https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%DB%8C%DA%A9%D9%85_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C عباس یکم صفوی - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-21T15:33:55Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%DB%8C%DA%A9%D9%85_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C&diff=8469&oldid=prev Samei در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۰۸ 2025-05-13T07:08:09Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۰۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شاه عباس با ایجاد هنگ‌های جدید غلامان، ارتشی به وجود آورد که همیشه در دسترس بود و به هیچ کس جز شخص شاه وفاداری نداشت. سواره نظام مسلح به تفنگ بود و توپ‌خانه و قراولان سلطنتی مجهز به سلاح‌های نوین بودند. حقوق نظامیان از درآمد املاک خاصه (سلطنتی) پرداخته می‌شد که در دراز مدت به کاهش تولیدات کشاورزی و ضعف اقتصادی کشور انجامید&lt;ref&gt;لکهارت، لارنس. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;انقراض سلسله صفویه و ایام استیلای افاغنه در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه مصطفی قلی‌عماد، تهران: 1368، مروارید، ص540.&lt;/ref&gt;. شاه عباس با اروپائیان روابط سیاسی- اقتصادی گسترده‌ای به ویژه علیه عثمانی برقرار کرد. برادران شرلی معروف‌ترین اروپائیانی بودند که به ایران آمدند و به سفارت او به اروپا سفر کردند. در دوره او عثمانیان تعرض‌های بی‌نتیجه‌ای به بغداد و عتبات می‌کردند و ازبکان نیز قندهار را مورد هجوم قرار می‌دادند. امام قلی‌خان سردار و حکمران [[استان فارس|فارس]] با یاری ناوگان انگلیس پرتَغالی‌ها را [[خلیج فارس|خلیج‌فارس]] شکست داد و هرمز را آزاد کرد&lt;ref&gt;سیوری، راجر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ایران عصر صفوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه کامبیز عزیزی. تهران: 1366، بحر، ص.102&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شاه عباس با ایجاد هنگ‌های جدید غلامان، ارتشی به وجود آورد که همیشه در دسترس بود و به هیچ کس جز شخص شاه وفاداری نداشت. سواره نظام مسلح به تفنگ بود و توپ‌خانه و قراولان سلطنتی مجهز به سلاح‌های نوین بودند. حقوق نظامیان از درآمد املاک خاصه (سلطنتی) پرداخته می‌شد که در دراز مدت به کاهش تولیدات کشاورزی و ضعف اقتصادی کشور انجامید&lt;ref&gt;لکهارت، لارنس. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;انقراض سلسله صفویه و ایام استیلای افاغنه در ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه مصطفی قلی‌عماد، تهران: 1368، مروارید، ص540.&lt;/ref&gt;. شاه عباس با اروپائیان روابط سیاسی- اقتصادی گسترده‌ای به ویژه علیه عثمانی برقرار کرد. برادران شرلی معروف‌ترین اروپائیانی بودند که به ایران آمدند و به سفارت او به اروپا سفر کردند. در دوره او عثمانیان تعرض‌های بی‌نتیجه‌ای به بغداد و عتبات می‌کردند و ازبکان نیز قندهار را مورد هجوم قرار می‌دادند. امام قلی‌خان سردار و حکمران [[استان فارس|فارس]] با یاری ناوگان انگلیس پرتَغالی‌ها را [[خلیج فارس|خلیج‌فارس]] شکست داد و هرمز را آزاد کرد&lt;ref&gt;سیوری، راجر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ایران عصر صفوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه کامبیز عزیزی. تهران: 1366، بحر، ص.102&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوران شاه‌عباس اوج هنرهای ظریف و صنایع دستی [[کشور ایران|ایران]]، تولید و تجارت ابریشم، دانش‌ها و آموزه‌های فرهنگ ایرانی- اسلامی بود. دربار او محل آمد و شد عالمان، ادیبان و دانشمندانی مانند شیخ‌بهایی، [[ملاصدرا|ملاصدرا شیرازی]]، [[میرداماد]] و ....بود. هر چند بسیاری نیز راهی هند شدند اما در آنجا به گسترش فرهنگ ایرانی و زبان فارسی پرداختند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوران شاه‌عباس اوج هنرهای ظریف و صنایع دستی [[کشور ایران|ایران]]، تولید و تجارت ابریشم، دانش‌ها و آموزه‌های فرهنگ ایرانی- اسلامی بود. دربار او محل آمد و شد عالمان، ادیبان و دانشمندانی مانند شیخ‌بهایی، [[ملاصدرا|ملاصدرا شیرازی]]، [[میرداماد]] و ....بود. هر چند بسیاری نیز راهی هند شدند اما در آنجا به گسترش فرهنگ ایرانی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارسی|</ins>زبان فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>پرداختند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l16">خط ۱۶:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    اسکندر بیک‌منشی(ترکمان). '''''عالم آرای عباسی'''''. تهران: 1334،  امیرکبیر و کتابفروشی تائید اصفهان، چاپ ایرج افشار، ص281.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    طاهری، ابوالقاسم، '''''تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران از مرگ تیمور تا مرگ شاه‌عباس'''''. تهران: 1349، کتاب‌های جیبی، ص255.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    نوایی، عبدالحسین. '''''روابط سیاسی و اقتصادی ایران در دوره صفویه'''''. تهران: 1377،سمت، ص28.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.    فلسفی، نصرالله'''''. زندگانی شاه عباس اول'''''. تهران: 1346، دانشگاه تهران، ص134 و افوشته‌ای نطنزی، محمود بن هدایت الله، '''''ثقاوه الآثار فی ذکرالاخیار'''''. تصحیح احسان اشراقی. تهران: 1373، علمی و فرهنگی، ص586.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. تاورنیه. '''''سفرنامه'''''. ترجمه ابوتراب نوری، تجدید نظر حمید شیرازی، کتابخانه تأیید اصفهان، 1336، ص381.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. شاردن. '''''سفرنامه'''''. (بخش شهر اصفهان)، ترجمه حسین عریضی، با مقدمه علی دهباشی، تهران: 1362، نگاه، ص34.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. لکهارت، لارنس. '''''انقراض سلسله صفویه و ایام استیلای افاغنه در ایران'''''. ترجمه مصطفی قلی‌عماد، تهران: 1368، مروارید، ص540.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. سیوری، راجر. '''''ایران عصر صفوی'''''. ترجمه کامبیز عزیزی. تهران: 1366، بحر، ص.102</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهدی ابوالحسنی ترقی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهدی ابوالحسنی ترقی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%DB%8C%DA%A9%D9%85_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C&diff=8468&oldid=prev Samei در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۰۶ 2025-05-13T07:06:57Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۰۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عباس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكم </del>صفوی'''، شاه عباس پنجمین پادشاه صفوی (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حك996 </del>– 1038ق / ؟ م) شاه عباس، پسر و جانشین سلطان محمد‌شاه خدابنده.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عباس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکم </ins>صفوی'''، شاه عباس پنجمین پادشاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|</ins>صفوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حک996 </ins>– 1038ق / ؟ م) شاه عباس، پسر و جانشین سلطان محمد‌شاه خدابنده.