https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%82%D8%B2%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B4 قزلباش - تاریخچهٔ نسخه‌ها 2026-06-21T13:59:33Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%82%D8%B2%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B4&diff=8535&oldid=prev Samei: /* نیز نگاه کنید به */ 2025-05-13T18:04:39Z <p><span class="autocomment">نیز نگاه کنید به</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۴</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;قزلباش&#039;&#039;&#039;، مریدان شاه و هسته اصلی سپاه [[صفویان|صفوی]] در ترویج تشیع و تشکیل [[صفویان|سلسله صفوی]] (1501م/ 907).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;قزلباش&#039;&#039;&#039;، مریدان شاه و هسته اصلی سپاه [[صفویان|صفوی]] در ترویج تشیع و تشکیل [[صفویان|سلسله صفوی]] (1501م/ 907).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به معنی سرخ‌سر و به طوایف مختلف ترک که سلطان حیدر و شاه اسماعیل صفوی را در ترویج مذهب شیعه و تحصیل سلطنت یاری کردند، گفته می‌شود&lt;ref&gt;تهرانی شفق اكبر'''''، امیران دربار'''''، تهران، شركت سهامی انتشار، 1385، ص 123.&lt;/ref&gt;. این طوایف به سبب کلاه سرخی که به دستور «مرشد کامل» گذاشتند به قزلباش معروف شدند. این کلاه سرخ که دوازده ترک به نشانه دوازده اما اولین بار توسط سلطان حیدر ایجاد شده&lt;ref&gt;'''''عالم آرای شاه اسماعیل'''''، با مقدمه و تصحیح اصغر منتظر مصاحب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران 1349، ص 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;آنجوللو'''''، سفرنامه‌های ونیزیان'''''، ترجمه منوچهر امیری، تهران: خوارزمی، 1349، ص 223- 226.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نوایی عبدالسین، '''''تاریخ ایران و جهان'''''، تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همان، </del>1366، ص 145.&lt;/ref&gt; و پیوند دهنده تمام طوایف گوناگون قزلباش در زمان شاه اسماعیل اول بود و مرکب از طوایف روملو، شاملو، استاجلو، نکلو، ذوالقدر، [[قاجاریه|قاجار]] و [[افشاریه|افشار]] بودند&lt;ref&gt;سیوری راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''، ترجمه کامبیز عزیزی، تهران: مرکز 1393، ص 24.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;لکهارت لارنس، '''''انقراض سلسله صفویه و ایام  استیلای افاغنه در ایران'''''، ترجمه مصطفی قلی عماد، ص 19.&lt;/ref&gt; و [[مرشد]] کامل یعنی شاه اسماعیل را در رسیدن به قدرت یاری دادند و به سبب همین امر بیشتر مناسب و عناوین مثل امیرالامرایی و بیگلربیگی را در اختیار داشتند به گونه‌ای که در آن زمان ایران مملکت قزلباشها خوانده می‌شد&lt;ref&gt;فلسفی نصرالله، '''''زندگانی شاه عباس اول'''''، تهران: علمی، 1364، ج، ص 221.&lt;/ref&gt;.  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به معنی سرخ‌سر و به طوایف مختلف ترک که سلطان حیدر و شاه اسماعیل صفوی را در ترویج مذهب شیعه و تحصیل سلطنت یاری کردند، گفته می‌شود&lt;ref&gt;تهرانی شفق اكبر'''''، امیران دربار'''''، تهران، شركت سهامی انتشار، 1385، ص 123.&lt;/ref&gt;. این طوایف به سبب کلاه سرخی که به دستور «مرشد کامل» گذاشتند به قزلباش معروف شدند. این کلاه سرخ که دوازده ترک به نشانه دوازده اما اولین بار توسط سلطان حیدر ایجاد شده&lt;ref&gt;'''''عالم آرای شاه اسماعیل'''''، با مقدمه و تصحیح اصغر منتظر مصاحب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران 1349، ص 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;آنجوللو'''''، سفرنامه‌های ونیزیان'''''، ترجمه منوچهر امیری، تهران: خوارزمی، 1349، ص 223- 226.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نوایی عبدالسین، '''''تاریخ ایران و جهان'''''، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوارزمی، </ins>1366، ص 145.&lt;/ref&gt; و پیوند دهنده تمام طوایف گوناگون قزلباش در زمان شاه اسماعیل اول بود و مرکب از طوایف روملو، شاملو، استاجلو، نکلو، ذوالقدر، [[قاجاریه|قاجار]] و [[افشاریه|افشار]] بودند&lt;ref&gt;سیوری راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''، ترجمه کامبیز عزیزی، تهران: مرکز 1393، ص 24.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;لکهارت لارنس، '''''انقراض سلسله صفویه و ایام  استیلای افاغنه در ایران'''''، ترجمه مصطفی قلی عماد، ص 19.&lt;/ref&gt; و [[مرشد]] کامل یعنی شاه اسماعیل را در رسیدن به قدرت یاری دادند و به سبب همین امر بیشتر مناسب و عناوین مثل امیرالامرایی و بیگلربیگی را در اختیار داشتند به گونه‌ای که در آن زمان ایران مملکت قزلباشها خوانده می‌شد&lt;ref&gt;فلسفی نصرالله، '''''زندگانی شاه عباس اول'''''، تهران: علمی، 1364، ج، ص 221.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ شاه اسماعیل بر قدرت و نفوذ قزلباشها افزوده شد و با آنکه به ظاهر ارادت سران قزلباش نسبت به مرشد کامل وجود داشت&lt;ref&gt;سیوری راجر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 112.&lt;/ref&gt; ولی با زوال ایمان و اخلاص روحانی، قزلباشها وارد درگیری‌های قدرت شدند. به گونه‌ای که در زمان شاه تهماسب و پس از او عده‌ای حیدر میرزا و عده‌ای دیگر تمام شاهزادگان [[صفویان|صفوی]] به جز محمد خدابنده را کشتند و گروهی نیز در خراسان عباس میرزا را به شاهی برداشتند&lt;ref&gt;لوئی بلان لوسین، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زندگی شاه عباس صوفی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص،40.&lt;/ref&gt;. شاه عباس اول (1629- 1588م/ 1038- 996) برای از بین بردن خطر آنجا نیروی نظامی جدیدی مرکب از غلامان چرکس، گرجی و [[ارمنی]] به نام غلامان شاه ایجاد کرد&lt;ref&gt;سیوری راجر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 76.&lt;/ref&gt; ولی قدرت قزلباشها به صورت محدود حفظ و به یکی از عوامل سقوط [[صفویان|سلسله صفوی]] (1736م 1148ق) تبدیل شد&lt;ref&gt;لوئی بلان لوسین، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زندگی شاه عباس صوفی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص 40.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ شاه اسماعیل بر قدرت و نفوذ قزلباشها افزوده شد و با آنکه به ظاهر ارادت سران قزلباش نسبت به مرشد کامل وجود داشت&lt;ref&gt;سیوری راجر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 112.&lt;/ref&gt; ولی با زوال ایمان و اخلاص روحانی، قزلباشها وارد درگیری‌های قدرت شدند. به گونه‌ای که در زمان شاه تهماسب و پس از او عده‌ای حیدر میرزا و عده‌ای دیگر تمام شاهزادگان [[صفویان|صفوی]] به جز محمد خدابنده را کشتند و گروهی نیز در خراسان عباس میرزا را به شاهی برداشتند&lt;ref&gt;لوئی بلان لوسین، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زندگی شاه عباس صوفی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص،40.&lt;/ref&gt;. شاه عباس اول (1629- 1588م/ 1038- 996) برای از بین بردن خطر آنجا نیروی نظامی جدیدی مرکب از غلامان چرکس، گرجی و [[ارمنی]] به نام غلامان شاه ایجاد کرد&lt;ref&gt;سیوری راجر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 76.