علی بن موسی الرضا(ع) - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۴

2025-05-04T17:44:20Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	علی بن موسی الرضا (ع)، امام رضا، امام هشتم از ائمـه اثنی‌عشر. سال تولد آن حضرت را 148 ق در مدینه نوشته‌اند. کنیـه آن حضرت ابوالحسن بوده است و چون حضرت امیر نیز مکنی به ابوالحسن بوده است حضرت رضا را ابوالحسن ثانی گفته‌اند. مشهورترین لقب ایشان «رضا» بوده است که به آن دلیل بود که هم دشمنان مخالف و هم دوستان موافق به (ولایت عهد او) رضایت دادند و چنین چیزی برای هیچ‌یک از پدران او دست نداده بود، از این رو در میان ایشان تنها او به «رضا» نامیده شد. امّا به روایت طبری مأمون آن حضرت را «الرضی من آل محمد» نامید<ref>ابن اثیر. '''''الکامل'''''. ج 6، ص 119، مصر: 1303 ق.</ref><ref>مجلسی. '''''بحارالانوار'''''. ج 49</ref><ref>طبری. '''''تاریخ'''''. ج 10، ص 251</ref><ref>سیوطی. '''''تاریخ‌الخلفاء'''''. ص 307. </ref>،و صدوق هم بنا بر روایتی دیگر در ''عیون اخبار الرضا'' چنین گفته است، چرا که داعیان و مبلغان بنی عباس در اواخر عهد بنی‌امیه مردم را دعوت می‌کردند که به «رضا از آل محمد» بیعت کنند، یعنی بی‌آن‌که از کسی نام ببرند می‌گفتند: چون خلافت بنی‌امیه درست نیست، باید به کسی از خاندان محمد که مورد رضایت همه باشد بیعت کنند. چون مأمون خود از بنی‌عباس بود (بنی‌عباس با حکومت آل علی مخالف بودند) و حضرت علی بن موسی بن جعفر را به ولایتعهدی برگزید، همه از مخالف و موافق به او راضی شدند و مصداق «رضا من آل محمد» در حق آن حضرت صادق آمد و به آن لقب موسوم و مشهور بودند<ref>طبری. '''''تاریخ'''''. وقایع 201 هجری. </ref>.		علی بن موسی الرضا (ع)، امام رضا، امام هشتم از ائمـه اثنی‌عشر. سال تولد آن حضرت را 148 ق در [[مدینه]] نوشته‌اند. کنیـه آن حضرت ابوالحسن بوده است و چون حضرت امیر نیز مکنی به ابوالحسن بوده است حضرت رضا را ابوالحسن ثانی گفته‌اند. مشهورترین لقب ایشان «رضا» بوده است که به آن دلیل بود که هم دشمنان مخالف و هم دوستان موافق به (ولایت عهد او) رضایت دادند و چنین چیزی برای هیچ‌یک از پدران او دست نداده بود، از این رو در میان ایشان تنها او به «رضا» نامیده شد. امّا به روایت طبری مأمون آن حضرت را «الرضی من آل محمد» نامید<ref>ابن اثیر. '''''الکامل'''''. ج 6، ص 119، مصر: 1303 ق.</ref><ref>مجلسی. '''''بحارالانوار'''''. ج 49</ref><ref>طبری. '''''تاریخ'''''. ج 10، ص 251</ref><ref>سیوطی. '''''تاریخ‌الخلفاء'''''. ص 307. </ref>،و صدوق هم بنا بر روایتی دیگر در ''عیون اخبار الرضا'' چنین گفته است، چرا که داعیان و مبلغان بنی عباس در اواخر عهد بنی‌امیه مردم را دعوت می‌کردند که به «رضا از آل محمد» بیعت کنند، یعنی بی‌آن‌که از کسی نام ببرند می‌گفتند: چون خلافت بنی‌امیه درست نیست، باید به کسی از خاندان محمد که مورد رضایت همه باشد بیعت کنند. چون مأمون خود از بنی‌عباس بود (بنی‌عباس با حکومت آل علی مخالف بودند) و [[امام موسی بن جعفر کاظم(ع)\|حضرت علی بن موسی بن جعفر]] را به ولایتعهدی برگزید، همه از مخالف و موافق به او راضی شدند و مصداق «رضا من آل محمد» در حق آن حضرت صادق آمد و به آن لقب موسوم و مشهور بودند<ref>طبری. '''''تاریخ'''''. وقایع 201 هجری. </ref>.

