https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D8%B6%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87عضد الدوله - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T03:55:59Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B6%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87&diff=8507&oldid=prevSamei در ۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۲2025-05-13T16:22:41Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۲۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عضدالدوله،''' دیلمی معروف به (324-372ق / 935-983م) دومین پادشاه فناخسرو، از پادشاهان [[آل بویه|آلبویه]]، ملقّب به عضدالدوله و شاهنشاه.(حک372-338ق/982-949م).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عضدالدوله،''' دیلمی معروف به (324-372ق / 935-983م) دومین پادشاه فناخسرو، از پادشاهان [[آل بویه|آلبویه]]، ملقّب به عضدالدوله و شاهنشاه.(حک372-338ق/982-949م).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پدر فناخسرو (پناهخسرو)، حکمران ری، [[همدان]]، [[اصفهان]] و سرزمینهای پیرامون آن بود و در پادشاهی شیوه حکومتی ایرانیان [[ساسانیان|دوره ساسانی]] را در پیش داشت<ref>فقیهی، علیاصغر'''''. شاهنشاهی عضدالدوله'''''. تهران: 1347، مطبوعاتی اسماعیلیان، ص54-53.</ref>. فناخسرو که به ولیعهدی عمویش عمادالدوله علی بنیانگذار سلسله آلبویه در فارس و پیرامونِ آن بود با کمک پدرش رکنالدوله و عمویش معزالدوله احمد (حکمران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمان، خوزستان، </del>عراق و عمان) پس از فوت عمادالدوله بر تخت پادشاهی [[آل بویه|آلبویه]] در [[شیراز]] نشست و مخالفان خود را از میان برداشت (338ق / 949م)<ref>کاهن، کلود«ایران در عصر آلبویه»، '''''تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه'''''. دانشگاه کمبریج، ترجمه حسن انوشه، تهران: 1363، امیرکبیر، ج4، ص230.</ref> او که در پادشاهی با اقتدار تمام ظاهر شد در352ق / 963م لقب عضدالدوله را از المطیع دریافت کرد و عمویش معزالدوله با اعطای لقب تاجالدوله به او به دلیل از دست رفتن مقام امیرالامرایی خود جلوگیری کرد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پدر فناخسرو (پناهخسرو)، حکمران ری، [[همدان]]، [[اصفهان]] و سرزمینهای پیرامون آن بود و در پادشاهی شیوه حکومتی ایرانیان [[ساسانیان|دوره ساسانی]] را در پیش داشت<ref>فقیهی، علیاصغر'''''. شاهنشاهی عضدالدوله'''''. تهران: 1347، مطبوعاتی اسماعیلیان، ص54-53.</ref>. فناخسرو که به ولیعهدی عمویش عمادالدوله علی بنیانگذار سلسله آلبویه در فارس و پیرامونِ آن بود با کمک پدرش رکنالدوله و عمویش معزالدوله احمد (حکمران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کرمان]]، [[استان خوزستان|خوزستان]]، </ins>عراق و عمان) پس از فوت عمادالدوله بر تخت پادشاهی [[آل بویه|آلبویه]] در [[شیراز]] نشست و مخالفان خود را از میان برداشت (338ق / 949م)<ref>کاهن، کلود«ایران در عصر آلبویه»، '''''تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه'''''. دانشگاه کمبریج، ترجمه حسن انوشه، تهران: 1363، امیرکبیر، ج4، ص230.</ref> او که در پادشاهی با اقتدار تمام ظاهر شد در352ق / 963م لقب عضدالدوله را از المطیع دریافت کرد و عمویش معزالدوله با اعطای لقب تاجالدوله به او به دلیل از دست رفتن مقام امیرالامرایی خود جلوگیری کرد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عضدالدوله از [[استان فارس|فارس]] و [[استان خوزستان|خوزستان]] متوجه دیگر مناطق شد. او [[کرمان]]، [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان]]، عراق، بغداد (با شکست دادن سرداران ترک خلیفه)، موصل (با شکست دادن حدانیان)، آمِد و مناطق اطراف دیاربکر، [[همدان]]، [[استان کردستان|کردستان]] و سرزمینهای پیرامون قلمرو آلبویه را بر قلمرو فرمانروایی خود افزود<ref>ابناثیر، عزالدین. '''''الکامل فی التاریخ''''' (کامل: تاریخ بزرگ اسلام و ایران). ترجمه ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی، تهران: 1355، علمی، ج 14 و 15.