https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C 2026-06-20T06:20:05Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&diff=9053&oldid=prev 2025-05-16T21:03:20Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از این واقعه، دشتی به [[اصفهان]] رفت و با رویت متن قرارداد 1919م دولت وثوق‌الدوله با بریتانیا که در [[رعد|روزنامه &#039;&#039;رعد&#039;&#039;]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت [[سید ضیاء الدین طباطبائی|سیدضیاءالدین طباطبایی]] منتشر شده بود، مقالاتی علیه این قرارداد در روزنامه &#039;&#039;میهن&#039;&#039; [[اصفهان]] به مدیریت ابوطالب شیروانی معروف به «بنان‌السلطنه» (یا بنان‌السلطان) نوشت. اما پس از دو شماره کلنل‌ هایک، کنسول انگلیس ـ از ادامه [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] این مقالات مانع شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و وی به ناچار با حاج آقا شیرازی راهی [[تهران مصور|تهران]] شد و مقالات و شب‌نامه‌های تندی ضد دولت وثوق‌الدوله و قرارداد وی انتشار داد. او پس از چند ماه تبعید و زندان در دوران نخست‌ وزیری وثوق‌الدوله، میرزاحسن‌خان مشیرالدوله و محمدولی‌خان تنکابنی (از 1337 تا 1339ق/ 1919ـ1920م) در اوایل زمستان 1299ش در صدد برآمد تا امتیاز روزنامه‌ای به نام &#039;&#039;[[قرن بیستم]]&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را بگیرد که موفق نشد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;شهبازی، عبدالله. «زندگی‌ و زمانه علی دشتی»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مطالعات تاریخی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; س 1، ش 2، تهران: 1383، ص 12.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از این واقعه، دشتی به [[اصفهان]] رفت و با رویت متن قرارداد 1919م دولت وثوق‌الدوله با بریتانیا که در [[رعد|روزنامه &#039;&#039;رعد&#039;&#039;]]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت [[سید ضیاء الدین طباطبائی|سیدضیاءالدین طباطبایی]] منتشر شده بود، مقالاتی علیه این قرارداد در روزنامه &#039;&#039;میهن&#039;&#039; [[اصفهان]] به مدیریت ابوطالب شیروانی معروف به «بنان‌السلطنه» (یا بنان‌السلطان) نوشت. اما پس از دو شماره کلنل‌ هایک، کنسول انگلیس ـ از ادامه [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] این مقالات مانع شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و وی به ناچار با حاج آقا شیرازی راهی [[تهران مصور|تهران]] شد و مقالات و شب‌نامه‌های تندی ضد دولت وثوق‌الدوله و قرارداد وی انتشار داد. او پس از چند ماه تبعید و زندان در دوران نخست‌ وزیری وثوق‌الدوله، میرزاحسن‌خان مشیرالدوله و محمدولی‌خان تنکابنی (از 1337 تا 1339ق/ 1919ـ1920م) در اوایل زمستان 1299ش در صدد برآمد تا امتیاز روزنامه‌ای به نام &#039;&#039;[[قرن بیستم]]&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را بگیرد که موفق نشد&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;شهبازی، عبدالله. «زندگی‌ و زمانه علی دشتی»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مطالعات تاریخی.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; س 1، ش 2، تهران: 1383، ص 12.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتی در اوایل 1300ش با رهایی از حبسی که [[سید ضیاء الدین طباطبائی|سیدضیاءالدین طباطبایی]] نخست‌ وزیر نود روزه کودتای 1299ش محکومش کرده بود حدود سه ماه در [[ستاره ایران|روزنامه ''ستاره ایران'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت میرزاحسین‌خان کمال‌السلطان متخلص به «صبا» قلم زد و سردبیری این روزنامه را بر عهده گرفت و بعد از توقیف این روزنامه و تنبیه مدیر آن به دستور سردار سپه، در اسفند همین سال [[شفق سرخ|روزنامه ''شفق سرخ'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را انتشار داد. از دیگر روزنامه‌هایی که وی در فواصل زمانی توقیف [[شفق سرخ]] منتشر کرد باید از روزنامه‌های ''عصر [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]]'' و ''عهد [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]]'' یاد کرد. دشتی بعدها (1309ش) با واگذار کردن مدیریت ''[[شفق سرخ]]'' به مایل تویسرکانی ـ همکار دیرین خود در روزنامه ''[[ستاره ایران]]'' ـ رسماً از حرفه روزنامه‌نگاری کناره گرفت، اما همواره در کنار دیگر فعالیت‌های قلمی در نشریاتی چون روزنامه ''امید'' (به مدیریت نصرالله فلسفی)، [[راهنمای کتاب( مجله)|مجله ''راهنمای کتاب'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت احسان یارشاطر)، ''[[سخن]]''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت پرویز ناتل‌خانلری) ـ که از جمله نوشته‌های وی در این مجله باید به مقالاتی اشاره کرد با عنوان «نکته... نکته» که شامل طنزهایی می‌شد درباره [[کتاب|کتاب‌]]&lt;nowiki/&gt;هایی مبتذل که وی آن‌ها را متاب نامیده بود ـ [[اطلاعات|روزنامه ''اطلاعات'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و ''رستاخیز''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; قلم زد. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتی در اوایل 1300ش با رهایی از حبسی که [[سید ضیاء الدین طباطبائی|سیدضیاءالدین طباطبایی]] نخست‌ وزیر نود روزه کودتای 1299ش محکومش کرده بود حدود سه ماه در [[ستاره ایران|روزنامه ''ستاره ایران'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت میرزاحسین‌خان کمال‌السلطان متخلص به «صبا» قلم زد و سردبیری این روزنامه را بر عهده گرفت و بعد از توقیف این روزنامه و تنبیه مدیر آن به دستور سردار سپه، در اسفند همین سال [[شفق سرخ|روزنامه ''شفق سرخ'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را انتشار داد. از دیگر روزنامه‌هایی که وی در فواصل زمانی توقیف [[شفق سرخ]] منتشر کرد باید از روزنامه‌های ''عصر [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]]'' و ''عهد [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]]'' یاد کرد. دشتی بعدها (1309ش) با واگذار کردن مدیریت ''[[شفق سرخ]]'' به مایل تویسرکانی ـ همکار دیرین خود در روزنامه ''[[ستاره ایران]]'' ـ رسماً از حرفه روزنامه‌نگاری کناره گرفت، اما همواره در کنار دیگر فعالیت‌های قلمی در نشریاتی چون روزنامه ''امید'' (به مدیریت نصرالله فلسفی)، [[راهنمای کتاب( مجله)|مجله ''راهنمای کتاب'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت احسان یارشاطر)، ''[[سخن]]''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت پرویز ناتل‌خانلری) ـ که از جمله نوشته‌های وی در این مجله باید به مقالاتی اشاره کرد با عنوان «نکته... نکته» که شامل طنزهایی می‌شد درباره [[کتاب|کتاب‌]]&lt;nowiki/&gt;هایی مبتذل که وی آن‌ها را متاب نامیده بود ـ [[اطلاعات|روزنامه ''اطلاعات'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و ''رستاخیز''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; قلم زد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حتی چند تألیف دشتی نیز که به صورت [[کتاب]] منتشر شد در آغاز سلسله مقالاتی بود که در نشریات به چاپ رسیده بود مانند: اعتماد به نفس ( به صورت پاورقی و با اسم مستعار ع. دشتی در روزنامه ''میهن اصفهان'')، ''ایام محبس'' (به صورت پاورقی در روزنامه ''شفق سرخ'') ''پرده پندار'' (در روزنامه ''اطلاعات'')، ''کاخ ابداع'' (با عنوان «خلوتگه کاخ ابداع» در [[مجله یغما<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|مجله ''یغما''</del>]])، ''پنجاه و پنج'' ( به صورت پاورقی در [[کیهان|روزنامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>کیهان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>]]) ''تخت پولاد'' (در [[خاطر|مجله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>خاطرات<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>]]). دشتی از لحاظ مشی فکری در روزنامه‌نگاری که باید مهم‌ترین دلیل برگزیدن این حرفه را در آشوبگری‌های سیاسی او مانند موضع‌گیری علیه قرارداد 1919 دانست، بر طریقی ثابت استوار نماند و به تدریج از خیل روزنامه‌نگاران منقدِ دولت‌های آن روزگار جدا شد و با استقرار سلسله پهلوی به طرفداران و ستایش‌کنندگان آن پیوست.   </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حتی چند تألیف دشتی نیز که به صورت [[کتاب]] منتشر شد در آغاز سلسله مقالاتی بود که در نشریات به چاپ رسیده بود مانند: اعتماد به نفس ( به صورت پاورقی و با اسم مستعار ع. دشتی در روزنامه ''میهن اصفهان'')، ''ایام محبس'' (به صورت پاورقی در روزنامه ''شفق سرخ'') ''پرده پندار'' (در روزنامه ''اطلاعات'')، ''کاخ ابداع'' (با عنوان «خلوتگه کاخ ابداع» در [[مجله یغما]])، ''پنجاه و پنج'' ( به صورت پاورقی در [[کیهان|روزنامه کیهان]]) ''تخت پولاد'' (در [[خاطر|مجله خاطرات]]). دشتی از لحاظ مشی فکری در روزنامه‌نگاری که باید مهم‌ترین دلیل برگزیدن این حرفه را در آشوبگری‌های سیاسی او مانند موضع‌گیری علیه قرارداد 1919 دانست، بر طریقی ثابت استوار نماند و به تدریج از خیل روزنامه‌نگاران منقدِ دولت‌های آن روزگار جدا شد و با استقرار سلسله پهلوی به طرفداران و ستایش‌کنندگان آن پیوست.   </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از نظر نثر روزنامه‌نگاری وی نویسنده‌ای خوش قلم بود که در نوشتن مقالات کوتاه و خوش‌ ساخت توانایی چشمگیر داشت. در شیوه بیان مطالب به مقتضای حال و ضرورت از استدلال یا پرخاشگری به خوبی کمک می‌گرفت. او که در آغاز این حرفه به تأثر از آشنایی با زبان [[عربی]] و فرانسوی کلماتی چون آنتریک، دوسیه، انگلوفیل، آئروپلان، تیب را در کنار شرب‌الیهودان، معاطله، ولی‌النعم، مندوب، وسیع‌الصدر و صماء می‌نشاند و برآمد صفت پیشین «[[یک اتفاق ساده|یک]]» در نوشته‌هایش فراوان به چشم می‌آمد، بعدها شیوه‌های متعادل در پیش گرفت و از سره‌نویسان [[عربی]] ‌زدگان افراطی هم دوری جست.  