	مادر آن حضرت ام‌ولد (کنیزی که از مردی آزاد فرزندی آزاد به‌وجود آورد) و به اغلب احتمالات از مردم شمال افریقا یا مغرب مراکش بوده است.		مادر آن حضرت ام‌ولد (کنیزی که از مردی آزاد فرزندی آزاد به‌وجود آورد) و به اغلب احتمالات از مردم شمال افریقا یا مغرب مراکش بوده است.

	در کتب معتبر، از جمله در ''عیون اخبار الرضا''، نصوص و دلایل امامت آن حضرت مذکور است. مأمون تصمیم گرفت تا خلافت را پس از خود به کسی که غیر از خاندان بنی‌عباس باشد، بسپارد و پس از تحقیق و بررسی در احوال علویان کسی را شایسته‌تر و برازنده‌تر از علی بن موسی بن جعفر ندید و از این رو کس فرستاد و او را از مدینه به خراسان فراخواند. درباره‌ی علّت این تصمیم مطالبی گفته شده است و از جمله بنا بر خبری در ''عیون اخبار الرضا'' از قول مأمون نقل شده است که گویا هنگامی‌که امین خود را در بغداد خلیفه خواند و بسیاری از نقاط شرق عالم اسلام بر مأمون عاصی شدند، مأمون عهد و نذر کرد که اگر بر مشکلات فائق آید خلافت را در محلی قرار دهد که خداوند قرار داده است و چون بر برادرش غالب آمد و به خلافت منصوب شد کسی را سزاوارتر از علی بن موسی ندید و او را از مدینه بخواست و ولایت‌عهدی خود را به او تفویض کرد. این مطلب درست به‌نظر نمی‌رسد، زیرا مستلزم آن است که مأمون شیعه باشد و امامان را تا حضرت رضا قبول داشته باشد، وگرنه «قراردادن خلافت در محلی که خداوند قرار داده است» معنی ندارد. امّا اگر هم مأمون ارادتی به حضرت امیر و بعضی از اهل بیت داشته است، دلیل تشیّع او به معنی دقیق کلمه «امام واقعی دانستن حضرت رضا» نمی‌شود. علاوه بر این، اگر مأمون خود را سزاوار خلافت نمی‌دانست، دلیلی نداشت که با امین بر سر خلافت بجنگد و خود را امیرالمؤمنین بخواند. بعضی گفته‌اند فضل بن سهل ذوالریاستین که در حکم وزیر مأمون بود، او را بر این کار واداشت، امّا باید دید که چه علتی موجب گردید تا فضل بن سهل مأمون را بر این کار وا بدارد؟ به احتمال قوی، دلایل فضل و مأمون در انتصاب حضرت رضا به ولایتعهدی دلایل سیاسی بوده است، زیرا پس از قتل امین، اوضاع عراق و شام سخت آشفته بود و در میان بنی‌عباس فرد برجسته‌یی که مورد قبول و رضایت همگان باشد، وجود نداشت و مأمون با همـه لیاقت و شخصیت با ارزش در عراق ناشناخته بود. در یمن و کوفه و بصره و بغداد و ایران عامـه مردم از زمان منصور به بعد آن انتظاری را که از خلافت بنی‌عباس داشتند، درنیافتند، زیرا مردم تشنـه عدل و داد و اسلام واقعی بودند. از این رو چشم‌ها و دل‌ها نگران و منتظر خاندان علی بودند و امیدها و آرزوهای خود را به افراد برجسته و متقی این خاندان بسته بودند. فضل و مأمون با شم سیاسی خود از مشاهده اوضاع نابه‌سامان شهرهای مهم و شورش مردم (مانند قیام ابوالسرایا در کوفه و علوی دیگر در یمن) به این نکه پی برده بودند و می‌خواستند با انتخاب فرد برجسته و ممتازی از خاندان علی به ولایتعهدی، رضایت مردم را به خود جلب کنند و پایه‌های خلافت مأمون را مستحکم سازند. به همین جهت، مأمون در سال 200 ق بنا به گفتـه طبری، رجاء بن ابی‌الضحاک و فرناس خادم (در بعضی روایات شیعه یاسر خادم) را به مدینه فرستاد تا علی بن موسی بن جعفر و محمدبن جعفر (عم حضرت رضا) را به خراسان ببرند. این رجاء بن ابی‌الضحاک، خویش نزدیک فضل بن سهل بود و همین امر شاید مؤید این مطلب باشد که فضل بن سهل در کار ولایتعهدی حضرت رضا دخالت داشته است. در روایات شیعه آمده است که مأمون به حضرت رضا نوشت تا از راه بصره و اهواز و فارس به خراسان برود، نه از راه کوفه و قم و دلیل این امر را کثرت شیعیان در کوفه و قم ذکر کرده‌اند، زیرا مأمون می‌ترسید که شیعیان کوفه و قم به دور آن حضرت جمع شوند. این مؤید آن است که عامل فراخواندن حضرت رضا به خراسان، عاملی سیاسی بوده است و مأمون می‌ترسیده است که کثرت شیعیان در کوفه یا قم سبب شود که آن حضرت را به خلافت بردارند و رشتـه کار به کلی از دست مأمون خارج گردد. مشهور است که به هنگام ورود حضرت رضا به نیشابور، طالبان علم و محدثان دور محفـه آن حضرت که بر استری نهاده بود، جمع شدند و از ایشان خواستند که حدیثی بر آن‌ها املا فرماید. حضرت حدیثی به‌طور مسلسل از آباء طاهرین خود رسول‌الله و جبرئیل از قول خداوند روایت کرد که: «کلمـه لا اله الا الله حصنی و من دخل حصنی امن من عذابی» یعنی کلمـه توحید یا لا اله الا الله، حصار و باروی مستحکم من است و هر که به درون حصار من رفت، از عذاب من ایمن می‌شود<ref>ابن شهرآشوب. '''''عیون اخبار الرضا'''''. قم: 1363 ش، ج 1، ص 23 به بعد.</ref>.		در کتب معتبر، از جمله در ''عیون اخبار الرضا''، نصوص و دلایل [[امامت]] آن حضرت مذکور است. مأمون تصمیم گرفت تا خلافت را پس از خود به کسی که غیر از خاندان بنی‌عباس باشد، بسپارد و پس از تحقیق و بررسی در احوال علویان کسی را شایسته‌تر و برازنده‌تر از علی بن موسی بن جعفر ندید و از این رو کس فرستاد و او را از [[مدینه]] به خراسان فراخواند. درباره‌ی علّت این تصمیم مطالبی گفته شده است و از جمله بنا بر خبری در ''عیون اخبار الرضا'' از قول مأمون نقل شده است که گویا هنگامی‌که امین خود را در بغداد خلیفه خواند و بسیاری از نقاط شرق عالم [[اسلام]] بر مأمون عاصی شدند، مأمون عهد و نذر کرد که اگر بر مشکلات فائق آید خلافت را در محلی قرار دهد که خداوند قرار داده است و چون بر برادرش غالب آمد و به خلافت منصوب شد کسی را سزاوارتر از علی بن موسی ندید و او را از [[مدینه]] بخواست و ولایت‌عهدی خود را به او تفویض کرد. این مطلب درست به‌نظر نمی‌رسد، زیرا مستلزم آن است که مأمون شیعه باشد و امامان را تا حضرت رضا قبول داشته باشد، وگرنه «قراردادن خلافت در محلی که خداوند قرار داده است» معنی ندارد. امّا اگر هم مأمون ارادتی به حضرت امیر و بعضی از اهل بیت داشته است، دلیل تشیّع او به معنی دقیق کلمه «امام واقعی دانستن حضرت رضا» نمی‌شود.