</ref> و سرانجام در کمال اقتدار و زمانی که شاهنشاهی بلامنازع و مسلط بر دستگاه خلافت عباسی و بخش بزرگی از [[کشور ایران|ایران]] بود در بغداد درگذشت و در کنار مقبره [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)|حضرت علی(ع)]] در نجف اشرف به خاک سپرده شد<ref>ابنجوزی، عبدالرحمن. '''''المنتظم فی تاریخ الملوک و لأمم'''''. حیدر آباد دکن، مطبعه دایره المعارف العثمانیه، 1358ق، ج7، ص118-113.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>عضدالدوله از [[استان فارس|فارس]] و [[استان خوزستان|خوزستان]] متوجه دیگر مناطق شد. او [[کرمان]]، [[استان سیستان و بلوچستان|سیستان]]، عراق، بغداد (با شکست دادن سرداران ترک خلیفه)، موصل (با شکست دادن حدانیان)، آمِد و مناطق اطراف دیاربکر، [[همدان]]، [[استان کردستان|کردستان]] و سرزمینهای پیرامون قلمرو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آل بویه|</ins>آلبویه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>را بر قلمرو فرمانروایی خود افزود<ref>ابناثیر، عزالدین. '''''الکامل فی التاریخ''''' (کامل: تاریخ بزرگ اسلام و ایران). ترجمه ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی، تهران: 1355، علمی، ج 14 و 15.</ref> و سرانجام در کمال اقتدار و زمانی که شاهنشاهی بلامنازع و مسلط بر دستگاه خلافت عباسی و بخش بزرگی از [[کشور ایران|ایران]] بود در بغداد درگذشت و در کنار مقبره [[علی بن ابی طالب امیرالمومنین(ع)|حضرت علی(ع)]] در نجف اشرف به خاک سپرده شد<ref>ابنجوزی، عبدالرحمن. '''''المنتظم فی تاریخ الملوک و لأمم'''''. حیدر آباد دکن، مطبعه دایره المعارف العثمانیه، 1358ق، ج7، ص118-113.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی که در مراسمی با شکوه لقب رسمی شاهنشاه را به اقتدار از خلیفه عباسی گرفت با استفاده از تصویرهای [[ساسانیان|ساسانی]] در ضرب سکهها در گسترش آئین شیعه و رسوم ایرانی اهتمام ورزید</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>وی که در مراسمی با شکوه لقب رسمی شاهنشاه را به اقتدار از خلیفه عباسی گرفت با استفاده از تصویرهای [[ساسانیان|ساسانی]] در ضرب سکهها در گسترش آئین شیعه و رسوم ایرانی اهتمام ورزید</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l12">خط ۱۲:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بنای بیمارستان و دانشگاه معتبر پزشکی عضدی بغداد، بنای کتابخانه و عمارتهای با شکوه در [[شیراز]]، ترویج علم و دانش، بزرگداشت اقلیتهای دینی<ref>فرای، ریچارد. '''''عصر زرین فرهنگ ایران'''''. ترجمه مسعود رجبنیا. تهران: 1375، سروش، ص229.</ref>، فرهنگ دوستی و اعتلای فرهنگ و تمدن ایرانی که در واقع مرحله دوم اعتلای آن پس از دوره طلایی نصر دوم [[سامانیان|سامانی]] (در خراسان) بود، از اقدامات و آثار ماندنی او در ایران به شمار میرود<ref>زرینکوب، عبدالحسین. '''''تاریخ مردم ایران بعد از اسلام'''''. تهران: 1367، امیرکبیر، ج2.</ref>. بسیاری از دانشمندان، ادیبان و فقیهان، مورخان و جغرافیدانان، و فیلسوفان در دوره او حضور داشته و یا پرورده شدند. اگر چه او شیعه مذهب بود اما در تسلط بر خلیفه سنی مذهبی عباسی سعی داشت به گونهای عمل کند که اعتراض سنیان را برانگیخته نکند. دیوانهای دولتی، وزارت و امور اداری در دوره او به سامان بود<ref>سجادی، صادق. «آلبویه»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. تهران: 1367، ''بنیاد دایره المعارف بزرگ اسلامی،'' ج1، ص642.</ref> و رفاه اقتصادی تا اندازهای در اجتماع نمایان بود. نصربن هارون و مطهربن عبدالله وزیران مسیحی و مسلمان در [[شیراز]] و بغداد در دوره او وزارت میکردند.