطين عثماني كه باب عالي خوانده ميشد، اين كاخ را عالي قاپو ناميدند.<sup>2</sup> چنانكه كاخ حكومتي شاه تهماسب در قزوين، دومين پايتخت صفويان، نيز عالي قاپو ناميده ميشد. عالي قاپو يكي از چهار بناي اصلي در چهار گوشة ميدان نقش جهان است كه رو به روي مسجد شيخ لطفالله و به احتمال در همان زمان، دورة شاه عباس يكم (996- 1038ق) در پنج طبقه با استفاده از چوب، آجر، ساروج و مصالح مستحكم با تالار و ايواني مشرف بر ميدان و بر بقاياي بنايي از دورة تيموريان بنا نهاده شد.<sup>3</sup> در پيرامون اين كاخ توپهايي نصب شده بوده كه در دورة شاه عباس دوم، شاردن آنها را يكصدو ده عدد شمرده است. اين كاخ دويست تن را در خود جاي ميداد و سياحان اروپايي آن عصر از آن ميان شاردن و كمپفر توصيفهاي بسياري از آن ارائه كردهاند.<sup>4</sup> اين كاخ 23 متر ارتفاع دارد و بر بام طبقة پنجم آن اتاقكي كوچك قرار گرفته است. پلكان مارپيچ در دو طرف راهرو ورودي ميدان تا طبقة پنجم ساخته شده است. ايوان با 18 ستون چوبي است كه با رنگهاي آبي و طلايي مزين شده بودند. كف ايوان حوضچهاي از آب است كه كف آن با نهايت دقت عايقكاري شده تا آب به سقف طبقه زيرين نفوذ نكند. اين كاخ محل اقامت شاهان و بيشتر با كاربرد اداري در نظر گرفته شده بوده كه اين نقش را در دورههاي بعد، به ويژه در عصر ظلالسلطان، حكمران صفويه در دوره ناصرالدين شاه، حفظ كرد.<sup>5</sup> موسيقي خانه و تزئينات زيباي آن كه پيش از اين در آرامگاه شيخ صفيالدين اردبيلي طراحي و اجرا شده بود از زيباترين بخشهاي اين كاخ است كه با تزئينات رضا عباسي؛ هنرمند نقاش آن عصر مزين شده است. سقف ايوان نيز به گونهاي زيبا و با رنگهاي گوناگون تريين شده است و آن را بهارخواب نيز ناميدهاند. انعكاس نغمه نوازندگان در موسيقيخانه، ديد عالي تالار، ايوان و پنجرهها به ميدان نقش جهان، مساجد شاه (امام) وشيخ لطفالله، بازار قيصريه و بخشهاي گوناگون شهر، گچكاريها و تزئينات دروني بنا باعث شده است كه در شمار زيباترين و نامدارترين كاخهاي ايران قرار گيرد. اين بنا پس از فروپاشي حكومت صفويان توسط افغانها رو به ويراني و تخريب نهاد اما در دورههاي گوناگون حكمرانان در آن اقامت كردند و با انجام مرمتها از آن ميان در سال 1274 قمري به حفظ آن كوشيدند. با اين همه، برخي تغييرات سليقهاي را در نقاشي و تزئينهاي آن روا كردند.<sup>6</sup> اين بنا در مجموعة نقش جهان جزو ميراثهاي ايراني در سازمان علمي و فرهنگي يونسكو به ثبت جهاني رسيده است و از مهمترين قطبهاي گردشگري و مطالعه در باره معماري ايران به شمار ميرود. </div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C_%D9%82%D8%A7%D9%BE%D9%88&diff=813&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''عالي قاپو''' كاخ و اقامتگاه تشريفاتي شاهان صفوي در ضلع غربي ميدان نقش جهان (امام) در اصفهان. از اين كاخ با نام دولتخانة مباركه هم ياد شده و براي واژه عاليقاپو وجه تسميههايي ذكر شده است. از جمله كه به معني دَر بالا و بلند مرتبه است كه يكي از...» ایجاد کرد2024-08-13T18:56:21Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''عالي قاپو''' كاخ و اقامتگاه تشريفاتي شاهان صفوي در ضلع غربي ميدان نقش جهان (امام) در اصفهان. از اين كاخ با نام دولتخانة مباركه هم ياد شده و براي واژه عاليقاپو وجه تسميههايي ذكر شده است. از جمله كه به معني دَر بالا و بلند مرتبه است كه يكي از...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''عالي قاپو''' كاخ و اقامتگاه تشريفاتي شاهان صفوي در ضلع غربي ميدان نقش جهان (امام) در اصفهان.<br />
<br />