			علاوه بر این، اگر مأمون خود را سزاوار خلافت نمی‌دانست، دلیلی نداشت که با امین بر سر خلافت بجنگد و خود را امیرالمؤمنین بخواند. بعضی گفته‌اند فضل بن سهل ذوالریاستین که در حکم وزیر مأمون بود، او را بر این کار واداشت، امّا باید دید که چه علتی موجب گردید تا فضل بن سهل مأمون را بر این کار وا بدارد؟ به احتمال قوی، دلایل فضل و مأمون در انتصاب حضرت رضا به ولایتعهدی دلایل سیاسی بوده است، زیرا پس از قتل امین، اوضاع عراق و شام سخت آشفته بود و در میان بنی‌عباس فرد برجسته‌یی که مورد قبول و رضایت همگان باشد، وجود نداشت و مأمون با همـه لیاقت و شخصیت با ارزش در عراق ناشناخته بود. در یمن و کوفه و بصره و بغداد و [[ایران]] عامـه مردم از زمان منصور به بعد آن انتظاری را که از خلافت بنی‌عباس داشتند، درنیافتند، زیرا مردم تشنـه عدل و داد و [[اسلام]] واقعی بودند. از این رو چشم‌ها و دل‌ها نگران و منتظر خاندان علی بودند و امیدها و آرزوهای خود را به افراد برجسته و متقی این خاندان بسته بودند. فضل و مأمون با شم سیاسی خود از مشاهده اوضاع نابه‌سامان شهرهای مهم و شورش مردم (مانند قیام ابوالسرایا در کوفه و علوی دیگر در یمن) به این نکه پی برده بودند و می‌خواستند با انتخاب فرد برجسته و ممتازی از خاندان علی به ولایتعهدی، رضایت مردم را به خود جلب کنند و پایه‌های خلافت مأمون را مستحکم سازند.

