https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86 2026-06-23T18:42:26Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=8520&oldid=prev 2025-05-13T17:13:56Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۱۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l21">خط ۲۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    منهاج‌السراج، '''''طبقات ناصری'''''. چاپ عبدالحی حبیبی، تهران: 1363، انتشارات دنیای کتاب، چاپ اول، ج1، ص227-226.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.    عزالدین، علی بن الاثیر. '''''تاریخ کامل بزرگ اسلام و ایران'''''. ترجمه عباس خلیلی، چاپ دکتر مهیار خلیلی، تهران: 1364، انتشارات علمی، ج15، ص261.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.    عتبی، ابونصر محمد بن عبدالجبار محمد بن عتبی. '''''تاریخ یمینی'''''. ترجمه ابوشرف ناصح بن ظفر جرفادقانی، چاپ دکتر جعفر شعار، تهران: 1357، 2537، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص182.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.    گردیزی، ابوسعید عبدالحی بن ضحاک. '''''تاریخ گردیزی'''''. چاپ عبدالحی حبیبی، تهران: 1363، انتشارات دنیای کتاب، ص424،425.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5.    خواند‌میر، غیاث‌الدین. '''''حبیب‌السیر'''''. تهران: 1343، خیام، ج2،ص392.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6.    ابن‌خلدون. '''''تاریخ ابن خلدون'''''. ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: 1366، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ج3، ص522.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7.    میرخواند، محمدبن خواندشاه بلخی. '''''روضه الصفا'''''. چاپ دکتر عباس زریاب، تهران: 1373، انتشارات علمی، ج4،5،6، ص611.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8.    پرویز، عباس. '''''تاریخ دیالمه و غزنویان'''''. تهران: 1336، مؤسسه مطبوعاتی علی‌اکبر علمی، ص372-369.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">9.    باسورث، کلیفورد ادموند.  '''''تاریخ غزنویان'''''. ترجمه حسن انوشه، تهران: 2536، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول، ص64.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">10.  خواجه ابوالفضل، محمد بن حسین بیهقی. '''''تاریخ بیهقی'''''. چاپ دکتر غنی و دکتر فیاض، تهران: 1324، چاپخانه بانک ملی ایران، چاپ اول، ص208.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">11.  باسورث، کلیفورد ادموند. «دوره اول غزنویان» '''''تاریخ ایران'''''. ترجمه حسن انوشه، تهران: 1363، انتشارات امیرکبیر، چاپ اول، ج4، ص159.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سیدحسن شجاعی دیو کلائی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سیدحسن شجاعی دیو کلائی</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=8519&oldid=prev 2025-05-13T17:12:51Z

<p></p> <a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86&amp;diff=8519&amp;oldid=5975">نمایش تغییرات</a>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=5975&oldid=prev 2025-05-04T22:35:34Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۵</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;غزنويان&#039;&#039;&#039;، نخستين سلسلة ترك‌نژاد در ايران با مركزيت غزنه (در افغانستان كنوني) در سده‌هاي 4-6ق / 10-12م).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;غزنويان&#039;&#039;&#039;، نخستين سلسلة ترك‌نژاد در ايران با مركزيت غزنه (در افغانستان كنوني) در سده‌هاي 4-6ق / 10-12م).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نخستين نشانة برآمدن غزنويان به فرمانروائي، مربوط به اقدامات آلپتكين سپهسالار ترك پس از مرگ عبدالملك بن نوح ساماني(350ق / ؟ م) مي‌باشد كه غزنه را به تصرف درآورد و پس از او ابواسحاق، بلكاتكين، بوري‌تكين و سبكتكين قدرت و قلمرو غزنويان را گسترش دادند، و از زمان حكمروايي محمود پسر سبكتكين زمينه‌هاي سقوط سامانيان و تسلط غزنويان بر خراسان فراهم شد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>نخستين نشانة برآمدن غزنويان به فرمانروائي، مربوط به اقدامات آلپتكين سپهسالار ترك پس از مرگ عبدالملك بن نوح ساماني(350ق / ؟ م) مي‌باشد كه غزنه را به تصرف درآورد و پس از او ابواسحاق، بلكاتكين، بوري‌تكين و سبكتكين قدرت و قلمرو غزنويان را گسترش دادند، و از زمان حكمروايي محمود پسر سبكتكين زمينه‌هاي سقوط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سامانیان|</ins>سامانيان<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و تسلط غزنويان بر خراسان فراهم شد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با تقسيم خراسان ميان محمود و ايكن نصرقراخاني(389ق / ؟ م)&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و صدور منشور حكومت از سوي خليفه براي محمود حملات او به عنوان غزوه به هندوستان آغاز شد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; مولتان غرچستان، سيستان، شمال شرق نواحي داخلي ايران و غرب هند به قلمرو او ضميمه شد و در پي آن اسلام، فرهنگ ايراني و زبان فارسي در هند گسترش يافت.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>با تقسيم خراسان ميان محمود و ايكن نصرقراخاني(389ق / ؟ م)&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و صدور منشور حكومت از سوي خليفه براي محمود حملات او به عنوان غزوه به هندوستان آغاز شد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; مولتان غرچستان، سيستان، شمال شرق نواحي داخلي ايران و غرب هند به قلمرو او ضميمه شد و در پي آن اسلام، فرهنگ ايراني و زبان فارسي در هند گسترش يافت.</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D8%BA%D8%B2%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86&diff=825&oldid=prev 2024-08-13T19:09:52Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;غزنويان&#039;&#039;&#039;، نخستين سلسلة ترك‌نژاد در ايران با مركزيت غزنه (در افغانستان كنوني) در سده‌هاي 4-6ق / 10-12م). نخستين نشانة برآمدن غزنويان به فرمانروائي، مربوط به اقدامات آلپتكين سپهسالار ترك پس از مرگ عبدالملك بن نوح ساماني(350ق / ؟ م) مي‌باشد كه غزنه...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;غزنويان&#039;&#039;&#039;، نخستين سلسلة ترك‌نژاد در ايران با مركزيت غزنه (در افغانستان كنوني) در سده‌هاي 4-6ق / 10-12م).<br /> <br /> نخستين نشانة برآمدن غزنويان به فرمانروائي، مربوط به اقدامات آلپتكين سپهسالار ترك پس از مرگ عبدالملك بن نوح ساماني(350ق / ؟ م) مي‌باشد كه غزنه را به تصرف درآورد و پس از او ابواسحاق، بلكاتكين، بوري‌تكين و سبكتكين قدرت و قلمرو غزنويان را گسترش دادند، و از زمان حكمروايي محمود پسر سبكتكين زمينه‌هاي سقوط سامانيان و تسلط غزنويان بر خراسان فراهم شد.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;<br /> <br /> با تقسيم خراسان ميان محمود و ايكن نصرقراخاني(389ق / ؟ م)&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و صدور منشور حكومت از سوي خليفه براي محمود حملات او به عنوان غزوه به هندوستان آغاز شد.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; مولتان غرچستان، سيستان، شمال شرق نواحي داخلي ايران و غرب هند به قلمرو او ضميمه شد و در پي آن اسلام، فرهنگ ايراني و زبان فارسي در هند گسترش يافت.<br /> <br /> فوت محمود (421ق / ؟ م) باعث جدال ميان طرافداران پسرانش محمد (پديان يا محموديان) و مسعود (پسريان) شد&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; كه به پيروزي مسعود و هلاك برخي از بدريان انجاميد.<br /> <br /> او نيز اهداف پدر را در حمله به هند دنبال كرد. در حالي كه قلمرو او از جانب سلجوقيان در معرض خطر بو وي به هند و طبرستان لشگر مي‌كشيد و اين بي‌توجه‌اي سرانجام منجر به شكست وي از سلجوقيان در دندانقان شد (430ق / ؟ م).&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; وي توسط سپاهيان شورشي خود عزل و پس از مدتي به قتل رسيد.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; (432ق) و با مرگ وي دورة اول حكومت غزنويان به پايان رسيد. سپاهيان شورشي محمد برادرش را به سلطنت برگزيدند. اما مودود پسر مسعود بر محمد شوريد و پس از قتل وي خود به حكومت رسيد. پس از وي عبدالرشيد، فرخ‌زاد، ابراهيم، مسعود، ارسلان‌شاه و خسروشاه تا زماني كه علاءالدين حسين غوري (جهانسوز) غزنه را متصرف شد (555ق / ؟ م) حكومت غزنويان را ادامه دادند.