https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%81%D8%AA%D8%AD%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87 فتحعلی آخوندزاده - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-09-20T19:29:13Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%AA%D8%AD%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87&diff=10324&oldid=prev Samei در ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۲۴ 2025-06-09T23:24:26Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۲۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:1493.jpg|بندانگشتی|فتحعلی آخوند زاده، قابل بازیابی از https://historydocuments.ir/?page=post&amp;id=1493]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;آخوندزاده، فتحعلی‌زاده&#039;&#039;&#039; (1227 یا 1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) نویسنده، ‌نمایشنامه‌نویس، ‌شاعر ترک‌زبان و فارسی‌گوی ایرانی تبار.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;آخوندزاده، فتحعلی‌زاده&#039;&#039;&#039; (1227 یا 1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) نویسنده، ‌نمایشنامه‌نویس، ‌شاعر ترک‌زبان و فارسی‌گوی ایرانی تبار.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا فتحعلی مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحی، فرزند میرزا محمدتقی خامنه‌ای آذربایجانی بود&lt;ref&gt;سادات ناصری، حسن. '''''سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).&lt;/ref&gt;. میرزا محمدتقی به سبب ستم دولتمردان وقت همسر و فرزندانش را در خامنه رها کرد و به شهر نوخا / شِکی در آذربایجان شوروی رفت. در 1226ق/ 1811م در آن شهر با نعناع خانم برادرزاده آخوند ملا علی اصغر ازدواج کرد و از این پیوند فتحعلی زاده شد&lt;ref&gt;آرین‌پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی و فرانکلین، 1351، ج 1، ص 342ـ 343.&lt;/ref&gt;. فتحعلی در کودکی به دنبال جدایی پدر و مادرش، همراه مادر خود رهسپار مشکین شهر شد. در آنجا نزد عموی مادرش آخوندعلی اصغر درس روحانیت خواند&lt;ref&gt;آدمیت، فریدون. '''''اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده'''''. تهران: خوارزمی، 1349، ص 10.&lt;/ref&gt;. در 1249ق / 1832م به گنجه رفت و تحت تأثیر افکار میرزا شفیع، شاعر و خوشنویس گنجوی از سلک روحانیت در آمد. در تفلیس زبان روسی و پس از آن ادبیات و فلسفه روس و غرب را آموخت و در 1251ق/ 1834م در تفلیس مترجم ارتش روسیه تزاری شد و تا درجه ‌سرهنگی ارتقا‌ء یافت&lt;ref&gt;قبادی، حسینعلی. '''''بنیادهای نثر معاصر فارسی'''''. تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی، 1383، ص 124.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا فتحعلی مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحی، فرزند میرزا محمدتقی خامنه‌ای آذربایجانی بود&lt;ref&gt;سادات ناصری، حسن. '''''سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).&lt;/ref&gt;. میرزا محمدتقی به سبب ستم دولتمردان وقت همسر و فرزندانش را در خامنه رها کرد و به شهر نوخا / شِکی در آذربایجان شوروی رفت. در 1226ق/ 1811م در آن شهر با نعناع خانم برادرزاده آخوند ملا علی اصغر ازدواج کرد و از این پیوند فتحعلی زاده شد&lt;ref&gt;آرین‌پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی و فرانکلین، 1351، ج 1، ص 342ـ 343.&lt;/ref&gt;. فتحعلی در کودکی به دنبال جدایی پدر و مادرش، همراه مادر خود رهسپار مشکین شهر شد. در آنجا نزد عموی مادرش آخوندعلی اصغر درس روحانیت خواند&lt;ref&gt;آدمیت، فریدون. '''''اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده'''''. تهران: خوارزمی، 1349، ص 10.&lt;/ref&gt;. در 1249ق / 1832م به گنجه رفت و تحت تأثیر افکار میرزا شفیع، شاعر و خوشنویس گنجوی از سلک روحانیت در آمد. در تفلیس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C </ins>زبان روسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>و پس از آن ادبیات و فلسفه روس و غرب را آموخت و در 1251ق/ 1834م در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%AA%D9%81%D9%84%DB%8C%D8%B3 </ins>تفلیس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>مترجم ارتش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87 </ins>روسیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>تزاری شد و تا درجه ‌سرهنگی ارتقا‌ء یافت&lt;ref&gt;قبادی، حسینعلی. '''''بنیادهای نثر معاصر فارسی'''''. تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی، 1383، ص 124.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فاصله 1267 تا 1272ق / 1850ـ1855م با الهام از نمایشنامه‌های شکسپیر[Shakspere]، ‌مولیر [Molière]و دیگران، ''6 نمایشنامه'' نوشت. مطالب انتقادی بسیاری هم به زبان‌های [[ترکی]]، ‌[[فارسی]]، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‌عربی </del>و روسی به نگارش درآورد&lt;ref&gt;'''''چهره‌هایی از پیشروان هنر و ادبیات معاصر ایران'''''. به کوشش کیوان مهجور و دیگران، تهران: فرهنگسرای نیاوران، 1357، ص 46.&lt;/ref&gt;. در شعر دست داشت و به زبان‌های [[ترکی]] و [[فارسی]] شعر می‌سرود&lt;ref&gt;'''''اثرآفرینان'''''. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1377، ج 1، ص 9.&lt;/ref&gt;. سرانجام در تفلیس درگذشت و در گورستان مسلمانان آن شهر به خاک سپرده شد. در میان آثارش می‌توان از ''6 نمایشنامه'' و یک داستان نوشت (1267 تا 1272 ق / 1850-1856م) یاد کرد که میرزا جعفر قراجه داغی زیر نظر آخوندزاده آنها را از [[ترکی]] به [[فارسی]] برگردانده و با عنوان ''تمثیلات'' به چاپ رسانده است؛ از آثار دیگر او می‌توان ''الفباء جدید'' (1274ق / 1857م) و ''مکتوبات کمال‌الدوله'' (1279 تا 1280ق/ 1862 تا 1863م) را نام برد&lt;ref name=":0"&gt;آخوندزاده، فتحعلی. '''''تمثیلات'''''. ترجمه محمد جعفر قراجه داغی، تهران: خوارزمی، 1349، ص 3، (مقدمه مصحح).&lt;/ref&gt;. نقد ادبی به شیوه جدید را به آخوندزاده نسبت داده‌اند&lt;ref&gt;رحیمیان، ‌هرمز. '''''ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت'''''. تهران: سمت، 1380، ص 51.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;سپانلو، محمدعلی. '''''نویسندگان پیشرو ایران'''''. تهران: کتاب زمان، 1362، ص 202.