&lt;/ref&gt; ولی قدرت قزلباشها به صورت محدود حفظ و به یکی از عوامل سقوط [[صفویان|سلسله صفوی]] (1736م 1148ق) تبدیل شد&lt;ref&gt;لوئی بلان لوسین، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زندگی شاه عباس صوفی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص 40.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فاطمه نوبخت</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فاطمه نوبخت</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:تاریخ و باستان شناسی]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-8534:rev-8535:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%82%D8%B2%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B4&diff=8534&oldid=prev Samei: /* مآخذ */ 2025-05-13T18:03:22Z <p><span class="autocomment">مآخذ</span></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۳</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;قزلباش&#039;&#039;&#039;، مریدان شاه و هسته اصلی سپاه [[صفویان|صفوی]] در ترویج تشیع و تشکیل [[صفویان|سلسله صفوی]] (1501م/ 907).</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;قزلباش&#039;&#039;&#039;، مریدان شاه و هسته اصلی سپاه [[صفویان|صفوی]] در ترویج تشیع و تشکیل [[صفویان|سلسله صفوی]] (1501م/ 907).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به معنی سرخ‌سر و به طوایف مختلف ترک که سلطان حیدر و شاه اسماعیل صفوی را در ترویج مذهب شیعه و تحصیل سلطنت یاری کردند، گفته می‌شود&lt;ref&gt;تهرانی شفق اكبر'''''، امیران دربار'''''، تهران، شركت سهامی انتشار، 1385، ص 123.&lt;/ref&gt;. این طوایف به سبب کلاه سرخی که به دستور «مرشد کامل» گذاشتند به قزلباش معروف شدند. این کلاه سرخ که دوازده ترک به نشانه دوازده اما اولین بار توسط سلطان حیدر ایجاد شده&lt;ref&gt;'''''عالم آرای شاه اسماعیل'''''، با مقدمه و تصحیح اصغر منتظر مصاحب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران 1349، ص 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;آنجوللو'''''، سفرنامه‌های ونیزیان'''''، ترجمه منوچهر امیری، تهران: خوارزمی، 1349، ص 223- 226.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نوایی عبدالسین، '''''تاریخ ایران و جهان'''''، تهران: همان، 1366، ص 145.&lt;/ref&gt; و پیوند دهنده تمام طوایف گوناگون قزلباش در زمان شاه اسماعیل اول بود و مرکب از طوایف روملو، شاملو، استاجلو، نکلو، ذوالقدر، [[قاجاریه|قاجار]] و [[افشاریه|افشار]] بودند&lt;ref&gt;سیوری راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''، ترجمه کامبیز عزیزی، تهران: مرکز 1393، ص 24.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;لکهارت لارنس، '''''انقراض سلسله صفویه و ایام  استیلای افاغنه در ایران'''''، ترجمه مصطفی قلی عماد، ص 19.&lt;/ref&gt; و [[مرشد]] کامل یعنی شاه اسماعیل را در رسیدن به قدرت یاری دادند و به سبب همین امر بیشتر مناسب و عناوین مثل امیرالامرایی و بیگلربیگی را در اختیار داشتند به گونه‌ای که در آن زمان ایران مملکت قزلباشها خوانده می‌شد&lt;ref&gt;فلسفی نصرالله، '''''زندگانی شاه عباس اول'''''، تهران: علمی، 1364، ج، ص 221.&lt;/ref&gt;. پس از مرگ شاه اسماعیل بر قدرت و نفوذ قزلباشها افزوده شد و با آنکه به ظاهر ارادت سران قزلباش نسبت به مرشد کامل وجود داشت&lt;ref&gt;سیوری راجر، '''''تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی'''''، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 112.&lt;/ref&gt; ولی با زوال ایمان و اخلاص روحانی، قزلباشها وارد درگیری‌های قدرت شدند. به گونه‌ای که در زمان شاه تهماسب و پس از او عده‌ای حیدر میرزا و عده‌ای دیگر تمام شاهزادگان [[صفویان|صفوی]] به جز محمد خدابنده را کشتند و گروهی نیز در خراسان عباس میرزا را به شاهی برداشتند&lt;ref&gt;لوئی بلان لوسین، '''''زندگی شاه عباس صوفی'''''، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص،40.&lt;/ref&gt;. شاه عباس اول (1629- 1588م/ 1038- 996) برای از بین بردن خطر آنجا نیروی نظامی جدیدی مرکب از غلامان چرکس، گرجی و [[ارمنی]] به نام غلامان شاه ایجاد کرد&lt;ref&gt;سیوری راجر، '''''تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی'''''، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 76.&lt;/ref&gt; ولی قدرت قزلباشها به صورت محدود حفظ و به یکی از عوامل سقوط [[صفویان|سلسله صفوی]] (1736م 1148ق) تبدیل شد&lt;ref&gt;لوئی بلان لوسین، '''''زندگی شاه عباس صوفی'''''، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص 40.&lt;/ref&gt;.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به معنی سرخ‌سر و به طوایف مختلف ترک که سلطان حیدر و شاه اسماعیل صفوی را در ترویج مذهب شیعه و تحصیل سلطنت یاری کردند، گفته می‌شود&lt;ref&gt;تهرانی شفق اكبر'''''، امیران دربار'''''، تهران، شركت سهامی انتشار، 1385، ص 123.&lt;/ref&gt;. این طوایف به سبب کلاه سرخی که به دستور «مرشد کامل» گذاشتند به قزلباش معروف شدند. این کلاه سرخ که دوازده ترک به نشانه دوازده اما اولین بار توسط سلطان حیدر ایجاد شده&lt;ref&gt;'''''عالم آرای شاه اسماعیل'''''، با مقدمه و تصحیح اصغر منتظر مصاحب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران 1349، ص 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;آنجوللو'''''، سفرنامه‌های ونیزیان'''''، ترجمه منوچهر امیری، تهران: خوارزمی، 1349، ص 223- 226.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نوایی عبدالسین، '''''تاریخ ایران و جهان'''''، تهران: همان، 1366، ص 145.&lt;/ref&gt; و پیوند دهنده تمام طوایف گوناگون قزلباش در زمان شاه اسماعیل اول بود و مرکب از طوایف روملو، شاملو، استاجلو، نکلو، ذوالقدر، [[قاجاریه|قاجار]] و [[افشاریه|افشار]] بودند&lt;ref&gt;سیوری راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''، ترجمه کامبیز عزیزی، تهران: مرکز 1393، ص 24.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;لکهارت لارنس، '''''انقراض سلسله صفویه و ایام  استیلای افاغنه در ایران'''''، ترجمه مصطفی قلی عماد، ص 19.&lt;/ref&gt; و [[مرشد]] کامل یعنی شاه اسماعیل را در رسیدن به قدرت یاری دادند و به سبب همین امر بیشتر مناسب و عناوین مثل امیرالامرایی و بیگلربیگی را در اختیار داشتند به گونه‌ای که در آن زمان ایران مملکت قزلباشها خوانده می‌شد&lt;ref&gt;فلسفی نصرالله، '''''زندگانی شاه عباس اول'''''، تهران: علمی، 1364، ج، ص 221.&lt;/ref&gt;.  </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>پس از مرگ شاه اسماعیل بر قدرت و نفوذ قزلباشها افزوده شد و با آنکه به ظاهر ارادت سران قزلباش نسبت به مرشد کامل وجود داشت&lt;ref&gt;سیوری راجر، '''''تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی'''''، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 112.&lt;/ref&gt; ولی با زوال ایمان و اخلاص روحانی، قزلباشها وارد درگیری‌های قدرت شدند. به گونه‌ای که در زمان شاه تهماسب و پس از او عده‌ای حیدر میرزا و عده‌ای دیگر تمام شاهزادگان [[صفویان|صفوی]] به جز محمد خدابنده را کشتند و گروهی نیز در خراسان عباس میرزا را به شاهی برداشتند&lt;ref&gt;لوئی بلان لوسین، '''''زندگی شاه عباس صوفی'''''، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص،40.