https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87قوه قضاییه - تاریخچهٔ نسخهها2026-06-16T09:44:55Zتاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکیMediaWiki 1.43.1https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87&diff=5230&oldid=prevSamei در ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۰2025-05-01T09:20:58Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۲۰</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:4799470.jpg|بندانگشتی|قوه قضاییه برگرفته از خبرگزاری مهر قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.mehrnews.com/news/6005552/%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%D9%82%D9%88%D9%87-%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[[پرونده:4799470.jpg|بندانگشتی|قوه قضاییه برگرفته از خبرگزاری مهر قابل بازیابی از<nowiki/>https://www.mehrnews.com/news/6005552/%D8%A8%D9%88%D8%AF%D8%AC%D9%87-%D9%82%D9%88%D9%87-%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D8%B9%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[قوه قضاییه]]'''، یکی از قوای سهگانه نظام جمهوری اسلامی. با تصویب [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]]<sup>*</sup> در یازدهم و دوازدهم آذر 1358ش نظام قضایی جمهوری اسلامی تأسیس شد<ref>زرنگ، محمد. '''''تحول نظام قضایی ایران ـ از سقوط رضاشاه تا تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب.''''' تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ج 2، ص 236.</ref>. پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]<sup>*</sup> انتقال نظام قضایی سابق به نظام قضایی جدید در طی 3 دوره انجام شد: دوره اول یا دوره انتقال شکلگیری و تثبیت نظام قضایی اسلامی، دوره دوم که دوره تصویب قانون اساسی جدید در 1358ش و دوره سوم که دوره اصلاح و تجدید نظر در نظام قضایی بود<ref>زرنگ. محمد. '''''تحول نظام قضایی ایران ـ از سقوط رضاشاه تا تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب.''''' تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ج 2. ص 228، 229، 236 و 238.</ref>. قوه قضاییه بر طبق اصل 156 قانون اساسی قوهای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت و عهدهدار وظایف زیر است: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1- رسیدگی و صدور حکم در مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی و رفع خصومات و اخذ تصمیم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبیه که قانون معین میکند. 2- احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادیهای مشروع. 3- نظارت بر حسن اجرای قوانین. 4- کشف جرم و تعقیب مجازات و تعزیر مجرمین و اجرای حدود و مقررات مدون جزایی اسلام. 5- اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم و اصلاح مجرمین<ref> وثوقی، شهین. '''''قوانین و مقررات مربوط به انتخابات از آغاز پیروزی انقلاب تاکنون'''''. تهران: چاپخانه وزارت کشور، 1369، ص 31 و 32؛ نیزنک: یزدی، محمد. '''''قانون اساسی برای همه'''''. تهران: امیرکبیر، 1375، ص 667؛ '''''قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران'''''.</ref>. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>'''[[قوه قضاییه]]'''، یکی از قوای سهگانه نظام جمهوری اسلامی. با تصویب [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]]<sup>*</sup> در یازدهم و دوازدهم آذر 1358ش نظام قضایی جمهوری اسلامی تأسیس شد<ref>زرنگ، محمد. '''''تحول نظام قضایی ایران ـ از سقوط رضاشاه تا تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب.''''' تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ج 2، ص 236.</ref>. پس از [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]<sup>*</sup> انتقال نظام قضایی سابق به نظام قضایی جدید در طی 3 دوره انجام شد: دوره اول یا دوره انتقال شکلگیری و تثبیت نظام قضایی اسلامی، دوره دوم که دوره تصویب قانون اساسی جدید در 1358ش و دوره سوم که دوره اصلاح و تجدید نظر در نظام قضایی بود<ref>زرنگ. محمد. '''''تحول نظام قضایی ایران ـ از سقوط رضاشاه تا تشکیل دادگاههای عمومی و انقلاب.''''' تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381، ج 2. ص 228، 229، 236 و 238.</ref>. قوه قضاییه بر طبق اصل 156 قانون اساسی قوهای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت و عهدهدار وظایف زیر است: <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبق اصل 157 قانون اساسی، به منظور انجام مسؤولیتهای قوه قضائیه </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلیه امور قضایی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اداری </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجرایی مقام رهبری، یک نفر مجتهد عادل </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آگاه به </del>امور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قضایی </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدیر </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدبر را برای مدت پنج سال به عنوان رئیس قوه قضائیه تعیین مینماید که عالیترین مقام قوه قضائیه است و وظایف او </del>بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساس اصل 158 قانون اساسی به شرح زیر است: 1- ایجاد تشکیلات لازم در داگستری به تناسب مسئولیتهای اصل 156. 2- تهیه لوایح قضایی متناسب با جمهوری اسلامی. 3- استخدام قضات عادل </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شایسته </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عزل </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نصب آنها </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تغییر محل مأموریت </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعیین مشاغل </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترفیع آنان </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مانند اینها از امور اداری، طبق </del>قانون<ref><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> </del>'''''قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران'''''.