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمد خدابنده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>مردی درویش خصلت و ضعیف‌النفس بود در حالی تاج پادشاهی را به پسر نوجوان خویش، عباس‌میرزا داد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; اعیان و بزرگان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشور سركشی می‌كردند </del>و شورش‌های داخلی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطة </del>بیگانگان شرق و غرب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشور </del>را ناآرام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده </del>بود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; شهر یزد در اشغال عثمانیان و قزوین در معرض یورش آنان بود. در زمانی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>میان سران قزلباش نزاع  و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشمكش </del>بود سامان‌دهی اوضاع داخلی صلح با عثمانیان و تار و مار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردن ازبكان </del>در شرق نخستین اقدامات شاه جوان در آغاز سلطنت بود. به موجب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عهدنامة </del>صلح استانبول به ناچار تسلط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تركان </del>بر سرزمین‌های ایرانی، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبریز، </del>قراباغ، گنجه، تفلیس، نرور، لرستان و نهاوند را به رسمیت شناخت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمد خدابنده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>مردی درویش خصلت و ضعیف‌النفس بود در حالی تاج پادشاهی را به پسر نوجوان خویش، عباس‌میرزا داد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسکندر بیک‌منشی(ترکمان). '''''عالم آرای عباسی'''''. تهران: 1334،  امیرکبیر و کتابفروشی تائید اصفهان، چاپ ایرج افشار، ص281.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; اعیان و بزرگان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشور سرکشی می‌کردند </ins>و شورش‌های داخلی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطه </ins>بیگانگان شرق و غرب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشور </ins>را ناآرام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>بود&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طاهری، ابوالقاسم، '''''تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران از مرگ تیمور تا مرگ شاه‌عباس'''''. تهران: 1349، کتاب‌های جیبی، ص255.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. [[یزد|</ins>شهر یزد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در اشغال عثمانیان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>قزوین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|قزوین]] </ins>در معرض یورش آنان بود. در زمانی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>میان سران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قزلباش<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نزاع  و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشمکش </ins>بود سامان‌دهی اوضاع داخلی صلح با عثمانیان و تار و مار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردن ازبکان </ins>در شرق نخستین اقدامات شاه جوان در آغاز سلطنت بود. به موجب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عهدنامه </ins>صلح استانبول به ناچار تسلط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکان </ins>بر سرزمین‌های ایرانی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تبریز]]، </ins>قراباغ، گنجه، تفلیس، نرور، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>لرستان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|لرستان]] </ins>و نهاوند را به رسمیت شناخت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوایی، عبدالحسین. '''''روابط سیاسی و اقتصادی ایران در دوره صفویه'''''. تهران: 1377،سمت، ص28.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاستن </del>قدرت قزلباشان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در آغاز پادشاهی او هرج و مرج آفریده بودند و با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكیل لشكری </del>مجهز از اقوام گرجی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چركس </del>وفادار به شاه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمینة شكست ازبكان </del>را فراهم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; و آن‌گاه برای نبرد با عثمانیان و اخراج آنان از سرزمین‌های شمال‌غربی ایران اقدامات پیروزمندانه‌ای انجام داد (1016ق / ؟ م) شاه‌عباس در 1006ق / ؟ م، اصفهان را به پایتختی برگزید. از آن زمان [[اصفهان]] دستخوش طرح‌های نوین هنری و معماری قرار گرفت و به زیباترین شهر ایرانی به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منزلة </del>«نصف جهان» تبدیل شد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>بازرگانان آسیا و اروپا به آن آمد و شد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌كردند</del>. میدان شاه (نقش جهان)، مساجد شاه و شیخ لطف ا... <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاخ </del>عالی‌قاپو، چهارباغ، تفرج‌گاه‌های زیبا در آن بنا شد. تاورنیه، مغرضانه آن را قریه‌ای بزرگ می‌خواند&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در حالی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گفتة </del>شاردن رونق و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شكوفایی </del>و جمعیتی مانند شهر لندن داشت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6&lt;/sup&gt; شاه عباس با ایجاد هنگ‌های جدید غلامان، ارتشی به وجود آورد كه همیشه در دسترس بود و به هیچ كس جز شخص شاه وفاداری نداشت</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سواره نظام مسلح به تفنگ بود و توپ‌خانه و قراولان سلطنتی مجهز به سلاح‌های نوین بودند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقوق نظامیان از درآمد املاك خاصة </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتی</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرداخته می‌شد كه در دراز مدت به كاهش تولیدات كشاورزی و ضعف اقتصادی كشور انجامید</del>.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;sup&gt;7</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه عباس با اروپائیان روابط سیاسی- اقتصادی گسترده‌ای به ویژه علیه عثمانی برقرار كرد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برادران شرلی معروف‌ترین اروپائیانی بودند كه به ایران آمدند و به سفارت او به اروپا سفر كردند. در دورة او عثمانیان تعرض‌های بی‌نتیجه‌ای به بغداد و عتبات می‌كردند و ازبكان نیز قندهار را مورد هجوم قرار می‌دادند. امام قلی‌خان سردار و حكمران فارس با یاری ناوگان انگلیس پرتَغالی‌ها را خلیج‌فارس شكست داد و هرمز را آزاد كرد.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاستن </ins>قدرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قزلباش|</ins>قزلباشان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] که </ins>در آغاز پادشاهی او هرج و مرج آفریده بودند و با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشکیل لشکری </ins>مجهز از اقوام گرجی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چرکس </ins>وفادار به شاه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمینه شکست ازبکان </ins>را فراهم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد&lt;ref&gt;فلسفی، نصرالله'''''. زندگانی شاه عباس اول'''''. تهران: 1346، دانشگاه تهران، ص134.