<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="fa">
	<id>https://iranology-e.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C</id>
	<title>فروغی - تاریخچهٔ نسخه‌ها</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://iranology-e.ir/index.php?action=history&amp;feed=atom&amp;title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C&amp;action=history"/>
	<updated>2026-06-16T07:00:23Z</updated>
	<subtitle>تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.43.1</generator>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C&amp;diff=6427&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei: /* مآخذ */</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C&amp;diff=6427&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-05T17:49:02Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;span class=&quot;autocomment&quot;&gt;مآخذ&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۹&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[پرونده:محمد-حسین-فروغی-3-300x180.jpg|بندانگشتی|محمد حسین فروغی، قابل بازیابی از https://mirasmaktoob.com/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C/]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;فروغی،&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; خاندان، اعضای خاندان فروغی اغلب از رجال عالم و شاعر و سیاستمدار بودند که از [[صفویان|دوره صفویه]] تا پایان [[سلسله پهلوی|دوره پهلوی]] در عرصه‌های مختلف فعالیت داشتند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;فروغی،&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; خاندان، اعضای خاندان فروغی اغلب از رجال عالم و شاعر و سیاستمدار بودند که از [[صفویان|دوره صفویه]] تا پایان [[سلسله پهلوی|دوره پهلوی]] در عرصه‌های مختلف فعالیت داشتند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محمدحسین فروغی(ذکاءالملک اول) متولد اصفهان و فرزند محمد مهدی ارباب اصفهانی. ادیب و نویسنده بود که توسط صنیع‌الدوله وزیر انطباعات وارد دربار ناصرالدین شاه شد و با دستور شاه تخلص فروغی را انتخاب کرد و به مدیریت و مترجمی دارالطباعه و مدتی بعد (1308ق / ؟م) به ریاست آن‌جا منصوب و در آن زمان از طرف شاه به ذکاءالملک ملقب شد&amp;lt;ref&amp;gt;  بامداد، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح حال رجال ایران (&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;در قرون 12و 13و 14). ج3، تهران: زوار، 1371، ص388- 384.&amp;lt;/ref&amp;gt;. وی در بقیه عمر خویش به غیر از انتشار [[روزنامه تربیت]]&amp;lt;sup&amp;gt;*&amp;lt;/sup&amp;gt; (1314 تا 1325ق / ؟م) به تدریس و مدیریت مدرسه علوم سیاسی مشغول بود و در سن 70 سالگی درگذشت&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محمدحسین فروغی(ذکاءالملک اول) متولد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;اصفهان&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و فرزند محمد مهدی ارباب اصفهانی. ادیب و نویسنده بود که توسط صنیع‌الدوله وزیر انطباعات وارد دربار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[ناصرالدین شاه قاجار|&lt;/ins&gt;ناصرالدین شاه&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;شد و با دستور شاه تخلص فروغی را انتخاب کرد و به مدیریت و مترجمی دارالطباعه و مدتی بعد (1308ق / ؟م) به ریاست آن‌جا منصوب و در آن زمان از طرف شاه به ذکاءالملک ملقب شد&amp;lt;ref&amp;gt;  بامداد، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح حال رجال ایران (&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;در قرون 12و 13و 14). ج3، تهران: زوار، 1371، ص388- 384.&amp;lt;/ref&amp;gt;. وی در بقیه عمر خویش به غیر از انتشار [[روزنامه تربیت]]&amp;lt;sup&amp;gt;*&amp;lt;/sup&amp;gt; (1314 تا 1325ق / ؟م) به تدریس و مدیریت مدرسه علوم سیاسی مشغول بود و در سن 70 سالگی درگذشت&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ملک‌زاده، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ انقلاب مشروطیت ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: علمی، 1363، ص193- 192.&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. &lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محمدعلی فروغی (ذکاءالملک دوم)، فرزند محمد حسین در متولد شد. وی در سن دوازده سالگی به دارالفنون رفته و در رشته ادبیات به تحصیل پرداخت و دست به ترجمه و تألیف مقالاتی فلسفی و تاریخی برای روزنامه تربیت زد&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;3&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt; وی همچنین به ترجمه کتاب‌هایی برای تدریس در مدرسه علوم سیاسی زد و از اولین ترجمه‌های او می‌توان به &#039;&#039;ثروت ملل&#039;&#039; و &#039;&#039;تاریخ ملل مشرق زمین&#039;&#039; اشاره کرد. با رسیدن محمدحسین ذکاءالملک به ریاست مدرسه علوم سیاسی وی نیز به معاونت و تدریس تاریخ در آن‌جا انتخاب شد&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;4&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt; وی در دوره اول مجلس شورای ملی رئیس دفتر و در دوره دوم و سوم مجلس از تهران به وکالت و در دوره دوم به ریاست مجلس انتخاب شد. وی از 1329 تا 1333 / ؟م به ترتیب به وزارت دارائی، وزارت دادگستری، ریاست دیوان عالی کشور رسید. در واقع وی در مدت حیات خود پنج بار وزیر خارجه، چهار بار وزیر دارائی، سه بار وزیر دادگستری، چهار بار وزیر جنگ، یک بار وزیر اقتصاد ملی و دربار و چهار بار نخست وزیری را برعهده داشت&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;5&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt; وی اولین و آخرین نخست وزیر رضاشاه بود و نقش مهمی در روی کار آمدن محمدرضا شاه پهلوی و تثبیت قدرت او در زمان اشغال ایران (شهریور 1320) داشت&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;6&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt; پس از آن از نخست وزیری استعفا داد و مدتی وزارت دربار را داشت.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محمدعلی فروغی (ذکاءالملک دوم)، فرزند محمد حسین در متولد شد. وی در سن دوازده سالگی به دارالفنون رفته و در رشته ادبیات به تحصیل پرداخت و دست به ترجمه و تألیف مقالاتی فلسفی و تاریخی برای &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;روزنامه تربیت&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;زد&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;طلوعی، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بازیگران عصر پهلوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج1، تهران: علم، 1373، ص45- 17.&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. &lt;/ins&gt;وی همچنین به ترجمه کتاب‌هایی برای تدریس در مدرسه علوم سیاسی زد و از اولین ترجمه‌های او می‌توان به &#039;&#039;ثروت ملل&#039;&#039; و &#039;&#039;تاریخ ملل مشرق زمین&#039;&#039; اشاره کرد. با رسیدن محمدحسین ذکاءالملک به ریاست مدرسه علوم سیاسی وی نیز به معاونت و تدریس تاریخ در آن‌جا انتخاب شد&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مستوفی، عبدالله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح زندگانی من&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: زوار، 1371، ص14- 313.&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. &lt;/ins&gt;وی در دوره اول &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;مجلس شورای ملی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;رئیس دفتر و در دوره دوم و سوم مجلس از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[استان &lt;/ins&gt;تهران&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;|تهران]] &lt;/ins&gt;به وکالت و در دوره دوم به ریاست مجلس انتخاب شد. وی از 1329 تا 1333 / ؟م به ترتیب به وزارت دارائی، وزارت دادگستری، ریاست دیوان عالی کشور رسید. در واقع وی در مدت حیات خود پنج بار وزیر خارجه، چهار بار وزیر دارائی، سه بار وزیر دادگستری، چهار بار وزیر جنگ، یک بار وزیر اقتصاد ملی و دربار و چهار بار نخست وزیری را برعهده داشت&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اتحادیه (نظام مافی)، منصور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پیدایش و تحول احزاب سیاسی مشروطیت در تهران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: گستره، 1361، ص262 به بعد.&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. &lt;/ins&gt;وی اولین و آخرین نخست وزیر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رضا شاه پهلوی|&lt;/ins&gt;رضاشاه&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;بود و نقش مهمی در روی کار آمدن &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;محمدرضا شاه پهلوی&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;و تثبیت قدرت او در زمان اشغال ایران (شهریور 1320) داشت&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رجایی‌زاده، جلال‌اندر؛ جدیدی، مختار. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پهلوی‌ها&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: مؤسسه فرهنگی و پژوهشی و نثر و نظر، 1378، ص336.