https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF_%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C فرهنگ رشیدی - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-20T16:43:24Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF_%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C&diff=10272&oldid=prev Nazli در ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۱۷ 2025-06-09T18:17:57Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۱۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l8">خط ۸:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فارسی]]  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فارسی]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[برهان قاطع]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[برهان قاطع]]</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فرهنگ جهانگیری]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فرهنگ جهانگیری]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l15">خط ۱۵:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۵:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ‌ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ‌ ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالقاسم رادفر</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr> </table> Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF_%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C&diff=10271&oldid=prev Nazli در ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۱۷ 2025-06-09T18:17:21Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۱۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>فرهنگ رشیدی،<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''' لغت‌نامة </del>فارسی به [[فارسی]] از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سدة </del>11ق.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:فرهنگ رشیدی.jpg|بندانگشتی|فرهنگ رشیدی برگرفته از سایت گیسوم قابل بازیابی از https://www.gisoom.com/book/1416963/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C/]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فرهنگ رشیدی، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لغت‌نامه </ins>فارسی به [[فارسی]] از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سده </ins>11ق.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این فرهنگ در 1064ق، ‌یعنی دو سال پس از تألیف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>برهان قاطع<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; در هند توسط عبدالرشید بن عبدالغفور حسینی مدنی تتوی (ز 1069ق) شاعر لغت نویس هندی نوشته شده است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; اساس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>فرهنگ رشیدی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>بر دو <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>فرهنگ جهانگیری<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>مجمع الفرس<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; است، ‌اما چون مؤلف فرهنگ‌نویسی منتقد است، بر آن دو فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نكته‌ها </del>گرفته است. عبدالرشید سبب تألیف اثر خود را درازگویی مؤلفان فرهنگ‌های یاد شده در حلّ لغات و ناقص بودن اصلاح برخی لغات و اعراب گذاری از سوی آنها دانسته است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; ترتیب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>فرهنگ رشیدی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' ملاحظة </del>ترتیب تهجی حروف اول و دوم است و برای استفاده بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>فرهنگ جهانگیری<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>ترجیح دارد. با این حال، به خوبی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>برهان قاطع<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>نیست. در واقع فرهنگ رشیدی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلاصة ''</del>فرهنگ جهانگیری<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>به همراه افزوده‌هایی است<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3&lt;/sup&gt; به حق این فرهنگ را كه به تقریب هشت تا نُه هزار لغت دارد، باید در ردیف فرهنگ‌های انتقادی جای داد.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; شاردن[1] جهانگرد فرانسوی از مقدمة فرهنگ رشیدی، ‌نخستین دستور زبان فارسی را در اروپا استخراج كرد. بلاخمن[2] نیز در مقاله‌ای دربارة لغت‌نویسان فارسی از آن یاد كرده است. استینگاس[3] نیز </del>''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگ رشیدی</del>'' <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را گرانبها می‌داند</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </del>فرهنگ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">را انجمن آسیایی كلكته با تصحیح مولوی ذوالفقار علی مرشد آبادی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مولوی عزیزالدین در دو جلد (1872 تا 1875 م) منتشر كرده است</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد عباسی هم در 1337 و 1338ش آن را در [[استان تهران|تهران]] چاپ كرده است.