&lt;/ref&gt;</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افوشته‌ای نطنزی، محمود بن هدایت الله، '''''ثقاوه الآثار فی ذکرالاخیار'''''. تصحیح احسان اشراقی. تهران: 1373، علمی و فرهنگی، ص586.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; و آن‌گاه برای نبرد با عثمانیان و اخراج آنان از سرزمین‌های شمال‌غربی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کشور ایران|</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>اقدامات پیروزمندانه‌ای انجام داد (1016ق / ؟ م) شاه‌عباس در 1006ق / ؟ م، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را به پایتختی برگزید. از آن زمان [[اصفهان]] دستخوش طرح‌های نوین هنری و معماری قرار گرفت و به زیباترین شهر ایرانی به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منزله </ins>«نصف جهان» تبدیل شد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>بازرگانان آسیا و اروپا به آن آمد و شد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌کردند</ins>. میدان شاه (نقش جهان)، مساجد شاه و شیخ لطف ا... <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاخ </ins>عالی‌قاپو، چهارباغ، تفرج‌گاه‌های زیبا در آن بنا شد. تاورنیه، مغرضانه آن را قریه‌ای بزرگ می‌خواند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاورنیه. '''''سفرنامه'''''. ترجمه ابوتراب نوری، تجدید نظر حمید شیرازی، کتابخانه تأیید اصفهان، 1336، ص381.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; در حالی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گفته </ins>شاردن رونق و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شکوفایی </ins>و جمعیتی مانند شهر لندن داشت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاردن</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''سفرنامه'''''</ins>. (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بخش شهر اصفهان</ins>)<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، ترجمه حسین عریضی، با مقدمه علی دهباشی، تهران: 1362، نگاه، ص34</ins>.&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوران شاه‌عباس اوج هنرهای ظریف </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صنایع دستی ایران، تولید </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تجارت ابریشم، دانش‌ها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آموزه‌های فرهنگ ایرانی- اسلامی بود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربار او محل آمد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شد عالمان، ادیبان و دانشمندانی مانند شیخ‌بهایی، ملاصدرا شیرازی، میرداماد </del>و ....<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بود</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هر چند بسیاری نیز راهی هند شدند اما </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنجا </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گسترش فرهنگ ایرانی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبان فارسی پرداختند</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه عباس با ایجاد هنگ‌های جدید غلامان، ارتشی به وجود آورد که همیشه در دسترس بود </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به هیچ کس جز شخص شاه وفاداری نداشت. سواره نظام مسلح به تفنگ بود </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توپ‌خانه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قراولان سلطنتی مجهز به سلاح‌های نوین بودند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حقوق نظامیان از درآمد املاک خاصه (سلطنتی) پرداخته می‌شد که در دراز مدت به کاهش تولیدات کشاورزی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ضعف اقتصادی کشور انجامید&lt;ref&gt;لکهارت، لارنس. '''''انقراض سلسله صفویه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایام استیلای افاغنه در ایران'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه مصطفی قلی‌عماد، تهران: 1368، مروارید، ص540</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/ref&gt;</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاه عباس با اروپائیان روابط سیاسی- اقتصادی گسترده‌ای به ویژه علیه عثمانی برقرار کرد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برادران شرلی معروف‌ترین اروپائیانی بودند که به ایران آمدند و به سفارت او به اروپا سفر کردند</ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره او عثمانیان تعرض‌های بی‌نتیجه‌ای </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بغداد </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عتبات می‌کردند و ازبکان نیز قندهار را مورد هجوم قرار می‌دادند. امام قلی‌خان سردار و حکمران [[استان فارس|فارس]] با یاری ناوگان انگلیس پرتَغالی‌ها را [[خلیج فارس|خلیج‌فارس]] شکست داد و هرمز را آزاد کرد&lt;ref&gt;سیوری، راجر. '''''ایران عصر صفوی'''''. ترجمه کامبیز عزیزی. تهران: 1366، بحر، ص.102&lt;/ref&gt;</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوران شاه‌عباس اوج هنرهای ظریف و صنایع دستی [[کشور ایران|ایران]]، تولید و تجارت ابریشم، دانش‌ها و آموزه‌های فرهنگ ایرانی- اسلامی بود. دربار او محل آمد و شد عالمان، ادیبان و دانشمندانی مانند شیخ‌بهایی، [[ملاصدرا|ملاصدرا شیرازی]]، [[میرداماد]] و ....بود. هر چند بسیاری نیز راهی هند شدند اما در آنجا به گسترش فرهنگ ایرانی و زبان فارسی پرداختند.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ:</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    اسكندر بیك‌منشی(تركمان). '''''عالم آرای عباسی'''''. تهران: 1334،  امیركبیر و كتابفروشی تائید اصفهان، چاپ ایرج افشار، ص281.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[صفویان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ملاصدرا]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[میرداماد]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> طاهری، ابوالقاسم، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران از مرگ تیمور تا مرگ شاه‌عباس</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1349، كتاب‌های جیبی، ص255</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</ins>.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> اسکندر بیک‌منشی(ترکمان). </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالم آرای عباسی</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1334،  امیرکبیر و کتابفروشی تائید اصفهان، چاپ ایرج افشار، ص281</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> نوایی، عبدالحسین. </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روابط </del>سیاسی و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقتصادی </del>ایران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در دورة صفویه</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1377،سمت، ص28</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</ins>.