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از نظر نثر روزنامه‌نگاری وی نویسنده‌ای خوش قلم بود که در نوشتن مقالات کوتاه و خوش‌ ساخت توانایی چشمگیر داشت. در شیوه بیان مطالب به مقتضای حال و ضرورت از استدلال یا پرخاشگری به خوبی کمک می‌گرفت. او که در آغاز این حرفه به تأثر از آشنایی با زبان [[عربی]] و فرانسوی کلماتی چون آنتریک، دوسیه، انگلوفیل، آئروپلان، تیب را در کنار شرب‌الیهودان، معاطله، ولی‌النعم، مندوب، وسیع‌الصدر و صماء می‌نشاند و برآمد صفت پیشین «[[یک اتفاق ساده|یک]]» در نوشته‌هایش فراوان به چشم می‌آمد، بعدها شیوه‌های متعادل در پیش گرفت و از سره‌نویسان [[عربی]] ‌زدگان افراطی هم دوری جست.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[سید ضیاء الدین طباطبائی|سیدضیاءالدین طباطبایی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[سید ضیاء الدین طباطبائی|سیدضیاءالدین طباطبایی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>مآخذ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&diff=9052&oldid=prev 2025-05-16T21:02:19Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:1633942773-photo-2021-09-16-09-33-47-wqq7.jpg|بندانگشتی|علی دشتی برگرفته از وبسایت پژوهشگاه علوم انسانی قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.ihcs.ac.ir/100yearspersianliterature/fa/page/3178/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:1633942773-photo-2021-09-16-09-33-47-wqq7.jpg|بندانگشتی|علی دشتی برگرفته از وبسایت پژوهشگاه علوم انسانی قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.ihcs.ac.ir/100yearspersianliterature/fa/page/3178/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[علی دشتی|دشتی، علی]]''' (کربلا 24 رمضان 1311 / 31 مارس 1894ـ [[استان تهران|تهران]] 26 دی‌ماه 1360ش). از فعالان سیاسی و روزنامه‌نگاران پایان عصر [[قاجاریه|قاجار]] و اوایل حکومت پهلوی؛ و مترجم و دولتمرد و داستان‌نویس و منقد ادبی دوره پهلوی. آغاز روزنامه‌نگاری دشتی که از وی به دلیل تقدم در این حرفه در دوران معاصر با عنوان «پیر [[مطبوعات از آغاز تا مشروطه|مطبوعات]] [[ایران]]» یاد شده است&lt;ref&gt;آرین‌پور، یحیی. '''''از نیما تا روزگار ما'''''. تهران: زوار، 1374، ص318&lt;/ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،پس </del>از مراجعت او از عتبات به [[ایران]] (اواخر 1334ق/ 1915م) با نوشتن مقالات [[اجتماعیون عامیون|اجتماعی]] بود که در روزنامه [[چاپ سنگی]] گلستان شیراز چاپ شده است (نیمه اول 1335ق/ 1295ش / 1916م)؛ مقالاتی که بعضی از آن بر مذاق عامه مردم خوش نیامد و موجب شورش آنان شد و اراده قتلش را کردند و به پناه بردن وی در منزل میرزا عبدالحسین فرمانفرما ـ والی [[فارسی|فارس]] ـ انجامید&lt;ref&gt;  دشتی، علی. «چگونه وارد عالم سیاست شدند»، '''''اطلاعات ماهانه'''''. سال نهم، شماره 95، تهران: 1333، ص 5؛  &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del>دشتی، علی، «دشتی را بهتر بشناسید»، '''''شفق سرخ'''''. سال سوم، شماره 239، تهران: 1343ق، ص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1؛ </del>رکن‌زاده آدمیت، محمدحسین. '''''دانشمندان و سخن‌سرایان فارس'''''. تهران: کتابفروشی اسلامیه، 1338، ج 2، ص 547.&lt;/ref&gt;. پس از این واقعه، دشتی به [[اصفهان]] رفت و با رویت متن قرارداد 1919م دولت وثوق‌الدوله با بریتانیا که در [[رعد|روزنامه ''رعد'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت [[سید ضیاء الدین طباطبائی|سیدضیاءالدین طباطبایی]] منتشر شده بود، مقالاتی علیه این قرارداد در روزنامه ''میهن'' [[اصفهان]] به مدیریت ابوطالب شیروانی معروف به «بنان‌السلطنه» (یا بنان‌السلطان) نوشت. اما پس از دو شماره کلنل‌ هایک، کنسول انگلیس ـ از ادامه [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] این مقالات مانع شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و وی به ناچار با حاج آقا شیرازی راهی [[تهران مصور|تهران]] شد و مقالات و شب‌نامه‌های تندی ضد دولت وثوق‌الدوله و قرارداد وی انتشار داد. او پس از چند ماه تبعید و زندان در دوران نخست‌ وزیری وثوق‌الدوله، میرزاحسن‌خان مشیرالدوله و محمدولی‌خان تنکابنی (از 1337 تا 1339ق/ 1919ـ1920م) در اوایل زمستان 1299ش در صدد برآمد تا امتیاز روزنامه‌ای به نام ''[[قرن بیستم]]''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را بگیرد که موفق نشد&lt;ref&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    دشتی. «چگونه...». همانجا؛ </del>شهبازی، عبدالله. «زندگی‌ و زمانه علی دشتی»، '''''مطالعات تاریخی.''''' س 1، ش 2، تهران: 1383، ص 12.&lt;/ref&gt;. دشتی در اوایل 1300ش با رهایی از حبسی که [[سید ضیاء الدین طباطبائی|سیدضیاءالدین طباطبایی]] نخست‌ وزیر نود روزه کودتای 1299ش محکومش کرده بود حدود سه ماه در [[ستاره ایران|روزنامه ''ستاره ایران'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت میرزاحسین‌خان کمال‌السلطان متخلص به «صبا» قلم زد و سردبیری این روزنامه را بر عهده گرفت و بعد از توقیف این روزنامه و تنبیه مدیر آن به دستور سردار سپه، در اسفند همین سال [[شفق سرخ|روزنامه ''شفق سرخ'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را انتشار داد. از دیگر روزنامه‌هایی که وی در فواصل زمانی توقیف [[شفق سرخ]] منتشر کرد باید از روزنامه‌های ''عصر [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]]'' و ''عهد [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]]'' یاد کرد. دشتی بعدها (1309ش) با واگذار کردن مدیریت ''[[شفق سرخ]]'' به مایل تویسرکانی ـ همکار دیرین خود در روزنامه ''[[ستاره ایران]]'' ـ رسماً از حرفه روزنامه‌نگاری کناره گرفت، اما همواره در کنار دیگر فعالیت‌های قلمی در نشریاتی چون روزنامه ''امید'' (به مدیریت نصرالله فلسفی)، [[راهنمای کتاب( مجله)|مجله ''راهنمای کتاب'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت احسان یارشاطر)، ''[[سخن]]''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت پرویز ناتل‌خانلری) ـ که از جمله نوشته‌های وی در این مجله باید به مقالاتی اشاره کرد با عنوان «نکته... نکته» که شامل طنزهایی می‌شد درباره [[کتاب|کتاب‌]]&lt;nowiki/&gt;هایی مبتذل که وی آن‌ها را متاب نامیده بود ـ [[اطلاعات|روزنامه ''اطلاعات'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و ''رستاخیز''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; قلم زد. حتی چند تألیف دشتی نیز که به صورت [[کتاب]] منتشر شد در آغاز سلسله مقالاتی بود که در نشریات به چاپ رسیده بود مانند: اعتماد به نفس ( به صورت پاورقی و با اسم مستعار ع. دشتی در روزنامه ''میهن اصفهان'')، ''ایام محبس'' (به صورت پاورقی در روزنامه ''شفق سرخ'') ''پرده پندار'' (در روزنامه ''اطلاعات'')، ''کاخ ابداع'' (با عنوان «خلوتگه کاخ ابداع» در [[مجله یغما|مجله ''یغما'']])، ''پنجاه و پنج'' ( به صورت پاورقی در [[کیهان|روزنامه ''کیهان'']]) ''تخت پولاد'' (در [[خاطر|مجله ''خاطرات'']]). دشتی از لحاظ مشی فکری در روزنامه‌نگاری که باید مهم‌ترین دلیل برگزیدن این حرفه را در آشوبگری‌های سیاسی او مانند موضع‌گیری علیه قرارداد 1919 دانست، بر طریقی ثابت استوار نماند و به تدریج از خیل روزنامه‌نگاران منقدِ دولت‌های آن روزگار جدا شد و با استقرار سلسله پهلوی به طرفداران و ستایش‌کنندگان آن پیوست. از نظر نثر روزنامه‌نگاری وی نویسنده‌ای خوش قلم بود که در نوشتن مقالات کوتاه و خوش‌ ساخت توانایی چشمگیر داشت. در شیوه بیان مطالب به مقتضای حال و ضرورت از استدلال یا پرخاشگری به خوبی کمک می‌گرفت. او که در آغاز این حرفه به تأثر از آشنایی با زبان [[عربی]] و فرانسوی کلماتی چون آنتریک، دوسیه، انگلوفیل، آئروپلان، تیب را در کنار شرب‌الیهودان، معاطله، ولی‌النعم، مندوب، وسیع‌الصدر و صماء می‌نشاند و برآمد صفت پیشین «[[یک اتفاق ساده|یک]]» در نوشته‌هایش فراوان به چشم می‌آمد، بعدها شیوه‌های متعادل در پیش گرفت و از سره‌نویسان [[عربی]] ‌زدگان افراطی هم دوری جست.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[علی دشتی|دشتی، علی]]''' (کربلا 24 رمضان 1311 / 31 مارس 1894ـ [[استان تهران|تهران]] 26 دی‌ماه 1360ش). از فعالان سیاسی و روزنامه‌نگاران پایان عصر [[قاجاریه|قاجار]] و اوایل حکومت پهلوی؛ و مترجم و دولتمرد و داستان‌نویس و منقد ادبی دوره پهلوی. آغاز روزنامه‌نگاری دشتی که از وی به دلیل تقدم در این حرفه در دوران معاصر با عنوان «پیر [[مطبوعات از آغاز تا مشروطه|مطبوعات]] [[ایران]]» یاد شده است&lt;ref&gt;آرین‌پور، یحیی. '''''از نیما تا روزگار ما'''''. تهران: زوار، 1374، ص318&lt;/ref&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، پس </ins>از مراجعت او از عتبات به [[ایران]] (اواخر 1334ق/ 1915م) با نوشتن مقالات [[اجتماعیون عامیون|اجتماعی]] بود که در روزنامه [[چاپ سنگی]] گلستان شیراز چاپ شده است (نیمه اول 1335ق/ 1295ش / 1916م)؛ مقالاتی که بعضی از آن بر مذاق عامه مردم خوش نیامد و موجب شورش آنان شد و اراده قتلش را کردند و به پناه بردن وی در منزل میرزا عبدالحسین فرمانفرما ـ والی [[فارسی|فارس]] ـ انجامید&lt;ref <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">name=":0"</ins>&gt;  دشتی، علی. «چگونه وارد عالم سیاست شدند»، '''''اطلاعات ماهانه'''''. سال نهم، شماره 95، تهران: 1333، ص 5؛  &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;دشتی، علی، «دشتی را بهتر بشناسید»، '''''شفق سرخ'''''. سال سوم، شماره 239، تهران: 1343ق، ص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;</ins>رکن‌زاده آدمیت، محمدحسین. '''''دانشمندان و سخن‌سرایان فارس'''''. تهران: کتابفروشی اسلامیه، 1338، ج 2، ص 547.