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>بنای بیمارستان و دانشگاه معتبر پزشکی عضدی بغداد، بنای کتابخانه و عمارتهای با شکوه در [[شیراز]]، ترویج علم و دانش، بزرگداشت اقلیتهای دینی<ref>فرای، ریچارد. '''''عصر زرین فرهنگ ایران'''''. ترجمه مسعود رجبنیا. تهران: 1375، سروش، ص229.</ref>، فرهنگ دوستی و اعتلای فرهنگ و تمدن ایرانی که در واقع مرحله دوم اعتلای آن پس از دوره طلایی نصر دوم [[سامانیان|سامانی]] (در خراسان) بود، از اقدامات و آثار ماندنی او در ایران به شمار میرود<ref>زرینکوب، عبدالحسین. '''''تاریخ مردم ایران بعد از اسلام'''''. تهران: 1367، امیرکبیر، ج2.</ref>. بسیاری از دانشمندان، ادیبان و فقیهان، مورخان و جغرافیدانان، و فیلسوفان در دوره او حضور داشته و یا پرورده شدند. اگر چه او شیعه مذهب بود اما در تسلط بر خلیفه سنی مذهبی عباسی سعی داشت به گونهای عمل کند که اعتراض سنیان را برانگیخته نکند. دیوانهای دولتی، وزارت و امور اداری در دوره او به سامان بود<ref>سجادی، صادق. «آلبویه»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. تهران: 1367، ''بنیاد دایره المعارف بزرگ اسلامی،'' ج1، ص642.</ref> و رفاه اقتصادی تا اندازهای در اجتماع نمایان بود. نصربن هارون و مطهربن عبدالله وزیران مسیحی و مسلمان در [[شیراز]] و بغداد در دوره او وزارت میکردند.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins>==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1. فقیهی، علیاصغر'''''. شاهنشاهی عضدالدوله'''''. تهران: 1347، مطبوعاتی اسماعیلیان، ص54-53.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2. کاهن، کلود«ایران در عصر آلبویه»، '''''تاریخ ایران از اسلام تا سلاجقه'''''. دانشگاه کمبریج، ترجمه حسن انوشه، تهران: 1363، امیرکبیر، ج4، ص230.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3. ابناثیر، عزالدین. '''''الکامل فی التاریخ''''' (کامل: تاریخ بزرگ اسلام و ایران). ترجمه ابوالقاسم حالت و عباس خلیلی، تهران: 1355، علمی، ج 14 و 15.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4. ابنجوزی، عبدالرحمن. '''''المنتظم فی تاریخ الملوک و لأمم'''''. حیدر آباد دکن، مطبعه دایره المعارف العثمانیه، 1358ق، ج7، ص118-113.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5. صابی، هلال بن محسن. '''''رسوم دارالخلافه'''''. ترجمه محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: 1346، بنیاد فرهنگ ایران، ص115.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6. فرای، ریچارد. '''''عصر زرین فرهنگ ایران'''''. ترجمه مسعود رجبنیا. تهران: 1375، سروش، ص229.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7. برای آگاهی بیشتر: زرینکوب، عبدالحسین. '''''تاریخ مردم ایران بعد از اسلام'''''. تهران: 1367، امیرکبیر، ج2.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8. سجادی، صادق. «آلبویه»، '''''دایره المعارف بزرگ اسلامی'''''. تهران: 1367، ''بنیاد دایره المعارف بزرگ اسلامی،'' ج1، ص642.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آل بویه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ساسانیان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[استان فارس]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[استان خوزستان]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن باستانی راد</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حسن باستانی راد</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-8506:rev-8507:php=table -->
