https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%81%D8%B1%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C
فرغانی - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-16T10:30:18Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=7804&oldid=prev
Samei در ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۷
2025-05-10T11:07:23Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۰۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرغانی، احمد بن محمد بن کثیر فرغانی (سده 3 ق) از مردم فَرغانه ماوراءُ النهر در فاصله 218-247 قمری به فعالیت علمی مشغول بود. دانشمندان اروپایی سدههای میانه او را alfraganus مینامیدند. کتاب جوامع علم النجوم و الحرکات السماویه وی نخستین کتاب جامع دوره اسلامی درباره نجوم بود. این کتاب از طریق دو ترجمه لاتینی گراردوس کرمونایی (درگذشت 1187م) و یوحنای اشبیلی (هر دو از برجستهترین مترجمان اروپایی) و نیز ترجمه لاتینی به عِبْری یعقوب آناطولی بر نجوم اروپای سدههای میانه، به ویژه تا روزگار رِگیومونتانوس (1436-1476 میلادی، ریاضیدان و ستارهشناس مشهور آلمانی)، تأثیری بسزا گذاشت. وی یادداشتهایی بر این کتاب نوشت که در چاپ مجدد ترجمه یوحَنّای اشبیلی در 1537 میلادی در نورِنبرگ مورد استفاده قرار گرفت. یاکوپ کریستیمان نیز ترجمه عبری یعقوب آناطولی را یک بار دیگر به لاتینی ترجمه کرد که در 1590م در فرانکفورت به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] رسید. در 1669 میلادی نیز یاکوپ گولیوس (ریاضیدان و نسخه شناس مشهور هلندی) متن عربی این کتاب را به همراه ترجمه لاتینی جدیدی در آمستردام منتشر کرد. آثار نجومی فَرغانی حتی بر عقاید دانته (شاعر ایتالیایی) نیز تأثیر داشته است! فرغانی در 247 قمری در شهر فسطاط (امروزه در دل قاهره، مرکز مصر)، بر ساخت بنایی که برای پیشبینی طغیان رود نیل به کار میرفت نظارت داشت. رسالهای درباره ساخت [[اسطرلاب]]* نوشت که ویدمان تحقیقی به آلمانی درباره آن منتشر کرده است. درباره چگونگی ساخت ساعتهای آفتابی رسالهای مهم نوشت و قطر کره زمین را نیز «6500 میل» محاسبه کرد. اما از آنجا که اندازه واحد طول وی معلوم نیست نمیتوان دقت وی را معلوم کرد<ref>کرامتی، یونس. '''کارنامه ایرانیان'''. تهران: 1380، ص 59-60.</ref><ref>Jacobi Golli, '''Muhammedis Fil. Ketiri Ferganensis, Qui vulgo Alfraganus diciture, Elementa Astronomica,''' Amsterdam, 1669</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرغانی، احمد بن محمد بن کثیر فرغانی (سده 3 ق) از مردم فَرغانه ماوراءُ النهر در فاصله 218-247 قمری به فعالیت علمی مشغول بود. دانشمندان اروپایی سدههای میانه او را alfraganus مینامیدند. کتاب جوامع علم النجوم و الحرکات السماویه وی نخستین کتاب جامع دوره اسلامی درباره نجوم بود. این کتاب از طریق دو ترجمه لاتینی گراردوس کرمونایی (درگذشت 1187م) و یوحنای اشبیلی (هر دو از برجستهترین مترجمان اروپایی) و نیز ترجمه لاتینی به عِبْری یعقوب آناطولی بر نجوم اروپای سدههای میانه، به ویژه تا روزگار رِگیومونتانوس (1436-1476 میلادی، ریاضیدان و ستارهشناس مشهور آلمانی)، تأثیری بسزا گذاشت. وی یادداشتهایی بر این کتاب نوشت که در چاپ مجدد ترجمه یوحَنّای اشبیلی در 1537 میلادی در نورِنبرگ مورد استفاده قرار گرفت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یاکوپ کریستیمان نیز ترجمه عبری یعقوب آناطولی را یک بار دیگر به لاتینی ترجمه کرد که در 1590م در فرانکفورت به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] رسید. در 1669 میلادی نیز یاکوپ گولیوس (ریاضیدان و نسخه شناس مشهور هلندی) متن عربی این کتاب را به همراه ترجمه لاتینی جدیدی در آمستردام منتشر کرد. آثار نجومی فَرغانی حتی بر عقاید دانته (شاعر ایتالیایی) نیز تأثیر داشته است! فرغانی در 247 قمری در شهر فسطاط (امروزه در دل قاهره، مرکز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://dmelal.ir/index.php?title=%D9%85%D8%B5%D8%B1 </ins>مصر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]</ins>)، بر ساخت بنایی که برای پیشبینی طغیان رود نیل به کار میرفت نظارت داشت. رسالهای درباره ساخت [[اسطرلاب]]* نوشت که ویدمان تحقیقی به آلمانی درباره آن منتشر کرده است. درباره چگونگی ساخت ساعتهای آفتابی رسالهای مهم نوشت و قطر کره زمین را نیز «6500 میل» محاسبه کرد. اما از آنجا که اندازه واحد طول وی معلوم نیست نمیتوان دقت وی را معلوم کرد<ref>کرامتی، یونس. '''کارنامه ایرانیان'''. تهران: 1380، ص 59-60.</ref><ref>Jacobi Golli, '''Muhammedis Fil. Ketiri Ferganensis, Qui vulgo Alfraganus diciture, Elementa Astronomica,''' Amsterdam, 1669</ref>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۶:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>یونس كرامتی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم و فنون]]</ins></div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-6839:rev-7804:php=table -->
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=6839&oldid=prev
Nazli در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۷
2025-05-07T13:57:52Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l7">خط ۷:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۷:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== '''مآخذ''' ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونس كرامتی</ins></div></td></tr>