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> طاهری، ابوالقاسم، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ </ins>سیاسی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی </ins>ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">از مرگ تیمور تا مرگ شاه‌عباس</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1349، کتاب‌های جیبی، ص255</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> فلسفی، نصرالله'''''</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگانی شاه عباس اول</del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: 1346، دانشگاه تهران، ص134 </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افوشته‌ای نطنزی، محمود بن هدایت الله، '''''ثقاوة الآثار فی ذكرالاخیار</del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تصحیح احسان اشراقی</del>. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1373، علمی و فرهنگی، ص586</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</ins>.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> نوایی، عبدالحسین</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روابط سیاسی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقتصادی ایران در دوره صفویه</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1377،سمت، ص28</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاورنیه</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سفرنامه</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة ابوتراب نوری، تجدید نظر حمید شیرازی، كتابخانة تأیید اصفهان، 1336، ص381</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">   فلسفی، نصرالله'''''. زندگانی شاه عباس اول'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهران: 1346، دانشگاه تهران، ص134 و افوشته‌ای نطنزی، محمود بن هدایت الله، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ثقاوه الآثار فی ذکرالاخیار</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصحیح احسان اشراقی. تهران: 1373، علمی و فرهنگی، ص586</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاردن</del>. '''''سفرنامه'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">(بخش شهر اصفهان)، ترجمة حسین عریضی، با مقدمة علی دهباشی، تهران: 1362، نگاه، ص34</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاورنیه</ins>. '''''سفرنامه'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه ابوتراب نوری، تجدید نظر حمید شیرازی، کتابخانه تأیید اصفهان، 1336، ص381</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لكهارت، </del>لارنس. '''''انقراض <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلسلة </del>صفویه و ایام استیلای افاغنه در ایران'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>مصطفی قلی‌عماد، تهران: 1368، مروارید، ص540.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. شاردن. '''''سفرنامه'''''. (بخش شهر اصفهان)، ترجمه حسین عریضی، با مقدمه علی دهباشی، تهران: 1362، نگاه، ص34.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لکهارت، </ins>لارنس. '''''انقراض <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلسله </ins>صفویه و ایام استیلای افاغنه در ایران'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>مصطفی قلی‌عماد، تهران: 1368، مروارید، ص540.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. سیوری، راجر. '''''ایران عصر صفوی'''''. ترجمه کامبیز عزیزی. تهران: 1366، بحر، ص.102</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. سیوری، راجر. '''''ایران عصر صفوی'''''. ترجمة كامبیز عزیزی. تهران: 1366، بحر، ص.102</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهدی ابوالحسنی ترقی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهدی ابوالحسنی ترقی</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%DB%8C%DA%A9%D9%85_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C&diff=5967&oldid=prev Samei در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۰ 2025-05-04T22:30:55Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عباس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكم صفوي</del>'''، شاه عباس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنجمين </del>پادشاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوي </del>(حك996 – 1038ق / ؟ م) شاه عباس، پسر و جانشین سلطان محمد‌شاه خدابنده.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عباس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكم صفوی</ins>'''، شاه عباس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پنجمین </ins>پادشاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی </ins>(حك996 – 1038ق / ؟ م) شاه عباس، پسر و جانشین سلطان محمد‌شاه خدابنده.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمد خدابنده كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردي درويش </del>خصلت و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ضعيف‌النفس </del>بود در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالي </del>تاج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پادشاهي </del>را به پسر نوجوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خويش، عباس‌ميرزا </del>داد كه&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعيان </del>و بزرگان كشور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سركشي مي‌كردند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شورش‌هاي داخلي </del>و سلطة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيگانگان </del>شرق و غرب كشور را ناآرام كرده بود.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; شهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يزد </del>در اشغال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عثمانيان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزوين </del>در معرض <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يورش </del>آنان بود. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زماني </del>كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميان </del>سران قزلباش نزاع  و كشمكش بود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سامان‌دهي </del>اوضاع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داخلي </del>صلح با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عثمانيان </del>و تار و مار كردن ازبكان در شرق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستين </del>اقدامات شاه جوان در آغاز سلطنت بود. به موجب عهدنامة صلح استانبول به ناچار تسلط تركان بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمين‌هاي ايراني، تبريز، </del>قراباغ، گنجه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفليس، </del>نرور، لرستان و نهاوند را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسميت </del>شناخت.