&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. &lt;/ins&gt;پس از آن از نخست وزیری استعفا داد و مدتی وزارت دربار را داشت.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در دوران &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رضاشاه، &lt;/del&gt;از وقایع مهم نخست وزیری او تشکیل کنگره هزاره فردوسی، افتتاح دانشگاه تهران، تشکیل فرهنگستان بود&amp;lt;ref&amp;gt;بهنود، مسعود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;از سید ضیاء تا بختیار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: جاویدان، 1374، ص133- 127.&amp;lt;/ref&amp;gt;. پس از واقعه مسجد گوهرشاد وی از نخست وزیری بر کنار و به مدت شش سال خانه‌نشین شد. که در این مدت به ترجمه آثاری چون &#039;&#039;سیر حکمت در اروپا، حکمت سقراط&#039;&#039; و &#039;&#039;آئین سخنوری&#039;&#039; و &#039;&#039;تصحیح گلستان&#039;&#039; و &#039;&#039;بوستان سعدی، شاهنامه فردوسی&#039;&#039; و &#039;&#039;خمسه نظامی&#039;&#039; و مقالات ارزشمند دیگری پرداخت&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;8&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt; در اواخر عمر پس از برکناری از وزارت دربار به سفارت ایران در واشنگتن انتخاب شد&amp;lt;ref&amp;gt;عاقلی، باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: علمی و سخن. 1367، ص16- 15.&amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;sup&amp;gt;9&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;/del&gt;ولی قبل از حرکت براثر عارضه قلبی در 5 آذر 1321 در سن 67 سالگی درگذشت&amp;lt;ref&amp;gt;فردوست، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ظهور و سقوط سلطنت پهلوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: اطلاعات، 1371، ص45- 44. &amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;sup&amp;gt;10&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در دوران &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رضا شاه پهلوی|رضاشاه]]، &lt;/ins&gt;از وقایع مهم نخست وزیری او تشکیل کنگره هزاره فردوسی، افتتاح دانشگاه تهران، تشکیل فرهنگستان بود&amp;lt;ref&amp;gt;بهنود، مسعود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;از سید ضیاء تا بختیار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: جاویدان، 1374، ص133- 127.&amp;lt;/ref&amp;gt;. پس از واقعه مسجد گوهرشاد وی از نخست وزیری بر کنار و به مدت شش سال خانه‌نشین شد. که در این مدت به ترجمه آثاری چون &#039;&#039;سیر حکمت در اروپا، حکمت سقراط&#039;&#039; و &#039;&#039;آئین سخنوری&#039;&#039; و &#039;&#039;تصحیح گلستان&#039;&#039; و &#039;&#039;بوستان سعدی، شاهنامه فردوسی&#039;&#039; و &#039;&#039;خمسه نظامی&#039;&#039; و مقالات ارزشمند دیگری پرداخت&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عاقلی، باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: گفتار، 1380،  ص 1120- 1107. &lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. &lt;/ins&gt;در اواخر عمر پس از برکناری از وزارت دربار به سفارت ایران در واشنگتن انتخاب شد&amp;lt;ref&amp;gt;عاقلی، باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: علمی و سخن. 1367، ص16- 15.&amp;lt;/ref&amp;gt;. ولی قبل از حرکت براثر عارضه قلبی در 5 آذر 1321 در سن 67 سالگی درگذشت&amp;lt;ref&amp;gt;فردوست، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ظهور و سقوط سلطنت پهلوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: اطلاعات، 1371، ص45- 44. &amp;lt;/ref&amp;gt;.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;نیز نگاه کنید به&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== &lt;/ins&gt;نیز نگاه کنید به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[صفویان]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;[[صفویان]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;[[سلسله پهلوی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[سلسله پهلوی]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* &lt;/ins&gt;[[روزنامه تربیت&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[مجلس شورای ملی]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;[[روزنامه تربیت]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;* [[رضا شاه پهلوی&lt;/ins&gt;]]&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;== مآخذ ==&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1.     بامداد، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح حال رجال ایران (&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;در قرون 12و 13و 14). ج3، تهران: زوار، 1371، ص388- 384.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;references /&amp;gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;2.     ملک‌زاده، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ انقلاب مشروطیت ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: علمی، 1363، ص193- 192.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;3.     طلوعی، محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بازیگران عصر پهلوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج1، تهران: علم، 1373، ص45- 17.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;4.     مستوفی، عبدالله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح زندگانی من&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: زوار، 1371، ص14- 313.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;5.     اتحادیه (نظام مافی)، منصور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پیدایش و تحول احزاب سیاسی مشروطیت در تهران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: گستره، 1361، ص262 به بعد.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;6.     رجایی‌زاده، جلال‌اندر؛ جدیدی، مختار. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;پهلوی‌ها&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: مؤسسه فرهنگی و پژوهشی و نثر و نظر، 1378، ص336.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;7.     مسعود، بهنود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;از سید ضیاء تا بختیار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: جاویدان، 1374، ص133- 127.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;8.     عاقلی، باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: گفتار، 1380،  ص 1120- 1107. &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;9.     عاقلی، باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: علمی و سخن. 1367، ص16- 15.&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;10.  فردوست، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ظهور و سقوط سلطنت پهلوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: اطلاعات، 1371، ص45- 44. &lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-added&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== منبع اصلی ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/del&gt;اکبر قاسمی&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== نویسنده مقاله ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;اکبر قاسمی&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:تاریخ]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:رسانه ها و ارتباطات]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[رده:مطبوعات]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C&amp;diff=6425&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۱</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C&amp;diff=6425&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-05T17:41:37Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۱&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;فروغی،&#039;&#039;&#039; خاندان، اعضای خاندان فروغی اغلب از رجال عالم و شاعر و سیاستمدار بودند &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كه &lt;/del&gt;از دوره صفویه تا پایان [[سلسله پهلوی|دوره پهلوی]] در عرصه‌های مختلف فعالیت داشتند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;فروغی،&#039;&#039;&#039; خاندان، اعضای خاندان فروغی اغلب از رجال عالم و شاعر و سیاستمدار بودند &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;که &lt;/ins&gt;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[صفویان|&lt;/ins&gt;دوره صفویه&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]] &lt;/ins&gt;تا پایان [[سلسله پهلوی|دوره پهلوی]] در عرصه‌های مختلف فعالیت داشتند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محمدحسین فروغی(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذكاءالملك &lt;/del&gt;اول) متولد اصفهان و فرزند محمد مهدی ارباب اصفهانی. ادیب و نویسنده بود &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كه &lt;/del&gt;توسط صنیع‌الدوله وزیر انطباعات وارد دربار ناصرالدین شاه شد و با دستور شاه تخلص فروغی را انتخاب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كرد &lt;/del&gt;و به مدیریت و مترجمی دارالطباعه و مدتی بعد (1308ق / ؟