&lt;/ref&gt;. شاه عباس اول (1629- 1588م/ 1038- 996) برای از بین بردن خطر آنجا نیروی نظامی جدیدی مرکب از غلامان چرکس، گرجی و [[ارمنی]] به نام غلامان شاه ایجاد کرد&lt;ref&gt;سیوری راجر، '''''تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی'''''، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 76.&lt;/ref&gt; ولی قدرت قزلباشها به صورت محدود حفظ و به یکی از عوامل سقوط [[صفویان|سلسله صفوی]] (1736م 1148ق) تبدیل شد&lt;ref&gt;لوئی بلان لوسین، '''''زندگی شاه عباس صوفی'''''، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص 40.&lt;/ref&gt;.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۲:</td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1-    تهرانی شفق اکبر'''''، امیران دربار'''''، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1385، ص 123.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2-    '''''عالم آرای شاه اسماعیل'''''، با مقدمه و تصحیح اصغر منتظر مصاحب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران 1349ص 26 و آنجوللو'''''، سفرنامه‌های ونیزیان'''''، ترجمه منوچهر امیری، تهران: خوارزمی، 1349، ص 223- 226 و هم‌چنین نوایی عبدالسین، '''''تاریخ ایران و جهان'''''، تهران: همان، 1366، ص 145.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3-    سیوری راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''، ترجمه کامبیز عزیزی، تهران: مرکز 1393، ص 24، هم‌چنین، لکهارت لارنس، '''''انقراض سلسله صفویه و ایام  استیلای افاغنه در ایران'''''، ترجمه مصطفی قلی عماد، ص 19.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4-    فلسفی نصرالله، '''''زندگانی شاه عباس اول'''''، تهران: علمی، 1364، ج، ص 221.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5-    سیوری راجر، '''''تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی'''''، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 112.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6-    لوئی بلان لوسین، '''''زندگی شاه عباس صوفی'''''، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص،40.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7-    سیوری راجر، '''''تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی'''''، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 76.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8-    لوئی بلان لوسین، '''''زندگی شاه عباس صوفی'''''</del>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص 40.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]</ins>،</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">  </del>فاطمه نوبخت</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>فاطمه نوبخت</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-8533:rev-8534:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%82%D8%B2%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B4&diff=8533&oldid=prev Samei در ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۲ 2025-05-13T18:02:05Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۱۳ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۰۲</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''قزلباش'''، مریدان شاه و هسته اصلی سپاه صفوی در ترویج تشیع و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكیل </del>[[صفویان|سلسله صفوی]] (1501م/ 907).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''قزلباش'''، مریدان شاه و هسته اصلی سپاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|</ins>صفوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>در ترویج تشیع و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشکیل </ins>[[صفویان|سلسله صفوی]] (1501م/ 907).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به معنی سرخ‌سر و به طوایف مختلف <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترك كه </del>سلطان حیدر و شاه اسماعیل صفوی را در ترویج مذهب شیعه و تحصیل سلطنت یاری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردند، </del>گفته می‌شود&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;. این طوایف به سبب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلاه </del>سرخی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>به دستور «مرشد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كامل» </del>گذاشتند به قزلباش معروف شدند. این <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلاه </del>سرخ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>دوازده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترك </del>به نشانه دوازده اما اولین بار توسط سلطان حیدر ایجاد شده&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; و پیوند دهنده تمام طوایف گوناگون قزلباش در زمان شاه اسماعیل اول بود و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مركب </del>از طوایف روملو، شاملو، استاجلو، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نكلو، </del>ذوالقدر، قاجار و افشار بودند&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; و مرشد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كامل </del>یعنی شاه اسماعیل را در رسیدن به قدرت یاری دادند و به سبب همین امر بیشتر مناسب و عناوین مثل امیرالامرایی و بیگلربیگی را در اختیار داشتند به گونه‌ای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در آن زمان ایران <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملكت </del>قزلباشها خوانده می‌شد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; پس از مرگ شاه اسماعیل بر قدرت و نفوذ قزلباشها افزوده شد و با <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنكه </del>به ظاهر ارادت سران قزلباش نسبت به مرشد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كامل </del>وجود داشت&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; ولی با زوال ایمان و اخلاص روحانی، قزلباشها وارد درگیری‌های قدرت شدند. به گونه‌ای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>در زمان شاه تهماسب و پس از او عده‌ای حیدر میرزا و عده‌ای دیگر تمام شاهزادگان صفوی به جز محمد خدابنده را <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كشتند </del>و گروهی نیز در خراسان عباس میرزا را به شاهی برداشتند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; شاه عباس اول (1629- 1588م/ 1038- 996) برای از بین بردن خطر آنجا نیروی نظامی جدیدی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مركب </del>از غلامان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چركس، </del>گرجی و ارمنی به نام غلامان شاه ایجاد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كرد</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt; ولی قدرت قزلباشها به صورت محدود حفظ و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكی </del>از عوامل سقوط سلسله صفوی (1736م 1148ق) تبدیل شد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del>&lt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">8</del>&lt;/<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به معنی سرخ‌سر و به طوایف مختلف <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترک که </ins>سلطان حیدر و شاه اسماعیل صفوی را در ترویج مذهب شیعه و تحصیل سلطنت یاری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردند، </ins>گفته می‌شود&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تهرانی شفق اكبر'''''، امیران دربار'''''، تهران، شركت سهامی انتشار، 1385، ص 123.