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از این واقعه، دشتی به [[اصفهان]] رفت و با رویت متن قرارداد 1919م دولت وثوق‌الدوله با بریتانیا که در [[رعد|روزنامه ''رعد'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت [[سید ضیاء الدین طباطبائی|سیدضیاءالدین طباطبایی]] منتشر شده بود، مقالاتی علیه این قرارداد در روزنامه ''میهن'' [[اصفهان]] به مدیریت ابوطالب شیروانی معروف به «بنان‌السلطنه» (یا بنان‌السلطان) نوشت. اما پس از دو شماره کلنل‌ هایک، کنسول انگلیس ـ از ادامه [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] این مقالات مانع شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و وی به ناچار با حاج آقا شیرازی راهی [[تهران مصور|تهران]] شد و مقالات و شب‌نامه‌های تندی ضد دولت وثوق‌الدوله و قرارداد وی انتشار داد. او پس از چند ماه تبعید و زندان در دوران نخست‌ وزیری وثوق‌الدوله، میرزاحسن‌خان مشیرالدوله و محمدولی‌خان تنکابنی (از 1337 تا 1339ق/ 1919ـ1920م) در اوایل زمستان 1299ش در صدد برآمد تا امتیاز روزنامه‌ای به نام ''[[قرن بیستم]]''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را بگیرد که موفق نشد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref name=":0" /&gt;</ins>&lt;ref&gt;شهبازی، عبدالله. «زندگی‌ و زمانه علی دشتی»، '''''مطالعات تاریخی.''''' س 1، ش 2، تهران: 1383، ص 12.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دشتی در اوایل 1300ش با رهایی از حبسی که [[سید ضیاء الدین طباطبائی|سیدضیاءالدین طباطبایی]] نخست‌ وزیر نود روزه کودتای 1299ش محکومش کرده بود حدود سه ماه در [[ستاره ایران|روزنامه ''ستاره ایران'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت میرزاحسین‌خان کمال‌السلطان متخلص به «صبا» قلم زد و سردبیری این روزنامه را بر عهده گرفت و بعد از توقیف این روزنامه و تنبیه مدیر آن به دستور سردار سپه، در اسفند همین سال [[شفق سرخ|روزنامه ''شفق سرخ'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را انتشار داد. از دیگر روزنامه‌هایی که وی در فواصل زمانی توقیف [[شفق سرخ]] منتشر کرد باید از روزنامه‌های ''عصر [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]]'' و ''عهد [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب]]'' یاد کرد. دشتی بعدها (1309ش) با واگذار کردن مدیریت ''[[شفق سرخ]]'' به مایل تویسرکانی ـ همکار دیرین خود در روزنامه ''[[ستاره ایران]]'' ـ رسماً از حرفه روزنامه‌نگاری کناره گرفت، اما همواره در کنار دیگر فعالیت‌های قلمی در نشریاتی چون روزنامه ''امید'' (به مدیریت نصرالله فلسفی)، [[راهنمای کتاب( مجله)|مجله ''راهنمای کتاب'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت احسان یارشاطر)، ''[[سخن]]''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت پرویز ناتل‌خانلری) ـ که از جمله نوشته‌های وی در این مجله باید به مقالاتی اشاره کرد با عنوان «نکته... نکته» که شامل طنزهایی می‌شد درباره [[کتاب|کتاب‌]]&lt;nowiki/&gt;هایی مبتذل که وی آن‌ها را متاب نامیده بود ـ [[اطلاعات|روزنامه ''اطلاعات'']]&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و ''رستاخیز''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; قلم زد. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>حتی چند تألیف دشتی نیز که به صورت [[کتاب]] منتشر شد در آغاز سلسله مقالاتی بود که در نشریات به چاپ رسیده بود مانند: اعتماد به نفس ( به صورت پاورقی و با اسم مستعار ع. دشتی در روزنامه ''میهن اصفهان'')، ''ایام محبس'' (به صورت پاورقی در روزنامه ''شفق سرخ'') ''پرده پندار'' (در روزنامه ''اطلاعات'')، ''کاخ ابداع'' (با عنوان «خلوتگه کاخ ابداع» در [[مجله یغما|مجله ''یغما'']])، ''پنجاه و پنج'' ( به صورت پاورقی در [[کیهان|روزنامه ''کیهان'']]) ''تخت پولاد'' (در [[خاطر|مجله ''خاطرات'']]). دشتی از لحاظ مشی فکری در روزنامه‌نگاری که باید مهم‌ترین دلیل برگزیدن این حرفه را در آشوبگری‌های سیاسی او مانند موضع‌گیری علیه قرارداد 1919 دانست، بر طریقی ثابت استوار نماند و به تدریج از خیل روزنامه‌نگاران منقدِ دولت‌های آن روزگار جدا شد و با استقرار سلسله پهلوی به طرفداران و ستایش‌کنندگان آن پیوست. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>از نظر نثر روزنامه‌نگاری وی نویسنده‌ای خوش قلم بود که در نوشتن مقالات کوتاه و خوش‌ ساخت توانایی چشمگیر داشت. در شیوه بیان مطالب به مقتضای حال و ضرورت از استدلال یا پرخاشگری به خوبی کمک می‌گرفت. او که در آغاز این حرفه به تأثر از آشنایی با زبان [[عربی]] و فرانسوی کلماتی چون آنتریک، دوسیه، انگلوفیل، آئروپلان، تیب را در کنار شرب‌الیهودان، معاطله، ولی‌النعم، مندوب، وسیع‌الصدر و صماء می‌نشاند و برآمد صفت پیشین «[[یک اتفاق ساده|یک]]» در نوشته‌هایش فراوان به چشم می‌آمد، بعدها شیوه‌های متعادل در پیش گرفت و از سره‌نویسان [[عربی]] ‌زدگان افراطی هم دوری جست.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنیدبه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنیدبه ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[مجله یغما<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|مجله ''یغما''</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[مجله یغما]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کیهان|روزنامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>کیهان<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کیهان|روزنامه کیهان]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[خاطر|مجله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>خاطرات<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[خاطر|مجله خاطرات]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کتاب]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کتاب]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[شفق سرخ|روزنامه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>شفق سرخ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>]]</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[شفق سرخ|روزنامه شفق سرخ]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[اطلاعات|روزنامه &#039;&#039;اطلاعات&#039;&#039;]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[اطلاعات|روزنامه &#039;&#039;اطلاعات&#039;&#039;]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[چاپ سنگی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[چاپ سنگی]]</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&diff=8949&oldid=prev 2025-05-15T21:01:02Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۰۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[علی دشتی|دشتی، علی]]''' (کربلا 24 رمضان 1311 / 31 مارس 1894ـ [[استان تهران|تهران]] 26 دی‌ماه 1360ش). از فعالان سیاسی و روزنامه‌نگاران پایان عصر قاجار و اوایل حکومت پهلوی؛ و مترجم و دولتمرد و داستان‌نویس و منقد ادبی دوره پهلوی. آغاز روزنامه‌نگاری دشتی که از وی به دلیل تقدم در این حرفه در دوران معاصر با عنوان «پیر مطبوعات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران» </del>یاد شده است&lt;ref&gt;آرین‌پور، یحیی. '''''از نیما تا روزگار ما'''''. تهران: زوار، 1374، ص318&lt;/ref&gt;،پس از مراجعت او از عتبات به ایران (اواخر 1334ق/ 1915م) با نوشتن مقالات اجتماعی بود که در روزنامه چاپ سنگی گلستان شیراز چاپ شده است (نیمه اول 1335ق/ 1295ش / 1916م)؛ مقالاتی که بعضی از آن بر مذاق عامه مردم خوش نیامد و موجب شورش آنان شد و اراده قتلش را کردند و به پناه بردن وی در منزل میرزا عبدالحسین فرمانفرما ـ والی فارس ـ انجامید&lt;ref&gt;  دشتی، علی. «چگونه وارد عالم سیاست شدند»، '''''اطلاعات ماهانه'''''. سال نهم، شماره 95، تهران: 1333، ص 5؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همو، </del>«دشتی را بهتر بشناسید»، '''''شفق سرخ'''''. سال سوم، شماره 239، تهران: 1343ق، ص 1؛ رکن‌زاده آدمیت، محمدحسین. '''''دانشمندان و سخن‌سرایان فارس'''''. تهران: کتابفروشی اسلامیه، 1338، ج 2، ص 547. &lt;/ref&gt;. پس از این واقعه، دشتی به اصفهان رفت و با رویت متن قرارداد 1919م دولت وثوق‌الدوله با بریتانیا که در روزنامه ''رعد''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت سیدضیاءالدین طباطبایی منتشر شده بود، مقالاتی علیه این قرارداد در روزنامه ''میهن'' اصفهان به مدیریت ابوطالب شیروانی معروف به «بنان‌السلطنه» (یا بنان‌السلطان) نوشت. اما پس از دو شماره کلنل‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هایک[1]، </del>کنسول انگلیس ـ از ادامه چاپ این مقالات مانع شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و وی به ناچار با حاج آقا شیرازی راهی تهران شد و مقالات و شب‌نامه‌های تندی ضد دولت وثوق‌الدوله و قرارداد وی انتشار داد. او پس از چند ماه تبعید و زندان در دوران نخست‌ وزیری وثوق‌الدوله، میرزاحسن‌خان مشیرالدوله و محمدولی‌خان تنکابنی (از 1337 تا 1339ق/ 1919ـ1920م) در اوایل زمستان 1299ش در صدد برآمد تا امتیاز روزنامه‌ای به نام ''قرن بیستم''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را بگیرد که موفق نشد&lt;ref&gt;3.    