</ref>. </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># رسیدگی و صدور حکم </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مورد تظلمات، تعدیات، شکایات، حل و فصل دعاوی </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رفع خصومات </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اخذ تصمیم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اقدام لازم در آن قسمت از </ins>امور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسبیه که قانون معین میکند؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># احیای حقوق عامه </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">گسترش عدل </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آزادیهای مشروع؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># نظارت </ins>بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسن اجرای قوانین؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># کشف جرم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعقیب مجازات </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تعزیر مجرمین </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجرای حدود </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقررات مدون جزایی [[اسلام]]؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># اقدام مناسب برای پیشگیری از وقوع جرم </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اصلاح مجرمین<ref>وثوقی، شهین. '''''قوانین </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مقررات مربوط به انتخابات از آغاز پیروزی انقلاب تاکنون'''''. تهران: چاپخانه وزارت کشور، 1369، ص 31 </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">32.</ref><ref>نیزنک: یزدی، محمد. '''''</ins>قانون <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی برای همه'''''. تهران: امیرکبیر، 1375، ص 667.</ref></ins><ref>'''''قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران'''''.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طبق اصل <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">160 قانون اساسی، وزیر دادگستری مسئولیت کلیه مسائل مربوط به روابط قوه قضائیه با </del>[[<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوه مجریه]</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> و [[قوه مقننه</del>]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]<sup>*</sup> را بر عهده دارد و از میان کسانی که رئیس قوه قضائیه </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رئیس جمهور پیشنهاد میکند انتخاب میگردد. رئیس </del>قوه قضائیه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">میتواند اختیارات تام مالی </del>و اداری و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نیز اختیارات استخدامی غیر قضات را </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزیر دادگستری تفویض کند. در این صورت وزیر دادگستری دارای همان اختیارات </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وظایفی خواهد بود که در قوانین </del>برای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">وزرا </del>به عنوان عالیترین مقام <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجرایی پیشبینی میشود<ref> '''''</del>قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''. </ref>. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>طبق اصل <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">157 </ins>[[<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی</ins>]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">، </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منظور انجام مسؤولیتهای </ins>قوه قضائیه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">در کلیه امور قضایی </ins>و اداری و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجرایی مقام رهبری، یک نفر مجتهد عادل و آگاه </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امور قضایی و مدیر </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدبر را </ins>برای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مدت پنج سال </ins>به عنوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رئیس قوه قضائیه تعیین مینماید که </ins>عالیترین مقام <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قوه قضائیه است و وظایف او بر اساس اصل 158 [[</ins>قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">|قانون اساسی]] به شرح زیر است: </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصل 164 قانون اساسی به امنیت شغل قضات اشاره دارد: قاضی را نمیتوان از مقامی که شاغل آن است بدون محاکمه و ثبوت جرم یا تخلفی که موجب انفصال است به طور موقت یا دایم منفصل کرد یا بدون رضای او محل خدمت یا سمتش را تغییر داد، مگر به اقتضای مصلحت جامعه با تصمیم رئیس قوه قضائیه، پس از مشورت با رئیس دیوان عالی کشور و دادستان کل. نقل و انتقال دورهای قضات بر طبق ضوابط کلی که قانون تعیین میکند صورت میگیرد<ref> '''''قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران'''''. </ref>. در تبیین شاخصههای توسعه قضایی سعی شده است محوریت مردم در نظر گرفته شود<ref>روزنامه '''''جام جم'''''. 6 تیر 1383، ضمیمه، عریضه. ص 1-12.</ref>. مشارکت مردم به عنوان میانجی در شوراهای حل اختلاف، قضازدایی و جرمزدایی نقش به سزایی را در کاهش تورم پروندهها ایفا کرده است. از دیگر اقدامات این قوه احیای دادسرا و اهمیت دادن به نقش مرحله مقدماتی در آیین دادرسی است.