م) به ریاست آن‌جا منصوب و در آن زمان از طرف شاه به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذكاءالملك &lt;/del&gt;ملقب شد&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;1&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt; وی در بقیه عمر خویش به غیر از انتشار روزنامه تربیت&amp;lt;sup&amp;gt;*&amp;lt;/sup&amp;gt; (1314 تا 1325ق / ؟م) به تدریس و مدیریت مدرسه علوم سیاسی مشغول بود و در سن 70 سالگی درگذشت.&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محمدحسین فروغی(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذکاءالملک &lt;/ins&gt;اول) متولد اصفهان و فرزند محمد مهدی ارباب اصفهانی. ادیب و نویسنده بود &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;که &lt;/ins&gt;توسط صنیع‌الدوله وزیر انطباعات وارد دربار ناصرالدین شاه شد و با دستور شاه تخلص فروغی را انتخاب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کرد &lt;/ins&gt;و به مدیریت و مترجمی دارالطباعه و مدتی بعد (1308ق / ؟م) به ریاست آن‌جا منصوب و در آن زمان از طرف شاه به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذکاءالملک &lt;/ins&gt;ملقب شد&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;  بامداد، مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح حال رجال ایران (&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;در قرون 12و 13و 14). ج3، تهران: زوار، 1371، ص388- 384.&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. &lt;/ins&gt;وی در بقیه عمر خویش به غیر از انتشار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[&lt;/ins&gt;روزنامه تربیت&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;]]&lt;/ins&gt;&amp;lt;sup&amp;gt;*&amp;lt;/sup&amp;gt; (1314 تا 1325ق / ؟م) به تدریس و مدیریت مدرسه علوم سیاسی مشغول بود و در سن 70 سالگی درگذشت.&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محمدعلی فروغی (&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذكاءالملك &lt;/del&gt;دوم)، فرزند محمد حسین در متولد شد. وی در سن دوازده سالگی به دارالفنون رفته و در رشته ادبیات به تحصیل پرداخت و دست به ترجمه و تألیف مقالاتی فلسفی و تاریخی برای روزنامه تربیت زد.&amp;lt;sup&amp;gt;3&amp;lt;/sup&amp;gt; وی همچنین به ترجمه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كتاب‌هایی &lt;/del&gt;برای تدریس در مدرسه علوم سیاسی زد و از اولین ترجمه‌های او می‌توان به &#039;&#039;ثروت ملل&#039;&#039; و &#039;&#039;تاریخ ملل مشرق زمین&#039;&#039; اشاره &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كرد&lt;/del&gt;. با رسیدن محمدحسین &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذكاءالملك &lt;/del&gt;به ریاست مدرسه علوم سیاسی وی نیز به معاونت و تدریس تاریخ در آن‌جا انتخاب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;4&amp;lt;/sup&amp;gt; وی در دوره اول مجلس شورای ملی رئیس دفتر و در دوره دوم و سوم مجلس از تهران به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وكالت &lt;/del&gt;و در دوره دوم به ریاست مجلس انتخاب شد. وی از 1329 تا 1333 / ؟م به ترتیب به وزارت دارائی، وزارت دادگستری، ریاست دیوان عالی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كشور &lt;/del&gt;رسید. در واقع وی در مدت حیات خود پنج بار وزیر خارجه، چهار بار وزیر دارائی، سه بار وزیر دادگستری، چهار بار وزیر جنگ، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;یك &lt;/del&gt;بار وزیر اقتصاد ملی و دربار و چهار بار نخست وزیری را برعهده داشت.&amp;lt;sup&amp;gt;5&amp;lt;/sup&amp;gt; وی اولین و آخرین نخست وزیر رضاشاه بود و نقش مهمی در روی &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كار &lt;/del&gt;آمدن محمدرضا شاه پهلوی و تثبیت قدرت او در زمان اشغال ایران (شهریور 1320) داشت.&amp;lt;sup&amp;gt;6&amp;lt;/sup&amp;gt; پس از آن از نخست وزیری استعفا داد و مدتی وزارت دربار را داشت.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;محمدعلی فروغی (&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذکاءالملک &lt;/ins&gt;دوم)، فرزند محمد حسین در متولد شد. وی در سن دوازده سالگی به دارالفنون رفته و در رشته ادبیات به تحصیل پرداخت و دست به ترجمه و تألیف مقالاتی فلسفی و تاریخی برای روزنامه تربیت زد.&amp;lt;sup&amp;gt;3&amp;lt;/sup&amp;gt; وی همچنین به ترجمه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کتاب‌هایی &lt;/ins&gt;برای تدریس در مدرسه علوم سیاسی زد و از اولین ترجمه‌های او می‌توان به &#039;&#039;ثروت ملل&#039;&#039; و &#039;&#039;تاریخ ملل مشرق زمین&#039;&#039; اشاره &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کرد&lt;/ins&gt;. با رسیدن محمدحسین &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذکاءالملک &lt;/ins&gt;به ریاست مدرسه علوم سیاسی وی نیز به معاونت و تدریس تاریخ در آن‌جا انتخاب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;4&amp;lt;/sup&amp;gt; وی در دوره اول مجلس شورای ملی رئیس دفتر و در دوره دوم و سوم مجلس از تهران به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وکالت &lt;/ins&gt;و در دوره دوم به ریاست مجلس انتخاب شد. وی از 1329 تا 1333 / ؟م به ترتیب به وزارت دارائی، وزارت دادگستری، ریاست دیوان عالی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کشور &lt;/ins&gt;رسید. در واقع وی در مدت حیات خود پنج بار وزیر خارجه، چهار بار وزیر دارائی، سه بار وزیر دادگستری، چهار بار وزیر جنگ، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;یک &lt;/ins&gt;بار وزیر اقتصاد ملی و دربار و چهار بار نخست وزیری را برعهده داشت.&amp;lt;sup&amp;gt;5&amp;lt;/sup&amp;gt; وی اولین و آخرین نخست وزیر رضاشاه بود و نقش مهمی در روی &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کار &lt;/ins&gt;آمدن محمدرضا شاه پهلوی و تثبیت قدرت او در زمان اشغال ایران (شهریور 1320) داشت.&amp;lt;sup&amp;gt;6&amp;lt;/sup&amp;gt; پس از آن از نخست وزیری استعفا داد و مدتی وزارت دربار را داشت.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در دوران رضاشاه، از وقایع مهم نخست وزیری او &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشكیل كنگره &lt;/del&gt;هزاره فردوسی، افتتاح دانشگاه تهران، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشكیل &lt;/del&gt;فرهنگستان بود&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;.&lt;/del&gt;&amp;lt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;7&lt;/del&gt;&amp;lt;/&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;sup&lt;/del&gt;&amp;gt; پس از واقعه مسجد گوهرشاد وی از نخست وزیری بر &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كنار &lt;/del&gt;و به مدت شش سال خانه‌نشین شد. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كه &lt;/del&gt;در این مدت به ترجمه آثاری چون &#039;&#039;سیر &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حكمت &lt;/del&gt;در اروپا، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حكمت &lt;/del&gt;سقراط&#039;&#039; و &#039;&#039;آئین سخنوری&#039;&#039; و &#039;&#039;تصحیح گلستان&#039;&#039; و &#039;&#039;بوستان سعدی، شاهنامه فردوسی&#039;&#039; و &#039;&#039;خمسه نظامی&#039;&#039; و مقالات ارزشمند دیگری پرداخت.&amp;lt;sup&amp;gt;8&amp;lt;/sup&amp;gt; در اواخر عمر پس از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بركناری &lt;/del&gt;از وزارت دربار به سفارت ایران در واشنگتن انتخاب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;9&amp;lt;/sup&amp;gt; ولی قبل از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حركت &lt;/del&gt;براثر عارضه قلبی در 5 آذر 1321 در سن 67 سالگی درگذشت.&amp;lt;sup&amp;gt;10&amp;lt;/sup&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در دوران رضاشاه، از وقایع مهم نخست وزیری او &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشکیل کنگره &lt;/ins&gt;هزاره فردوسی، افتتاح دانشگاه تهران، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشکیل &lt;/ins&gt;فرهنگستان بود&amp;lt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بهنود، مسعود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;از سید ضیاء تا بختیار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: جاویدان، 1374، ص133- 127.&lt;/ins&gt;&amp;lt;/&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ref&lt;/ins&gt;&amp;gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;. &lt;/ins&gt;پس از واقعه مسجد گوهرشاد وی از نخست وزیری بر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;کنار &lt;/ins&gt;و به مدت شش سال خانه‌نشین شد. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;که &lt;/ins&gt;در این مدت به ترجمه آثاری چون &#039;&#039;سیر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حکمت &lt;/ins&gt;در اروپا، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حکمت &lt;/ins&gt;سقراط&#039;&#039; و &#039;&#039;آئین سخنوری&#039;&#039; و &#039;&#039;تصحیح گلستان&#039;&#039; و &#039;&#039;بوستان سعدی، شاهنامه فردوسی&#039;&#039; و &#039;&#039;خمسه نظامی&#039;&#039; و مقالات ارزشمند دیگری پرداخت.&amp;lt;sup&amp;gt;8&amp;lt;/sup&amp;gt; در اواخر عمر پس از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;برکناری &lt;/ins&gt;از وزارت دربار به سفارت ایران در واشنگتن انتخاب شد&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;عاقلی، باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: علمی و سخن. 1367، ص16- 15.&amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;.&amp;lt;sup&amp;gt;9&amp;lt;/sup&amp;gt; ولی قبل از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حرکت &lt;/ins&gt;براثر عارضه قلبی در 5 آذر 1321 در سن 67 سالگی درگذشت&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&amp;lt;ref&amp;gt;فردوست، حسین. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ظهور و سقوط سلطنت پهلوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: اطلاعات، 1371، ص45- 44. &amp;lt;/ref&amp;gt;&lt;/ins&gt;.&amp;lt;sup&amp;gt;10&amp;lt;/sup&amp;gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نیز نگاه کنید به&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;&lt;/del&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[صفویان]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[سلسله پهلوی]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;[[روزنامه تربیت]]&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-side-deleted&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;== مآخذ ==&lt;/ins&gt;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.     بامداد، مهدی. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;شرح حال رجال ایران (&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;در قرون 12و 13و 14). ج3، تهران: زوار، 1371، ص388- 384.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.     بامداد، مهدی. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;شرح حال رجال ایران (&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;در قرون 12و 13و 14). ج3، تهران: زوار، 1371، ص388- 384.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.     &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ملك‌زاده، &lt;/del&gt;مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ انقلاب مشروطیت ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: علمی، 1363، ص193- 192.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.     &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ملک‌زاده، &lt;/ins&gt;مهدی. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاریخ انقلاب مشروطیت ایران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: علمی، 1363، ص193- 192.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;3.     طلوعی، محمود. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;بازیگران عصر پهلوی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. ج1، تهران: علم، 1373، ص45- 17.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;3.     طلوعی، محمود. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;بازیگران عصر پهلوی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. ج1، تهران: علم، 1373، ص45- 17.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l26&quot;&gt;خط ۲۶:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۳۲:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;8.     عاقلی، باقر. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. ج2، تهران: گفتار، 1380،  ص 1120- 1107.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;8.     عاقلی، باقر. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. ج2، تهران: گفتار، 1380،  ص 1120- 1107.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;9.     عاقلی، باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذكاءالملك &lt;/del&gt;فروغی و شهریور 1320.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: علمی و سخن. 1367، ص16- 15.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;9.     عاقلی، باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ذکاءالملک &lt;/ins&gt;فروغی و شهریور 1320.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: علمی و سخن. 1367، ص16- 15.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;10.  فردوست، حسین. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ظهور و سقوط سلطنت پهلوی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. ج2، تهران: اطلاعات، 1371، ص45- 44.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;10.  فردوست، حسین. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ظهور و سقوط سلطنت پهلوی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. ج2، تهران: اطلاعات، 1371، ص45- 44.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-5979:rev-6425:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C&amp;diff=5979&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۸</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C&amp;diff=5979&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2025-05-04T22:38:00Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;&lt;/p&gt;
&lt;table style=&quot;background-color: #fff; color: #202122;&quot; data-mw=&quot;interface&quot;&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-marker&quot; /&gt;
				&lt;col class=&quot;diff-content&quot; /&gt;
				&lt;tr class=&quot;diff-title&quot; lang=&quot;fa&quot;&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;→ نسخهٔ قدیمی‌تر&lt;/td&gt;
				&lt;td colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;&quot;&gt;نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۳۸&lt;/td&gt;
				&lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot; id=&quot;mw-diff-left-l1&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;
&lt;td colspan=&quot;2&quot; class=&quot;diff-lineno&quot;&gt;خط ۱:&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروغي،&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039; خاندان، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اعضاي &lt;/del&gt;خاندان &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروغي &lt;/del&gt;اغلب از رجال عالم و شاعر و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سياستمدار &lt;/del&gt;بودند كه از دوره &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صفويه &lt;/del&gt;تا &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پايان &lt;/del&gt;دوره &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پهلوي &lt;/del&gt;در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عرصه‌هاي &lt;/del&gt;مختلف &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فعاليت &lt;/del&gt;داشتند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروغی،&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039; خاندان، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اعضای &lt;/ins&gt;خاندان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروغی &lt;/ins&gt;اغلب از رجال عالم و شاعر و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سیاستمدار &lt;/ins&gt;بودند كه از دوره &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صفویه &lt;/ins&gt;تا &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پایان [[سلسله پهلوی|&lt;/ins&gt;دوره &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پهلوی]] &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عرصه‌های &lt;/ins&gt;مختلف &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فعالیت &lt;/ins&gt;داشتند.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;محمدحسين فروغي&lt;/del&gt;(ذكاءالملك اول) متولد اصفهان و فرزند محمد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مهدي &lt;/del&gt;ارباب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اصفهاني&lt;/del&gt;. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اديب &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نويسنده &lt;/del&gt;بود كه توسط &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صنيع‌الدوله وزير &lt;/del&gt;انطباعات وارد دربار &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ناصرالدين &lt;/del&gt;شاه شد و با دستور شاه تخلص &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروغي &lt;/del&gt;را انتخاب كرد و به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مديريت &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مترجمي &lt;/del&gt;دارالطباعه و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مدتي &lt;/del&gt;بعد (1308ق / ؟