https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%81%D9%86%D8%A7 2026-06-16T10:26:57Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D9%86%D8%A7&diff=5369&oldid=prev 2025-05-01T15:30:45Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># دگرگونی حالتِ روحی سالک است که در پی ترک کردنِ خواست‌ها و سرکوبی هوا و هوس‌ها و نفیِ خودپرستی‌ها حاصل می‌شود؛  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># دگرگونی حالتِ روحی سالک است که در پی ترک کردنِ خواست‌ها و سرکوبی هوا و هوس‌ها و نفیِ خودپرستی‌ها حاصل می‌شود؛  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># بیخودی و بی‌خبریِ سالک است از ماسوی‌الله، و این امر در اثر محو شدنِ سالک در حق و غرق شدنِ وی در معشوق به بار می‌آید و در نهایت کار به جایی می‌کشد که حتی سالک از هستی خود بی‌خبر می‌ماند و به تعبیر حافظ «خود در میان نمی‌بیند».</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># بیخودی و بی‌خبریِ سالک است از ماسوی‌الله، و این امر در اثر محو شدنِ سالک در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و غرق شدنِ وی در معشوق به بار می‌آید و در نهایت کار به جایی می‌کشد که حتی سالک از هستی خود بی‌خبر می‌ماند و به تعبیر حافظ «خود در میان نمی‌بیند».</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فنا، که از آن به فناء فی الله نیز تعبیر می‌شود هدف نهاییِ سفر معنوی سالک و پایان سیرِ روحی اوست و همانند توحید دارای سه مرتبه است:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فنا، که از آن به فناء فی الله نیز تعبیر می‌شود هدف نهاییِ سفر معنوی سالک و پایان سیرِ روحی اوست و همانند توحید دارای سه مرتبه است:</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فنای ذات در ذات [[حق]]: یعنی سالک ذات (وجود) خود را در وجود (ذات) [[حق]] فانی بیند، به هر چه می‌نگرد جز [[حق]] نبیند، یار را بی‌پرده از در و دیوار در تجلی بیند. از این معنی به «مَحْق» یا توحید ذاتی تعبیر می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># فنای ذات در ذات [[حق]]: یعنی سالک ذات (وجود) خود را در وجود (ذات) [[حق]] فانی بیند، به هر چه می‌نگرد جز [[حق]] نبیند، یار را بی‌پرده از در و دیوار در تجلی بیند. از این معنی به «مَحْق» یا توحید ذاتی تعبیر می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فناءُ الفناء: مرحله کمال فنا آن است که سالک به جایی رسد که حتی از حالِ فنای خویشتن نیز بی‌خبر مانده و یکسره در مشاهده ذات [[حق]] محو گردد. بنا به باور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صوفیه، </del>از این فناست که بقا و دوام به بار می‌آید، یعنی سالک با رسیدن به فناء فی الله، بقاء بالله می‌یابد و ذات فردی او در ذات الهی باقی می‌ماند و از سیر الی الله ـ که با اتّحاد و اتّصال به حق پایان می‌گیرد ـ به سیر فی الله می‌رسد، یعنی به سیر بی‌پایان در ذات بی‌کران و لایتناهی الهی.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فناءُ الفناء: مرحله کمال فنا آن است که سالک به جایی رسد که حتی از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حال|</ins>حالِ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>فنای خویشتن نیز بی‌خبر مانده و یکسره در مشاهده ذات [[حق]] محو گردد. بنا به باور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صوفیه]]، </ins>از این فناست که بقا و دوام به بار می‌آید، یعنی سالک با رسیدن به فناء فی الله، بقاء بالله می‌یابد و ذات فردی او در ذات الهی باقی می‌ماند و از سیر الی الله ـ که با اتّحاد و اتّصال به حق پایان می‌گیرد ـ به سیر فی الله می‌رسد، یعنی به سیر بی‌پایان در ذات بی‌کران و لایتناهی الهی.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صوفیه از «فناء کلّی» به «سَوادُ الْوَْجْهِ فی الدّارَیْن» تعبیر می‌کنند و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>فناء کامل است در خدا بدان گونه که در ظاهر و باطن و در دنیا و آخرت از هستی سالک هیچ نمانَد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>صوفیه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از «فناء کلّی» به «سَوادُ الْوَْجْهِ فی الدّارَیْن» تعبیر می‌کنند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>فناء کامل است در خدا بدان گونه که در ظاهر و باطن و در دنیا و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>آخرت<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>از هستی سالک هیچ نمانَد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[تصوف]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[تصوف]]</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[صوفیه]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[آخرت]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[حق]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D9%86%D8%A7&diff=3545&oldid=prev 2025-04-18T15:40:27Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l2">خط ۲:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># دگرگونی حالتِ روحی سالک است که در پی ترک کردنِ خواست‌ها و سرکوبی هوا و هوس‌ها و نفیِ خودپرستی‌ها حاصل می‌شود؛  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># دگرگونی حالتِ روحی سالک است که در پی ترک کردنِ خواست‌ها و سرکوبی هوا و هوس‌ها و نفیِ خودپرستی‌ها حاصل می‌شود؛  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># بیخودی و بی‌خبریِ سالک است از ماسوی‌الله، و این امر در اثر محو شدنِ سالک در حق و غرق شدنِ وی در معشوق به بار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌اید </del>و در نهایت کار به جایی می‌کشد که حتی سالک از هستی خود بی‌خبر می‌ماند و به تعبیر حافظ «خود در میان نمی‌بیند».  