دشتی. «چگونه...». همانجا؛ شهبازی، عبدالله. «زندگی‌ و زمانه علی دشتی»، '''''مطالعات تاریخی.''''' س 1، ش 2، تهران: 1383، ص 12.&lt;/ref&gt;. دشتی در اوایل 1300ش با رهایی از حبسی که سیدضیاءالدین طباطبایی نخست‌ وزیر نود روزه کودتای 1299ش محکومش کرده بود حدود سه ماه در روزنامه ''ستاره ایران''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت میرزاحسین‌خان کمال‌السلطان متخلص به «صبا» قلم زد و سردبیری این روزنامه را بر عهده گرفت و بعد از توقیف این روزنامه و تنبیه مدیر آن به دستور سردار سپه، در اسفند همین سال روزنامه ''شفق سرخ''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را انتشار داد. از دیگر روزنامه‌هایی که وی در فواصل زمانی توقیف شفق سرخ منتشر کرد باید از روزنامه‌های ''عصر انقلاب'' و ''عهد انقلاب'' یاد کرد. دشتی بعدها (1309ش) با واگذار کردن مدیریت ''شفق سرخ'' به مایل تویسرکانی ـ همکار دیرین خود در روزنامه ''ستاره ایران'' ـ رسماً از حرفه روزنامه‌نگاری کناره گرفت، اما همواره در کنار دیگر فعالیت‌های قلمی در نشریاتی چون روزنامه ''امید'' (به مدیریت نصرالله فلسفی)، مجله ''راهنمای کتاب''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت احسان یارشاطر)، ''سخن''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت پرویز ناتل‌خانلری) ـ که از جمله نوشته‌های وی در این مجله باید به مقالاتی اشاره کرد با عنوان «نکته... نکته» که شامل طنزهایی می‌شد درباره <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب‌هایی </del>مبتذل که وی آن‌ها را متاب نامیده بود ـ روزنامه ''اطلاعات''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و ''رستاخیز''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; قلم زد. حتی چند تألیف دشتی نیز که به صورت کتاب منتشر شد در آغاز سلسله مقالاتی بود که در نشریات به چاپ رسیده بود مانند: اعتماد به نفس ( به صورت پاورقی و با اسم مستعار ع. دشتی در روزنامه ''میهن اصفهان'')، ''ایام محبس'' (به صورت پاورقی در روزنامه ''شفق سرخ'') ''پرده پندار'' (در روزنامه ''اطلاعات'')، ''کاخ ابداع'' (با عنوان «خلوتگه کاخ ابداع» در مجله ''یغما'')، ''پنجاه و پنج'' ( به صورت پاورقی در روزنامه ''کیهان'') ''تخت پولاد'' (در مجله ''خاطرات''). دشتی از لحاظ مشی فکری در روزنامه‌نگاری که باید مهم‌ترین دلیل برگزیدن این حرفه را در آشوبگری‌های سیاسی او مانند موضع‌گیری علیه قرارداد 1919 دانست، بر طریقی ثابت استوار نماند و به تدریج از خیل روزنامه‌نگاران منقدِ دولت‌های آن روزگار جدا شد و با استقرار سلسله پهلوی به طرفداران و ستایش‌کنندگان آن پیوست. از نظر نثر روزنامه‌نگاری وی نویسنده‌ای خوش قلم بود که در نوشتن مقالات کوتاه و خوش‌ ساخت توانایی چشمگیر داشت. در شیوه بیان مطالب به مقتضای حال و ضرورت از استدلال یا پرخاشگری به خوبی کمک می‌گرفت. او که در آغاز این حرفه به تأثر از آشنایی با زبان عربی و فرانسوی کلماتی چون آنتریک، دوسیه، انگلوفیل، آئروپلان، تیب را در کنار شرب‌الیهودان، معاطله، ولی‌النعم، مندوب، وسیع‌الصدر و صماء می‌نشاند و برآمد صفت پیشین <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«یک» </del>در نوشته‌هایش فراوان به چشم می‌آمد، بعدها شیوه‌های متعادل در پیش گرفت و از سره‌نویسان عربی ‌زدگان افراطی هم دوری جست.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:1633942773-photo-2021-09-16-09-33-47-wqq7.jpg|بندانگشتی|علی دشتی برگرفته از وبسایت پژوهشگاه علوم انسانی قابل بازیابی از&lt;nowiki/&gt;https://www.ihcs.ac.ir/100yearspersianliterature/fa/page/3178/%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[علی دشتی|دشتی، علی]]''' (کربلا 24 رمضان 1311 / 31 مارس 1894ـ [[استان تهران|تهران]] 26 دی‌ماه 1360ش). از فعالان سیاسی و روزنامه‌نگاران پایان عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجاریه|</ins>قاجار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و اوایل حکومت پهلوی؛ و مترجم و دولتمرد و داستان‌نویس و منقد ادبی دوره پهلوی. آغاز روزنامه‌نگاری دشتی که از وی به دلیل تقدم در این حرفه در دوران معاصر با عنوان «پیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مطبوعات از آغاز تا مشروطه|</ins>مطبوعات<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] [[ایران]]» </ins>یاد شده است&lt;ref&gt;آرین‌پور، یحیی. '''''از نیما تا روزگار ما'''''. تهران: زوار، 1374، ص318&lt;/ref&gt;،پس از مراجعت او از عتبات به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(اواخر 1334ق/ 1915م) با نوشتن مقالات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اجتماعیون عامیون|</ins>اجتماعی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بود که در روزنامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>چاپ سنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>گلستان شیراز چاپ شده است (نیمه اول 1335ق/ 1295ش / 1916م)؛ مقالاتی که بعضی از آن بر مذاق عامه مردم خوش نیامد و موجب شورش آنان شد و اراده قتلش را کردند و به پناه بردن وی در منزل میرزا عبدالحسین فرمانفرما ـ والی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارسی|</ins>فارس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>ـ انجامید&lt;ref&gt;  دشتی، علی. «چگونه وارد عالم سیاست شدند»، '''''اطلاعات ماهانه'''''. سال نهم، شماره 95، تهران: 1333، ص 5؛ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;  دشتی، علی، </ins>«دشتی را بهتر بشناسید»، '''''شفق سرخ'''''. سال سوم، شماره 239، تهران: 1343ق، ص 1؛ رکن‌زاده آدمیت، محمدحسین. '''''دانشمندان و سخن‌سرایان فارس'''''. تهران: کتابفروشی اسلامیه، 1338، ج 2، ص 547.&lt;/ref&gt;. پس از این واقعه، دشتی به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>رفت و با رویت متن قرارداد 1919م دولت وثوق‌الدوله با بریتانیا که در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رعد|</ins>روزنامه ''رعد''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سید ضیاء الدین طباطبائی|</ins>سیدضیاءالدین طباطبایی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>منتشر شده بود، مقالاتی علیه این قرارداد در روزنامه ''میهن'' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اصفهان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به مدیریت ابوطالب شیروانی معروف به «بنان‌السلطنه» (یا بنان‌السلطان) نوشت. اما پس از دو شماره کلنل‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هایک، </ins>کنسول انگلیس ـ از ادامه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و چاپخانه|چاپ]] </ins>این مقالات مانع شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و وی به ناچار با حاج آقا شیرازی راهی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>تهران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصور|تهران]] </ins>شد و مقالات و شب‌نامه‌های تندی ضد دولت وثوق‌الدوله و قرارداد وی انتشار داد. او پس از چند ماه تبعید و زندان در دوران نخست‌ وزیری وثوق‌الدوله، میرزاحسن‌خان مشیرالدوله و محمدولی‌خان تنکابنی (از 1337 تا 1339ق/ 1919ـ1920م) در اوایل زمستان 1299ش در صدد برآمد تا امتیاز روزنامه‌ای به نام ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>قرن بیستم<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را بگیرد که موفق نشد&lt;ref&gt;3.    دشتی. «چگونه...». همانجا؛ شهبازی، عبدالله. «زندگی‌ و زمانه علی دشتی»، '''''مطالعات تاریخی.''''' س 1، ش 2، تهران: 1383، ص 12.&lt;/ref&gt;. دشتی در اوایل 1300ش با رهایی از حبسی که <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سید ضیاء الدین طباطبائی|</ins>سیدضیاءالدین طباطبایی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>نخست‌ وزیر نود روزه کودتای 1299ش محکومش کرده بود حدود سه ماه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ستاره ایران|</ins>روزنامه ''ستاره ایران''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت میرزاحسین‌خان کمال‌السلطان متخلص به «صبا» قلم زد و سردبیری این روزنامه را بر عهده گرفت و بعد از توقیف این روزنامه و تنبیه مدیر آن به دستور سردار سپه، در اسفند همین سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شفق سرخ|</ins>روزنامه ''شفق سرخ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را انتشار داد. از دیگر روزنامه‌هایی که وی در فواصل زمانی توقیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شفق سرخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>منتشر کرد باید از روزنامه‌های ''عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[انقلاب اسلامی ایران|</ins>انقلاب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>'' و ''عهد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[انقلاب اسلامی ایران|</ins>انقلاب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>'' یاد کرد. دشتی بعدها (1309ش) با واگذار کردن مدیریت ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>شفق سرخ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>'' به مایل تویسرکانی ـ همکار دیرین خود در روزنامه ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ستاره ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>'' ـ رسماً از حرفه روزنامه‌نگاری کناره گرفت، اما همواره در کنار دیگر فعالیت‌های قلمی در نشریاتی چون روزنامه ''امید'' (به مدیریت نصرالله فلسفی)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[راهنمای کتاب( مجله)|</ins>مجله ''راهنمای کتاب''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت احسان یارشاطر)، ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>سخن<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت پرویز ناتل‌خانلری) ـ که از جمله نوشته‌های وی در این مجله باید به مقالاتی اشاره کرد با عنوان «نکته... نکته» که شامل طنزهایی می‌شد درباره <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کتاب|کتاب‌]]&lt;nowiki/&gt;هایی </ins>مبتذل که وی آن‌ها را متاب نامیده بود ـ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[اطلاعات|</ins>روزنامه ''اطلاعات''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و ''رستاخیز''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; قلم زد. حتی چند تألیف دشتی نیز که به صورت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>کتاب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>منتشر شد در آغاز سلسله مقالاتی بود که در نشریات به چاپ رسیده بود مانند: اعتماد به نفس ( به صورت پاورقی و با اسم مستعار ع. دشتی در روزنامه ''میهن اصفهان'')، ''ایام محبس'' (به صورت پاورقی در روزنامه ''شفق سرخ'') ''پرده پندار'' (در روزنامه ''اطلاعات'')، ''کاخ ابداع'' (با عنوان «خلوتگه کاخ ابداع» در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[مجله یغما|</ins>مجله ''یغما''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>)، ''پنجاه و پنج'' ( به صورت پاورقی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کیهان|</ins>روزنامه ''کیهان''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>) ''تخت پولاد'' (در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خاطر|</ins>مجله ''خاطرات''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>). دشتی از لحاظ مشی فکری در روزنامه‌نگاری که باید مهم‌ترین دلیل برگزیدن این حرفه را در آشوبگری‌های سیاسی او مانند موضع‌گیری علیه قرارداد 1919 دانست، بر طریقی ثابت استوار نماند و به تدریج از خیل روزنامه‌نگاران منقدِ دولت‌های آن روزگار جدا شد و با استقرار سلسله پهلوی به طرفداران و ستایش‌کنندگان آن پیوست. از نظر نثر روزنامه‌نگاری وی نویسنده‌ای خوش قلم بود که در نوشتن مقالات کوتاه و خوش‌ ساخت توانایی چشمگیر داشت. در شیوه بیان مطالب به مقتضای حال و ضرورت از استدلال یا پرخاشگری به خوبی کمک می‌گرفت. او که در آغاز این حرفه به تأثر از آشنایی با زبان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عربی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و فرانسوی کلماتی چون آنتریک، دوسیه، انگلوفیل، آئروپلان، تیب را در کنار شرب‌الیهودان، معاطله، ولی‌النعم، مندوب، وسیع‌الصدر و صماء می‌نشاند و برآمد صفت پیشین <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«[[یک اتفاق ساده|یک]]» </ins>در نوشته‌هایش فراوان به چشم می‌آمد، بعدها شیوه‌های متعادل در پیش گرفت و از سره‌نویسان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عربی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>‌زدگان افراطی هم دوری جست.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنیدبه ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنیدبه ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مجله یغما|مجله ''یغما'']]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کیهان|روزنامه ''کیهان'']]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[خاطر|مجله ''خاطرات'']]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کتاب]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[شفق سرخ|روزنامه ''شفق سرخ'']]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[اطلاعات|روزنامه ''اطلاعات'']]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[چاپ سنگی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[سید ضیاء الدین طباطبائی|سیدضیاءالدین طباطبایی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&lt;references /&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده ==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' فرهاد </del>طاهری<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقاله </ins>==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهاد </ins>طاهری</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:مطبوعات]]</ins></div></td></tr> </table>

Mina https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&diff=8195&oldid=prev 2025-05-11T20:24:50Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l4">خط ۴:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۴:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039; ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039; فرهاد طاهری&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039; فرهاد طاهری&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table>

Nazanin https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&diff=8194&oldid=prev 2025-05-11T20:24:05Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[علی دشتی|دشتی، علی]]''' (کربلا 24 رمضان 1311 / 31 مارس 1894ـ [[استان تهران|تهران]] 26 دی‌ماه 1360ش). از فعالان سیاسی و روزنامه‌نگاران پایان عصر قاجار و اوایل حکومت پهلوی؛ و مترجم و دولتمرد و داستان‌نویس و منقد ادبی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة </del>پهلوی. آغاز روزنامه‌نگاری دشتی که از وی به دلیل تقدم در این حرفه در دوران معاصر با عنوان «پیر مطبوعات ایران» یاد شده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است،</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پس </del>از مراجعت او از عتبات به ایران (اواخر 1334ق/ 1915م) با نوشتن مقالات اجتماعی بود که در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>چاپ سنگی گلستان شیراز چاپ شده است (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیمة </del>اول 1335ق/ 1295ش / 1916م)؛ مقالاتی که بعضی از آن بر مذاق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عامة </del>مردم خوش نیامد و موجب شورش آنان شد و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارادة </del>قتلش را کردند و به پناه بردن وی در منزل میرزا عبدالحسین فرمانفرما ـ والی فارس ـ انجامید<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; پس از این واقعه، دشتی به اصفهان رفت و با رویت متن قرارداد 1919م دولت وثوق‌الدوله با بریتانیا که در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''رعد''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت سیدضیاءالدین طباطبایی منتشر شده بود، مقالاتی علیه این قرارداد در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''میهن'' اصفهان به مدیریت ابوطالب شیروانی معروف به «بنان‌السلطنه» (یا بنان‌السلطان) نوشت. اما پس از دو شماره کلنل‌ هایک[1]، کنسول انگلیس ـ از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادامة </del>چاپ این مقالات مانع شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و وی به ناچار با حاج آقا شیرازی راهی تهران شد و مقالات و شب‌نامه‌های تندی ضد دولت وثوق‌الدوله و قرارداد وی انتشار داد. او پس از چند ماه تبعید و زندان در دوران نخست‌ وزیری وثوق‌الدوله، میرزاحسن‌خان مشیرالدوله و محمدولی‌خان تنکابنی (از 1337 تا 1339ق/ 1919ـ1920م) در اوایل زمستان 1299ش در صدد برآمد تا امتیاز روزنامه‌ای به نام ''قرن بیستم''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را بگیرد که موفق نشد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;3&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; دشتی در اوایل 1300ش با رهایی از حبسی که سیدضیاءالدین طباطبایی نخست‌ وزیر نود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزة </del>کودتای 1299ش محکومش کرده بود حدود سه ماه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ستارة </del>ایران''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت میرزاحسین‌خان کمال‌السلطان متخلص به «صبا» قلم زد و سردبیری این روزنامه را بر عهده گرفت و بعد از توقیف این روزنامه و تنبیه مدیر آن به دستور سردار سپه، در اسفند همین سال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''شفق سرخ''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را انتشار داد. از دیگر روزنامه‌هایی که وی در فواصل زمانی توقیف شفق سرخ منتشر کرد باید از روزنامه‌های ''عصر انقلاب'' و ''عهد انقلاب'' یاد کرد. دشتی بعدها (1309ش) با واگذار کردن مدیریت ''شفق سرخ'' به مایل تویسرکانی ـ همکار دیرین خود در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ستارة </del>ایران'' ـ رسماً از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حرفة </del>روزنامه‌نگاری کناره گرفت، اما همواره در کنار دیگر فعالیت‌های قلمی در نشریاتی چون <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''امید'' (به مدیریت نصرالله فلسفی)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجلة </del>''راهنمای کتاب''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت احسان یارشاطر)، ''سخن''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت پرویز ناتل‌خانلری) ـ که از جمله نوشته‌های وی در این مجله باید به مقالاتی اشاره کرد با عنوان «نکته... نکته» که شامل طنزهایی می‌شد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارة </del>کتاب‌هایی مبتذل که وی آن‌ها را متاب نامیده