م) به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رياست &lt;/del&gt;آن‌جا منصوب و در آن زمان از طرف شاه به ذكاءالملك ملقب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;1&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وي &lt;/del&gt;در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بقيه &lt;/del&gt;عمر &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خويش &lt;/del&gt;به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;غير &lt;/del&gt;از انتشار روزنامه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تربيت&lt;/del&gt;&amp;lt;sup&amp;gt;*&amp;lt;/sup&amp;gt; (1314 تا 1325ق / ؟م) به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تدريس &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مديريت &lt;/del&gt;مدرسه علوم &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سياسي &lt;/del&gt;مشغول بود و در سن 70 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سالگي &lt;/del&gt;درگذشت.&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;محمدحسین فروغی&lt;/ins&gt;(ذكاءالملك اول) متولد اصفهان و فرزند محمد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مهدی &lt;/ins&gt;ارباب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اصفهانی&lt;/ins&gt;. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ادیب &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نویسنده &lt;/ins&gt;بود كه توسط &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;صنیع‌الدوله وزیر &lt;/ins&gt;انطباعات وارد دربار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ناصرالدین &lt;/ins&gt;شاه شد و با دستور شاه تخلص &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروغی &lt;/ins&gt;را انتخاب كرد و به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مدیریت &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مترجمی &lt;/ins&gt;دارالطباعه و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مدتی &lt;/ins&gt;بعد (1308ق / ؟م) به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ریاست &lt;/ins&gt;آن‌جا منصوب و در آن زمان از طرف شاه به ذكاءالملك ملقب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;1&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وی &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بقیه &lt;/ins&gt;عمر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خویش &lt;/ins&gt;به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;غیر &lt;/ins&gt;از انتشار روزنامه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تربیت&lt;/ins&gt;&amp;lt;sup&amp;gt;*&amp;lt;/sup&amp;gt; (1314 تا 1325ق / ؟م) به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تدریس &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مدیریت &lt;/ins&gt;مدرسه علوم &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سیاسی &lt;/ins&gt;مشغول بود و در سن 70 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سالگی &lt;/ins&gt;درگذشت.&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;   &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;محمدعلي فروغي &lt;/del&gt;(ذكاءالملك دوم)، فرزند محمد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حسين &lt;/del&gt;در متولد شد. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وي &lt;/del&gt;در سن دوازده &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سالگي &lt;/del&gt;به دارالفنون رفته و در رشته &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ادبيات &lt;/del&gt;به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تحصيل &lt;/del&gt;پرداخت و دست به ترجمه و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تأليف مقالاتي فلسفي &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاريخي براي &lt;/del&gt;روزنامه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تربيت &lt;/del&gt;زد.&amp;lt;sup&amp;gt;3&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وي همچنين &lt;/del&gt;به ترجمه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كتاب‌هايي براي تدريس &lt;/del&gt;در مدرسه علوم &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سياسي &lt;/del&gt;زد و از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اولين ترجمه‌هاي &lt;/del&gt;او &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مي‌توان &lt;/del&gt;به &#039;&#039;ثروت ملل&#039;&#039; و &#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاريخ &lt;/del&gt;ملل مشرق &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زمين&lt;/del&gt;&#039;&#039; اشاره كرد. با &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رسيدن محمدحسين &lt;/del&gt;ذكاءالملك به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رياست &lt;/del&gt;مدرسه علوم &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سياسي وي نيز &lt;/del&gt;به معاونت و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تدريس تاريخ &lt;/del&gt;در آن‌جا انتخاب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;4&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وي &lt;/del&gt;در دوره اول مجلس &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شوراي ملي رئيس &lt;/del&gt;دفتر و در دوره دوم و سوم مجلس از تهران به وكالت و در دوره دوم به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رياست &lt;/del&gt;مجلس انتخاب شد. &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وي &lt;/del&gt;از 1329 تا 1333 / ؟م به &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ترتيب &lt;/del&gt;به وزارت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دارائي، &lt;/del&gt;وزارت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دادگستري، رياست ديوان عالي &lt;/del&gt;كشور &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رسيد&lt;/del&gt;. در واقع &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وي &lt;/del&gt;در مدت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حيات &lt;/del&gt;خود پنج بار &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزير &lt;/del&gt;خارجه، چهار بار &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزير دارائي، &lt;/del&gt;سه بار &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزير دادگستري، &lt;/del&gt;چهار بار &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزير &lt;/del&gt;جنگ، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;يك &lt;/del&gt;بار &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزير &lt;/del&gt;اقتصاد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ملي &lt;/del&gt;و دربار و چهار بار نخست &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزيري &lt;/del&gt;را برعهده داشت.&amp;lt;sup&amp;gt;5&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وي اولين &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آخرين &lt;/del&gt;نخست &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزير &lt;/del&gt;رضاشاه بود و نقش &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مهمي &lt;/del&gt;در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;روي &lt;/del&gt;كار آمدن محمدرضا شاه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پهلوي &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تثبيت &lt;/del&gt;قدرت او در زمان اشغال &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ايران &lt;/del&gt;(&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شهريور &lt;/del&gt;1320) داشت.&amp;lt;sup&amp;gt;6&amp;lt;/sup&amp;gt; پس از آن از نخست &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزيري &lt;/del&gt;استعفا داد و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مدتي &lt;/del&gt;وزارت دربار را داشت.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;محمدعلی فروغی &lt;/ins&gt;(ذكاءالملك دوم)، فرزند محمد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حسین &lt;/ins&gt;در متولد شد. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وی &lt;/ins&gt;در سن دوازده &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سالگی &lt;/ins&gt;به دارالفنون رفته و در رشته &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ادبیات &lt;/ins&gt;به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تحصیل &lt;/ins&gt;پرداخت و دست به ترجمه و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تألیف مقالاتی فلسفی &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاریخی برای &lt;/ins&gt;روزنامه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تربیت &lt;/ins&gt;زد.