			به همین جهت، مأمون در سال 200 ق بنا به گفتـه طبری، رجاء بن ابی‌الضحاک و فرناس خادم (در بعضی روایات شیعه یاسر خادم) را به مدینه فرستاد تا علی بن موسی بن جعفر و محمدبن جعفر (عم حضرت رضا) را به خراسان ببرند. این رجاء بن ابی‌الضحاک، خویش نزدیک فضل بن سهل بود و همین امر شاید مؤید این مطلب باشد که فضل بن سهل در کار ولایتعهدی حضرت رضا دخالت داشته است. در روایات شیعه آمده است که مأمون به حضرت رضا نوشت تا از راه بصره و [[اهواز]] و [[استان فارس\|فارس]] به خراسان برود، نه از راه کوفه و [[قم]] و دلیل این امر را کثرت شیعیان در کوفه و [[قم]] ذکر کرده‌اند، زیرا مأمون می‌ترسید که شیعیان کوفه و [[قم]] به دور آن حضرت جمع شوند. این مؤید آن است که عامل فراخواندن حضرت رضا به خراسان، عاملی سیاسی بوده است و مأمون می‌ترسیده است که کثرت شیعیان در کوفه یا [[قم]] سبب شود که آن حضرت را به خلافت بردارند و رشتـه کار به کلی از دست مأمون خارج گردد. مشهور است که به هنگام ورود حضرت رضا به نیشابور، طالبان علم و محدثان دور محفـه آن حضرت که بر استری نهاده بود، جمع شدند و از ایشان خواستند که حدیثی بر آن‌ها املا فرماید. حضرت حدیثی به‌طور مسلسل از آباء طاهرین خود رسول‌الله و جبرئیل از قول خداوند روایت کرد که: «کلمـه لا اله الا الله حصنی و من دخل حصنی امن من عذابی» یعنی کلمـه توحید یا لا اله الا الله، حصار و باروی مستحکم من است و هر که به درون حصار من رفت، از عذاب من ایمن می‌شود<ref>ابن شهرآشوب. '''''عیون اخبار الرضا'''''. قم: 1363 ش، ج 1، ص 23 به بعد.</ref>.

			== نیز نگاه کنید به ==

			* [[امام موسی بن جعفر کاظم(ع)]]
			* [[امامت]]

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
	<references />		<references />

	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	دانشنامه ایران		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

	== نویسنده مقاله ==		== نویسنده مقاله ==
	سیدحسن امین		سیدحسن امین

	تلخیص از~~: دایرةالمعارف~~ تشیّع و زندگینامـه چهارده معصوم		تلخیص از دایره المعارف تشیّع و زندگینامـه چهارده معصوم
			[[رده:علوم اسلامی و حقوق فقهی]]

Samei: /* مآخذ */

2024-12-18T20:06:38Z

مآخذ

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۰۶
خط ۶:		خط ۶:

	== مآخذ ==		== مآخذ ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			دانشنامه ایران

	~~سید حسن~~ امین		== نویسنده مقاله ==
			سیدحسن امین

			تلخیص از: دایرةالمعارف تشیّع و زندگینامـه چهارده معصوم

Samei در ‏۱۸ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۰۵

2024-12-18T20:05:38Z

نمایش تغییرات

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''علي بن موسي الرضا (ع)'''، امام رضا، امام هشتم از ائمـﺔ اثني‌عشر. سال تولد آن حضرت را 148 ق در مدينه نوشته‌اند. كنيـﺔ آن حضرت ابوالحسن بوده است و چون حضرت امير نيز مكني به ابوالحسن بوده است حضرت رضا را ابوالحسن ثاني گفته‌اند. مشهورترين لقب ايشان...» ایجاد کرد