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div># بیخودی و بی‌خبریِ سالک است از ماسوی‌الله، و این امر در اثر محو شدنِ سالک در حق و غرق شدنِ وی در معشوق به بار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌آید </ins>و در نهایت کار به جایی می‌کشد که حتی سالک از هستی خود بی‌خبر می‌ماند و به تعبیر حافظ «خود در میان نمی‌بیند».</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فنا، که از آن به فناء فی الله نیز تعبیر می‌شود هدف نهاییِ سفر معنوی سالک و پایان سیرِ روحی اوست و همانند توحید دارای سه مرتبه است:</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فنا، که از آن به فناء فی الله نیز تعبیر می‌شود هدف نهاییِ سفر معنوی سالک و پایان سیرِ روحی اوست و همانند توحید دارای سه مرتبه است:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الف) </del>فنای افعال در فعل حق: یعنی سالک باور دارد که کردارها، جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افریده </del>حق و از حق است. چرا که کردار، فرعِ ذات است و ذات، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افریده </del>خدا است. از این معنی به «مَحْو» یا توحید افعالی تعبیر می‌شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>فنای افعال در فعل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>: یعنی سالک باور دارد که کردارها، جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفریده [[</ins>حق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>است. چرا که کردار، فرعِ ذات است و ذات، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفریده </ins>خدا است. از این معنی به «مَحْو» یا توحید افعالی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعبیر می‌شود.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># فنای صفات در صفات [[حق]]: یعنی سالک [[حق]] خلق را در صفات [[حق]] فانی ببیند، چرا که صفات نیز فرعِ ذات است. از این معنی به «طَمْس» یا توحید صفاتی تعبیر می‌‌شود.</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># فنای ذات در ذات [[حق]]: یعنی سالک ذات (وجود) خود را در وجود (ذات) [[حق]] فانی بیند، به هر چه می‌نگرد جز [[حق]] نبیند، یار را بی‌پرده از در و دیوار در تجلی بیند. از این معنی به «مَحْق» یا توحید ذاتی </ins>تعبیر می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ب) </del>فنای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفات </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفات حق: یعنی سالک </del>[[حق]] <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خلق را </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفات حق فانی ببیند، چرا که صفات نیز فرعِ </del>ذات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">است. </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این معنی </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">«طَمْس» یا توحید صفاتی تعبیر می‌‌شود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فناءُ الفناء: مرحله کمال فنا آن است که سالک به جایی رسد که حتی از حالِ </ins>فنای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خویشتن نیز بی‌خبر مانده و یکسره </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشاهده ذات </ins>[[حق]] <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محو گردد. بنا به باور صوفیه، از این فناست که بقا و دوام به بار می‌آید، یعنی سالک با رسیدن به فناء فی الله، بقاء بالله می‌یابد و ذات فردی او </ins>در ذات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی باقی می‌ماند و </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیر الی الله ـ که با اتّحاد و اتّصال به حق پایان می‌گیرد ـ به سیر فی الله می‌رسد، یعنی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیر بی‌پایان در ذات بی‌کران و لایتناهی الهی</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ج) فنای ذات در ذات حق: یعنی سالک ذات (وجود) خود را در وجود (ذات) حق فانی بیند، به هر چه می‌نگرد جز حق نبیند، یار را بی‌پرده از در و دیوار در تجلی بیند. از این معنی به «مَحْق» یا توحید ذاتی تعبیر می‌شود.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صوفیه از «فناء کلّی» به «سَوادُ الْوَْجْهِ فی الدّارَیْن» تعبیر می‌کنند و ان فناء کامل است در خدا بدان گونه که در ظاهر و باطن و در دنیا و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرت </ins>از هستی سالک هیچ نمانَد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فناءُ الفناء: مرحله کمال فنا ان است که سالک به جایی رسد که حتی از حالِ فنای خویشتن نیز بی‌خبر مانده و یکسره در مشاهده ذات حق محو گردد. بنا به باور صوفیه، از این فناست که بقا و دوام به بار می‌اید، یعنی سالک با رسیدن به فناء فی الله، بقاء بالله می‌یابد و ذات فردی او در ذات الهی باقی می‌ماند و از سیر الی الله ـ که با اتّحاد و اتّصال به حق پایان می‌گیرد ـ به سیر فی الله می‌رسد، یعنی به سیر بی‌پایان در ذات بی‌کران و لایتناهی الهی.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صوفیه از «فناء کلّی» به «سَوادُ الْوَْجْهِ فی الدّارَیْن» تعبیر می‌کنند و ان فناء کامل است در خدا بدان گونه که در ظاهر و باطن و در دنیا و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخرت </del>از هستی سالک هیچ نمانَد.