</table>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=6838&oldid=prev
Nazli در ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۷
2025-05-07T13:57:30Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''فرغاني،''' </del>احمد بن محمد بن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كثير فرغاني </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سدة </del>3 ق) از مردم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فَرغانة </del>ماوراءُ النهر در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاصلة </del>218-247 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمري </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعاليت علمي </del>مشغول بود. دانشمندان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپايي سدههاي ميانه </del>او را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؟؟؟؟ [1]ميناميدند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب ''</del>جوامع علم النجوم و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الحركات السماوية'' وي نخستين كتاب </del>جامع <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة اسلامي دربارة </del>نجوم بود. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين كتاب </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طريق </del>دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة لاتيني </del>گراردوس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرمونايي[2] </del>(درگذشت 1187م) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يوحناي اشبيلي[3] </del>(هر دو از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجستهترين </del>مترجمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپايي</del>) و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز ترجمة لاتيني </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عِبْري يعقوب آناطولي </del>بر نجوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپاي سدههاي ميانه، </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ويژه </del>تا روزگار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رِگيومونتانوس[4] </del>(1436-1476 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميلادي، رياضيدان </del>و ستارهشناس مشهور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آلماني</del>)، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأثيري </del>بسزا گذاشت. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي يادداشتهايي </del>بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين كتاب </del>نوشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در چاپ مجدد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة يوحَنّاي اشبيلي </del>در 1537 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميلادي </del>در نورِنبرگ مورد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استفادة </del>قرار گرفت. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ياكوپ كريستيمان نيز ترجمة عبري يعقوب آناطولي </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يك </del>بار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديگر </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لاتيني </del>ترجمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد كه </del>در 1590م در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرانكفورت </del>به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيد</del>. در 1669 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميلادي نيز ياكوپ گوليوس[5] </del>(<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رياضيدان </del>و نسخه شناس مشهور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هلندي</del>) متن <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربي اين كتاب </del>را به همراه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمة لاتيني جديدي </del>در آمستردام منتشر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>. آثار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجومي فَرغاني حتي </del>بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقايد </del>دانته<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[6] </del>(شاعر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايتاليايي</del>) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز تأثير </del>داشته است! <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرغاني </del>در 247 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمري </del>در شهر فسطاط<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[7] </del>(امروزه در دل قاهره، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مركز </del>مصر)، بر ساخت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنايي كه براي پيشبيني طغيان </del>رود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيل </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار ميرفت </del>نظارت داشت. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسالهاي دربارة </del>ساخت اسطرلاب* نوشت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه ويدمان[8] تحقيقي </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آلماني دربارة </del>آن منتشر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرده </del>است. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دربارة چگونگي </del>ساخت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساعتهاي آفتابي رسالهاي </del>مهم نوشت و قطر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرة زمين </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>«6500 <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميل» </del>محاسبه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>. اما از آنجا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه اندازة </del>واحد طول <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي </del>معلوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيست نميتوان </del>دقت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي </del>را معلوم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرغانی، </ins>احمد بن محمد بن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کثیر فرغانی </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده </ins>3 ق) از مردم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فَرغانه </ins>ماوراءُ النهر در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاصله </ins>218-247 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمری </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فعالیت علمی </ins>مشغول بود. دانشمندان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپایی سدههای میانه </ins>او را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">alfraganus مینامیدند</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب </ins>جوامع علم النجوم و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الحرکات السماویه وی نخستین کتاب </ins>جامع <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره اسلامی درباره </ins>نجوم بود. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این کتاب </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طریق </ins>دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه لاتینی </ins>گراردوس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرمونایی </ins>(درگذشت 1187م) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یوحنای اشبیلی </ins>(هر دو از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برجستهترین </ins>مترجمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپایی</ins>) و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز ترجمه لاتینی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عِبْری یعقوب آناطولی </ins>بر نجوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اروپای سدههای میانه، </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ویژه </ins>تا روزگار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رِگیومونتانوس </ins>(1436-1476 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلادی، ریاضیدان </ins>و ستارهشناس مشهور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آلمانی</ins>)، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأثیری </ins>بسزا گذاشت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی یادداشتهایی </ins>بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این کتاب </ins>نوشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در چاپ مجدد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه یوحَنّای اشبیلی </ins>در 1537 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلادی </ins>در نورِنبرگ مورد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">استفاده </ins>قرار گرفت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاکوپ کریستیمان نیز ترجمه عبری یعقوب آناطولی </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>بار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیگر </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لاتینی </ins>ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد که </ins>در 1590م در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرانکفورت </ins>به [[چاپ و چاپخانه|چاپ]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسید</ins>. در 1669 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میلادی نیز یاکوپ گولیوس </ins>(<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ریاضیدان </ins>و نسخه شناس مشهور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هلندی</ins>) متن <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عربی این کتاب </ins>را به همراه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه لاتینی جدیدی </ins>در آمستردام منتشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>. آثار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نجومی فَرغانی حتی </ins>بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عقاید </ins>دانته (شاعر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایتالیایی</ins>) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز تأثیر </ins>داشته است! <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرغانی </ins>در 247 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قمری </ins>در شهر فسطاط (امروزه در دل قاهره، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز </ins>مصر)، بر ساخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنایی که برای پیشبینی طغیان </ins>رود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیل </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار میرفت </ins>نظارت داشت. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسالهای درباره </ins>ساخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>اسطرلاب<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>* نوشت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که ویدمان تحقیقی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آلمانی درباره </ins>آن منتشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرده </ins>است. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درباره چگونگی </ins>ساخت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ساعتهای آفتابی رسالهای </ins>مهم نوشت و قطر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کره زمین </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>«6500 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میل» </ins>محاسبه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>. اما از آنجا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که اندازه </ins>واحد طول <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>معلوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیست نمیتوان </ins>دقت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>را معلوم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد<ref>کرامتی، یونس. '''کارنامه ایرانیان'''. تهران: 1380، ص 59-60.</ref><ref>Jacobi Golli, '''Muhammedis Fil. Ketiri Ferganensis, Qui vulgo Alfraganus diciture, Elementa Astronomica,''' Amsterdam, 1669</ref></ins>. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ''': </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1- كرامتي، يونس. '''كارنامة ايرانيان'''. تهران: 1380، ص 59-60.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[چاپ و چاپخانه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[اسطرلاب]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2- Jacobi Golli, </del>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Muhammedis Fil. Ketiri Ferganensis, Qui vulgo Alfraganus diciture, Elementa Astronomica,</del>''' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">Amsterdam, 1669</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ</ins>''' <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یونس کرامتی</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----[1]. alfraganus </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2].</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[3].</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[4].</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[5].</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[6].</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[7].</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[8].</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=6080&oldid=prev
Samei در ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۵
2025-05-05T09:25:49Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۵</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''فرغاني،''' احمد بن محمد بن كثير فرغاني (سدة 3 ق) از مردم فَرغانة ماوراءُ النهر در فاصلة 218-247 قمري به فعاليت علمي مشغول بود. دانشمندان اروپايي سدههاي ميانه او را ؟؟؟؟ [1]ميناميدند. كتاب ''جوامع علم النجوم و الحركات السماوية'' وي نخستين كتاب جامع دورة اسلامي دربارة نجوم بود. اين كتاب از طريق دو ترجمة لاتيني گراردوس كرمونايي[2] (درگذشت 1187م) و يوحناي اشبيلي[3] (هر دو از برجستهترين مترجمان اروپايي) و نيز ترجمة لاتيني به عِبْري يعقوب آناطولي بر نجوم اروپاي سدههاي ميانه، به ويژه تا روزگار رِگيومونتانوس[4] (1436-1476 ميلادي، رياضيدان و ستارهشناس مشهور آلماني)، تأثيري بسزا گذاشت. وي يادداشتهايي بر اين كتاب نوشت كه در چاپ مجدد ترجمة يوحَنّاي اشبيلي در 1537 ميلادي در نورِنبرگ مورد استفادة قرار گرفت. ياكوپ كريستيمان نيز ترجمة عبري يعقوب آناطولي را يك بار ديگر به لاتيني ترجمه كرد كه در 1590م در فرانكفورت به چاپ رسيد. در 1669 ميلادي نيز ياكوپ گوليوس[5] (رياضيدان و نسخه شناس مشهور هلندي) متن عربي اين كتاب را به همراه ترجمة لاتيني جديدي در آمستردام منتشر كرد. آثار نجومي فَرغاني حتي بر عقايد دانته[6] (شاعر ايتاليايي) نيز تأثير داشته است! فرغاني در 247 قمري در شهر فسطاط[7] (امروزه در دل قاهره، مركز مصر)، بر ساخت بنايي كه براي پيشبيني طغيان رود نيل به كار ميرفت نظارت داشت. رسالهاي دربارة ساخت اسطرلاب* نوشت كه ويدمان[8] تحقيقي به آلماني دربارة آن منتشر كرده است. دربارة چگونگي ساخت ساعتهاي آفتابي رسالهاي مهم نوشت و قطر كرة زمين را نيز «6500 ميل» محاسبه كرد. اما از آنجا كه اندازة واحد طول وي معلوم نيست نميتوان دقت وي را معلوم كرد. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''فرغاني،''' احمد بن محمد بن كثير فرغاني (سدة 3 ق) از مردم فَرغانة ماوراءُ النهر در فاصلة 218-247 قمري به فعاليت علمي مشغول بود. دانشمندان اروپايي سدههاي ميانه او را ؟؟؟؟ [1]ميناميدند. كتاب ''جوامع علم النجوم و الحركات السماوية'' وي نخستين كتاب جامع دورة اسلامي دربارة نجوم بود. اين كتاب از طريق دو ترجمة لاتيني گراردوس كرمونايي[2] (درگذشت 1187م) و يوحناي اشبيلي[3] (هر دو از برجستهترين مترجمان اروپايي) و نيز ترجمة لاتيني به عِبْري يعقوب آناطولي بر نجوم اروپاي سدههاي ميانه، به ويژه تا روزگار رِگيومونتانوس[4] (1436-1476 ميلادي، رياضيدان و ستارهشناس مشهور آلماني)، تأثيري بسزا گذاشت. وي يادداشتهايي بر اين كتاب نوشت كه در چاپ مجدد ترجمة يوحَنّاي اشبيلي در 1537 ميلادي در نورِنبرگ مورد استفادة قرار گرفت. ياكوپ كريستيمان نيز ترجمة عبري يعقوب آناطولي را يك بار ديگر به لاتيني ترجمه كرد كه در 1590م در فرانكفورت به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>چاپ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و چاپخانه|چاپ]] </ins>رسيد. در 1669 ميلادي نيز ياكوپ گوليوس[5] (رياضيدان و نسخه شناس مشهور هلندي) متن عربي اين كتاب را به همراه ترجمة لاتيني جديدي در آمستردام منتشر كرد. آثار نجومي فَرغاني حتي بر عقايد دانته[6] (شاعر ايتاليايي) نيز تأثير داشته است! فرغاني در 247 قمري در شهر فسطاط[7] (امروزه در دل قاهره، مركز مصر)، بر ساخت بنايي كه براي پيشبيني طغيان رود نيل به كار ميرفت نظارت داشت. رسالهاي دربارة ساخت اسطرلاب* نوشت كه ويدمان[8] تحقيقي به آلماني دربارة آن منتشر كرده است. دربارة چگونگي ساخت ساعتهاي آفتابي رسالهاي مهم نوشت و قطر كرة زمين را نيز «6500 ميل» محاسبه كرد. اما از آنجا كه اندازة واحد طول وي معلوم نيست نميتوان دقت وي را معلوم كرد. </div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ''': </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''مآخذ''': </div></td></tr>
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D8%BA%D8%A7%D9%86%DB%8C&diff=1647&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «'''فرغاني،''' احمد بن محمد بن كثير فرغاني (سدة 3 ق) از مردم فَرغانة ماوراءُ النهر در فاصلة 218-247 قمري به فعاليت علمي مشغول بود. دانشمندان اروپايي سدههاي ميانه او را ؟؟؟؟ [1]ميناميدند. كتاب ''جوامع علم النجوم و الحركات السماوية'' وي نخستين كتاب جامع...» ایجاد کرد
2024-08-22T05:13:29Z
<p>صفحهای تازه حاوی «'''فرغاني،''' احمد بن محمد بن كثير فرغاني (سدة 3 ق) از مردم فَرغانة ماوراءُ النهر در فاصلة 218-247 قمري به فعاليت علمي مشغول بود. دانشمندان اروپايي سدههاي ميانه او را ؟؟؟؟ [1]ميناميدند. كتاب ''جوامع علم النجوم و الحركات السماوية'' وي نخستين كتاب جامع...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''فرغاني،''' احمد بن محمد بن كثير فرغاني (سدة 3 ق) از مردم فَرغانة ماوراءُ النهر در فاصلة 218-247 قمري به فعاليت علمي مشغول بود. دانشمندان اروپايي سدههاي ميانه او را ؟؟؟؟ [1]ميناميدند. كتاب ''جوامع علم النجوم و الحركات السماوية'' وي نخستين كتاب جامع دورة اسلامي دربارة نجوم بود. اين كتاب از طريق دو ترجمة لاتيني گراردوس كرمونايي[2] (درگذشت 1187م) و يوحناي اشبيلي[3] (هر دو از برجستهترين مترجمان اروپايي) و نيز ترجمة لاتيني به عِبْري يعقوب آناطولي بر نجوم اروپاي سدههاي ميانه، به ويژه تا روزگار رِگيومونتانوس[4] (1436-1476 ميلادي، رياضيدان و ستارهشناس مشهور آلماني)، تأثيري بسزا گذاشت. وي يادداشتهايي بر اين كتاب نوشت كه در چاپ مجدد ترجمة يوحَنّاي اشبيلي در 1537 ميلادي در نورِنبرگ مورد استفادة قرار گرفت. ياكوپ كريستيمان نيز ترجمة عبري يعقوب آناطولي را يك بار ديگر به لاتيني ترجمه كرد كه در 1590م در فرانكفورت به چاپ رسيد. در 1669 ميلادي نيز ياكوپ گوليوس[5] (رياضيدان و نسخه شناس مشهور هلندي) متن عربي اين كتاب را به همراه ترجمة لاتيني جديدي در آمستردام منتشر كرد. آثار نجومي فَرغاني حتي بر عقايد دانته[6] (شاعر ايتاليايي) نيز تأثير داشته است! فرغاني در 247 قمري در شهر فسطاط[7] (امروزه در دل قاهره، مركز مصر)، بر ساخت بنايي كه براي پيشبيني طغيان رود نيل به كار ميرفت نظارت داشت. رسالهاي دربارة ساخت اسطرلاب* نوشت كه ويدمان[8] تحقيقي به آلماني دربارة آن منتشر كرده است. دربارة چگونگي ساخت ساعتهاي آفتابي رسالهاي مهم نوشت و قطر كرة زمين را نيز «6500 ميل» محاسبه كرد. اما از آنجا كه اندازة واحد طول وي معلوم نيست نميتوان دقت وي را معلوم كرد. <br />
<br />
'''مآخذ''': <br />
<br />
1- كرامتي، يونس. '''كارنامة ايرانيان'''. تهران: 1380، ص 59-60.<br />
<br />
2- Jacobi Golli, '''Muhammedis Fil. Ketiri Ferganensis, Qui vulgo Alfraganus diciture, Elementa Astronomica,''' Amsterdam, 1669<br />
<br />
<br />
<br />
یونس کرامتی<br />
----[1]. alfraganus <br />
<br />
[2].<br />
<br />
[3].<br />
<br />
[4].<br />
<br />
[5].<br />
<br />
[6].<br />
<br />
[7].<br />
<br />
[8].</div>
Samei