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;. این طوایف به سبب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلاه </ins>سرخی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>به دستور «مرشد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کامل» </ins>گذاشتند به قزلباش معروف شدند. این <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلاه </ins>سرخ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>دوازده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترک </ins>به نشانه دوازده اما اولین بار توسط سلطان حیدر ایجاد شده&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''عالم آرای شاه اسماعیل'''''، با مقدمه و تصحیح اصغر منتظر مصاحب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، تهران 1349، ص 26.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref&gt;&lt;ref&gt;آنجوللو'''''، سفرنامه‌های ونیزیان'''''، ترجمه منوچهر امیری، تهران: خوارزمی، 1349، ص 223- 226.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نوایی عبدالسین، '''''تاریخ ایران و جهان'''''، تهران: همان، 1366، ص 145.&lt;/ref</ins>&gt; و پیوند دهنده تمام طوایف گوناگون قزلباش در زمان شاه اسماعیل اول بود و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکب </ins>از طوایف روملو، شاملو، استاجلو، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نکلو، </ins>ذوالقدر، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قاجاریه|</ins>قاجار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[افشاریه|</ins>افشار<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>بودند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیوری راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''، ترجمه کامبیز عزیزی، تهران: مرکز 1393، ص 24.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref&gt;&lt;ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لکهارت لارنس، '''''انقراض سلسله صفویه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایام  استیلای افاغنه در ایران'''''، ترجمه مصطفی قلی عماد، ص 19.&lt;/ref&gt; و [[</ins>مرشد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] کامل </ins>یعنی شاه اسماعیل را در رسیدن به قدرت یاری دادند و به سبب همین امر بیشتر مناسب و عناوین مثل امیرالامرایی و بیگلربیگی را در اختیار داشتند به گونه‌ای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در آن زمان ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مملکت </ins>قزلباشها خوانده می‌شد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فلسفی نصرالله، '''''زندگانی شاه عباس اول'''''، تهران: علمی، 1364، ج، ص 221.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>پس از مرگ شاه اسماعیل بر قدرت و نفوذ قزلباشها افزوده شد و با <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آنکه </ins>به ظاهر ارادت سران قزلباش نسبت به مرشد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کامل </ins>وجود داشت&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیوری راجر، '''''تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی'''''، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 112.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; ولی با زوال ایمان و اخلاص روحانی، قزلباشها وارد درگیری‌های قدرت شدند. به گونه‌ای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>در زمان شاه تهماسب و پس از او عده‌ای حیدر میرزا و عده‌ای دیگر تمام شاهزادگان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|</ins>صفوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به جز محمد خدابنده را <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کشتند </ins>و گروهی نیز در خراسان عباس میرزا را به شاهی برداشتند&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوئی بلان لوسین، '''''زندگی شاه عباس صوفی'''''، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص،40.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>شاه عباس اول (1629- 1588م/ 1038- 996) برای از بین بردن خطر آنجا نیروی نظامی جدیدی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکب </ins>از غلامان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">چرکس، </ins>گرجی و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>ارمنی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به نام غلامان شاه ایجاد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کرد</ins>&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سیوری راجر، '''''تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی'''''، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، ص 76.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt; ولی قدرت قزلباشها به صورت محدود حفظ و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یکی </ins>از عوامل سقوط <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[صفویان|</ins>سلسله صفوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>(1736م 1148ق) تبدیل شد&lt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوئی بلان لوسین، '''''زندگی شاه عباس صوفی'''''، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص 40.</ins>&lt;/<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>&gt;<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''مآخذ:''''' </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[صفویان]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[قاجاریه]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[افشاریه]]</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1-    تهرانی شفق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اكبر</del>'''''، امیران دربار'''''، تهران، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شركت </del>سهامی انتشار، 1385، ص 123.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1-    تهرانی شفق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اکبر</ins>'''''، امیران دربار'''''، تهران، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرکت </ins>سهامی انتشار، 1385، ص 123.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2-    '''''عالم آرای شاه اسماعیل'''''، با مقدمه و تصحیح اصغر منتظر مصاحب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كتاب، </del>تهران 1349ص 26 و آنجوللو'''''، سفرنامه‌های ونیزیان'''''، ترجمه منوچهر امیری، تهران: خوارزمی، 1349، ص 223- 226 و هم‌چنین نوایی عبدالسین، '''''تاریخ ایران و جهان'''''، تهران: همان، 1366، ص 145.