بود ـ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''اطلاعات''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و ''رستاخیز''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; قلم زد. حتی چند تألیف دشتی نیز که به صورت کتاب منتشر شد در آغاز سلسله مقالاتی بود که در نشریات به چاپ رسیده بود مانند: اعتماد به نفس ( به صورت پاورقی و با اسم مستعار ع. دشتی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''میهن اصفهان'')، ''ایام محبس'' (به صورت پاورقی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''شفق سرخ'') ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پردة </del>پندار'' (در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''اطلاعات'')، ''کاخ ابداع'' (با عنوان «خلوتگه کاخ ابداع» در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجلة </del>''یغما'')، ''پنجاه و پنج'' ( به صورت پاورقی در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامة </del>''کیهان'') ''تخت پولاد'' (در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجلة </del>''خاطرات''). دشتی از لحاظ مشی فکری در روزنامه‌نگاری که باید مهم‌ترین دلیل برگزیدن این حرفه را در آشوبگری‌های سیاسی او مانند موضع‌گیری علیه قرارداد 1919 دانست، بر طریقی ثابت استوار نماند و به تدریج از خیل روزنامه‌نگاران منقدِ دولت‌های آن روزگار جدا شد و با استقرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلسلة </del>پهلوی به طرفداران و ستایش‌کنندگان آن پیوست. از نظر نثر روزنامه‌نگاری وی نویسنده‌ای خوش قلم بود که در نوشتن مقالات کوتاه و خوش‌ ساخت توانایی چشمگیر داشت. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیوة </del>بیان مطالب به مقتضای حال و ضرورت از استدلال یا پرخاشگری به خوبی کمک می‌گرفت. او که در آغاز این حرفه به تأثر از آشنایی با زبان عربی و فرانسوی کلماتی چون آنتریک، دوسیه، انگلوفیل، آئروپلان، تیب را در کنار شرب‌الیهودان، معاطله، ولی‌النعم، مندوب، وسیع‌الصدر و صماء می‌نشاند و برآمد صفت پیشین «یک» در نوشته‌هایش فراوان به چشم می‌آمد، بعدها شیوه‌های متعادل در پیش گرفت و از سره‌نویسان عربی ‌زدگان افراطی هم دوری جست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[علی دشتی|دشتی، علی]]''' (کربلا 24 رمضان 1311 / 31 مارس 1894ـ [[استان تهران|تهران]] 26 دی‌ماه 1360ش). از فعالان سیاسی و روزنامه‌نگاران پایان عصر قاجار و اوایل حکومت پهلوی؛ و مترجم و دولتمرد و داستان‌نویس و منقد ادبی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره </ins>پهلوی. آغاز روزنامه‌نگاری دشتی که از وی به دلیل تقدم در این حرفه در دوران معاصر با عنوان «پیر مطبوعات ایران» یاد شده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرین‌پور، یحیی. '''''از نیما تا روزگار ما'''''. تهران: زوار، 1374، ص318</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،پس </ins>از مراجعت او از عتبات به ایران (اواخر 1334ق/ 1915م) با نوشتن مقالات اجتماعی بود که در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>چاپ سنگی گلستان شیراز چاپ شده است (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیمه </ins>اول 1335ق/ 1295ش / 1916م)؛ مقالاتی که بعضی از آن بر مذاق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عامه </ins>مردم خوش نیامد و موجب شورش آنان شد و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اراده </ins>قتلش را کردند و به پناه بردن وی در منزل میرزا عبدالحسین فرمانفرما ـ والی فارس ـ انجامید&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  دشتی، علی. «چگونه وارد عالم سیاست شدند»، '''''اطلاعات ماهانه'''''. سال نهم، شماره 95، تهران: 1333، ص 5؛ همو، «دشتی را بهتر بشناسید»، '''''شفق سرخ'''''. سال سوم، شماره 239، تهران: 1343ق، ص 1؛ رکن‌زاده آدمیت، محمدحسین. '''''دانشمندان و سخن‌سرایان فارس'''''. تهران: کتابفروشی اسلامیه، 1338، ج 2، ص 547. </ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>پس از این واقعه، دشتی به اصفهان رفت و با رویت متن قرارداد 1919م دولت وثوق‌الدوله با بریتانیا که در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''رعد''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت سیدضیاءالدین طباطبایی منتشر شده بود، مقالاتی علیه این قرارداد در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''میهن'' اصفهان به مدیریت ابوطالب شیروانی معروف به «بنان‌السلطنه» (یا بنان‌السلطان) نوشت. اما پس از دو شماره کلنل‌ هایک[1]، کنسول انگلیس ـ از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادامه </ins>چاپ این مقالات مانع شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و وی به ناچار با حاج آقا شیرازی راهی تهران شد و مقالات و شب‌نامه‌های تندی ضد دولت وثوق‌الدوله و قرارداد وی انتشار داد. او پس از چند ماه تبعید و زندان در دوران نخست‌ وزیری وثوق‌الدوله، میرزاحسن‌خان مشیرالدوله و محمدولی‌خان تنکابنی (از 1337 تا 1339ق/ 1919ـ1920م) در اوایل زمستان 1299ش در صدد برآمد تا امتیاز روزنامه‌ای به نام ''قرن بیستم''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را بگیرد که موفق نشد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;3<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.    دشتی. «چگونه...». همانجا؛ شهبازی، عبدالله. «زندگی‌ و زمانه علی دشتی»، '''''مطالعات تاریخی.''''' س 1، ش 2، تهران: 1383، ص 12.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>دشتی در اوایل 1300ش با رهایی از حبسی که سیدضیاءالدین طباطبایی نخست‌ وزیر نود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزه </ins>کودتای 1299ش محکومش کرده بود حدود سه ماه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ستاره </ins>ایران''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مدیریت میرزاحسین‌خان کمال‌السلطان متخلص به «صبا» قلم زد و سردبیری این روزنامه را بر عهده گرفت و بعد از توقیف این روزنامه و تنبیه مدیر آن به دستور سردار سپه، در اسفند همین سال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''شفق سرخ''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را انتشار داد. از دیگر روزنامه‌هایی که وی در فواصل زمانی توقیف شفق سرخ منتشر کرد باید از روزنامه‌های ''عصر انقلاب'' و ''عهد انقلاب'' یاد کرد. دشتی بعدها (1309ش) با واگذار کردن مدیریت ''شفق سرخ'' به مایل تویسرکانی ـ همکار دیرین خود در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ستاره </ins>ایران'' ـ رسماً از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حرفه </ins>روزنامه‌نگاری کناره گرفت، اما همواره در کنار دیگر فعالیت‌های قلمی در نشریاتی چون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''امید'' (به مدیریت نصرالله فلسفی)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجله </ins>''راهنمای کتاب''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت احسان یارشاطر)، ''سخن''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مدیریت پرویز ناتل‌خانلری) ـ که از جمله نوشته‌های وی در این مجله باید به مقالاتی اشاره کرد با عنوان «نکته... نکته» که شامل طنزهایی می‌شد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره </ins>کتاب‌هایی مبتذل که وی آن‌ها را متاب نامیده بود ـ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''اطلاعات''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و ''رستاخیز''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; قلم زد. حتی چند تألیف دشتی نیز که به صورت کتاب منتشر شد در آغاز سلسله مقالاتی بود که در نشریات به چاپ رسیده بود مانند: اعتماد به نفس ( به صورت پاورقی و با اسم مستعار ع. دشتی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''میهن اصفهان'')، ''ایام محبس'' (به صورت پاورقی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''شفق سرخ'') ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرده </ins>پندار'' (در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''اطلاعات'')، ''کاخ ابداع'' (با عنوان «خلوتگه کاخ ابداع» در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجله </ins>''یغما'')، ''پنجاه و پنج'' ( به صورت پاورقی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روزنامه </ins>''کیهان'') ''تخت پولاد'' (در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجله </ins>''خاطرات''). دشتی از لحاظ مشی فکری در روزنامه‌نگاری که باید مهم‌ترین دلیل برگزیدن این حرفه را در آشوبگری‌های سیاسی او مانند موضع‌گیری علیه قرارداد 1919 دانست، بر طریقی ثابت استوار نماند و به تدریج از خیل روزنامه‌نگاران منقدِ دولت‌های آن روزگار جدا شد و با استقرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلسله </ins>پهلوی به طرفداران و ستایش‌کنندگان آن پیوست. از نظر نثر روزنامه‌نگاری وی نویسنده‌ای خوش قلم بود که در نوشتن مقالات کوتاه و خوش‌ ساخت توانایی چشمگیر داشت. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیوه </ins>بیان مطالب به مقتضای حال و ضرورت از استدلال یا پرخاشگری به خوبی کمک می‌گرفت. او که در آغاز این حرفه به تأثر از آشنایی با زبان عربی و فرانسوی کلماتی چون آنتریک، دوسیه، انگلوفیل، آئروپلان، تیب را در کنار شرب‌الیهودان، معاطله، ولی‌النعم، مندوب، وسیع‌الصدر و صماء می‌نشاند و برآمد صفت پیشین «یک» در نوشته‌هایش فراوان به چشم می‌آمد، بعدها شیوه‌های متعادل در پیش گرفت و از سره‌نویسان عربی ‌زدگان افراطی هم دوری جست.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنیدبه ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:</del>'''</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''مآخذ''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    آرین‌پور، یحیی. '''''از نیما تا روزگار ما'''''. تهران: زوار، 1374، ص318.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    دشتی، علی. «چگونه وارد عالم سیاست شدند»، '''''اطلاعات ماهانه'''''. سال نهم، شمارة 95، تهران: 1333، ص 5؛ همو، «دشتی را بهتر بشناسید»، '''''شفق سرخ'''''. سال سوم، شمارة 239، تهران: 1343ق، ص 1؛ رکن‌زاده آدمیت، محمدحسین. '''''دانشمندان و سخن‌سرایان فارس'''''. تهران: کتابفروشی اسلامیه، 1338، ج 2، ص 547. </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    دشتی. «چگونه...». همانجا؛ شهبازی، عبدالله. «زندگی‌ و زمانة علی دشتی»، '''''مطالعات تاریخی.''''' س 1، ش 2، تهران: 1383، ص 12.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039; فرهاد طاهری&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039; فرهاد طاهری&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[1].  </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>----</div></td></tr> </table>