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>محمد خدابنده كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مردی درویش </ins>خصلت و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ضعیف‌النفس </ins>بود در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالی </ins>تاج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پادشاهی </ins>را به پسر نوجوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خویش، عباس‌میرزا </ins>داد كه&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اعیان </ins>و بزرگان كشور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سركشی می‌كردند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شورش‌های داخلی </ins>و سلطة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیگانگان </ins>شرق و غرب كشور را ناآرام كرده بود.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; شهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یزد </ins>در اشغال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عثمانیان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قزوین </ins>در معرض <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یورش </ins>آنان بود. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمانی </ins>كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان </ins>سران قزلباش نزاع  و كشمكش بود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سامان‌دهی </ins>اوضاع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داخلی </ins>صلح با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عثمانیان </ins>و تار و مار كردن ازبكان در شرق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نخستین </ins>اقدامات شاه جوان در آغاز سلطنت بود. به موجب عهدنامة صلح استانبول به ناچار تسلط تركان بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمین‌های ایرانی، تبریز، </ins>قراباغ، گنجه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفلیس، </ins>نرور، لرستان و نهاوند را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسمیت </ins>شناخت.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاستن قدرت قزلباشان كه در آغاز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پادشاهي </del>او هرج و مرج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفريده </del>بودند و با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكيل لشكري </del>مجهز از اقوام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرجي </del>و چركس وفادار به شاه، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمينة </del>شكست ازبكان را فراهم كرد&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; و آن‌گاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي </del>نبرد با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عثمانيان </del>و اخراج آنان از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمين‌هاي شمال‌غربي ايران </del>اقدامات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيروزمندانه‌اي </del>انجام داد (1016ق / ؟ م) شاه‌عباس در 1006ق / ؟ م، اصفهان را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايتختي برگزيد</del>. از آن زمان اصفهان دستخوش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طرح‌هاي نوين هنري </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماري </del>قرار گرفت و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زيباترين </del>شهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراني </del>به منزلة «نصف جهان» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبديل </del>شد كه بازرگانان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسيا </del>و اروپا به آن آمد و شد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌كردند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميدان </del>شاه (نقش جهان)، مساجد شاه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ </del>لطف ا... كاخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالي‌قاپو، </del>چهارباغ، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفرج‌گاه‌هاي زيبا </del>در آن بنا شد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاورنيه، </del>مغرضانه آن را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قريه‌اي </del>بزرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌خواند</del>&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالي </del>كه به گفتة شاردن رونق و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شكوفايي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعيتي </del>مانند شهر لندن داشت.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; شاه عباس با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايجاد هنگ‌هاي جديد </del>غلامان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارتشي </del>به وجود آورد كه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هميشه </del>در دسترس بود و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هيچ </del>كس جز شخص شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وفاداري </del>نداشت. سواره نظام مسلح به تفنگ بود و توپ‌خانه و قراولان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتي </del>مجهز به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلاح‌هاي نوين </del>بودند. حقوق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظاميان </del>از درآمد املاك خاصة (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتي</del>) پرداخته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شد </del>كه در دراز مدت به كاهش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توليدات كشاورزي </del>و ضعف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقتصادي </del>كشور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انجاميد</del>.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; شاه عباس با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپائيان </del>روابط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سياسي</del>- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقتصادي گسترده‌اي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ويژه عليه عثماني </del>برقرار كرد. برادران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرلي معروف‌ترين اروپائياني </del>بودند كه به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>آمدند و به سفارت او به اروپا سفر كردند. در دورة او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عثمانيان تعرض‌هاي بي‌نتيجه‌اي </del>به بغداد و عتبات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌كردند </del>و ازبكان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>قندهار را مورد هجوم قرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌دادند</del>. امام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قلي‌خان </del>سردار و حكمران فارس با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ياري </del>ناوگان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگليس پرتَغالي‌ها </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خليج‌فارس </del>شكست داد و هرمز را آزاد كرد.