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;  </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>این فرهنگ در 1064ق، ‌یعنی دو سال پس از تألیف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>برهان قاطع<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; در هند توسط عبدالرشید بن عبدالغفور حسینی مدنی تتوی (ز 1069ق) شاعر لغت نویس هندی نوشته شده است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">داعی‌الاسلام، ‌محمدعلی. «فرهنگ جهانگیری»، '''''‌لغت‌نامه دهخدا'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1337ش، ص 218 (مقدمه).</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>اساس فرهنگ رشیدی بر دو <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فرهنگ جهانگیری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>مجمع الفرس<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; است، ‌اما چون مؤلف فرهنگ‌نویسی منتقد است، بر آن دو فرهنگ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نکته‌ها </ins>گرفته است. عبدالرشید سبب تألیف اثر خود را درازگویی مؤلفان فرهنگ‌های یاد شده در حلّ لغات و ناقص بودن اصلاح برخی لغات و اعراب گذاری از سوی آنها دانسته است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دبیرسیاقی، محمد. '''''فرهنگ‌های فارسی به فارسی و فارسی به زبان‌های دیگر'''''. تهران: آرا، چ 2، 1375، ص 151.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>ترتیب فرهنگ رشیدی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ملاحظه </ins>ترتیب تهجی حروف اول و دوم است و برای استفاده بر فرهنگ جهانگیری ترجیح دارد. با این حال، به خوبی برهان قاطع نیست. در واقع فرهنگ رشیدی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلاصه [[</ins>فرهنگ جهانگیری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به همراه افزوده‌هایی است&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'دانشنامه شبه قاره'''''</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به سرپرستی حسن انوشه، تهران: وزارت </ins>فرهنگ و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارشاد اسلامی، 1380، بخش 3، ص 1959</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مآخذ</del>''':</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;/ref&gt;. به حق این فرهنگ را که به تقریب هشت تا نُه هزار لغت دارد، باید در ردیف فرهنگ‌های انتقادی جای داد&lt;ref&gt;دبیرسیاقی، محمد. </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فرهنگ‌های فارسی به فارسی و فارسی به زبان‌های دیگر</ins>'<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''''. تهران: آرا، چ 2، 1375، ص 154.&lt;/ref&gt;. شاردن(Chardin) جهانگرد فرانسوی از مقدمه فرهنگ رشیدی، ‌نخستین دستور زبان فارسی را در اروپا استخراج کرد. بلاخمن(Blochman) نیز در مقاله‌ای درباره لغت‌نویسان فارسی از آن یاد کرده است. استینگاس(Steingass) نیز فرهنگ رشیدی را گرانبها می‌داند. این فرهنگ را انجمن آسیایی کلکته با تصحیح مولوی ذوالفقار علی مرشد آبادی و مولوی عزیزالدین در دو جلد (1872 تا 1875 م) منتشر کرده است. محمد عباسی هم در 1337 و 1338ش آن را در [[استان تهران|تهران]] چاپ کرده است&lt;ref&gt;نقوی، شهریار. '''''فرهنگ‌نویسی در هند و پاکستان'''''. تهران</ins>: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداره کل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص 103 و 104.&lt;/ref&gt;.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.    داعی‌الاسلام، ‌محمدعلی. «فرهنگ جهانگیری»، '''''‌لغت‌نامه دهخدا'''''. تهران: دانشگاه تهران، 1337ش، ص 218 (مقدمه).</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.     دبیرسیاقی، محمد. '''''فرهنگ‌های </del>فارسی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">به فارسی و فارسی به زبان‌های دیگر'''''. </del>تهران<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">: آرا، چ 2، 1375، ص 151.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[</ins>فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[برهان قاطع]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فرهنگ جهانگیری]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[مجمع الفرس]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[استان </ins>تهران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.     '''''دانشنامة شبه قاره'''''. به سرپرستی حسن انوشه، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1380، بخش 3، ص 1959.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ‌ ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.     دبیرسیاقی، محمد. '''''همان'''''. ص 154.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5.     