&lt;/ref&gt;. او در لزوم تغییر خط و الفبای اسلامی نیز پیشنهادهایی عرضه کرد&lt;ref name=":0" /&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فاصله 1267 تا 1272ق / 1850ـ1855م با الهام از نمایشنامه‌های شکسپیر[Shakspere]، ‌مولیر [Molière]و دیگران، ''6 نمایشنامه'' نوشت. مطالب انتقادی بسیاری هم به زبان‌های [[ترکی]]، ‌[[فارسی]]، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‌[[عربی]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86_%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C </ins>روسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>به نگارش درآورد&lt;ref&gt;'''''چهره‌هایی از پیشروان هنر و ادبیات معاصر ایران'''''. به کوشش کیوان مهجور و دیگران، تهران: فرهنگسرای نیاوران، 1357، ص 46.&lt;/ref&gt;. در شعر دست داشت و به زبان‌های [[ترکی]] و [[فارسی]] شعر می‌سرود&lt;ref&gt;'''''اثرآفرینان'''''. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1377، ج 1، ص 9.&lt;/ref&gt;. سرانجام در تفلیس درگذشت و در گورستان مسلمانان آن شهر به خاک سپرده شد. در میان آثارش می‌توان از ''6 نمایشنامه'' و یک داستان نوشت (1267 تا 1272 ق / 1850-1856م) یاد کرد که میرزا جعفر قراجه داغی زیر نظر آخوندزاده آنها را از [[ترکی]] به [[فارسی]] برگردانده و با عنوان ''تمثیلات'' به چاپ رسانده است؛ از آثار دیگر او می‌توان ''الفباء جدید'' (1274ق / 1857م) و ''مکتوبات کمال‌الدوله'' (1279 تا 1280ق/ 1862 تا 1863م) را نام برد&lt;ref name=":0"&gt;آخوندزاده، فتحعلی. '''''تمثیلات'''''. ترجمه محمد جعفر قراجه داغی، تهران: خوارزمی، 1349، ص 3، (مقدمه مصحح).&lt;/ref&gt;. نقد ادبی به شیوه جدید را به آخوندزاده نسبت داده‌اند&lt;ref&gt;رحیمیان، ‌هرمز. '''''ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت'''''. تهران: سمت، 1380، ص 51.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;سپانلو، محمدعلی. '''''نویسندگان پیشرو ایران'''''. تهران: کتاب زمان، 1362، ص 202.&lt;/ref&gt;. او در لزوم تغییر خط و الفبای اسلامی نیز پیشنهادهایی عرضه کرد&lt;ref name=":0" /&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[شعر فارسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فارسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ترکی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[رده:ادبیات]]</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-9350:rev-10324:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%AA%D8%AD%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87&diff=9350&oldid=prev Samei در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۲ 2025-06-04T06:52:56Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l3">خط ۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا فتحعلی مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحی، فرزند میرزا محمدتقی خامنه‌ای آذربایجانی بود&lt;ref&gt;سادات ناصری، حسن. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).&lt;/ref&gt;. میرزا محمدتقی به سبب ستم دولتمردان وقت همسر و فرزندانش را در خامنه رها کرد و به شهر نوخا / شِکی در آذربایجان شوروی رفت. در 1226ق/ 1811م در آن شهر با نعناع خانم برادرزاده آخوند ملا علی اصغر ازدواج کرد و از این پیوند فتحعلی زاده شد&lt;ref&gt;آرین‌پور، یحیی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;از صبا تا نیما&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: جیبی و فرانکلین، 1351، ج 1، ص 342ـ 343.&lt;/ref&gt;. فتحعلی در کودکی به دنبال جدایی پدر و مادرش، همراه مادر خود رهسپار مشکین شهر شد. در آنجا نزد عموی مادرش آخوندعلی اصغر درس روحانیت خواند&lt;ref&gt;آدمیت، فریدون. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: خوارزمی، 1349، ص 10.&lt;/ref&gt;. در 1249ق / 1832م به گنجه رفت و تحت تأثیر افکار میرزا شفیع، شاعر و خوشنویس گنجوی از سلک روحانیت در آمد. در تفلیس زبان روسی و پس از آن ادبیات و فلسفه روس و غرب را آموخت و در 1251ق/ 1834م در تفلیس مترجم ارتش روسیه تزاری شد و تا درجه ‌سرهنگی ارتقا‌ء یافت&lt;ref&gt;قبادی، حسینعلی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بنیادهای نثر معاصر فارسی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی، 1383، ص 124.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا فتحعلی مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحی، فرزند میرزا محمدتقی خامنه‌ای آذربایجانی بود&lt;ref&gt;سادات ناصری، حسن. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).&lt;/ref&gt;. میرزا محمدتقی به سبب ستم دولتمردان وقت همسر و فرزندانش را در خامنه رها کرد و به شهر نوخا / شِکی در آذربایجان شوروی رفت. در 1226ق/ 1811م در آن شهر با نعناع خانم برادرزاده آخوند ملا علی اصغر ازدواج کرد و از این پیوند فتحعلی زاده شد&lt;ref&gt;آرین‌پور، یحیی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;از صبا تا نیما&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: جیبی و فرانکلین، 1351، ج 1، ص 342ـ 343.&lt;/ref&gt;. فتحعلی در کودکی به دنبال جدایی پدر و مادرش، همراه مادر خود رهسپار مشکین شهر شد. در آنجا نزد عموی مادرش آخوندعلی اصغر درس روحانیت خواند&lt;ref&gt;آدمیت، فریدون. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: خوارزمی، 1349، ص 10.&lt;/ref&gt;. در 1249ق / 1832م به گنجه رفت و تحت تأثیر افکار میرزا شفیع، شاعر و خوشنویس گنجوی از سلک روحانیت در آمد. در تفلیس زبان روسی و پس از آن ادبیات و فلسفه روس و غرب را آموخت و در 1251ق/ 1834م در تفلیس مترجم ارتش روسیه تزاری شد و تا درجه ‌سرهنگی ارتقا‌ء یافت&lt;ref&gt;قبادی، حسینعلی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بنیادهای نثر معاصر فارسی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی، 1383، ص 124.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فاصله 1267 تا 1272ق / 1850ـ1855م با الهام از نمایشنامه‌های شکسپیر[Shakspere]، ‌مولیر [Molière]و دیگران، ''6 نمایشنامه'' نوشت. مطالب انتقادی بسیاری هم به زبان‌های <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکی، ‌فارسی، </del>‌عربی و روسی به نگارش درآورد&lt;ref&gt;'''''چهره‌هایی از پیشروان هنر و ادبیات معاصر ایران'''''. به کوشش کیوان مهجور و دیگران، تهران: فرهنگسرای نیاوران، 1357، ص 46.&lt;/ref&gt;. در شعر دست داشت و به زبان‌های ترکی و فارسی شعر می‌سرود&lt;ref&gt;'''''اثرآفرینان'''''. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1377، ج 1، ص 9.&lt;/ref&gt;. سرانجام در تفلیس درگذشت و در گورستان مسلمانان آن شهر به خاک سپرده شد. در میان آثارش می‌توان از ''6 نمایشنامه'' و یک داستان نوشت (1267 تا 1272 ق / 1850-1856م) یاد کرد که میرزا جعفر قراجه داغی زیر نظر آخوندزاده آنها را از ترکی به فارسی برگردانده و با عنوان ''تمثیلات'' به چاپ رسانده است؛ از آثار دیگر او می‌توان ''الفباء جدید'' (1274ق / 1857م) و ''مکتوبات کمال‌الدوله'' (1279 تا 1280ق/ 1862 تا 1863م) را نام برد&lt;ref name=":0"&gt;آخوندزاده، فتحعلی. '''''تمثیلات'''''. ترجمه محمد جعفر قراجه داغی، تهران: خوارزمی، 1349، ص 3، (مقدمه مصحح).