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>كاستن قدرت قزلباشان كه در آغاز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پادشاهی </ins>او هرج و مرج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفریده </ins>بودند و با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكیل لشكری </ins>مجهز از اقوام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرجی </ins>و چركس وفادار به شاه، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زمینة </ins>شكست ازبكان را فراهم كرد&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; و آن‌گاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای </ins>نبرد با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عثمانیان </ins>و اخراج آنان از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرزمین‌های شمال‌غربی ایران </ins>اقدامات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیروزمندانه‌ای </ins>انجام داد (1016ق / ؟ م) شاه‌عباس در 1006ق / ؟ م، اصفهان را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایتختی برگزید</ins>. از آن زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دستخوش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طرح‌های نوین هنری </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معماری </ins>قرار گرفت و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیباترین </ins>شهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی </ins>به منزلة «نصف جهان» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبدیل </ins>شد كه بازرگانان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آسیا </ins>و اروپا به آن آمد و شد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌كردند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میدان </ins>شاه (نقش جهان)، مساجد شاه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ </ins>لطف ا... كاخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عالی‌قاپو، </ins>چهارباغ، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفرج‌گاه‌های زیبا </ins>در آن بنا شد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاورنیه، </ins>مغرضانه آن را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قریه‌ای </ins>بزرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌خواند</ins>&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حالی </ins>كه به گفتة شاردن رونق و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شكوفایی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جمعیتی </ins>مانند شهر لندن داشت.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; شاه عباس با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایجاد هنگ‌های جدید </ins>غلامان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارتشی </ins>به وجود آورد كه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همیشه </ins>در دسترس بود و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هیچ </ins>كس جز شخص شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وفاداری </ins>نداشت. سواره نظام مسلح به تفنگ بود و توپ‌خانه و قراولان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتی </ins>مجهز به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلاح‌های نوین </ins>بودند. حقوق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نظامیان </ins>از درآمد املاك خاصة (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلطنتی</ins>) پرداخته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شد </ins>كه در دراز مدت به كاهش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تولیدات كشاورزی </ins>و ضعف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقتصادی </ins>كشور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انجامید</ins>.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; شاه عباس با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپائیان </ins>روابط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاسی</ins>- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقتصادی گسترده‌ای </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویژه علیه عثمانی </ins>برقرار كرد. برادران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرلی معروف‌ترین اروپائیانی </ins>بودند كه به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>آمدند و به سفارت او به اروپا سفر كردند. در دورة او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عثمانیان تعرض‌های بی‌نتیجه‌ای </ins>به بغداد و عتبات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌كردند </ins>و ازبكان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>قندهار را مورد هجوم قرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌دادند</ins>. امام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قلی‌خان </ins>سردار و حكمران فارس با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاری </ins>ناوگان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انگلیس پرتَغالی‌ها </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلیج‌فارس </ins>شكست داد و هرمز را آزاد كرد.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوران شاه‌عباس اوج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هنرهاي ظريف </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صنايع دستي ايران، توليد </del>و تجارت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابريشم، </del>دانش‌ها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آموزه‌هاي </del>فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراني</del>- <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامي </del>بود. دربار او محل آمد و شد عالمان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اديبان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشمنداني </del>مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيخ‌بهايي، </del>ملاصدرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيرازي، ميرداماد </del>و ....بود. هر چند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسياري نيز راهي </del>هند شدند اما در آنجا به گسترش فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايراني </del>و زبان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي </del>پرداختند.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دوران شاه‌عباس اوج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هنرهای ظریف </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صنایع دستی ایران، تولید </ins>و تجارت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابریشم، </ins>دانش‌ها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آموزه‌های </ins>فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی</ins>- <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسلامی </ins>بود. دربار او محل آمد و شد عالمان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادیبان </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشمندانی </ins>مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیخ‌بهایی، </ins>ملاصدرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیرازی، میرداماد </ins>و ....