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; ادارة قلمرو گسترده‌اي كه بخش بزرگي از ايران تا هند را در بر مي‌گرفت نيازمند نظام ديوان‌سالاري قدرتمندي بود كه با پنج ديوان وزير، رسالت، اشراف، عرض و وكالت زير نظر وزير و صاحب ديوان‌ها ماليه و ادارة عمومي مكاتبات اداري و سياسي سازماندهي وتجهيزات سپاهي، ارتباطات داخلي و نظامي جاسوسي و ادارة كاخ و املاك شاهي را عهده‌دار بودند&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; و بواسطة املاك خالصه، دارائي‌هاي خصوصي سلطان، ضبط دارائي مردگان، مصادره‌ها، خراج، هدايا، غنائم و ماليات‌هاي مرسوم و ماليات اضافي تأمين اعتبار مي‌شدند.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;<br /> <br /> فرمانروايي غزنويان مبتني بر تشكيلات نظامي. طرفداري متعصبانه از مذهب رسمي سنت به ويژه فرقة حنفيه و سركوبي ديگر مذاهب و جلب حمايت خليفه در ازاي انجام غزوات و ارسال هداياي جنگي بود.&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt;<br /> <br /> اما در عين حال آنان متأثر از فرهنگ ايراني بودند كه در زمان سامانيان گسترش يافته بود. سرايش شاهنامه فردوسي در همين زمان به انجام رسيد و عنصري بلخي اميرالشعراي دربار غزنويان، فرخي‌سيستاني، منوچهري دامغاني و تأثيرپذير از دورة سامانيان در اين دوره بودند. ابوريحان بيروني كه تحقيق ماللهند را در زمان حملة محمود به هند نوشت مورد توجه او بود.&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> 1.    منهاج‌السراج، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;طبقات ناصري&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ عبدالحي حبيبي، تهران: 1363، انتشارات دنياي كتاب، چاپ اول، ج1، ص227-226.<br /> <br /> 2.    عزالدين، علي بن الاثير. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ كامل بزرگ اسلام و ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة عباس خليلي، چاپ دكتر مهيار خليلي، تهران: 1364، انتشارات علمي، ج15، ص261.<br /> <br /> 3.    عتبي، ابونصر محمد بن عبدالجبار محمد بن عتبي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ يميني&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة ابوشرف ناصح بن ظفر جرفادقاني، چاپ دكتر جعفر شعار، تهران: 1357، 2537، بنگاه ترجمه و نشر كتاب، ص182.<br /> <br /> 4.    گرديزي، ابوسعيد عبدالحي بن ضحاك. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ گرديزي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ عبدالحي حبيبي، تهران: 1363، انتشارات دنياي كتاب، ص424،425.<br /> <br /> 5.    خواند‌مير، غياث‌الدين. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;حبيب‌السير&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1343، خيام، ج2،ص392.<br /> <br /> 6.    ابن‌خلدون. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ ابن خلدون&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة عبدالمحمد آيتي، تهران: 1366، مؤسسة مطالعات و تحقيقات فرهنگي، ج3، ص522.<br /> <br /> 7.    ميرخواند، محمدبن خواندشاه بلخي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;روضةالصفا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ دكتر عباس زرياب، تهران: 1373، انتشارات علمي، ج4،5،6، ص611.<br /> <br /> 8.    پرويز، عباس. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ ديالمه و غزنويان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: 1336، مؤسسة مطبوعاتي علي‌اكبر علمي، ص372-369.<br /> <br /> 9.    باسورث، كليفورد ادموند.  &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ غزنويان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة حسن انوشه، تهران: 2536، انتشارات اميركبير، چاپ اول، ص64.<br /> <br /> 10.  خواجه ابوالفضل، محمد بن حسين بيهقي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ بيهقي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. چاپ دكتر غني و دكتر فياض، تهران: 1324، چاپخانة بانك ملي ايران، چاپ اول، ص208.<br /> <br /> 11.  باسورث، كليفورد ادموند. «دورة اول غزنويان» &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة حسن انوشه، تهران: 1363، انتشارات اميركبير، چاپ اول، ج4، ص159.<br /> <br /> <br /> <br /> سیدحسن شجاعی دیو کلائی</div>

Samei