2024-08-16T05:27:59Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''علي بن موسي الرضا (ع)'''، امام رضا، امام هشتم از ائمـﺔ اثني‌عشر. سال تولد آن حضرت را 148 ق در مدينه نوشته‌اند. كنيـﺔ آن حضرت ابوالحسن بوده است و چون حضرت امير نيز مكني به ابوالحسن بوده است حضرت رضا را ابوالحسن ثاني گفته‌اند. مشهورترين لقب ايشان...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''علي بن موسي الرضا (ع)'''، امام رضا، امام هشتم از ائمـﺔ اثني‌عشر. سال تولد آن حضرت را 148 ق در مدينه نوشته‌اند. كنيـﺔ آن حضرت ابوالحسن بوده است و چون حضرت امير نيز مكني به ابوالحسن بوده است حضرت رضا را ابوالحسن ثاني گفته‌اند. مشهورترين لقب ايشان «رضا» بوده است كه به آن دليل بود كه هم دشمنان مخالف و هم دوستان موافق به (ولايت عهد او) رضايت دادند و چنين چيزي براي هيچ‌يك از پدران او دست نداده بود، از اين رو در ميان ايشان تنها او به «رضا» ناميده شد. امّا به روايت طبري مأمون آن حضرت را «الرضي من آل محمد» ناميد<sup>1</sup> و صدوق هم بنا بر روايتي ديگر در ''عيون اخبار الرضا'' چنين گفته است، چرا كه داعيان و مبلغان بني عباس در اواخر عهد بني‌اميه مردم را دعوت مي‌كردند كه به «رضا از آل محمد» بيعت كنند، يعني بي‌آن‌كه از كسي نام ببرند مي‌گفتند: چون خلافت بني‌اميه درست نيست، بايد به كسي از خاندان محمد كه مورد رضايت همه باشد بيعت كنند. چون مأمون خود از بني‌عباس بود (بني‌عباس با حكومت آل علي مخالف بودند) و حضرت علي بن موسي بن جعفر را به ولايتعهدي برگزيد، همه از مخالف و موافق به او راضي شدند و مصداق «رضا من آل محمد» در حق آن حضرت صادق آمد و به آن لقب موسوم و مشهور بودند.<sup>2</sup>

مادر آن حضرت ام‌ولد (كنيزي كه از مردي آزاد فرزندي آزاد به‌وجود آورد) و به اغلب احتمالات از مردم شمال افريقا يا مغرب مراكش بوده است.