Nazanin https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&diff=8086&oldid=prev 2025-05-11T11:43:39Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&amp;diff=8086&amp;oldid=6321">نمایش تغییرات</a>

Nazanin https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&diff=6321&oldid=prev 2025-05-05T14:30:14Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''دشتي، علي''' (كربلا 24 رمضان 1311 / 31 مارس 1894ـ تهران 26 دي‌ماه 1360ش). از فعالان سياسي و روزنامه‌نگاران پايان عصر قاجار و اوايل حكومت پهلوي؛ و مترجم و دولتمرد و داستان‌نويس و منقد ادبي دورة پهلوي. آغاز روزنامه‌نگاري دشتي كه از وي به دليل تقدم در اين حرفه در دوران معاصر با عنوان «پير مطبوعات ايران» ياد شده است،&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; پس از مراجعت او از عتبات به ايران (اواخر 1334ق/ 1915م) با نوشتن مقالات اجتماعي بود كه در روزنامة چاپ سنگي گلستان شيراز چاپ شده است (نيمة اول 1335ق/ 1295ش / 1916م)؛ مقالاتي كه بعضي از آن بر مذاق عامة مردم خوش نيامد و موجب شورش آنان شد و ارادة قتلش را كردند و به پناه بردن وي در منزل ميرزا عبدالحسين فرمانفرما ـ والي فارس ـ انجاميد.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; پس از اين واقعه، دشتي به اصفهان رفت و با رويت متن قرارداد 1919م دولت وثوق‌الدوله با بريتانيا كه در روزنامة ''رعد''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مديريت سيدضياءالدين طباطبايي منتشر شده بود، مقالاتي عليه اين قرارداد در روزنامة ''ميهن'' اصفهان به مديريت ابوطالب شيرواني معروف به «بنان‌السلطنه» (يا بنان‌السلطان) نوشت. اما پس از دو شماره كلنل‌ هايك[1]، كنسول انگليس ـ از ادامة چاپ اين مقالات مانع شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و وي به ناچار با حاج آقا شيرازي راهي تهران شد و مقالات و شب‌نامه‌هاي تندي ضد دولت وثوق‌الدوله و قرارداد وي انتشار داد. او پس از چند ماه تبعيد و زندان در دوران نخست‌ وزيري وثوق‌الدوله، ميرزاحسن‌خان مشيرالدوله و محمدولي‌خان تنكابني (از 1337 تا 1339ق/ 1919ـ1920م) در اوايل زمستان 1299ش در صدد برآمد تا امتياز روزنامه‌اي به نام ''قرن بيستم''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را بگيرد كه موفق نشد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; دشتي در اوايل 1300ش با رهايي از حبسي كه سيدضياءالدين طباطبايي نخست‌ وزير نود روزة كودتاي 1299ش محكومش كرده بود حدود سه ماه در روزنامة ''ستارة ايران''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مديريت ميرزاحسين‌خان كمال‌السلطان متخلص به «صبا» قلم زد و سردبيري اين روزنامه را بر عهده گرفت و بعد از توقيف اين روزنامه و تنبيه مدير آن به دستور سردار سپه، در اسفند همين سال روزنامة ''شفق سرخ''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را انتشار داد. از ديگر روزنامه‌هايي كه وي در فواصل زماني توقيف شفق سرخ منتشر كرد بايد از روزنامه‌هاي ''عصر انقلاب'' و ''عهد انقلاب'' ياد كرد. دشتي بعدها (1309ش) با واگذار كردن مديريت ''شفق سرخ'' به مايل تويسركاني ـ همكار ديرين خود در روزنامة ''ستارة ايران'' ـ رسماً از حرفة روزنامه‌نگاري كناره گرفت، اما همواره در كنار ديگر فعاليت‌هاي قلمي در نشرياتي چون روزنامة ''اميد'' (به مديريت نصرالله فلسفي)، مجلة ''راهنماي كتاب''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مديريت احسان يارشاطر)، ''سخن''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مديريت پرويز ناتل‌خانلري) ـ كه از جمله نوشته‌هاي وي در اين مجله بايد به مقالاتي اشاره كرد با عنوان «نكته... نكته» كه شامل طنزهايي مي‌شد دربارة كتاب‌هايي مبتذل كه وي آن‌ها را متاب ناميده بود ـ روزنامة ''اطلاعات''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و ''رستاخيز''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; قلم زد. حتي چند تأليف دشتي نيز كه به صورت كتاب منتشر شد در آغاز سلسله مقالاتي بود كه در نشريات به چاپ رسيده بود مانند: اعتماد به نفس ( به صورت پاورقي و با اسم مستعار ع. دشتي در روزنامة ''ميهن اصفهان'')، ''ايام محبس'' (به صورت پاورقي در روزنامة ''شفق سرخ'') ''پردة پندار'' (در روزنامة ''اطلاعات'')، ''كاخ ابداع'' (با عنوان «خلوتگه كاخ ابداع» در مجلة ''يغما'')، ''پنجاه و پنج'' ( به صورت پاورقي در روزنامة ''كيهان'') ''تخت پولاد'' (در مجلة ''خاطرات''). دشتي از لحاظ مشي فكري در روزنامه‌نگاري كه بايد مهم‌ترين دليل برگزيدن اين حرفه را در آشوبگري‌هاي سياسي او مانند موضع‌گيري عليه قرارداد 1919 دانست، بر طريقي ثابت استوار نماند و به تدريج از خيل روزنامه‌نگاران منقدِ دولت‌هاي آن روزگار جدا شد و با استقرار سلسلة پهلوي به طرفداران و ستايش‌كنندگان آن پيوست. از نظر نثر روزنامه‌نگاري وي نويسنده‌اي خوش قلم بود كه در نوشتن مقالات كوتاه و خوش‌ ساخت توانايي چشمگير داشت. در شيوة بيان مطالب به مقتضاي حال و ضرورت از استدلال يا پرخاشگري به خوبي كمك مي‌گرفت. او كه در آغاز اين حرفه به تأثر از آشنايي با زبان عربي و فرانسوي كلماتي چون آنتريك، دوسيه، انگلوفيل، آئروپلان، تيب را در كنار شرب‌اليهودان، معاطله، ولي‌النعم، مندوب، وسيع‌الصدر و صماء مي‌نشاند و برآمد صفت پيشين «يك» در نوشته‌هايش فراوان به چشم مي‌آمد، بعدها شيوه‌هاي متعادل در پيش گرفت و از سره‌نويسان عربي ‌زدگان افراطي هم دوري جست.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''دشتي، علي''' (كربلا 24 رمضان 1311 / 31 مارس 1894ـ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[استان </ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|تهران]] </ins>26 دي‌ماه 1360ش). از فعالان سياسي و روزنامه‌نگاران پايان عصر قاجار و اوايل حكومت پهلوي؛ و مترجم و دولتمرد و داستان‌نويس و منقد ادبي دورة پهلوي. آغاز روزنامه‌نگاري دشتي كه از وي به دليل تقدم در اين حرفه در دوران معاصر با عنوان «پير مطبوعات ايران» ياد شده است،&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; پس از مراجعت او از عتبات به ايران (اواخر 1334ق/ 1915م) با نوشتن مقالات اجتماعي بود كه در روزنامة چاپ سنگي گلستان شيراز چاپ شده است (نيمة اول 1335ق/ 1295ش / 1916م)؛ مقالاتي كه بعضي از آن بر مذاق عامة مردم خوش نيامد و موجب شورش آنان شد و ارادة قتلش را كردند و به پناه بردن وي در منزل ميرزا عبدالحسين فرمانفرما ـ والي فارس ـ انجاميد.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; پس از اين واقعه، دشتي به اصفهان رفت و با رويت متن قرارداد 1919م دولت وثوق‌الدوله با بريتانيا كه در روزنامة ''رعد''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مديريت سيدضياءالدين طباطبايي منتشر شده بود، مقالاتي عليه اين قرارداد در روزنامة ''ميهن'' اصفهان به مديريت ابوطالب شيرواني معروف به «بنان‌السلطنه» (يا بنان‌السلطان) نوشت. اما پس از دو شماره كلنل‌ هايك[1]، كنسول انگليس ـ از ادامة چاپ اين مقالات مانع شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و وي به ناچار با حاج آقا شيرازي راهي تهران شد و مقالات و شب‌نامه‌هاي تندي ضد دولت وثوق‌الدوله و قرارداد وي انتشار داد. او پس از چند ماه تبعيد و زندان در دوران نخست‌ وزيري وثوق‌الدوله، ميرزاحسن‌خان مشيرالدوله و محمدولي‌خان تنكابني (از 1337 تا 1339ق/ 1919ـ1920م) در اوايل زمستان 1299ش در صدد برآمد تا امتياز روزنامه‌اي به نام ''قرن بيستم''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را بگيرد كه موفق نشد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; دشتي در اوايل 1300ش با رهايي از حبسي كه سيدضياءالدين طباطبايي نخست‌ وزير نود روزة كودتاي 1299ش محكومش كرده بود حدود سه ماه در روزنامة ''ستارة ايران''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مديريت ميرزاحسين‌خان كمال‌السلطان متخلص به «صبا» قلم زد و سردبيري اين روزنامه را بر عهده گرفت و بعد از توقيف اين روزنامه و تنبيه مدير آن به دستور سردار سپه، در اسفند همين سال روزنامة ''شفق سرخ''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را انتشار داد. از ديگر روزنامه‌هايي كه وي در فواصل زماني توقيف شفق سرخ منتشر كرد بايد از روزنامه‌هاي ''عصر انقلاب'' و ''عهد انقلاب'' ياد كرد. دشتي بعدها (1309ش) با واگذار كردن مديريت ''شفق سرخ'' به مايل