</div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D9%86%D8%A7&diff=3544&oldid=prev 2025-04-18T15:37:44Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۸ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۳۷</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[فنا]]،''' در لغت به معنی نابودی و نابود شدن است و در اصطلاح اهل تصوّف و عرفان در دو معنا به کار می‌رود: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1) </del>دگرگونی حالتِ روحی سالک است که در پی ترک کردنِ خواست‌ها و سرکوبی هوا و هوس‌ها و نفیِ خودپرستی‌ها حاصل می‌شود؛ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2) </del>بیخودی و بی‌خبریِ سالک است از ماسوی‌الله، و این امر در اثر محو شدنِ سالک در حق و غرق شدنِ وی در معشوق به بار می‌اید و در نهایت کار به جایی می‌کشد که حتی سالک از هستی خود بی‌خبر می‌ماند و به تعبیر حافظ «خود در میان نمی‌بیند». فنا، که از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </del>به فناء فی الله نیز تعبیر می‌شود هدف نهاییِ سفر معنوی سالک و پایان سیرِ روحی اوست و همانند توحید دارای سه مرتبه است:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[فنا]]،''' در لغت به معنی نابودی و نابود شدن است و در اصطلاح اهل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[تصوف|</ins>تصوّف<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و عرفان در دو معنا به کار می‌رود:  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>دگرگونی حالتِ روحی سالک است که در پی ترک کردنِ خواست‌ها و سرکوبی هوا و هوس‌ها و نفیِ خودپرستی‌ها حاصل می‌شود؛  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>بیخودی و بی‌خبریِ سالک است از ماسوی‌الله، و این امر در اثر محو شدنِ سالک در حق و غرق شدنِ وی در معشوق به بار می‌اید و در نهایت کار به جایی می‌کشد که حتی سالک از هستی خود بی‌خبر می‌ماند و به تعبیر حافظ «خود در میان نمی‌بیند».  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فنا، که از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </ins>به فناء فی الله نیز تعبیر می‌شود هدف نهاییِ سفر معنوی سالک و پایان سیرِ روحی اوست و همانند توحید دارای سه مرتبه است:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) فنای افعال در فعل حق: یعنی سالک باور دارد که کردارها، جمله افریده حق و از حق است. چرا که کردار، فرعِ ذات است و ذات، افریده خدا است. از این معنی به «مَحْو» یا توحید افعالی تعبیر می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) فنای افعال در فعل حق: یعنی سالک باور دارد که کردارها، جمله افریده حق و از حق است. چرا که کردار، فرعِ ذات است و ذات، افریده خدا است. از این معنی به «مَحْو» یا توحید افعالی تعبیر می‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ب) فنای صفات در صفات حق: یعنی سالک حق خلق را در صفات حق فانی ببیند، چرا که صفات نیز فرعِ ذات است. از این معنی به «طَمْس» یا توحید صفاتی تعبیر می‌‌شود.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ب) فنای صفات در صفات حق: یعنی سالک <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>حق<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>خلق را در صفات حق فانی ببیند، چرا که صفات نیز فرعِ ذات است. از این معنی به «طَمْس» یا توحید صفاتی تعبیر می‌‌شود.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ج) فنای ذات در ذات حق: یعنی سالک ذات (وجود) خود را در وجود (ذات) حق فانی بیند، به هر چه می‌نگرد جز حق نبیند، یار را بی‌پرده از در و دیوار در تجلی بیند. از این معنی به «مَحْق» یا توحید ذاتی تعبیر می‌شود.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ج) فنای ذات در ذات حق: یعنی سالک ذات (وجود) خود را در وجود (ذات) حق فانی بیند، به هر چه می‌نگرد جز حق نبیند، یار را بی‌پرده از در و دیوار در تجلی بیند. از این معنی به «مَحْق» یا توحید ذاتی تعبیر می‌شود.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l13">خط ۱۳:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۸:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[تصوف]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== ماخذ ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی،</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ </ins>سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">] </ins>(1398). دانشنامه ایران. تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://alhoda.ir/ </ins>موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهدی]،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> </table>

Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D9%86%D8%A7&diff=3177&oldid=prev 2025-04-14T16:58:11Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۵۸</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l11">خط ۱۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صوفیه از «فناء کلّی» به «سَوادُ الْوَْجْهِ فی الدّارَیْن» تعبیر می‌کنند و ان فناء کامل است در خدا بدان گونه که در ظاهر و باطن و در دنیا و اخرت از هستی سالک هیچ نمانَد.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>صوفیه از «فناء کلّی» به «سَوادُ الْوَْجْهِ فی الدّارَیْن» تعبیر می‌کنند و ان فناء کامل است در خدا بدان گونه که در ظاهر و باطن و در دنیا و اخرت از هستی سالک هیچ نمانَد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> '''ماخذ:''' </del>==</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز نگاه کنید به </ins>==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== ماخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>دانشنامه ایران</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). </ins>دانشنامه ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-2793:rev-3177:php=table --> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D9%86%D8%A7&diff=2793&oldid=prev 2025-04-01T15:12:24Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۱۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فنا،</del>''' در لغت به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معني نابودي </del>و نابود شدن است و در اصطلاح اهل تصوّف و عرفان در دو معنا به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار مي‌رود</del>: 1) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دگرگوني </del>حالتِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحي سالك </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پي ترك كردنِ </del>خواست‌ها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سركوبي </del>هوا و هوس‌ها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نفيِ خودپرستي‌ها </del>حاصل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شود؛ </del>2) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيخودي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بي‌خبريِ سالك </del>است از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماسوي‌الله، </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>امر در اثر محو شدنِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سالك </del>در حق و غرق شدنِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وي </del>در معشوق به بار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌آيد </del>و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهايت كار </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جايي مي‌كشد كه حتي سالك </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستي </del>خود <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بي‌خبر مي‌ماند </del>و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعبير </del>حافظ «خود در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميان نمي‌بيند»</del>. فنا، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>به فناء <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">في </del>الله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز تعبير مي‌شود </del>هدف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهاييِ </del>سفر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنوي سالك </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايان سيرِ روحي </del>اوست و همانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحيد داراي </del>سه مرتبه است:</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فنا]]،</ins>''' در لغت به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنی نابودی </ins>و نابود شدن است و در اصطلاح اهل تصوّف و عرفان در دو معنا به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار می‌رود</ins>: 1) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دگرگونی </ins>حالتِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحی سالک </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پی ترک کردنِ </ins>خواست‌ها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرکوبی </ins>هوا و هوس‌ها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نفیِ خودپرستی‌ها </ins>حاصل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود؛ </ins>2) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیخودی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌خبریِ سالک </ins>است از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ماسوی‌الله، </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>امر در اثر محو شدنِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سالک </ins>در حق و غرق شدنِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وی </ins>در معشوق به بار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌اید </ins>و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهایت کار </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جایی می‌کشد که حتی سالک </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستی </ins>خود <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌خبر می‌ماند </ins>و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعبیر </ins>حافظ «خود در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میان نمی‌بیند»</ins>. فنا، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>به فناء <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی </ins>الله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز تعبیر می‌شود </ins>هدف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نهاییِ </ins>سفر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنوی سالک </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایان سیرِ روحی </ins>اوست و همانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">توحید دارای </ins>سه مرتبه است:</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فناي </del>افعال در فعل حق: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني سالك </del>باور دارد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه كردارها، </del>جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفريدة </del>حق و از حق است. چرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه كردار، </del>فرعِ ذات است و ذات، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آفريدة </del>خدا است. از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين معني </del>به «مَحْو» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا توحيد افعالي تعبير مي‌شود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>الف) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فنای </ins>افعال در فعل حق: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی سالک </ins>باور دارد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که کردارها، </ins>جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افریده </ins>حق و از حق است. چرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که کردار، </ins>فرعِ ذات است و ذات، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">افریده </ins>خدا است. از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این معنی </ins>به «مَحْو» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا توحید افعالی تعبیر می‌شود</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ب) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فناي </del>صفات در صفات حق: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني سالك </del>حق خلق را در صفات حق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاني ببيند، </del>چرا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>صفات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيز </del>فرعِ ذات است. از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين معني </del>به «طَمْس» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا توحيد صفاتي تعبير مي‌‌شود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ب) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فنای </ins>صفات در صفات حق: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی سالک </ins>حق خلق را در صفات حق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فانی ببیند، </ins>چرا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>صفات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز </ins>فرعِ ذات است. از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این معنی </ins>به «طَمْس» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا توحید صفاتی تعبیر می‌‌شود</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ج) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فناي </del>ذات در ذات حق: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني سالك </del>ذات (وجود) خود را در وجود (ذات) حق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فاني بيند، </del>به هر چه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌نگرد </del>جز حق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نبيند، يار </del>را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بي‌پرده </del>از در و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ديوار </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تجلي بيند</del>. از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين معني </del>به «مَحْق» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا توحيد ذاتي تعبير مي‌شود</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>ج) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فنای </ins>ذات در ذات حق: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی سالک </ins>ذات (وجود) خود را در وجود (ذات) حق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فانی بیند، </ins>به هر چه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌نگرد </ins>جز حق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نبیند، یار </ins>را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌پرده </ins>از در و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دیوار </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تجلی بیند</ins>. از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این معنی </ins>به «مَحْق» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا توحید ذاتی تعبیر می‌شود</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فناءُ الفناء: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرحلة كمال </del>فنا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>است <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه سالك </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جايي </del>رسد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه حتي </del>از حالِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فناي خويشتن نيز بي‌خبر </del>مانده و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكسره </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشاهدة </del>ذات حق محو گردد. بنا به باور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صوفيه، </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>فناست <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>بقا و دوام به بار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌آيد، يعني سالك </del>با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيدن </del>به فناء <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">في </del>الله، بقاء بالله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌يابد </del>و ذات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردي </del>او در ذات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهي باقي مي‌ماند </del>و از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سير الي </del>الله ـ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>با اتّحاد و اتّصال به حق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پايان مي‌گيرد </del>ـ به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سير في </del>الله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌رسد، يعني </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سير بي‌پايان </del>در ذات <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بي‌كران </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لايتناهي الهي</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فناءُ الفناء: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرحله کمال </ins>فنا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>است <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که سالک </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">جایی </ins>رسد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که حتی </ins>از حالِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فنای خویشتن نیز بی‌خبر </ins>مانده و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکسره </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مشاهده </ins>ذات حق محو