بود. هر چند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بسیاری نیز راهی </ins>هند شدند اما در آنجا به گسترش فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرانی </ins>و زبان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی </ins>پرداختند.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مآخذ:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مآخذ:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1.    اسكندر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيك‌منشي</del>(تركمان). '''''عالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آراي عباسي</del>'''''. تهران: 1334،  <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اميركبير </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابفروشي تائيد </del>اصفهان، چاپ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايرج </del>افشار، ص281.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1.    اسكندر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیك‌منشی</ins>(تركمان). '''''عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرای عباسی</ins>'''''. تهران: 1334،  <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیركبیر </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتابفروشی تائید </ins>اصفهان، چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایرج </ins>افشار، ص281.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> طاهري، </del>ابوالقاسم، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ سياسي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعي ايران </del>از مرگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تيمور </del>تا مرگ شاه‌عباس'''''. تهران: 1349، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب‌هاي جيبي، </del>ص255.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> طاهری، </ins>ابوالقاسم، '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ سیاسی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی ایران </ins>از مرگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تیمور </ins>تا مرگ شاه‌عباس'''''. تهران: 1349، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب‌های جیبی، </ins>ص255.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> نوايي، عبدالحسين</del>. '''''روابط <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سياسي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقتصادي ايران </del>در دورة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفويه</del>'''''. تهران: 1377،سمت، ص28.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> نوایی، عبدالحسین</ins>. '''''روابط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیاسی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقتصادی ایران </ins>در دورة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفویه</ins>'''''. تهران: 1377،سمت، ص28.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4.   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> فلسفي، </del>نصرالله'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگاني </del>شاه عباس اول'''''. تهران: 1346، دانشگاه تهران، ص134 و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افوشته‌اي نطنزي، </del>محمود بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هدايت </del>الله، '''''ثقاوة الآثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">في ذكرالاخيار</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصحيح </del>احسان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشراقي</del>. تهران: 1373، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگي، </del>ص586.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4.   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> فلسفی، </ins>نصرالله'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگانی </ins>شاه عباس اول'''''. تهران: 1346، دانشگاه تهران، ص134 و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افوشته‌ای نطنزی، </ins>محمود بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هدایت </ins>الله، '''''ثقاوة الآثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی ذكرالاخیار</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصحیح </ins>احسان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اشراقی</ins>. تهران: 1373، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگی، </ins>ص586.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاورنيه</del>. '''''سفرنامه'''''. ترجمة ابوتراب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوري، تجديد </del>نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حميد شيرازي، </del>كتابخانة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأييد </del>اصفهان، 1336، ص381.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاورنیه</ins>. '''''سفرنامه'''''. ترجمة ابوتراب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نوری، تجدید </ins>نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حمید شیرازی، </ins>كتابخانة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأیید </ins>اصفهان، 1336، ص381.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6. شاردن. '''''سفرنامه'''''. (بخش شهر اصفهان)، ترجمة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسين عريضي، </del>با مقدمة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علي دهباشي، </del>تهران: 1362، نگاه، ص34.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6. شاردن. '''''سفرنامه'''''. (بخش شهر اصفهان)، ترجمة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسین عریضی، </ins>با مقدمة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی دهباشی، </ins>تهران: 1362، نگاه، ص34.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. لكهارت، لارنس. '''''انقراض سلسلة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفويه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايام استيلاي </del>افاغنه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>'''''. ترجمة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصطفي قلي‌عماد، </del>تهران: 1368، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرواريد، </del>ص540.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7. لكهارت، لارنس. '''''انقراض سلسلة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفویه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایام استیلای </ins>افاغنه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>'''''. ترجمة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصطفی قلی‌عماد، </ins>تهران: 1368، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مروارید، </ins>ص540.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سيوري، </del>راجر. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>عصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوي</del>'''''. ترجمة <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كامبيز عزيزي</del>. تهران: 1366، بحر، ص.102</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیوری، </ins>راجر. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی</ins>'''''. ترجمة <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كامبیز عزیزی</ins>. تهران: 1366، بحر، ص.102</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهدی ابوالحسنی ترقی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مهدی ابوالحسنی ترقی</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%DB%8C%DA%A9%D9%85_%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C&diff=816&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''عباس يكم صفوي'''، شاه عباس پنجمين پادشاه صفوي (حك996 – 1038ق / ؟ م) شاه عباس، پسر و جانشین سلطان محمد‌شاه خدابنده. محمد خدابنده كه مردي درويش خصلت و ضعيف‌النفس بود در حالي تاج پادشاهي را به پسر نوجوان خويش، عباس‌ميرزا داد كه<sup>1</sup> اعيان و بزرگان...» ایجاد کرد 2024-08-13T18:59:28Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;عباس يكم صفوي&#039;&#039;&#039;، شاه عباس پنجمين پادشاه صفوي (حك996 – 1038ق / ؟ م) شاه عباس، پسر و جانشین سلطان محمد‌شاه خدابنده. محمد خدابنده كه مردي درويش خصلت و ضعيف‌النفس بود در حالي تاج پادشاهي را به پسر نوجوان خويش، عباس‌ميرزا داد كه&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; اعيان و بزرگان...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;عباس يكم صفوي&#039;&#039;&#039;، شاه عباس پنجمين پادشاه صفوي (حك996 – 1038ق / ؟ م) شاه عباس، پسر و جانشین سلطان محمد‌شاه خدابنده.<br /> <br /> محمد خدابنده كه مردي درويش خصلت و ضعيف‌النفس بود در حالي تاج پادشاهي را به پسر نوجوان خويش، عباس‌ميرزا داد كه&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; اعيان و بزرگان كشور سركشي مي‌كردند و شورش‌هاي داخلي و سلطة بيگانگان شرق و غرب كشور را ناآرام كرده بود.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; شهر يزد در اشغال عثمانيان و قزوين در معرض يورش آنان بود. در زماني كه ميان سران قزلباش نزاع  و كشمكش بود سامان‌دهي اوضاع داخلي صلح با عثمانيان و تار و مار كردن ازبكان در شرق نخستين اقدامات شاه جوان در آغاز سلطنت بود. به موجب عهدنامة صلح استانبول به ناچار تسلط تركان بر سرزمين‌هاي ايراني، تبريز، قراباغ، گنجه، تفليس، نرور، لرستان و نهاوند را به رسميت شناخت.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;<br /> <br /> كاستن قدرت قزلباشان كه در آغاز پادشاهي او هرج و مرج آفريده بودند و با تشكيل لشكري مجهز از اقوام گرجي و چركس وفادار به شاه، زمينة شكست ازبكان را فراهم كرد&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; و آن‌گاه براي نبرد با عثمانيان و اخراج آنان از سرزمين‌هاي شمال‌غربي ايران اقدامات پيروزمندانه‌اي انجام داد (1016ق / ؟ م) شاه‌عباس در 1006ق / ؟ م، اصفهان را به پايتختي برگزيد. از آن زمان اصفهان دستخوش طرح‌هاي نوين هنري و معماري قرار گرفت و به زيباترين شهر ايراني به منزلة «نصف جهان» تبديل شد كه بازرگانان آسيا و اروپا به آن آمد و شد مي‌كردند. ميدان شاه (نقش جهان)، مساجد شاه و شيخ لطف ا... كاخ عالي‌قاپو، چهارباغ، تفرج‌گاه‌هاي زيبا در آن بنا شد. تاورنيه، مغرضانه آن را قريه‌اي بزرگ مي‌خواند&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; در حالي كه به گفتة شاردن رونق و شكوفايي و جمعيتي مانند شهر لندن داشت.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; شاه عباس با ايجاد هنگ‌هاي جديد غلامان، ارتشي به وجود آورد كه هميشه در دسترس بود و به هيچ كس جز شخص شاه وفاداري نداشت. سواره نظام مسلح به تفنگ بود و توپ‌خانه و قراولان سلطنتي مجهز به سلاح‌هاي نوين بودند. حقوق نظاميان از درآمد املاك خاصة (سلطنتي) پرداخته مي‌شد كه در دراز مدت به كاهش توليدات كشاورزي و ضعف اقتصادي كشور انجاميد.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; شاه عباس با اروپائيان روابط سياسي- اقتصادي گسترده‌اي به ويژه عليه عثماني برقرار كرد. برادران شرلي معروف‌ترين اروپائياني بودند كه به ايران آمدند و به سفارت او به اروپا سفر كردند. در دورة او عثمانيان تعرض‌هاي بي‌نتيجه‌اي به بغداد و عتبات مي‌كردند و ازبكان نيز قندهار را مورد هجوم قرار مي‌دادند. امام قلي‌خان سردار و حكمران فارس با ياري ناوگان انگليس پرتَغالي‌ها را خليج‌فارس شكست داد و هرمز را آزاد كرد.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;<br /> <br /> دوران شاه‌عباس اوج هنرهاي ظريف و صنايع دستي ايران، توليد و تجارت ابريشم، دانش‌ها و آموزه‌هاي فرهنگ ايراني- اسلامي بود. دربار او محل آمد و شد عالمان، اديبان و دانشمنداني مانند شيخ‌بهايي، ملاصدرا شيرازي، ميرداماد و ....بود. هر چند بسياري نيز راهي هند شدند اما در آنجا به گسترش فرهنگ ايراني و زبان فارسي پرداختند.<br /> <br /> <br /> مآخذ:<br /> <br /> 1.    اسكندر بيك‌منشي(تركمان). &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;عالم آراي عباسي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1334،  اميركبير و كتابفروشي تائيد اصفهان، چاپ ايرج افشار، ص281.<br /> <br /> 2.    طاهري، ابوالقاسم، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ سياسي و اجتماعي ايران از مرگ تيمور تا مرگ شاه‌عباس&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1349، كتاب‌هاي جيبي، ص255.<br /> <br /> 3.    نوايي، عبدالحسين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;روابط سياسي و اقتصادي ايران در دورة صفويه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1377،سمت، ص28.<br /> <br /> 4.    فلسفي، نصرالله&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. زندگاني شاه عباس اول&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1346، دانشگاه تهران، ص134 و افوشته‌اي نطنزي، محمود بن هدايت الله، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ثقاوة الآثار في ذكرالاخيار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تصحيح احسان اشراقي. تهران: 1373، علمي و فرهنگي، ص586.<br /> <br /> 5. تاورنيه. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سفرنامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة ابوتراب نوري، تجديد نظر حميد شيرازي، كتابخانة تأييد اصفهان، 1336، ص381.<br /> <br /> 6. شاردن. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سفرنامه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. (بخش شهر اصفهان)، ترجمة حسين عريضي، با مقدمة علي دهباشي، تهران: 1362، نگاه، ص34.<br /> <br /> 7. لكهارت، لارنس. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;انقراض سلسلة صفويه و ايام استيلاي افاغنه در ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة مصطفي قلي‌عماد، تهران: 1368، مرواريد، ص540.<br /> <br /> 8. سيوري، راجر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ايران عصر صفوي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة كامبيز عزيزي. تهران: 1366، بحر، ص.102<br /> <br /> <br /> مهدی ابوالحسنی ترقی</div> Samei