&amp;lt;sup&amp;gt;3&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وی همچنین &lt;/ins&gt;به ترجمه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;كتاب‌هایی برای تدریس &lt;/ins&gt;در مدرسه علوم &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سیاسی &lt;/ins&gt;زد و از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اولین ترجمه‌های &lt;/ins&gt;او &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;می‌توان &lt;/ins&gt;به &#039;&#039;ثروت ملل&#039;&#039; و &#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاریخ &lt;/ins&gt;ملل مشرق &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زمین&lt;/ins&gt;&#039;&#039; اشاره كرد. با &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رسیدن محمدحسین &lt;/ins&gt;ذكاءالملك به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ریاست &lt;/ins&gt;مدرسه علوم &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سیاسی وی نیز &lt;/ins&gt;به معاونت و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تدریس تاریخ &lt;/ins&gt;در آن‌جا انتخاب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;4&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وی &lt;/ins&gt;در دوره اول مجلس &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شورای ملی رئیس &lt;/ins&gt;دفتر و در دوره دوم و سوم مجلس از تهران به وكالت و در دوره دوم به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ریاست &lt;/ins&gt;مجلس انتخاب شد. &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وی &lt;/ins&gt;از 1329 تا 1333 / ؟م به &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ترتیب &lt;/ins&gt;به وزارت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دارائی، &lt;/ins&gt;وزارت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دادگستری، ریاست دیوان عالی &lt;/ins&gt;كشور &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رسید&lt;/ins&gt;. در واقع &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وی &lt;/ins&gt;در مدت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حیات &lt;/ins&gt;خود پنج بار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزیر &lt;/ins&gt;خارجه، چهار بار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزیر دارائی، &lt;/ins&gt;سه بار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزیر دادگستری، &lt;/ins&gt;چهار بار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزیر &lt;/ins&gt;جنگ، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;یك &lt;/ins&gt;بار &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزیر &lt;/ins&gt;اقتصاد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ملی &lt;/ins&gt;و دربار و چهار بار نخست &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزیری &lt;/ins&gt;را برعهده داشت.&amp;lt;sup&amp;gt;5&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وی اولین &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آخرین &lt;/ins&gt;نخست &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزیر &lt;/ins&gt;رضاشاه بود و نقش &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مهمی &lt;/ins&gt;در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;روی &lt;/ins&gt;كار آمدن محمدرضا شاه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پهلوی &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تثبیت &lt;/ins&gt;قدرت او در زمان اشغال &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایران &lt;/ins&gt;(&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شهریور &lt;/ins&gt;1320) داشت.&amp;lt;sup&amp;gt;6&amp;lt;/sup&amp;gt; پس از آن از نخست &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزیری &lt;/ins&gt;استعفا داد و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مدتی &lt;/ins&gt;وزارت دربار را داشت.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در دوران رضاشاه، از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وقايع &lt;/del&gt;مهم نخست &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزيري &lt;/del&gt;او &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشكيل &lt;/del&gt;كنگره هزاره &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فردوسي، &lt;/del&gt;افتتاح دانشگاه تهران، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشكيل &lt;/del&gt;فرهنگستان بود.&amp;lt;sup&amp;gt;7&amp;lt;/sup&amp;gt; پس از واقعه مسجد گوهرشاد &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وي &lt;/del&gt;از نخست &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزيري &lt;/del&gt;بر كنار و به مدت شش سال &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خانه‌نشين &lt;/del&gt;شد. كه در &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اين &lt;/del&gt;مدت به ترجمه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آثاري &lt;/del&gt;چون &#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سير &lt;/del&gt;حكمت در اروپا، حكمت سقراط&#039;&#039; و &#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آئين سخنوري&lt;/del&gt;&#039;&#039; و &#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تصحيح &lt;/del&gt;گلستان&#039;&#039; و &#039;&#039;بوستان &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سعدي، &lt;/del&gt;شاهنامه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فردوسي&lt;/del&gt;&#039;&#039; و &#039;&#039;خمسه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نظامي&lt;/del&gt;&#039;&#039; و مقالات ارزشمند &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ديگري &lt;/del&gt;پرداخت.&amp;lt;sup&amp;gt;8&amp;lt;/sup&amp;gt; در اواخر عمر پس از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بركناري &lt;/del&gt;از وزارت دربار به سفارت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ايران &lt;/del&gt;در واشنگتن انتخاب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;9&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ولي &lt;/del&gt;قبل از حركت براثر عارضه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قلبي &lt;/del&gt;در 5 آذر 1321 در سن 67 &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سالگي &lt;/del&gt;درگذشت.&amp;lt;sup&amp;gt;10&amp;lt;/sup&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;در دوران رضاشاه، از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وقایع &lt;/ins&gt;مهم نخست &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزیری &lt;/ins&gt;او &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشكیل &lt;/ins&gt;كنگره هزاره &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فردوسی، &lt;/ins&gt;افتتاح دانشگاه تهران، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تشكیل &lt;/ins&gt;فرهنگستان بود.&amp;lt;sup&amp;gt;7&amp;lt;/sup&amp;gt; پس از واقعه مسجد گوهرشاد &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وی &lt;/ins&gt;از نخست &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;وزیری &lt;/ins&gt;بر كنار و به مدت شش سال &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;خانه‌نشین &lt;/ins&gt;شد. كه در &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;این &lt;/ins&gt;مدت به ترجمه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آثاری &lt;/ins&gt;چون &#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سیر &lt;/ins&gt;حكمت در اروپا، حكمت سقراط&#039;&#039; و &#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;آئین سخنوری&lt;/ins&gt;&#039;&#039; و &#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تصحیح &lt;/ins&gt;گلستان&#039;&#039; و &#039;&#039;بوستان &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سعدی، &lt;/ins&gt;شاهنامه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فردوسی&lt;/ins&gt;&#039;&#039; و &#039;&#039;خمسه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نظامی&lt;/ins&gt;&#039;&#039; و مقالات ارزشمند &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;دیگری &lt;/ins&gt;پرداخت.&amp;lt;sup&amp;gt;8&amp;lt;/sup&amp;gt; در اواخر عمر پس از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بركناری &lt;/ins&gt;از وزارت دربار به سفارت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایران &lt;/ins&gt;در واشنگتن انتخاب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;9&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ولی &lt;/ins&gt;قبل از حركت براثر عارضه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;قلبی &lt;/ins&gt;در 5 آذر 1321 در سن 67 &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سالگی &lt;/ins&gt;درگذشت.