گردد. بنا به باور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صوفیه، </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>فناست <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>بقا و دوام به بار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌اید، یعنی سالک </ins>با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسیدن </ins>به فناء <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی </ins>الله، بقاء بالله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌یابد </ins>و ذات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فردی </ins>او در ذات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">الهی باقی می‌ماند </ins>و از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیر الی </ins>الله ـ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>با اتّحاد و اتّصال به حق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پایان می‌گیرد </ins>ـ به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیر فی </ins>الله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌رسد، یعنی </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیر بی‌پایان </ins>در ذات <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بی‌کران </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لایتناهی الهی</ins>.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صوفيه </del>از «فناء <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلّي» </del>به «سَوادُ الْوَْجْهِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">في الدّارَيْن» تعبير مي‌كنند </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آن </del>فناء <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كامل </del>است در خدا بدان گونه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در ظاهر و باطن و در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دنيا </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرت </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستي سالك هيچ </del>نمانَد.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صوفیه </ins>از «فناء <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلّی» </ins>به «سَوادُ الْوَْجْهِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فی الدّارَیْن» تعبیر می‌کنند </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ان </ins>فناء <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کامل </ins>است در خدا بدان گونه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در ظاهر و باطن و در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دنیا </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخرت </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هستی سالک هیچ </ins>نمانَد.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==  '''ماخذ:''' ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دانشنامه ایران</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصغر دادبه</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-546:rev-2793:php=table --> </table>

Maedeh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%81%D9%86%D8%A7&diff=546&oldid=prev 2024-08-13T00:01:23Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;فنا،&#039;&#039;&#039; در لغت به معني نابودي و نابود شدن است و در اصطلاح اهل تصوّف و عرفان در دو معنا به كار مي‌رود: 1) دگرگوني حالتِ روحي سالك است كه در پي ترك كردنِ خواست‌ها و سركوبي هوا و هوس‌ها و نفيِ خودپرستي‌ها حاصل مي‌شود؛ 2) بيخودي و بي‌خبريِ سالك است...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;فنا،&#039;&#039;&#039; در لغت به معني نابودي و نابود شدن است و در اصطلاح اهل تصوّف و عرفان در دو معنا به كار مي‌رود: 1) دگرگوني حالتِ روحي سالك است كه در پي ترك كردنِ خواست‌ها و سركوبي هوا و هوس‌ها و نفيِ خودپرستي‌ها حاصل مي‌شود؛ 2) بيخودي و بي‌خبريِ سالك است از ماسوي‌الله، و اين امر در اثر محو شدنِ سالك در حق و غرق شدنِ وي در معشوق به بار مي‌آيد و در نهايت كار به جايي مي‌كشد كه حتي سالك از هستي خود بي‌خبر مي‌ماند و به تعبير حافظ «خود در ميان نمي‌بيند». فنا، كه از آن به فناء في الله نيز تعبير مي‌شود هدف نهاييِ سفر معنوي سالك و پايان سيرِ روحي اوست و همانند توحيد داراي سه مرتبه است:<br /> <br /> الف) فناي افعال در فعل حق: يعني سالك باور دارد كه كردارها، جمله آفريدة حق و از حق است. چرا كه كردار، فرعِ ذات است و ذات، آفريدة خدا است. از اين معني به «مَحْو» يا توحيد افعالي تعبير مي‌شود.<br /> <br /> ب) فناي صفات در صفات حق: يعني سالك حق خلق را در صفات حق فاني ببيند، چرا كه صفات نيز فرعِ ذات است. از اين معني به «طَمْس» يا توحيد صفاتي تعبير مي‌‌شود.<br /> <br /> ج) فناي ذات در ذات حق: يعني سالك ذات (وجود) خود را در وجود (ذات) حق فاني بيند، به هر چه مي‌نگرد جز حق نبيند، يار را بي‌پرده از در و ديوار در تجلي بيند. از اين معني به «مَحْق» يا توحيد ذاتي تعبير مي‌شود.<br /> <br /> فناءُ الفناء: مرحلة كمال فنا آن است كه سالك به جايي رسد كه حتي از حالِ فناي خويشتن نيز بي‌خبر مانده و يكسره در مشاهدة ذات حق محو گردد. بنا به باور صوفيه، از اين فناست كه بقا و دوام به بار مي‌آيد، يعني سالك با رسيدن به فناء في الله، بقاء بالله مي‌يابد و ذات فردي او در ذات الهي باقي مي‌ماند و از سير الي الله ـ كه با اتّحاد و اتّصال به حق پايان مي‌گيرد ـ به سير في الله مي‌رسد، يعني به سير بي‌پايان در ذات بي‌كران و لايتناهي الهي.<br /> <br /> صوفيه از «فناء كلّي» به «سَوادُ الْوَْجْهِ في الدّارَيْن» تعبير مي‌كنند و آن فناء كامل است در خدا بدان گونه كه در ظاهر و باطن و در دنيا و آخرت از هستي سالك هيچ نمانَد.<br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> اصغر دادبه</div>

Samei