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2-    '''''عالم آرای شاه اسماعیل'''''، با مقدمه و تصحیح اصغر منتظر مصاحب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کتاب، </ins>تهران 1349ص 26 و آنجوللو'''''، سفرنامه‌های ونیزیان'''''، ترجمه منوچهر امیری، تهران: خوارزمی، 1349، ص 223- 226 و هم‌چنین نوایی عبدالسین، '''''تاریخ ایران و جهان'''''، تهران: همان، 1366، ص 145.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3-    سیوری راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''، ترجمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كامبیز </del>عزیزی، تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مركز </del>1393، ص 24، هم‌چنین، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لكهارت </del>لارنس، '''''انقراض سلسله صفویه و ایام  استیلای افاغنه در ایران'''''، ترجمه مصطفی قلی عماد، ص 19.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3-    سیوری راجر، '''''ایران عصر صفوی'''''، ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کامبیز </ins>عزیزی، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مرکز </ins>1393، ص 24، هم‌چنین، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لکهارت </ins>لارنس، '''''انقراض سلسله صفویه و ایام  استیلای افاغنه در ایران'''''، ترجمه مصطفی قلی عماد، ص 19.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4-    فلسفی نصرالله، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زندگانی شاه عباس اول&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، تهران: علمی، 1364، ج، ص 221.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4-    فلسفی نصرالله، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زندگانی شاه عباس اول&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، تهران: علمی، 1364، ج، ص 221.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5-    سیوری راجر، '''''تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی'''''، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كبیر، </del>1382، ص 112.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5-    سیوری راجر، '''''تحقیقاتی در تاریخ ایران عصر صفوی'''''، ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کبیر، </ins>1382، ص 112.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6-    لوئی بلان لوسین، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زندگی شاه عباس صوفی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص،40.</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6-    لوئی بلان لوسین، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زندگی شاه عباس صوفی&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، ص،40.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> سیوری، </del>'''''ایران عصر صفوی'''''، ص 76.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> سیوری راجر، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحقیقاتی در تاریخ </ins>ایران عصر صفوی'''''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترجمه عباسقلی غفاری‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امیر کبیر، 1382، </ins>ص 76.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8-    لوئی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلان، </del>ص 40.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8-    لوئی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بلان لوسین، '''''زندگی شاه عباس صوفی'''''، ترجمه ولی الله شادان، اساطیر، </ins>ص 40.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  فاطمه نوبخت</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  فاطمه نوبخت</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-5984:rev-8533:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%82%D8%B2%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B4&diff=5984&oldid=prev Samei در ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۰ 2025-05-04T22:40:37Z <p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۴ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۴۰</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''قزلباش'''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مريدان </del>شاه و هسته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلي </del>سپاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترويج تشيع </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكيل </del>سلسله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوي </del>(1501م/ 907).</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''قزلباش'''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مریدان </ins>شاه و هسته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلی </ins>سپاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترویج تشیع </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشكیل [[صفویان|</ins>سلسله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی]] </ins>(1501م/ 907).</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معني </del>سرخ‌سر و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوايف </del>مختلف ترك كه سلطان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حيدر </del>و شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعيل صفوي </del>را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترويج </del>مذهب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شيعه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصيل </del>سلطنت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ياري </del>كردند، گفته <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شود</del>&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين طوايف </del>به سبب كلاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرخي </del>كه به دستور «مرشد كامل» گذاشتند به قزلباش معروف شدند. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين </del>كلاه سرخ كه دوازده ترك به نشانه دوازده اما <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولين </del>بار توسط سلطان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حيدر ايجاد </del>شده&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پيوند </del>دهنده تمام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوايف </del>گوناگون قزلباش در زمان شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعيل </del>اول بود و مركب از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوايف </del>روملو، شاملو، استاجلو، نكلو، ذوالقدر، قاجار و افشار بودند&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و مرشد كامل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يعني </del>شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعيل </del>را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسيدن </del>به قدرت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ياري </del>دادند و به سبب <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همين </del>امر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيشتر </del>مناسب و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عناوين </del>مثل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اميرالامرايي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بيگلربيگي </del>را در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اختيار </del>داشتند به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونه‌اي </del>كه در آن زمان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>مملكت قزلباشها خوانده <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مي‌شد</del>.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; پس از مرگ شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعيل </del>بر قدرت و نفوذ قزلباشها افزوده شد و با آنكه به ظاهر ارادت سران قزلباش نسبت به مرشد كامل وجود داشت&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولي </del>با زوال <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايمان </del>و اخلاص <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحاني، </del>قزلباشها وارد <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درگيري‌هاي </del>قدرت شدند. به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونه‌اي </del>كه در زمان شاه تهماسب و پس از او <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عده‌اي حيدر ميرزا </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عده‌اي ديگر </del>تمام شاهزادگان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوي </del>به جز محمد خدابنده را كشتند و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروهي نيز </del>در خراسان عباس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ميرزا </del>را به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهي </del>برداشتند.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; شاه عباس اول (1629- 1588م/ 1038- 996) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">براي </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بين </del>بردن خطر آنجا <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نيروي نظامي جديدي </del>مركب از غلامان چركس، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرجي </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارمني </del>به نام غلامان شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايجاد </del>كرد&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولي </del>قدرت قزلباشها به صورت محدود حفظ و به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يكي </del>از عوامل سقوط سلسله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوي </del>(1736م 1148ق) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبديل </del>شد.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;  </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">معنی </ins>سرخ‌سر و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوایف </ins>مختلف ترك كه سلطان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حیدر </ins>و شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیل صفوی </ins>را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترویج </ins>مذهب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شیعه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحصیل </ins>سلطنت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاری </ins>كردند، گفته <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شود</ins>&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این طوایف </ins>به سبب كلاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرخی </ins>كه به دستور «مرشد كامل» گذاشتند به قزلباش معروف شدند. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این </ins>كلاه سرخ كه دوازده ترك به نشانه دوازده اما <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اولین </ins>بار توسط سلطان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حیدر ایجاد </ins>شده&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پیوند </ins>دهنده تمام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوایف </ins>گوناگون قزلباش در زمان شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیل </ins>اول بود و مركب از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طوایف </ins>روملو، شاملو، استاجلو، نكلو، ذوالقدر، قاجار و افشار بودند&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و مرشد كامل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یعنی </ins>شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیل </ins>را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رسیدن </ins>به قدرت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یاری </ins>دادند و به سبب <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">همین </ins>امر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیشتر </ins>مناسب و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عناوین </ins>مثل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیرالامرایی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بیگلربیگی </ins>را در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اختیار </ins>داشتند به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونه‌ای </ins>كه در آن زمان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>مملكت قزلباشها خوانده <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">می‌شد</ins>.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; پس از مرگ شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیل </ins>بر قدرت و نفوذ قزلباشها افزوده شد و با آنكه به ظاهر ارادت سران قزلباش نسبت به مرشد كامل وجود داشت&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولی </ins>با زوال <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایمان </ins>و اخلاص <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">روحانی، </ins>قزلباشها وارد <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">درگیری‌های </ins>قدرت شدند. به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گونه‌ای </ins>كه در زمان شاه تهماسب و پس از او <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عده‌ای حیدر میرزا </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عده‌ای دیگر </ins>تمام شاهزادگان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی </ins>به جز محمد خدابنده را كشتند و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گروهی نیز </ins>در خراسان عباس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میرزا </ins>را به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهی </ins>برداشتند.