از اين كاخ با نام دولتخانة مباركه هم ياد شده و براي واژه عاليقاپو وجه تسميههايي ذكر شده است. از جمله كه به معني دَر بالا و بلند مرتبه است كه يكي از درهاي رواق حرم حضرت علي (ع) در نجف را شاهعباس به آنجا آورد و لقب كرد.<sup>1</sup> ديگر آنكه در برابر قصر سلطنتي سلاطين عثماني كه باب عالي خوانده ميشد، اين كاخ را عالي قاپو ناميدند.<sup>2</sup> چنانكه كاخ حكومتي شاه تهماسب در قزوين، دومين پايتخت صفويان، نيز عالي قاپو ناميده ميشد. عالي قاپو يكي از چهار بناي اصلي در چهار گوشة ميدان نقش جهان است كه رو به روي مسجد شيخ لطفالله و به احتمال در همان زمان، دورة شاه عباس يكم (996- 1038ق) در پنج طبقه با استفاده از چوب، آجر، ساروج و مصالح مستحكم با تالار و ايواني مشرف بر ميدان و بر بقاياي بنايي از دورة تيموريان بنا نهاده شد.<sup>3</sup> در پيرامون اين كاخ توپهايي نصب شده بوده كه در دورة شاه عباس دوم، شاردن آنها را يكصدو ده عدد شمرده است. اين كاخ دويست تن را در خود جاي ميداد و سياحان اروپايي آن عصر از آن ميان شاردن و كمپفر توصيفهاي بسياري از آن ارائه كردهاند.<sup>4</sup> اين كاخ 23 متر ارتفاع دارد و بر بام طبقة پنجم آن اتاقكي كوچك قرار گرفته است. پلكان مارپيچ در دو طرف راهرو ورودي ميدان تا طبقة پنجم ساخته شده است. ايوان با 18 ستون چوبي است كه با رنگهاي آبي و طلايي مزين شده بودند. كف ايوان حوضچهاي از آب است كه كف آن با نهايت دقت عايقكاري شده تا آب به سقف طبقه زيرين نفوذ نكند. اين كاخ محل اقامت شاهان و بيشتر با كاربرد اداري در نظر گرفته شده بوده كه اين نقش را در دورههاي بعد، به ويژه در عصر ظلالسلطان، حكمران صفويه در دوره ناصرالدين شاه، حفظ كرد.<sup>5</sup> موسيقي خانه و تزئينات زيباي آن كه پيش از اين در آرامگاه شيخ صفيالدين اردبيلي طراحي و اجرا شده بود از زيباترين بخشهاي اين كاخ است كه با تزئينات رضا عباسي؛ هنرمند نقاش آن عصر مزين شده است. سقف ايوان نيز به گونهاي زيبا و با رنگهاي گوناگون تريين شده است و آن را بهارخواب نيز ناميدهاند. انعكاس نغمه نوازندگان در موسيقيخانه، ديد عالي تالار، ايوان و پنجرهها به ميدان نقش جهان، مساجد شاه (امام) وشيخ لطفالله، بازار قيصريه و بخشهاي گوناگون شهر، گچكاريها و تزئينات دروني بنا باعث شده است كه در شمار زيباترين و نامدارترين كاخهاي ايران قرار گيرد. اين بنا پس از فروپاشي حكومت صفويان توسط افغانها رو به ويراني و تخريب نهاد اما در دورههاي گوناگون حكمرانان در آن اقامت كردند و با انجام مرمتها از آن ميان در سال 1274 قمري به حفظ آن كوشيدند. با اين همه، برخي تغييرات سليقهاي را در نقاشي و تزئينهاي آن روا كردند.<sup>6</sup> اين بنا در مجموعة نقش جهان جزو ميراثهاي ايراني در سازمان علمي و فرهنگي يونسكو به ثبت جهاني رسيده است و از مهمترين قطبهاي گردشگري و مطالعه در باره معماري ايران به شمار ميرود. <br />
<br />
<br />
<br />
<br />
'''''منابع و مأخذ:'''''<br />
<br />
1- دهمشگي، جليل؛ جانزاده، علي، '''''جلوههاي هنر در اصفهان'''''، اصفهان: جانزاده، 1366، ص 334.<br />
<br />
2- انصاري جابري، حسن، '''''تاريخ نصف جهان و همة جهان'''''، بيجا، بيتا، ص 105.<br />
<br />
3- هنرفر، لطفالله، '''''گنجينة آثار تاريخي اصفهان'''''، اصفهان: كتابفروشي ثقفي، 1344.<br />
<br />
4- شاردن، '''''سفرنامه شاردن (قسمت شهر اصفهان)'''''، ترجمه حسين عريضي، تهران: نگاه 132، ص 62؛كمپفر، انگلبرت، '''''سفرنامه كمپفر'''''، ترجمه كيكاووس جهانداري، تهران: خوارزمي؛ 1360، ص 202.<br />
<br />
5- سجادي نائيني، سيد مهدي، '''''راهنماي جديد شهر اصفهان'''''. اصفهان: سازمان ايرانگردي و جهانگردي استان. 1380، ص 41.<br />
<br />
6- براي آگاهي بيشتر، ر. ك: پوپ، آرتور، '''''معماري ايران'''''، ترجمه غلامحسين صدري افشار. تهران: فرهنگان. 1375، ص 226؛ سيوري، راجر، '''''ايران عصر صفوي'''''. ترجمه كامبيز عزيزي، تهران: ص 162- 163.<br />
<br />
مهدی ابوالحسنی</div>Samei