نقوی، شهریار. '''''فرهنگ‌نویسی در هند و پاكستان'''''. تهران: ادارة كل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص 103 و 104.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">----1. Chardin </del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[2]. Blochman</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[3]. Steingass</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالقاسم رادفر</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> </table> Nazli https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF_%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF%DB%8C&diff=9837&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''فرهنگ رشیدی،''' لغت‌نامة فارسی به فارسی از سدة 11ق. این فرهنگ در 1064ق، ‌یعنی دو سال پس از تألیف ''برهان قاطع''<sup>*</sup> در هند توسط عبدالرشید بن عبدالغفور حسینی مدنی تتوی (ز 1069ق) شاعر لغت نویس هندی نوشته شده است.<sup>1</sup> اساس ''فرهنگ رشیدی'' بر دو ''ف...» ایجاد کرد 2025-06-07T17:35:11Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;فرهنگ رشیدی،&#039;&#039;&#039; لغت‌نامة فارسی به <a href="/index.php?title=%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C" title="فارسی">فارسی</a> از سدة 11ق. این فرهنگ در 1064ق، ‌یعنی دو سال پس از تألیف &#039;&#039;برهان قاطع&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; در هند توسط عبدالرشید بن عبدالغفور حسینی مدنی تتوی (ز 1069ق) شاعر لغت نویس هندی نوشته شده است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; اساس &#039;&#039;فرهنگ رشیدی&#039;&#039; بر دو &#039;&#039;ف...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;فرهنگ رشیدی،&#039;&#039;&#039; لغت‌نامة فارسی به [[فارسی]] از سدة 11ق. <br /> <br /> این فرهنگ در 1064ق، ‌یعنی دو سال پس از تألیف &#039;&#039;برهان قاطع&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; در هند توسط عبدالرشید بن عبدالغفور حسینی مدنی تتوی (ز 1069ق) شاعر لغت نویس هندی نوشته شده است.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; اساس &#039;&#039;فرهنگ رشیدی&#039;&#039; بر دو &#039;&#039;فرهنگ جهانگیری&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; و &#039;&#039;مجمع الفرس&#039;&#039;&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; است، ‌اما چون مؤلف فرهنگ‌نویسی منتقد است، بر آن دو فرهنگ نكته‌ها گرفته است. عبدالرشید سبب تألیف اثر خود را درازگویی مؤلفان فرهنگ‌های یاد شده در حلّ لغات و ناقص بودن اصلاح برخی لغات و اعراب گذاری از سوی آنها دانسته است.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ترتیب &#039;&#039;فرهنگ رشیدی&#039;&#039; ملاحظة ترتیب تهجی حروف اول و دوم است و برای استفاده بر &#039;&#039;فرهنگ جهانگیری&#039;&#039; ترجیح دارد. با این حال، به خوبی &#039;&#039;برهان قاطع&#039;&#039; نیست. در واقع فرهنگ رشیدی خلاصة &#039;&#039;فرهنگ جهانگیری&#039;&#039; به همراه افزوده‌هایی است.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; به حق این فرهنگ را كه به تقریب هشت تا نُه هزار لغت دارد، باید در ردیف فرهنگ‌های انتقادی جای داد.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; شاردن[1] جهانگرد فرانسوی از مقدمة فرهنگ رشیدی، ‌نخستین دستور زبان فارسی را در اروپا استخراج كرد. بلاخمن[2] نیز در مقاله‌ای دربارة لغت‌نویسان فارسی از آن یاد كرده است. استینگاس[3] نیز &#039;&#039;فرهنگ رشیدی&#039;&#039; را گرانبها می‌داند. این فرهنگ را انجمن آسیایی كلكته با تصحیح مولوی ذوالفقار علی مرشد آبادی و مولوی عزیزالدین در دو جلد (1872 تا 1875 م) منتشر كرده است. محمد عباسی هم در 1337 و 1338ش آن را در [[استان تهران|تهران]] چاپ كرده است.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ&#039;&#039;&#039;:<br /> <br /> 1.    داعی‌الاسلام، ‌محمدعلی. «فرهنگ جهانگیری»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;‌لغت‌نامه دهخدا&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: دانشگاه تهران، 1337ش، ص 218 (مقدمه).<br /> <br /> 2.     دبیرسیاقی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ‌های فارسی به فارسی و فارسی به زبان‌های دیگر&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: آرا، چ 2، 1375، ص 151.<br /> <br /> 3.     &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;دانشنامة شبه قاره&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. به سرپرستی حسن انوشه، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1380، بخش 3، ص 1959.<br /> <br /> 4.     دبیرسیاقی، محمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;همان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص 154.<br /> <br /> 5.     نقوی، شهریار. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;فرهنگ‌نویسی در هند و پاكستان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: ادارة كل نگارش وزارت فرهنگ، 1341، ص 103 و 104.<br /> ----1. Chardin <br /> <br /> [2]. Blochman<br /> <br /> [3]. Steingass<br /> <br /> ابوالقاسم رادفر</div> Samei