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B6%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87&diff=8506&oldid=prevSamei در ۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۱۹2025-05-13T16:19:56Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B6%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87&diff=8506&oldid=5969">نمایش تغییرات</a>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B6%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87&diff=5969&oldid=prevSamei در ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۱2025-05-04T22:31:47Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عضدالدوله،''' ديلمي معروف به (324-372ق / 935-983م) دومين پادشاه فناخسرو، از پادشاهان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آلبويه، </del>ملقّب به عضدالدوله و شاهنشاه.(حك372-338ق/982-949م).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''عضدالدوله،''' ديلمي معروف به (324-372ق / 935-983م) دومين پادشاه فناخسرو، از پادشاهان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[آل بویه|آلبويه]]، </ins>ملقّب به عضدالدوله و شاهنشاه.(حك372-338ق/982-949م).</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پدر فناخسرو (پناهخسرو)، حكمران ري، همدان، اصفهان و سرزمينهاي پيرامون آن بود و در پادشاهي شيوه حكومتي ايرانيان دورة ساساني را در پيش داشت.<sup>1</sup> فناخسرو كه به وليعهدي عمويش عمادالدوله علي بنيانگذار سلسلة آلبويه در فارس و پيرامونِ آن بود با كمك پدرش ركنالدوله و عمويش معزالدوله احمد (حكمران كرمان، خوزستان، عراق و عمان) پس از فوت عمادالدوله بر تخت پادشاهي آلبويه در شيراز نشست و مخالفان خود را از ميان برداشت (338ق / 949م)<sup>2</sup> او كه در پادشاهي با اقتدار تمام ظاهر شد در352ق / 963م لقب عضدالدوله را از المطيع دريافت كرد و عمويش معزالدوله با اعطاي لقب تاجالدوله به او به دليل از دست رفتن مقام اميرالامرايي خود جلوگيري كرد. </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پدر فناخسرو (پناهخسرو)، حكمران ري، همدان، اصفهان و سرزمينهاي پيرامون آن بود و در پادشاهي شيوه حكومتي ايرانيان دورة ساساني را در پيش داشت.<sup>1</sup> فناخسرو كه به وليعهدي عمويش عمادالدوله علي بنيانگذار سلسلة آلبويه در فارس و پيرامونِ آن بود با كمك پدرش ركنالدوله و عمويش معزالدوله احمد (حكمران كرمان، خوزستان، عراق و عمان) پس از فوت عمادالدوله بر تخت پادشاهي آلبويه در شيراز نشست و مخالفان خود را از ميان برداشت (338ق / 949م)<sup>2</sup> او كه در پادشاهي با اقتدار تمام ظاهر شد در352ق / 963م لقب عضدالدوله را از المطيع دريافت كرد و عمويش معزالدوله با اعطاي لقب تاجالدوله به او به دليل از دست رفتن مقام اميرالامرايي خود جلوگيري كرد. </div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D8%B6%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%87&diff=819&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی « '''عضدالدوله،''' ديلمي معروف به (324-372ق / 935-983م) دومين پادشاه فناخسرو، از پادشاهان آلبويه، ملقّب به عضدالدوله و شاهنشاه.(حك372-338ق/982-949م). پدر فناخسرو (پناهخسرو)، حكمران ري، همدان، اصفهان و سرزمينهاي پيرامون آن بود و در پادشاهي شيوه حكومتي ايرا...» ایجاد کرد2024-08-13T19:02:14Z<p>صفحهای تازه حاوی « '''عضدالدوله،''' ديلمي معروف به (324-372ق / 935-983م) دومين پادشاه فناخسرو، از پادشاهان آلبويه، ملقّب به عضدالدوله و شاهنشاه.(حك372-338ق/982-949م). پدر فناخسرو (پناهخسرو)، حكمران ري، همدان، اصفهان و سرزمينهاي پيرامون آن بود و در پادشاهي شيوه حكومتي ايرا...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div> <br />
'''عضدالدوله،''' ديلمي معروف به (324-372ق / 935-983م) دومين پادشاه فناخسرو، از پادشاهان آلبويه، ملقّب به عضدالدوله و شاهنشاه.(حك372-338ق/982-949م).<br />
<br />