&amp;lt;sup&amp;gt;10&amp;lt;/sup&amp;gt;  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;مآخذ:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;مآخذ:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.     بامداد، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مهدي&lt;/del&gt;. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح حال رجال &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ايران &lt;/del&gt;(&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;در قرون 12و 13و 14). ج3، تهران: زوار، 1371، ص388- 384.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;1.     بامداد، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مهدی&lt;/ins&gt;. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح حال رجال &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایران &lt;/ins&gt;(&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;در قرون 12و 13و 14). ج3، تهران: زوار، 1371، ص388- 384.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.     ملك‌زاده، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مهدي&lt;/del&gt;. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاريخ &lt;/del&gt;انقلاب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مشروطيت ايران&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علمي، &lt;/del&gt;1363، ص193- 192.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;2.     ملك‌زاده، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مهدی&lt;/ins&gt;. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;تاریخ &lt;/ins&gt;انقلاب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مشروطیت ایران&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علمی، &lt;/ins&gt;1363، ص193- 192.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;3.     &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;طلوعي، &lt;/del&gt;محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بازيگران &lt;/del&gt;عصر &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پهلوي&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج1، تهران: علم، 1373، ص45- 17.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;3.     &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;طلوعی، &lt;/ins&gt;محمود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بازیگران &lt;/ins&gt;عصر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پهلوی&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج1، تهران: علم، 1373، ص45- 17.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;4.     &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مستوفي، &lt;/del&gt;عبدالله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زندگاني &lt;/del&gt;من&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: زوار، 1371، ص14- 313.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;4.     &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مستوفی، &lt;/ins&gt;عبدالله. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;زندگانی &lt;/ins&gt;من&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: زوار، 1371، ص14- 313.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;5.     &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اتحاديه &lt;/del&gt;(نظام &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مافي&lt;/del&gt;)، منصور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پيدايش &lt;/del&gt;و تحول احزاب &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سياسي مشروطيت &lt;/del&gt;در تهران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: گستره، 1361، ص262 به بعد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;5.     &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;اتحادیه &lt;/ins&gt;(نظام &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;مافی&lt;/ins&gt;)، منصور. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پیدایش &lt;/ins&gt;و تحول احزاب &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سیاسی مشروطیت &lt;/ins&gt;در تهران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: گستره، 1361، ص262 به بعد.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;6.     &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رجايي‌زاده، &lt;/del&gt;جلال‌اندر؛ &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جديدي، &lt;/del&gt;مختار. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پهلوي‌ها&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: مؤسسه &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فرهنگي &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پژوهشي &lt;/del&gt;و نثر و نظر، 1378، ص336.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;6.     &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;رجایی‌زاده، &lt;/ins&gt;جلال‌اندر؛ &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جدیدی، &lt;/ins&gt;مختار. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;&lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پهلوی‌ها&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: مؤسسه &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فرهنگی &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پژوهشی &lt;/ins&gt;و نثر و نظر، 1378، ص336.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;7.     مسعود، بهنود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;از &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سيد ضياء &lt;/del&gt;تا &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بختيار&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جاويدان، &lt;/del&gt;1374، ص133- 127.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;7.     مسعود، بهنود. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;از &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سید ضیاء &lt;/ins&gt;تا &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;بختیار&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. تهران: &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;جاویدان، &lt;/ins&gt;1374، ص133- 127.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;8.     &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عاقلي، &lt;/del&gt;باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح حال رجال &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سياسي &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نظامي &lt;/del&gt;معاصر &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ايران&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: گفتار، 1380،  ص 1120- 1107.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;8.     &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عاقلی، &lt;/ins&gt;باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;شرح حال رجال &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;سیاسی &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;نظامی &lt;/ins&gt;معاصر &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;ایران&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: گفتار، 1380،  ص 1120- 1107.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;9.     &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عاقلي، &lt;/del&gt;باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ذكاءالملك &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروغي &lt;/del&gt;و &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شهريور &lt;/del&gt;1320.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علمي &lt;/del&gt;و سخن. 1367، ص16- 15.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;9.     &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;عاقلی، &lt;/ins&gt;باقر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ذكاءالملك &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;فروغی &lt;/ins&gt;و &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;شهریور &lt;/ins&gt;1320.&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; تهران: &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;علمی &lt;/ins&gt;و سخن. 1367، ص16- 15.&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;−&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;10.  فردوست، &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حسين&lt;/del&gt;. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ظهور و سقوط سلطنت &lt;del style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پهلوي&lt;/del&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: اطلاعات، 1371، ص45- 44.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot; data-marker=&quot;+&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;10.  فردوست، &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;حسین&lt;/ins&gt;. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ظهور و سقوط سلطنت &lt;ins style=&quot;font-weight: bold; text-decoration: none;&quot;&gt;پهلوی&lt;/ins&gt;&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ج2، تهران: اطلاعات، 1371، ص45- 44.  &lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;br&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;