&lt;/ref&gt;. نقد ادبی به شیوه جدید را به آخوندزاده نسبت داده‌اند&lt;ref&gt;رحیمیان، ‌هرمز. '''''ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت'''''. تهران: سمت، 1380، ص 51.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;سپانلو، محمدعلی. '''''نویسندگان پیشرو ایران'''''. تهران: کتاب زمان، 1362، ص 202.&lt;/ref&gt;. او در لزوم تغییر خط و الفبای اسلامی نیز پیشنهادهایی عرضه کرد&lt;ref name=":0" /&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فاصله 1267 تا 1272ق / 1850ـ1855م با الهام از نمایشنامه‌های شکسپیر[Shakspere]، ‌مولیر [Molière]و دیگران، ''6 نمایشنامه'' نوشت. مطالب انتقادی بسیاری هم به زبان‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[ترکی]]، ‌[[فارسی]]، </ins>‌عربی و روسی به نگارش درآورد&lt;ref&gt;'''''چهره‌هایی از پیشروان هنر و ادبیات معاصر ایران'''''. به کوشش کیوان مهجور و دیگران، تهران: فرهنگسرای نیاوران، 1357، ص 46.&lt;/ref&gt;. در شعر دست داشت و به زبان‌های <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ترکی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>شعر می‌سرود&lt;ref&gt;'''''اثرآفرینان'''''. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1377، ج 1، ص 9.&lt;/ref&gt;. سرانجام در تفلیس درگذشت و در گورستان مسلمانان آن شهر به خاک سپرده شد. در میان آثارش می‌توان از ''6 نمایشنامه'' و یک داستان نوشت (1267 تا 1272 ق / 1850-1856م) یاد کرد که میرزا جعفر قراجه داغی زیر نظر آخوندزاده آنها را از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ترکی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>برگردانده و با عنوان ''تمثیلات'' به چاپ رسانده است؛ از آثار دیگر او می‌توان ''الفباء جدید'' (1274ق / 1857م) و ''مکتوبات کمال‌الدوله'' (1279 تا 1280ق/ 1862 تا 1863م) را نام برد&lt;ref name=":0"&gt;آخوندزاده، فتحعلی. '''''تمثیلات'''''. ترجمه محمد جعفر قراجه داغی، تهران: خوارزمی، 1349، ص 3، (مقدمه مصحح).&lt;/ref&gt;. نقد ادبی به شیوه جدید را به آخوندزاده نسبت داده‌اند&lt;ref&gt;رحیمیان، ‌هرمز. '''''ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت'''''. تهران: سمت، 1380، ص 51.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;سپانلو، محمدعلی. '''''نویسندگان پیشرو ایران'''''. تهران: کتاب زمان، 1362، ص 202.&lt;/ref&gt;. او در لزوم تغییر خط و الفبای اسلامی نیز پیشنهادهایی عرضه کرد&lt;ref name=":0" /&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># سادات ناصری، حسن. '''''سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># آرین‌پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران</del>: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جیبی و فرانکلین، 1351، ج 1، ص 342ـ 343</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https</ins>:<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">//icro</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ سازمان فرهنگ </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1398</ins>). <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه </ins>ایران. تهران: [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">https://alhoda</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی</ins>]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># آدمیت، فریدون. '''''اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده'''''. تهران: خوارزمی، 1349، ص 10.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># قبادی، حسینعلی. '''''بنیادهای نثر معاصر فارسی'''''. تهران: پژوهشکده علوم انسانی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی جهاد دانشگاهی، 1383، ص 124.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># '''''چهره‌هایی از پیشروان هنر و ادبیات معاصر ایران'''''. به کوشش کیوان مهجور و دیگران، تهران: فرهنگسرای نیاوران، 1357، ص 46.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># '''''اثرآفرینان'''''. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1377، ج 1، ص 9.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># آخوندزاده، فتحعلی. '''''تمثیلات'''''. ترجمه محمد جعفر قراجه داغی، تهران: خوارزمی، 1349، ص 3، </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه مصحح</del>).</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># رحیمیان، ‌هرمز. '''''ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت'''''. تهران: سمت، 1380، ص 51؛ سپانلو، محمدعلی. '''''نویسندگان پیشرو </del>ایران<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''</del>. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب زمان، 1362، ص 202.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># آخوندزاده، فتحعلی. همان‌جا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1]</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.  .</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-9349:rev-9350:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%AA%D8%AD%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87&diff=9349&oldid=prev Samei در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۰ 2025-06-04T06:50:06Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۵۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;آخوندزاده، فتحعلی‌زاده&#039;&#039;&#039; (1227 یا 1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) نویسنده، ‌نمایشنامه‌نویس، ‌شاعر ترک‌زبان و فارسی‌گوی ایرانی تبار.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;آخوندزاده، فتحعلی‌زاده&#039;&#039;&#039; (1227 یا 1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) نویسنده، ‌نمایشنامه‌نویس، ‌شاعر ترک‌زبان و فارسی‌گوی ایرانی تبار.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا فتحعلی مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحی، فرزند میرزا محمدتقی خامنه‌ای آذربایجانی بود&lt;ref&gt;سادات ناصری، حسن. '''''سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).