در كتب معتبر، از جمله در ''عيون اخبار الرضا''، نصوص و دلايل امامت آن حضرت مذكور است. مأمون تصميم گرفت تا خلافت را پس از خود به كسي كه غير از خاندان بني‌عباس باشد، بسپارد و پس از تحقيق و بررسي در احوال علويان كسي را شايسته‌تر و برازنده‌تر از علي بن موسي بن جعفر نديد و از اين رو كس فرستاد و او را از مدينه به خراسان فراخواند. درباره‌ي علّت اين تصميم مطالبي گفته شده است و از جمله بنا بر خبري در ''عيون اخبار الرضا'' از قول مأمون نقل شده است كه گويا هنگامي‌كه امين خود را در بغداد خليفه خواند و بسياري از نقاط شرق عالم اسلام بر مأمون عاصي شدند، مأمون عهد و نذر كرد كه اگر بر مشكلات فائق آيد خلافت را در محلي قرار دهد كه خداوند قرار داده است و چون بر برادرش غالب آمد و به خلافت منصوب شد كسي را سزاوارتر از علي بن موسي نديد و او را از مدينه بخواست و ولايت‌عهدي خود را به او تفويض كرد. اين مطلب درست به‌نظر نمي‌رسد، زيرا مستلزم آن است كه مأمون شيعه باشد و امامان را تا حضرت رضا قبول داشته باشد، وگرنه «قراردادن خلافت در محلي كه خداوند قرار داده است» معني ندارد. امّا اگر هم مأمون ارادتي به حضرت امير و بعضي از اهل بيت داشته است، دليل تشيّع او به معني دقيق كلمه «امام واقعي دانستن حضرت رضا» نمي‌شود. علاوه بر اين، اگر مأمون خود را سزاوار خلافت نمي‌دانست، دليلي نداشت كه با امين بر سر خلافت بجنگد و خود را اميرالمؤمنين بخواند. بعضي گفته‌اند فضل بن سهل ذوالرياستين كه در حكم وزير مأمون بود، او را بر اين كار واداشت، امّا بايد ديد كه چه علتي موجب گرديد تا فضل بن سهل مأمون را بر اين كار وا بدارد؟ به احتمال قوي، دلايل فضل و مأمون در انتصاب حضرت رضا به ولايتعهدي دلايل سياسي بوده است، زيرا پس از قتل امين، اوضاع عراق و شام سخت آشفته بود و در ميان بني‌عباس فرد برجسته‌يي كه مورد قبول و رضايت همگان باشد، وجود نداشت و مأمون با همـﺔ لياقت و شخصيت با ارزش در عراق ناشناخته بود. در يمن و كوفه و بصره و بغداد و ايران عامـﺔ مردم از زمان منصور به بعد آن انتظاري را كه از خلافت بني‌عباس داشتند، درنيافتند، زيرا مردم تشنـﺔ عدل و داد و اسلام واقعي بودند. از اين رو چشم‌ها و دل‌ها نگران و منتظر خاندان علي بودند و اميدها و آرزوهاي خود را به افراد برجسته و متقي اين خاندان بسته بودند. فضل و مأمون با شم سياسي خود از مشاهدﺓ اوضاع نابه‌سامان شهرهاي مهم و شورش مردم (مانند قيام ابوالسرايا در كوفه و علوي ديگر در يمن) به اين نكه پي برده بودند و مي‌خواستند با انتخاب فرد برجسته و ممتازي از خاندان علي به ولايتعهدي، رضايت مردم را به خود جلب كنند و پايه‌هاي خلافت مأمون را مستحكم سازند. به همين جهت، مأمون در سال 200 ق بنا به گفتـﺔ طبري، رجاء بن ابي‌الضحاك و فرناس خادم (در بعضي روايات شيعه ياسر خادم) را به مدينه فرستاد تا علي بن موسي بن جعفر و محمدبن جعفر (عم حضرت رضا) را به خراسان ببرند. اين رجاء بن ابي‌الضحاك، خويش نزديك فضل بن سهل بود و همين امر شايد مؤيد اين مطلب باشد كه فضل بن سهل در كار ولايتعهدي حضرت رضا دخالت داشته است. در روايات شيعه آمده است كه مأمون به حضرت رضا نوشت تا از راه بصره و اهواز و فارس به خراسان برود، نه از راه كوفه و قم و دليل اين امر را كثرت شيعيان در كوفه و قم ذكر كرده‌اند، زيرا مأمون مي‌ترسيد كه شيعيان كوفه و قم به دور آن حضرت جمع شوند. اين مؤيد آن است كه عامل فراخواندن حضرت رضا به خراسان، عاملي سياسي بوده است و مأمون مي‌ترسيده است كه كثرت شيعيان در كوفه يا قم سبب شود كه آن حضرت را به خلافت بردارند و رشتـﺔ كار به كلي از دست مأمون خارج گردد. مشهور است كه به هنگام ورود حضرت رضا به نيشابور، طالبان علم و محدثان دور محفـﺔ آن حضرت كه بر استري نهاده بود، جمع شدند و از ايشان خواستند كه حديثي بر آن‌ها املا فرمايد. حضرت حديثي به‌طور مسلسل از آباء طاهرين خود رسول‌الله و جبرئيل از قول خداوند روايت كرد كه: «كلمـﺔ لا اله الا الله حصني و من دخل حصني امن من عذابي» يعني كلمـﺔ توحيد يا لا اله الا الله، حصار و باروي مستحكم من است و هر كه به درون حصار من رفت، از عذاب من ايمن مي‌شود.

تلخيص از: '''''دايرةالمعارف تشيّع و زندگينامـﺔ چهارده معصوم'''''

'''مآخذ:'''

1. ابن اثير. '''''الكامل'''''. ج 6، ص 119، مصر: 1303 ق؛ مجلسي. '''''بحارالانوار'''''. ج 49؛ طبري. '''''تاريخ'''''. ج 10، ص 251؛ سيوطي. '''''تاريخ‌الخلفاء'''''. ص 307.

2. طبري. '''''تاريخ'''''. وقايع 201 هجري.

3. ابن شهرآشوب. '''''عيون اخبار الرضا'''''. قم: 1363 ش، ج 1، ص 23 به بعد.

سید حسن امین