&lt;tr&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;اکبر قاسمی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;td class=&quot;diff-marker&quot;&gt;&lt;/td&gt;&lt;td style=&quot;background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;&quot;&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;اکبر قاسمی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-829:rev-5979:php=table --&gt;
&lt;/table&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C&amp;diff=829&amp;oldid=prev</id>
		<title>Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;فروغي،&#039;&#039;&#039; خاندان، اعضاي خاندان فروغي اغلب از رجال عالم و شاعر و سياستمدار بودند كه از دوره صفويه تا پايان دوره پهلوي در عرصه‌هاي مختلف فعاليت داشتند.   محمدحسين فروغي(ذكاءالملك اول) متولد اصفهان و فرزند محمد مهدي ارباب اصفهاني. اديب و نويسنده...» ایجاد کرد</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%BA%DB%8C&amp;diff=829&amp;oldid=prev"/>
		<updated>2024-08-13T19:16:06Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;صفحه‌ای تازه حاوی «&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;فروغي،&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; خاندان، اعضاي خاندان فروغي اغلب از رجال عالم و شاعر و سياستمدار بودند كه از دوره صفويه تا پايان دوره پهلوي در عرصه‌هاي مختلف فعاليت داشتند.   محمدحسين فروغي(ذكاءالملك اول) متولد اصفهان و فرزند محمد مهدي ارباب اصفهاني. اديب و نويسنده...» ایجاد کرد&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;b&gt;صفحهٔ تازه&lt;/b&gt;&lt;/p&gt;&lt;div&gt;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;فروغي،&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; خاندان، اعضاي خاندان فروغي اغلب از رجال عالم و شاعر و سياستمدار بودند كه از دوره صفويه تا پايان دوره پهلوي در عرصه‌هاي مختلف فعاليت داشتند. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
محمدحسين فروغي(ذكاءالملك اول) متولد اصفهان و فرزند محمد مهدي ارباب اصفهاني. اديب و نويسنده بود كه توسط صنيع‌الدوله وزير انطباعات وارد دربار ناصرالدين شاه شد و با دستور شاه تخلص فروغي را انتخاب كرد و به مديريت و مترجمي دارالطباعه و مدتي بعد (1308ق / ؟م) به رياست آن‌جا منصوب و در آن زمان از طرف شاه به ذكاءالملك ملقب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;1&amp;lt;/sup&amp;gt; وي در بقيه عمر خويش به غير از انتشار روزنامه تربيت&amp;lt;sup&amp;gt;*&amp;lt;/sup&amp;gt; (1314 تا 1325ق / ؟م) به تدريس و مديريت مدرسه علوم سياسي مشغول بود و در سن 70 سالگي درگذشت.&amp;lt;sup&amp;gt;2&amp;lt;/sup&amp;gt;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
محمدعلي فروغي (ذكاءالملك دوم)، فرزند محمد حسين در متولد شد. وي در سن دوازده سالگي به دارالفنون رفته و در رشته ادبيات به تحصيل پرداخت و دست به ترجمه و تأليف مقالاتي فلسفي و تاريخي براي روزنامه تربيت زد.&amp;lt;sup&amp;gt;3&amp;lt;/sup&amp;gt; وي همچنين به ترجمه كتاب‌هايي براي تدريس در مدرسه علوم سياسي زد و از اولين ترجمه‌هاي او مي‌توان به &amp;#039;&amp;#039;ثروت ملل&amp;#039;&amp;#039; و &amp;#039;&amp;#039;تاريخ ملل مشرق زمين&amp;#039;&amp;#039; اشاره كرد. با رسيدن محمدحسين ذكاءالملك به رياست مدرسه علوم سياسي وي نيز به معاونت و تدريس تاريخ در آن‌جا انتخاب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;4&amp;lt;/sup&amp;gt; وي در دوره اول مجلس شوراي ملي رئيس دفتر و در دوره دوم و سوم مجلس از تهران به وكالت و در دوره دوم به رياست مجلس انتخاب شد. وي از 1329 تا 1333 / ؟م به ترتيب به وزارت دارائي، وزارت دادگستري، رياست ديوان عالي كشور رسيد. در واقع وي در مدت حيات خود پنج بار وزير خارجه، چهار بار وزير دارائي، سه بار وزير دادگستري، چهار بار وزير جنگ، يك بار وزير اقتصاد ملي و دربار و چهار بار نخست وزيري را برعهده داشت.&amp;lt;sup&amp;gt;5&amp;lt;/sup&amp;gt; وي اولين و آخرين نخست وزير رضاشاه بود و نقش مهمي در روي كار آمدن محمدرضا شاه پهلوي و تثبيت قدرت او در زمان اشغال ايران (شهريور 1320) داشت.&amp;lt;sup&amp;gt;6&amp;lt;/sup&amp;gt; پس از آن از نخست وزيري استعفا داد و مدتي وزارت دربار را داشت. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
در دوران رضاشاه، از وقايع مهم نخست وزيري او تشكيل كنگره هزاره فردوسي، افتتاح دانشگاه تهران، تشكيل فرهنگستان بود.&amp;lt;sup&amp;gt;7&amp;lt;/sup&amp;gt; پس از واقعه مسجد گوهرشاد وي از نخست وزيري بر كنار و به مدت شش سال خانه‌نشين شد. كه در اين مدت به ترجمه آثاري چون &amp;#039;&amp;#039;سير حكمت در اروپا، حكمت سقراط&amp;#039;&amp;#039; و &amp;#039;&amp;#039;آئين سخنوري&amp;#039;&amp;#039; و &amp;#039;&amp;#039;تصحيح گلستان&amp;#039;&amp;#039; و &amp;#039;&amp;#039;بوستان سعدي، شاهنامه فردوسي&amp;#039;&amp;#039; و &amp;#039;&amp;#039;خمسه نظامي&amp;#039;&amp;#039; و مقالات ارزشمند ديگري پرداخت.&amp;lt;sup&amp;gt;8&amp;lt;/sup&amp;gt; در اواخر عمر پس از بركناري از وزارت دربار به سفارت ايران در واشنگتن انتخاب شد.&amp;lt;sup&amp;gt;9&amp;lt;/sup&amp;gt; ولي قبل از حركت براثر عارضه قلبي در 5 آذر 1321 در سن 67 سالگي درگذشت.&amp;lt;sup&amp;gt;10&amp;lt;/sup&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;مآخذ:&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1.     بامداد، مهدي. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;شرح حال رجال ايران (&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;در قرون 12و 13و 14). ج3، تهران: زوار، 1371، ص388- 384.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2.     ملك‌زاده، مهدي. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;تاريخ انقلاب مشروطيت ايران&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. تهران: علمي، 1363، ص193- 192.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3.     طلوعي، محمود. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;بازيگران عصر پهلوي&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. ج1، تهران: علم، 1373، ص45- 17.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
4.     مستوفي، عبدالله. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;شرح زندگاني من&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. ج2، تهران: زوار، 1371، ص14- 313.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
5.     اتحاديه (نظام مافي)، منصور. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;پيدايش و تحول احزاب سياسي مشروطيت در تهران&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. تهران: گستره، 1361، ص262 به بعد.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
6.     رجايي‌زاده، جلال‌اندر؛ جديدي، مختار. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;پهلوي‌ها&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. ج2، تهران: مؤسسه فرهنگي و پژوهشي و نثر و نظر، 1378، ص336.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
7.     مسعود، بهنود. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;از سيد ضياء تا بختيار&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. تهران: جاويدان، 1374، ص133- 127.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
8.     عاقلي، باقر. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;شرح حال رجال سياسي و نظامي معاصر ايران&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. ج2، تهران: گفتار، 1380،  ص 1120- 1107. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
9.     عاقلي، باقر. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ذكاءالملك فروغي و شهريور 1320.&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039; تهران: علمي و سخن. 1367، ص16- 15.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
10.  فردوست، حسين. &amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;ظهور و سقوط سلطنت پهلوي&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;. ج2، تهران: اطلاعات، 1371، ص45- 44. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;اکبر قاسمی&amp;#039;&amp;#039;&amp;#039;&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>Samei</name></author>
	</entry>
</feed>