&lt;/ref&gt;. میرزا محمدتقی به سبب ستم دولتمردان وقت همسر و فرزندانش را در خامنه رها کرد و به شهر نوخا / شِکی در آذربایجان شوروی رفت. در 1226ق/ 1811م در آن شهر با نعناع خانم برادرزاده آخوند ملا علی اصغر ازدواج کرد و از این پیوند فتحعلی زاده شد&lt;ref&gt;آرین‌پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی و فرانکلین، 1351، ج 1، ص 342ـ 343.&lt;/ref&gt;. فتحعلی در کودکی به دنبال جدایی پدر و مادرش، همراه مادر خود رهسپار مشکین شهر شد. در آنجا نزد عموی مادرش آخوندعلی اصغر درس روحانیت خواند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در 1249ق / 1832م به گنجه رفت و تحت تأثیر افکار میرزا شفیع، شاعر و خوشنویس گنجوی از سلک روحانیت در آمد. در تفلیس زبان روسی و پس از آن ادبیات و فلسفه روس و غرب را آموخت و در 1251ق/ 1834م در تفلیس مترجم ارتش روسیه تزاری شد و تا درجه ‌سرهنگی ارتقا‌ء یافت<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>میرزا فتحعلی مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحی، فرزند میرزا محمدتقی خامنه‌ای آذربایجانی بود&lt;ref&gt;سادات ناصری، حسن. '''''سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).&lt;/ref&gt;. میرزا محمدتقی به سبب ستم دولتمردان وقت همسر و فرزندانش را در خامنه رها کرد و به شهر نوخا / شِکی در آذربایجان شوروی رفت. در 1226ق/ 1811م در آن شهر با نعناع خانم برادرزاده آخوند ملا علی اصغر ازدواج کرد و از این پیوند فتحعلی زاده شد&lt;ref&gt;آرین‌پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی و فرانکلین، 1351، ج 1، ص 342ـ 343.&lt;/ref&gt;. فتحعلی در کودکی به دنبال جدایی پدر و مادرش، همراه مادر خود رهسپار مشکین شهر شد. در آنجا نزد عموی مادرش آخوندعلی اصغر درس روحانیت خواند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آدمیت، فریدون. '''''اندیشه‌های میرزا فتحعلی آخوندزاده'''''. تهران: خوارزمی، 1349، ص 10.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در 1249ق / 1832م به گنجه رفت و تحت تأثیر افکار میرزا شفیع، شاعر و خوشنویس گنجوی از سلک روحانیت در آمد. در تفلیس زبان روسی و پس از آن ادبیات و فلسفه روس و غرب را آموخت و در 1251ق/ 1834م در تفلیس مترجم ارتش روسیه تزاری شد و تا درجه ‌سرهنگی ارتقا‌ء یافت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبادی، حسینعلی. '''''بنیادهای نثر معاصر فارسی'''''. تهران: پژوهشکده علوم انسانی و اجتماعی جهاد دانشگاهی، 1383، ص 124.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فاصله 1267 تا 1272ق / 1850ـ1855م با الهام از نمایشنامه‌های شکسپیر[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>]، ‌مولیر [<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>]و دیگران، ''6 نمایشنامه'' نوشت. مطالب انتقادی بسیاری هم به زبان‌های ترکی، ‌فارسی، ‌عربی و روسی به نگارش درآورد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; در شعر دست داشت و به زبان‌های ترکی و فارسی شعر می‌سرود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; سرانجام در تفلیس درگذشت و در گورستان مسلمانان آن شهر به خاک سپرده شد. در میان آثارش می‌توان از ''6 نمایشنامه'' و یک داستان نوشت (1267 تا 1272 ق / 1850-1856م) یاد کرد که میرزا جعفر قراجه داغی زیر نظر آخوندزاده آنها را از ترکی به فارسی برگردانده و با عنوان ''تمثیلات'' به چاپ رسانده است؛ از آثار دیگر او می‌توان ''الفباء جدید'' (1274ق / 1857م) و ''مکتوبات کمال‌الدوله'' (1279 تا 1280ق/ 1862 تا 1863م) را نام برد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; نقد ادبی به شیوه جدید را به آخوندزاده نسبت داده‌اند.&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; او در لزوم تغییر خط و الفبای اسلامی نیز پیشنهادهایی عرضه کرد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.&lt;sup&gt;9</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در فاصله 1267 تا 1272ق / 1850ـ1855م با الهام از نمایشنامه‌های شکسپیر[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Shakspere</ins>]، ‌مولیر [<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Molière</ins>]و دیگران، ''6 نمایشنامه'' نوشت. مطالب انتقادی بسیاری هم به زبان‌های ترکی، ‌فارسی، ‌عربی و روسی به نگارش درآورد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''چهره‌هایی از پیشروان هنر و ادبیات معاصر ایران'''''. به کوشش کیوان مهجور و دیگران، تهران: فرهنگسرای نیاوران، 1357، ص 46.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در شعر دست داشت و به زبان‌های ترکی و فارسی شعر می‌سرود&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''اثرآفرینان'''''. زیر نظر کمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1377، ج 1، ص 9.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>سرانجام در تفلیس درگذشت و در گورستان مسلمانان آن شهر به خاک سپرده شد. در میان آثارش می‌توان از ''6 نمایشنامه'' و یک داستان نوشت (1267 تا 1272 ق / 1850-1856م) یاد کرد که میرزا جعفر قراجه داغی زیر نظر آخوندزاده آنها را از ترکی به فارسی برگردانده و با عنوان ''تمثیلات'' به چاپ رسانده است؛ از آثار دیگر او می‌توان ''الفباء جدید'' (1274ق / 1857م) و ''مکتوبات کمال‌الدوله'' (1279 تا 1280ق/ 1862 تا 1863م) را نام برد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0"</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخوندزاده، فتحعلی. '''''تمثیلات'''''. ترجمه محمد جعفر قراجه داغی، تهران: خوارزمی، 1349، ص 3، (مقدمه مصحح).</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>نقد ادبی به شیوه جدید را به آخوندزاده نسبت داده‌اند<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;ref&gt;رحیمیان، ‌هرمز</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت'''''. تهران: سمت، 1380، ص 51.&lt;/ref&gt;</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سپانلو، محمدعلی. '''''نویسندگان پیشرو ایران'''''. تهران: کتاب زمان، 1362، ص 202.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>او در لزوم تغییر خط و الفبای اسلامی نیز پیشنهادهایی عرضه کرد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref name=":0" </ins>/&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l17">خط ۱۷:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># آخوندزاده، فتحعلی. همان‌جا.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># آخوندزاده، فتحعلی. همان‌جا.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[1]. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Shakspere</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[1]. .</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[2]. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> Molière</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[2]. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ابوالقاسم رادفر</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%AA%D8%AD%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87&diff=9348&oldid=prev Samei در ‏۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۶ 2025-06-04T06:46:22Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۴۶</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''آخوندزاده، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فتحعلي‌زاده</del>''' (1227 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا </del>1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نويسنده، ‌نمايشنامه‌نويس، </del>‌شاعر ترک‌زبان و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي‌گوي ايراني </del>تبار.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''آخوندزاده، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فتحعلی‌زاده</ins>''' (1227 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا </ins>1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسنده، ‌نمایشنامه‌نویس، </ins>‌شاعر ترک‌زبان و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی‌گوی ایرانی </ins>تبار.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرزا فتحعلي </del>مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صبوحي، </del>فرزند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرزا محمدتقي خامنه‌اي آذربايجاني </del>بود<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرزا محمدتقي </del>به سبب ستم دولتمردان وقت همسر و فرزندانش را در خامنه رها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد </del>و به شهر نوخا / <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شِكي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آذربايجان شوروي </del>رفت. در 1226ق/ 1811م در آن شهر با نعناع خانم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برادرزادة </del>آخوند ملا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علي </del>اصغر ازدواج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد </del>و از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين پيوند فتحعلي </del>زاده شد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فتحعلي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كودكي </del>به دنبال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جدايي </del>پدر و مادرش، همراه مادر خود رهسپار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشكين </del>شهر شد. در آنجا نزد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عموي </del>مادرش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخوندعلي </del>اصغر درس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحانيت </del>خواند.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; در 1249ق / 1832م به گنجه رفت و تحت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأثير افكار ميرزا شفيع، </del>شاعر و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوشنويس گنجوي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلك روحانيت </del>در آمد. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفليس </del>زبان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسي </del>و پس از آن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبيات </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفة </del>روس و غرب را آموخت و در 1251ق/ 1834م در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفليس </del>مترجم ارتش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسية تزاري </del>شد و تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درجة ‌سرهنگي </del>ارتقا‌ء <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافت</del>.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرزا فتحعلی </ins>مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صبوحی، </ins>فرزند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرزا محمدتقی خامنه‌ای آذربایجانی </ins>بود&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سادات ناصری، حسن. '''''سرآمدان فرهنگ و تاریخ ایران در دوره اسلامی'''''. تهران: شورای عالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. میرزا محمدتقی </ins>به سبب ستم دولتمردان وقت همسر و فرزندانش را در خامنه رها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد </ins>و به شهر نوخا / <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شِکی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آذربایجان شوروی </ins>رفت. در 1226ق/ 1811م در آن شهر با نعناع خانم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برادرزاده </ins>آخوند ملا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علی </ins>اصغر ازدواج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد </ins>و از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این پیوند فتحعلی </ins>زاده شد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرین‌پور، یحیی. '''''از صبا تا نیما'''''. تهران: جیبی و فرانکلین، 1351، ج 1، ص 342ـ 343.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. فتحعلی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کودکی </ins>به دنبال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جدایی </ins>پدر و مادرش، همراه مادر خود رهسپار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشکین </ins>شهر شد. در آنجا نزد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عموی </ins>مادرش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخوندعلی </ins>اصغر درس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحانیت </ins>خواند.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; در 1249ق / 1832م به گنجه رفت و تحت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأثیر افکار میرزا شفیع، </ins>شاعر و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوشنویس گنجوی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سلک روحانیت </ins>در آمد. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفلیس </ins>زبان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسی </ins>و پس از آن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبیات </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفه </ins>روس و غرب را آموخت و در 1251ق/ 1834م در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفلیس </ins>مترجم ارتش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسیه تزاری </ins>شد و تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درجه ‌سرهنگی </ins>ارتقا‌ء <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافت</ins>.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاصلة </del>1267 تا 1272ق / 1850ـ1855م با الهام از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمايشنامه‌هاي شكسپير</del>[1]، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‌مولير </del>[2]و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگران، </del>''6 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمايشنامه</del>'' نوشت. مطالب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتقادي بسياري </del>هم به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبان‌هاي تركي، ‌فارسي، ‌عربي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسي </del>به نگارش درآورد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; در شعر دست داشت و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبان‌هاي تركي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي </del>شعر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌سرود</del>.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; سرانجام در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفليس </del>درگذشت و در گورستان مسلمانان آن شهر به خاک سپرده شد. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميان </del>آثارش <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌توان </del>از ''6 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمايشنامه</del>'' و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يک </del>داستان نوشت (1267 تا 1272 ق / 1850-1856م) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ياد </del>کرد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه ميرزا </del>جعفر قراجه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داغي زير </del>نظر آخوندزاده آنها را از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تركي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي </del>برگردانده و با عنوان ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمثيلات</del>'' به چاپ رسانده است؛ از آثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر </del>او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌توان </del>''الفباء <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جديد</del>'' (1274ق / 1857م) و ''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مكتوبات كمال‌الدوله</del>'' (1279 تا 1280ق/ 1862 تا 1863م) را نام برد.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; نقد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيوة جديد </del>را به آخوندزاده نسبت داده‌اند.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; او در لزوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تغيير </del>خط و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الفباي اسلامي نيز پيشنهادهايي </del>عرضه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاصله </ins>1267 تا 1272ق / 1850ـ1855م با الهام از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمایشنامه‌های شکسپیر</ins>[1]، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">‌مولیر </ins>[2]و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگران، </ins>''6 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمایشنامه</ins>'' نوشت. مطالب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انتقادی بسیاری </ins>هم به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبان‌های ترکی، ‌فارسی، ‌عربی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روسی </ins>به نگارش درآورد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; در شعر دست داشت و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زبان‌های ترکی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی </ins>شعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌سرود</ins>.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; سرانجام در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تفلیس </ins>درگذشت و در گورستان مسلمانان آن شهر به خاک سپرده شد. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان </ins>آثارش <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌توان </ins>از ''6 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمایشنامه</ins>'' و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>داستان نوشت (1267 تا 1272 ق / 1850-1856م) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاد </ins>کرد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که میرزا </ins>جعفر قراجه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داغی زیر </ins>نظر آخوندزاده آنها را از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی </ins>برگردانده و با عنوان ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمثیلات</ins>'' به چاپ رسانده است؛ از آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر </ins>او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌توان </ins>''الفباء <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جدید</ins>'' (1274ق / 1857م) و ''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مکتوبات کمال‌الدوله</ins>'' (1279 تا 1280ق/ 1862 تا 1863م) را نام برد.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; نقد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیوه جدید </ins>را به آخوندزاده نسبت داده‌اند.