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; شاه عباس اول (1629- 1588م/ 1038- 996) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">برای </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بین </ins>بردن خطر آنجا <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیروی نظامی جدیدی </ins>مركب از غلامان چركس، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گرجی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ارمنی </ins>به نام غلامان شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایجاد </ins>كرد&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولی </ins>قدرت قزلباشها به صورت محدود حفظ و به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یكی </ins>از عوامل سقوط سلسله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی </ins>(1736م 1148ق) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تبدیل </ins>شد.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;  </div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> تهراني </del>شفق اكبر'''''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اميران </del>دربار'''''، تهران، شركت <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سهامي </del>انتشار، 1385، ص 123.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>1-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> تهرانی </ins>شفق اكبر'''''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیران </ins>دربار'''''، تهران، شركت <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سهامی </ins>انتشار، 1385، ص 123.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2-    '''''عالم <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آراي </del>شاه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعيل</del>'''''، با مقدمه و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصحيح </del>اصغر منتظر مصاحب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، تهران 1349ص 26 و آنجوللو'''''، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سفرنامه‌هاي ونيزيان</del>'''''، ترجمه منوچهر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اميري، </del>تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوارزمي، </del>1349، ص 223- 226 و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هم‌چنين نوايي عبدالسين، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ ايران </del>و جهان'''''، تهران: همان، 1366، ص 145.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>2-    '''''عالم <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آرای </ins>شاه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اسماعیل</ins>'''''، با مقدمه و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تصحیح </ins>اصغر منتظر مصاحب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، تهران 1349ص 26 و آنجوللو'''''، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سفرنامه‌های ونیزیان</ins>'''''، ترجمه منوچهر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیری، </ins>تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خوارزمی، </ins>1349، ص 223- 226 و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هم‌چنین نوایی عبدالسین، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ ایران </ins>و جهان'''''، تهران: همان، 1366، ص 145.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> سيوري </del>راجر، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>عصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوي</del>'''''، ترجمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كامبيز عزيزي، </del>تهران: مركز 1393، ص 24، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هم‌چنين، </del>لكهارت لارنس، '''''انقراض سلسله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفويه </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايام  استيلاي </del>افاغنه در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران</del>'''''، ترجمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصطفي قلي </del>عماد، ص 19.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>3-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> سیوری </ins>راجر، '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی</ins>'''''، ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كامبیز عزیزی، </ins>تهران: مركز 1393، ص 24، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">هم‌چنین، </ins>لكهارت لارنس، '''''انقراض سلسله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفویه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایام  استیلای </ins>افاغنه در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران</ins>'''''، ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مصطفی قلی </ins>عماد، ص 19.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> فلسفي </del>نصرالله، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگاني </del>شاه عباس اول'''''، تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمي، </del>1364، ج، ص 221.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>4-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> فلسفی </ins>نصرالله، '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگانی </ins>شاه عباس اول'''''، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">علمی، </ins>1364، ج، ص 221.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> سيوري </del>راجر، '''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحقيقاتي </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاريخ ايران </del>عصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوي</del>'''''، ترجمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عباسقلي غفاري‌فرد </del>و محمد باقر آرام، تهران: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امير كبير، </del>1382، ص 112.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>5-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> سیوری </ins>راجر، '''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تحقیقاتی </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تاریخ ایران </ins>عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی</ins>'''''، ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عباسقلی غفاری‌فرد </ins>و محمد باقر آرام، تهران: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امیر كبیر، </ins>1382، ص 112.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> لوئي </del>بلان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوسين، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگي </del>شاه عباس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صوفي</del>'''''، ترجمه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولي </del>الله شادان، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساطير، </del>ص،40.