تويسركاني ـ همكار ديرين خود در روزنامة ''ستارة ايران'' ـ رسماً از حرفة روزنامه‌نگاري كناره گرفت، اما همواره در كنار ديگر فعاليت‌هاي قلمي در نشرياتي چون روزنامة ''اميد'' (به مديريت نصرالله فلسفي)، مجلة ''راهنماي كتاب''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مديريت احسان يارشاطر)، ''سخن''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مديريت پرويز ناتل‌خانلري) ـ كه از جمله نوشته‌هاي وي در اين مجله بايد به مقالاتي اشاره كرد با عنوان «نكته... نكته» كه شامل طنزهايي مي‌شد دربارة كتاب‌هايي مبتذل كه وي آن‌ها را متاب ناميده بود ـ روزنامة ''اطلاعات''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و ''رستاخيز''&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; قلم زد. حتي چند تأليف دشتي نيز كه به صورت كتاب منتشر شد در آغاز سلسله مقالاتي بود كه در نشريات به چاپ رسيده بود مانند: اعتماد به نفس ( به صورت پاورقي و با اسم مستعار ع. دشتي در روزنامة ''ميهن اصفهان'')، ''ايام محبس'' (به صورت پاورقي در روزنامة ''شفق سرخ'') ''پردة پندار'' (در روزنامة ''اطلاعات'')، ''كاخ ابداع'' (با عنوان «خلوتگه كاخ ابداع» در مجلة ''يغما'')، ''پنجاه و پنج'' ( به صورت پاورقي در روزنامة ''كيهان'') ''تخت پولاد'' (در مجلة ''خاطرات''). دشتي از لحاظ مشي فكري در روزنامه‌نگاري كه بايد مهم‌ترين دليل برگزيدن اين حرفه را در آشوبگري‌هاي سياسي او مانند موضع‌گيري عليه قرارداد 1919 دانست، بر طريقي ثابت استوار نماند و به تدريج از خيل روزنامه‌نگاران منقدِ دولت‌هاي آن روزگار جدا شد و با استقرار سلسلة پهلوي به طرفداران و ستايش‌كنندگان آن پيوست. از نظر نثر روزنامه‌نگاري وي نويسنده‌اي خوش قلم بود كه در نوشتن مقالات كوتاه و خوش‌ ساخت توانايي چشمگير داشت. در شيوة بيان مطالب به مقتضاي حال و ضرورت از استدلال يا پرخاشگري به خوبي كمك مي‌گرفت. او كه در آغاز اين حرفه به تأثر از آشنايي با زبان عربي و فرانسوي كلماتي چون آنتريك، دوسيه، انگلوفيل، آئروپلان، تيب را در كنار شرب‌اليهودان، معاطله، ولي‌النعم، مندوب، وسيع‌الصدر و صماء مي‌نشاند و برآمد صفت پيشين «يك» در نوشته‌هايش فراوان به چشم مي‌آمد، بعدها شيوه‌هاي متعادل در پيش گرفت و از سره‌نويسان عربي ‌زدگان افراطي هم دوري جست.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%AF%D8%B4%D8%AA%DB%8C&diff=295&oldid=prev 2024-08-11T04:41:45Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;دشتي، علي&#039;&#039;&#039; (كربلا 24 رمضان 1311 / 31 مارس 1894ـ تهران 26 دي‌ماه 1360ش). از فعالان سياسي و روزنامه‌نگاران پايان عصر قاجار و اوايل حكومت پهلوي؛ و مترجم و دولتمرد و داستان‌نويس و منقد ادبي دورة پهلوي. آغاز روزنامه‌نگاري دشتي كه از وي به دليل تقدم در اين...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;دشتي، علي&#039;&#039;&#039; (كربلا 24 رمضان 1311 / 31 مارس 1894ـ تهران 26 دي‌ماه 1360ش). از فعالان سياسي و روزنامه‌نگاران پايان عصر قاجار و اوايل حكومت پهلوي؛ و مترجم و دولتمرد و داستان‌نويس و منقد ادبي دورة پهلوي. آغاز روزنامه‌نگاري دشتي كه از وي به دليل تقدم در اين حرفه در دوران معاصر با عنوان «پير مطبوعات ايران» ياد شده است،&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; پس از مراجعت او از عتبات به ايران (اواخر 1334ق/ 1915م) با نوشتن مقالات اجتماعي بود كه در روزنامة چاپ سنگي گلستان شيراز چاپ شده است (نيمة اول 1335ق/ 1295ش / 1916م)؛ مقالاتي كه بعضي از آن بر مذاق عامة مردم خوش نيامد و موجب شورش آنان شد و ارادة قتلش را كردند و به پناه بردن وي در منزل ميرزا عبدالحسين فرمانفرما ـ والي فارس ـ انجاميد.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; پس از اين واقعه، دشتي به اصفهان رفت و با رويت متن قرارداد 1919م دولت وثوق‌الدوله با بريتانيا كه در روزنامة &#039;&#039;رعد&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مديريت سيدضياءالدين طباطبايي منتشر شده بود، مقالاتي عليه اين قرارداد در روزنامة &#039;&#039;ميهن&#039;&#039; اصفهان به مديريت ابوطالب شيرواني معروف به «بنان‌السلطنه» (يا بنان‌السلطان) نوشت. اما پس از دو شماره كلنل‌ هايك[1]، كنسول انگليس ـ از ادامة چاپ اين مقالات مانع شد&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و وي به ناچار با حاج آقا شيرازي راهي تهران شد و مقالات و شب‌نامه‌هاي تندي ضد دولت وثوق‌الدوله و قرارداد وي انتشار داد. او پس از چند ماه تبعيد و زندان در دوران نخست‌ وزيري وثوق‌الدوله، ميرزاحسن‌خان مشيرالدوله و محمدولي‌خان تنكابني (از 1337 تا 1339ق/ 1919ـ1920م) در اوايل زمستان 1299ش در صدد برآمد تا امتياز روزنامه‌اي به نام &#039;&#039;قرن بيستم&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را بگيرد كه موفق نشد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; دشتي در اوايل 1300ش با رهايي از حبسي كه سيدضياءالدين طباطبايي نخست‌ وزير نود روزة كودتاي 1299ش محكومش كرده بود حدود سه ماه در روزنامة &#039;&#039;ستارة ايران&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; به مديريت ميرزاحسين‌خان كمال‌السلطان متخلص به «صبا» قلم زد و سردبيري اين روزنامه را بر عهده گرفت و بعد از توقيف اين روزنامه و تنبيه مدير آن به دستور سردار سپه، در اسفند همين سال روزنامة &#039;&#039;شفق سرخ&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; را انتشار داد. از ديگر روزنامه‌هايي كه وي در فواصل زماني توقيف شفق سرخ منتشر كرد بايد از روزنامه‌هاي &#039;&#039;عصر انقلاب&#039;&#039; و &#039;&#039;عهد انقلاب&#039;&#039; ياد كرد. دشتي بعدها (1309ش) با واگذار كردن مديريت &#039;&#039;شفق سرخ&#039;&#039; به مايل تويسركاني ـ همكار ديرين خود در روزنامة &#039;&#039;ستارة ايران&#039;&#039; ـ رسماً از حرفة روزنامه‌نگاري كناره گرفت، اما همواره در كنار ديگر فعاليت‌هاي قلمي در نشرياتي چون روزنامة &#039;&#039;اميد&#039;&#039; (به مديريت نصرالله فلسفي)، مجلة &#039;&#039;راهنماي كتاب&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مديريت احسان يارشاطر)، &#039;&#039;سخن&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; (به مديريت پرويز ناتل‌خانلري) ـ كه از جمله نوشته‌هاي وي در اين مجله بايد به مقالاتي اشاره كرد با عنوان «نكته... نكته» كه شامل طنزهايي مي‌شد دربارة كتاب‌هايي مبتذل كه وي آن‌ها را متاب ناميده بود ـ روزنامة &#039;&#039;اطلاعات&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و &#039;&#039;رستاخيز&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; قلم زد. حتي چند تأليف دشتي نيز كه به صورت كتاب منتشر شد در آغاز سلسله مقالاتي بود كه در نشريات به چاپ رسيده بود مانند: اعتماد به نفس ( به صورت پاورقي و با اسم مستعار ع. دشتي در روزنامة &#039;&#039;ميهن اصفهان&#039;&#039;)، &#039;&#039;ايام محبس&#039;&#039; (به صورت پاورقي در روزنامة &#039;&#039;شفق سرخ&#039;&#039;) &#039;&#039;پردة پندار&#039;&#039; (در روزنامة &#039;&#039;اطلاعات&#039;&#039;)، &#039;&#039;كاخ ابداع&#039;&#039; (با عنوان «خلوتگه كاخ ابداع» در مجلة &#039;&#039;يغما&#039;&#039;)، &#039;&#039;پنجاه و پنج&#039;&#039; ( به صورت پاورقي در روزنامة &#039;&#039;كيهان&#039;&#039;) &#039;&#039;تخت پولاد&#039;&#039; (در مجلة &#039;&#039;خاطرات&#039;&#039;). دشتي از لحاظ مشي فكري در روزنامه‌نگاري كه بايد مهم‌ترين دليل برگزيدن اين حرفه را در آشوبگري‌هاي سياسي او مانند موضع‌گيري عليه قرارداد 1919 دانست، بر طريقي ثابت استوار نماند و به تدريج از خيل روزنامه‌نگاران منقدِ دولت‌هاي آن روزگار جدا شد و با استقرار سلسلة پهلوي به طرفداران و ستايش‌كنندگان آن پيوست. از نظر نثر روزنامه‌نگاري وي نويسنده‌اي خوش قلم بود كه در نوشتن مقالات كوتاه و خوش‌ ساخت توانايي چشمگير داشت. در شيوة بيان مطالب به مقتضاي حال و ضرورت از استدلال يا پرخاشگري به خوبي كمك مي‌گرفت. او كه در آغاز اين حرفه به تأثر از آشنايي با زبان عربي و فرانسوي كلماتي چون آنتريك، دوسيه، انگلوفيل، آئروپلان، تيب را در كنار شرب‌اليهودان، معاطله، ولي‌النعم، مندوب، وسيع‌الصدر و صماء مي‌نشاند و برآمد صفت پيشين «يك» در نوشته‌هايش فراوان به چشم مي‌آمد، بعدها شيوه‌هاي متعادل در پيش گرفت و از سره‌نويسان عربي ‌زدگان افراطي هم دوري جست.<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.    آرين‌پور، يحيي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;از نيما تا روزگار ما&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: زوار، 1374، ص318.<br /> <br /> 2.    دشتي، علي. «چگونه وارد عالم سياست شدند»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اطلاعات ماهانه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. سال نهم، شمارة 95، تهران: 1333، ص 5؛ همو، «دشتي را بهتر بشناسيد»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شفق سرخ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. سال سوم، شمارة 239، تهران: 1343ق، ص 1؛ ركن‌زاده آدميت، محمدحسين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دانشمندان و سخن‌سرايان فارس&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: كتابفروشي اسلاميه، 1338، ج 2، ص 547. <br /> <br /> 3.    دشتي. «چگونه...». همانجا؛ شهبازي، عبدالله. «زندگي‌ و زمانة علي دشتي»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مطالعات تاريخي.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; س 1، ش 2، تهران: 1383، ص 12.<br /> <br /> &#039;&#039;&#039; فرهاد طاهری&#039;&#039;&#039;<br /> ----[1].  </div>

Samei