پدر فناخسرو (پناهخسرو)، حكمران ري، همدان، اصفهان و سرزمينهاي پيرامون آن بود و در پادشاهي شيوه حكومتي ايرانيان دورة ساساني را در پيش داشت.<sup>1</sup> فناخسرو كه به وليعهدي عمويش عمادالدوله علي بنيانگذار سلسلة آلبويه در فارس و پيرامونِ آن بود با كمك پدرش ركنالدوله و عمويش معزالدوله احمد (حكمران كرمان، خوزستان، عراق و عمان) پس از فوت عمادالدوله بر تخت پادشاهي آلبويه در شيراز نشست و مخالفان خود را از ميان برداشت (338ق / 949م)<sup>2</sup> او كه در پادشاهي با اقتدار تمام ظاهر شد در352ق / 963م لقب عضدالدوله را از المطيع دريافت كرد و عمويش معزالدوله با اعطاي لقب تاجالدوله به او به دليل از دست رفتن مقام اميرالامرايي خود جلوگيري كرد. <br />
<br />
عضدالدوله از فارس و خوزستان متوجه ديگر مناطق شد. او كرمان، سيستان، عراق، بغداد (با شكست دادن سرداران ترك خليفه)، موصل (با شكست دادن حدانيان)، آمِد و مناطق اطراف دياربكر، همدان، كردستان و سرزمينهاي پيرامون قلمرو آلبويه را بر قلمرو فرمانروايي خود افزود<sup>3</sup> و سرانجام در كمال اقتدار و زماني كه شاهنشاهي بلامنازع و مسلط بر دستگاه خلافت عباسي و بخش بزرگي از ايران بود در بغداد درگذشت و در كنار مقبرة حضرت علي(ع) در نجف اشرف به خاك سپرده شد.<sup>4</sup><br />
<br />
وي كه در مراسمي با شكوه لقب رسمي شاهنشاه را به اقتدار از خليفة عباسي گرفت با استفاده از تصويرهاي ساساني در ضرب سكهها در گسترش آئين شيعه و رسوم ايراني اهتمام ورزيد<br />
<br />
كتيبة وي در كاخ تچر تختجمشيد و علاقهمندي او به آثار پيش از اسلام گواه از تلاش او براي احياي رسوم ايراني دارد. او در بغداد بر خطبه جاري شد و «دارالمملكة» او شكوهي برابر با دارالخلافة عباسي داشت.<sup>5</sup> <br />
<br />
بناي بيمارستان و دانشگاه معتبر پزشكي عضدي بغداد، بناي كتابخانه و عمارتهاي با شكوه در شيراز، ترويج علم و دانش، بزرگداشت اقليتهاي ديني<sup>6</sup>، فرهنگ دوستي و اعتلاي فرهنگ و تمدن ايراني كه در واقع مرحلة دوم اعتلاي آن پس از دورة طلايي نصر دوم ساماني (در خراسان) بود، از اقدامات و آثار ماندني او در ايران به شمار ميرود.<sup>7</sup> بسياري از دانشمندان، اديبان و فقيهان، مورخان و جغرافيدانان، و فيلسوفان در دورة او حضور داشته و يا پرورده شدند. اگر چه او شيعه مذهب بود اما در تسلط بر خليفة سني مذهبي عباسي سعي داشت به گونهاي عمل كند كه اعتراض سنيان را برانگيخته نكند. ديوانهاي دولتي، وزارت و امور اداري در دورة او به سامان بود<sup>8</sup> و رفاه اقتصادي تا اندازهاي در اجتماع نمايان بود. نصربن هارون و مطهربن عبدالله وزيران مسيحي و مسلمان در شيراز و بغداد در دورة او وزارت ميكردند.<br />
<br />
<br />
مآخذ:<br />
<br />
1. فقيهي، علياصغر'''''. شاهنشاهي عضدالدوله'''''. تهران: 1347، مطبوعاتي اسماعيليان، ص54-53.<br />
<br />
2. كاهن، كلود«ايران در عصر آلبويه»، '''''تاريخ ايران از اسلام تا سلاجقه'''''. دانشگاه كمبريج، ترجمة حسن انوشه، تهران: 1363، اميركبير، ج4، ص230.<br />
<br />
3. ابناثير، عزالدين. '''''الكامل في التاريخ''''' (كامل: تاريخ بزرگ اسلام و ايران). ترجمة ابوالقاسم حالت و عباس خليلي، تهران: 1355، علمي، ج 14 و 15.<br />
<br />
4. ابنجوزي، عبدالرحمن. '''''المنتظم في تاريخ الملوك و لأمم'''''. حيدر آباد دكن، مطبعة دايرة المعارف العثمانيه، 1358ق، ج7، ص118-113.<br />
<br />
5. صابي، هلال بن محسن. '''''رسوم دارالخلافه'''''. ترجمة محمدرضا شفيعي كدكني، تهران: 1346، بنياد فرهنگ ايران، ص115.<br />
<br />
6. فراي، ريچارد. '''''عصر زرين فرهنگ ايران'''''. ترجمة مسعود رجبنيا. تهران: 1375، سروش، ص229.<br />
<br />
7. براي آگاهي بيشتر: زرينكوب، عبدالحسين. '''''تاريخ مردم ايران بعد از اسلام'''''. تهران: 1367، اميركبير، ج2.<br />
<br />
8. سجادي، صادق. «آلبويه»، '''''دايرة المعارف بزرگ اسلامي'''''. تهران: 1367، ''بنياد دايرة المعارف بزرگ اسلامي،'' ج1، ص642.<br />
<br />
<br />
<br />
حسن باستانی راد</div>Samei