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>6-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> لوئی </ins>بلان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">لوسین، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زندگی </ins>شاه عباس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صوفی</ins>'''''، ترجمه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ولی </ins>الله شادان، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساطیر، </ins>ص،40.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> سيوري، </del>'''''<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ايران </del>عصر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوي</del>'''''، ص 76.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>7-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> سیوری، </ins>'''''<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران </ins>عصر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">صفوی</ins>'''''، ص 76.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8-   <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> لوئي </del>بلان، ص 40.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>8-   <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> لوئی </ins>بلان، ص 40.</div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  فاطمه نوبخت</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>  فاطمه نوبخت</div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-834:rev-5984:php=table --> </table> Samei https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%82%D8%B2%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B4&diff=834&oldid=prev Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''قزلباش'''، مريدان شاه و هسته اصلي سپاه صفوي در ترويج تشيع و تشكيل سلسله صفوي (1501م/ 907). به معني سرخ‌سر و به طوايف مختلف ترك كه سلطان حيدر و شاه اسماعيل صفوي را در ترويج مذهب شيعه و تحصيل سلطنت ياري كردند، گفته مي‌شود<sup>1</sup>. اين طوايف به سبب كلاه...» ایجاد کرد 2024-08-13T19:21:27Z <p>صفحه‌ای تازه حاوی «&#039;&#039;&#039;قزلباش&#039;&#039;&#039;، مريدان شاه و هسته اصلي سپاه صفوي در ترويج تشيع و تشكيل سلسله صفوي (1501م/ 907). به معني سرخ‌سر و به طوايف مختلف ترك كه سلطان حيدر و شاه اسماعيل صفوي را در ترويج مذهب شيعه و تحصيل سلطنت ياري كردند، گفته مي‌شود&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;. اين طوايف به سبب كلاه...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>&#039;&#039;&#039;قزلباش&#039;&#039;&#039;، مريدان شاه و هسته اصلي سپاه صفوي در ترويج تشيع و تشكيل سلسله صفوي (1501م/ 907).<br /> <br /> به معني سرخ‌سر و به طوايف مختلف ترك كه سلطان حيدر و شاه اسماعيل صفوي را در ترويج مذهب شيعه و تحصيل سلطنت ياري كردند، گفته مي‌شود&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;. اين طوايف به سبب كلاه سرخي كه به دستور «مرشد كامل» گذاشتند به قزلباش معروف شدند. اين كلاه سرخ كه دوازده ترك به نشانه دوازده اما اولين بار توسط سلطان حيدر ايجاد شده&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; و پيوند دهنده تمام طوايف گوناگون قزلباش در زمان شاه اسماعيل اول بود و مركب از طوايف روملو، شاملو، استاجلو، نكلو، ذوالقدر، قاجار و افشار بودند&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; و مرشد كامل يعني شاه اسماعيل را در رسيدن به قدرت ياري دادند و به سبب همين امر بيشتر مناسب و عناوين مثل اميرالامرايي و بيگلربيگي را در اختيار داشتند به گونه‌اي كه در آن زمان ايران مملكت قزلباشها خوانده مي‌شد.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; پس از مرگ شاه اسماعيل بر قدرت و نفوذ قزلباشها افزوده شد و با آنكه به ظاهر ارادت سران قزلباش نسبت به مرشد كامل وجود داشت&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; ولي با زوال ايمان و اخلاص روحاني، قزلباشها وارد درگيري‌هاي قدرت شدند. به گونه‌اي كه در زمان شاه تهماسب و پس از او عده‌اي حيدر ميرزا و عده‌اي ديگر تمام شاهزادگان صفوي به جز محمد خدابنده را كشتند و گروهي نيز در خراسان عباس ميرزا را به شاهي برداشتند.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; شاه عباس اول (1629- 1588م/ 1038- 996) براي از بين بردن خطر آنجا نيروي نظامي جديدي مركب از غلامان چركس، گرجي و ارمني به نام غلامان شاه ايجاد كرد&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; ولي قدرت قزلباشها به صورت محدود حفظ و به يكي از عوامل سقوط سلسله صفوي (1736م 1148ق) تبديل شد.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; <br /> <br /> 1-    تهراني شفق اكبر&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، اميران دربار&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، تهران، شركت سهامي انتشار، 1385، ص 123.<br /> <br /> 2-    &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;عالم آراي شاه اسماعيل&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، با مقدمه و تصحيح اصغر منتظر مصاحب، تهران: بنگاه ترجمه و نشر كتاب، تهران 1349ص 26 و آنجوللو&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، سفرنامه‌هاي ونيزيان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه منوچهر اميري، تهران: خوارزمي، 1349، ص 223- 226 و هم‌چنين نوايي عبدالسين، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تاريخ ايران و جهان&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، تهران: همان، 1366، ص 145.<br /> <br /> 3-    سيوري راجر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ايران عصر صفوي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه كامبيز عزيزي، تهران: مركز 1393، ص 24، هم‌چنين، لكهارت لارنس، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;انقراض سلسله صفويه و ايام  استيلاي افاغنه در ايران&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه مصطفي قلي عماد، ص 19.<br /> <br /> 4-    فلسفي نصرالله، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زندگاني شاه عباس اول&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، تهران: علمي، 1364، ج، ص 221.<br /> <br /> 5-    سيوري راجر، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;تحقيقاتي در تاريخ ايران عصر صفوي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه عباسقلي غفاري‌فرد و محمد باقر آرام، تهران: امير كبير، 1382، ص 112.<br /> <br /> 6-    لوئي بلان لوسين، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;زندگي شاه عباس صوفي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ترجمه ولي الله شادان، اساطير، ص،40.<br /> <br /> 7-    سيوري، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ايران عصر صفوي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;، ص 76.<br /> <br /> 8-    لوئي بلان، ص 40.<br /> <br />   فاطمه نوبخت</div> Samei