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; او در لزوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تغییر </ins>خط و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الفبای اسلامی نیز پیشنهادهایی </ins>عرضه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># سادات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناصري، </del>حسن. '''''سرآمدان فرهنگ و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ ايران </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة اسلامي</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوراي عالي </del>فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># سادات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ناصری، </ins>حسن. '''''سرآمدان فرهنگ و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ ایران </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره اسلامی</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شورای عالی </ins>فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرين‌پور، يحيي</del>. '''''از صبا تا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيما</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جيبي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرانكلين، </del>1351، ج 1، ص 342ـ 343.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرین‌پور، یحیی</ins>. '''''از صبا تا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیما</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جیبی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرانکلین، </ins>1351، ج 1، ص 342ـ 343.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آدميت، فريدون</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انديشه‌هاي ميرزا فتحعلي </del>آخوندزاده'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوارزمي، </del>1349، ص 10.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آدمیت، فریدون</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اندیشه‌های میرزا فتحعلی </ins>آخوندزاده'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوارزمی، </ins>1349، ص 10.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبادي، حسينعلي</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنيادهاي </del>نثر معاصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشكدة </del>علوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انساني </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعي </del>جهاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشگاهي، </del>1383، ص 124.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قبادی، حسینعلی</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنیادهای </ins>نثر معاصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پژوهشکده </ins>علوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">انسانی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجتماعی </ins>جهاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشگاهی، </ins>1383، ص 124.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهره‌هايي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيشروان </del>هنر و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبيات </del>معاصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>'''''. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كوشش كيوان </del>مهجور و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگران، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگسراي نياوران، </del>1357، ص 46.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چهره‌هایی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیشروان </ins>هنر و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ادبیات </ins>معاصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>'''''. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کوشش کیوان </ins>مهجور و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگران، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگسرای نیاوران، </ins>1357، ص 46.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثرآفرينان</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زير </del>نظر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كمال </del>حاج <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سيدجوادي، </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همكاري عبدالحسين نوايي، </del>تهران: انجمن آثار و مفاخر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگي، </del>1377، ج 1، ص 9.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اثرآفرینان</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیر </ins>نظر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کمال </ins>حاج <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیدجوادی، </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همکاری عبدالحسین نوایی، </ins>تهران: انجمن آثار و مفاخر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگی، </ins>1377، ج 1، ص 9.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># آخوندزاده، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فتحعلي</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمثيلات</del>'''''. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة </del>محمد جعفر قراجه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داغي، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوارزمي، </del>1349، ص 3، (<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمة </del>مصحح).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># آخوندزاده، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فتحعلی</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تمثیلات</ins>'''''. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه </ins>محمد جعفر قراجه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داغی، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوارزمی، </ins>1349، ص 3، (<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقدمه </ins>مصحح).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رحيميان، </del>‌هرمز. '''''ادوار نثر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشروطيت </del>تا سقوط سلطنت'''''. تهران: سمت، 1380، ص 51؛ سپانلو، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدعلي</del>. '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نويسندگان پيشرو ايران</del>'''''. تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب </del>زمان، 1362، ص 202.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رحیمیان، </ins>‌هرمز. '''''ادوار نثر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشروطیت </ins>تا سقوط سلطنت'''''. تهران: سمت، 1380، ص 51؛ سپانلو، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمدعلی</ins>. '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نویسندگان پیشرو ایران</ins>'''''. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>زمان، 1362، ص 202.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># آخوندزاده، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فتحعلي</del>. همان‌جا.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># آخوندزاده، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فتحعلی</ins>. همان‌جا.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[1]. Shakspere.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[1]. Shakspere.</div></td></tr> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%AA%D8%AD%D8%B9%D9%84%DB%8C_%D8%A2%D8%AE%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87&diff=34&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''آخوندزاده، فتحعلي‌زاده''' (1227 يا 1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) نويسنده، ‌نمايشنامه‌نويس، ‌شاعر ترک‌زبان و فارسي‌گوي ايراني تبار. ميرزا فتحعلي مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحي، فرزند ميرزا محمدتقي خامنه‌اي آذربايجاني بود.<sup>1</sup> ميرزا مح...» ایجاد کرد 2024-08-07T04:01:55Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;آخوندزاده، فتحعلي‌زاده&#039;&#039;&#039; (1227 يا 1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) نويسنده، ‌نمايشنامه‌نويس، ‌شاعر ترک‌زبان و فارسي‌گوي ايراني تبار. ميرزا فتحعلي مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحي، فرزند ميرزا محمدتقي خامنه‌اي آذربايجاني بود.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ميرزا مح...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;آخوندزاده، فتحعلي‌زاده&#039;&#039;&#039; (1227 يا 1228ـ1295ق/ 1812ـ1878م) نويسنده، ‌نمايشنامه‌نويس، ‌شاعر ترک‌زبان و فارسي‌گوي ايراني تبار.<br /> <br /> ميرزا فتحعلي مشهور به آخوندزاده / آخوندوف و متخلص به صبوحي، فرزند ميرزا محمدتقي خامنه‌اي آذربايجاني بود.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; ميرزا محمدتقي به سبب ستم دولتمردان وقت همسر و فرزندانش را در خامنه رها كرد و به شهر نوخا / شِكي در آذربايجان شوروي رفت. در 1226ق/ 1811م در آن شهر با نعناع خانم برادرزادة آخوند ملا علي اصغر ازدواج كرد و از اين پيوند فتحعلي زاده شد.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; فتحعلي در كودكي به دنبال جدايي پدر و مادرش، همراه مادر خود رهسپار مشكين شهر شد. در آنجا نزد عموي مادرش آخوندعلي اصغر درس روحانيت خواند.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; در 1249ق / 1832م به گنجه رفت و تحت تأثير افكار ميرزا شفيع، شاعر و خوشنويس گنجوي از سلك روحانيت در آمد. در تفليس زبان روسي و پس از آن ادبيات و فلسفة روس و غرب را آموخت و در 1251ق/ 1834م در تفليس مترجم ارتش روسية تزاري شد و تا درجة ‌سرهنگي ارتقا‌ء يافت.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;<br /> <br /> در فاصلة 1267 تا 1272ق / 1850ـ1855م با الهام از نمايشنامه‌هاي شكسپير[1]، ‌مولير [2]و ديگران، &#039;&#039;6 نمايشنامه&#039;&#039; نوشت. مطالب انتقادي بسياري هم به زبان‌هاي تركي، ‌فارسي، ‌عربي و روسي به نگارش درآورد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; در شعر دست داشت و به زبان‌هاي تركي و فارسي شعر مي‌سرود.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; سرانجام در تفليس درگذشت و در گورستان مسلمانان آن شهر به خاک سپرده شد. در ميان آثارش مي‌توان از &#039;&#039;6 نمايشنامه&#039;&#039; و يک داستان نوشت (1267 تا 1272 ق / 1850-1856م) ياد کرد كه ميرزا جعفر قراجه داغي زير نظر آخوندزاده آنها را از تركي به فارسي برگردانده و با عنوان &#039;&#039;تمثيلات&#039;&#039; به چاپ رسانده است؛ از آثار ديگر او مي‌توان &#039;&#039;الفباء جديد&#039;&#039; (1274ق / 1857م) و &#039;&#039;مكتوبات كمال‌الدوله&#039;&#039; (1279 تا 1280ق/ 1862 تا 1863م) را نام برد.&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; نقد ادبي به شيوة جديد را به آخوندزاده نسبت داده‌اند.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; او در لزوم تغيير خط و الفباي اسلامي نيز پيشنهادهايي عرضه كرد.&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> # سادات ناصري، حسن. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;سرآمدان فرهنگ و تاريخ ايران در دورة اسلامي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: شوراي عالي فرهنگ و هنر، 1353، بخش1، ص 1ـ 3 (به اختصار).<br /> # آرين‌پور، يحيي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;از صبا تا نيما&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: جيبي و فرانكلين، 1351، ج 1، ص 342ـ 343.<br /> # آدميت، فريدون. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;انديشه‌هاي ميرزا فتحعلي آخوندزاده&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: خوارزمي، 1349، ص 10.<br /> # قبادي، حسينعلي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بنيادهاي نثر معاصر فارسي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: پژوهشكدة علوم انساني و اجتماعي جهاد دانشگاهي، 1383، ص 124.<br /> # &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;چهره‌هايي از پيشروان هنر و ادبيات معاصر ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به كوشش كيوان مهجور و ديگران، تهران: فرهنگسراي نياوران، 1357، ص 46.<br /> # &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;اثرآفرينان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. زير نظر كمال حاج سيدجوادي، با همكاري عبدالحسين نوايي، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگي، 1377، ج 1، ص 9.<br /> # آخوندزاده، فتحعلي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تمثيلات&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمة محمد جعفر قراجه داغي، تهران: خوارزمي، 1349، ص 3، (مقدمة مصحح).<br /> # رحيميان، ‌هرمز. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ادوار نثر فارسي از مشروطيت تا سقوط سلطنت&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: سمت، 1380، ص 51؛ سپانلو، محمدعلي. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;نويسندگان پيشرو ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: كتاب زمان، 1362، ص 202.<br /> # آخوندزاده، فتحعلي. همان‌جا.<br /> <br /> [1]. Shakspere.<br /> <br /> [2].  Molière.<br /> <br /> ابوالقاسم رادفر</div> Samei