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ایجاد تشکیلات لازم در داگستری به تناسب مسئولیتهای اصل 156؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># تهیه لوایح قضایی متناسب با جمهوری اسلامی؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ؛ استخدام قضات عادل و شایسته و عزل و نصب آنها و تغییر محل مأموریت و تعیین مشاغل و ترفیع آنان و مانند اینها از امور اداری، طبق قانون<ref> '''''قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران'''''.</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طبق اصل 160 [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون اساسی]]، وزیر دادگستری مسئولیت کلیه مسائل مربوط به روابط قوه قضائیه با [[قوه مجریه]]<sup>*</sup> و [[قوه مقننه]]<sup>*</sup> را بر عهده دارد و از میان کسانی که رئیس قوه قضائیه به رئیس جمهور پیشنهاد میکند انتخاب میگردد. رئیس قوه قضائیه میتواند اختیارات تام مالی و اداری و نیز اختیارات استخدامی غیر قضات را به وزیر دادگستری تفویض کند. در این صورت وزیر دادگستری دارای همان اختیارات و وظایفی خواهد بود که در قوانین برای وزرا به عنوان عالیترین مقام اجرایی پیشبینی میشود<ref> '''''قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران'''''. </ref>. </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>اصل 164 <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|</ins>قانون اساسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>به امنیت شغل قضات اشاره دارد: قاضی را نمیتوان از مقامی که شاغل آن است بدون محاکمه و ثبوت جرم یا تخلفی که موجب انفصال است به طور موقت یا دایم منفصل کرد یا بدون رضای او محل خدمت یا سمتش را تغییر داد، مگر به اقتضای مصلحت جامعه با تصمیم رئیس قوه قضائیه، پس از مشورت با رئیس دیوان عالی کشور و دادستان کل. نقل و انتقال دورهای قضات بر طبق ضوابط کلی که قانون تعیین میکند صورت میگیرد<ref> '''''قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران'''''. </ref>. در تبیین شاخصههای توسعه قضایی سعی شده است محوریت مردم در نظر گرفته شود<ref>روزنامه '''''جام جم'''''. 6 تیر 1383، ضمیمه، عریضه. ص 1-12.</ref>. مشارکت مردم به عنوان میانجی در شوراهای حل اختلاف، قضازدایی و جرمزدایی نقش به سزایی را در کاهش تورم پروندهها ایفا کرده است. از دیگر اقدامات این قوه احیای دادسرا و اهمیت دادن به نقش مرحله مقدماتی در آیین دادرسی است.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l20">خط ۲۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۳۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نویسنده مقاله ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مریم حسنی</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مریم حسنی</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:علوم سیاسی]]</ins></div></td></tr>
</table>Sameihttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87&diff=4355&oldid=prevKarimian در ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۷2025-04-25T11:27:37Z<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l14">خط ۱۴:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۴:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== منبع اصلی ==</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</div></td></tr>
</table>Karimianhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87&diff=4353&oldid=prevKarimian در ۲۵ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۲۶2025-04-25T11:26:54Z<p></p>
<a href="https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87&diff=4353&oldid=1120">نمایش تغییرات</a>Karimianhttps://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%82%D9%88%D9%87_%D9%82%D8%B6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%87&diff=1120&oldid=prevSamei: صفحهای تازه حاوی «'''قوه قضاييه'''، يكي از قواي سهگانة نظام جمهوري اسلامي. با تصويب قانون اساسي<sup>*</sup> در يازدهم و دوازدهم آذر 1358ش نظام قضايي جمهوري اسلامي تأسيس شد.<sup>1</sup> پس از انقلاب اسلامي<sup>*</sup> انتقال نظام قضايي سابق به نظام قضايي جديد در طي 3 دوره انجام شد:...» ایجاد کرد2024-08-14T22:54:26Z<p>صفحهای تازه حاوی «'''قوه قضاييه'''، يكي از قواي سهگانة نظام جمهوري اسلامي. با تصويب قانون اساسي<sup>*</sup> در يازدهم و دوازدهم آذر 1358ش نظام قضايي جمهوري اسلامي تأسيس شد.<sup>1</sup> پس از انقلاب اسلامي<sup>*</sup> انتقال نظام قضايي سابق به نظام قضايي جديد در طي 3 دوره انجام شد:...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>'''قوه قضاييه'''، يكي از قواي سهگانة نظام جمهوري اسلامي. با تصويب قانون اساسي<sup>*</sup> در يازدهم و دوازدهم آذر 1358ش نظام قضايي جمهوري اسلامي تأسيس شد.<sup>1</sup> پس از انقلاب اسلامي<sup>*</sup> انتقال نظام قضايي سابق به نظام قضايي جديد در طي 3 دوره انجام شد: دورة اول يا دورة انتقال شكلگيري و تثبيت نظام قضايي اسلامي، دورة دوم كه دورة تصويب قانون اساسي جديد در 1358ش و دورة سوم كه دورة اصلاح و تجديد نظر در نظام قضايي بود.<sup>2</sup> قوة قضاييه بر طبق اصل 156 قانون اساسي قوهاي است مستقل كه پشتيبان حقوق فردي و اجتماعي و مسئول تحقق بخشيدن به عدالت و عهدهدار وظايف زير است: 1- رسيدگي و صدور حكم در مورد تظلمات، تعديات، شكايات، حل و فصل دعاوي و رفع خصومات و اخذ تصميم و اقدام لازم در آن قسمت از امور حسبيه كه قانون معين ميكند. 2- احياي حقوق عامه و گسترش عدل و آزاديهاي مشروع. 3- نظارت بر حسن اجراي قوانين. 4- كشف جرم و تعقيب مجازات و تعزير مجرمين و اجراي حدود و مقررات مدون جزايي اسلام. 5- اقدام مناسب براي پيشگيري از وقوع جرم و اصلاح مجرمين.<sup>3</sup> <br />
<br />
طبق اصل 157 قانون اساسي، به منظور انجام مسؤوليتهاي قوة قضائيه در كلية امور قضايي و اداري و اجرايي مقام رهبري، يك نفر مجتهد عادل و آگاه به امور قضايي و مدير و مدبر را براي مدت پنج سال به عنوان رئيس قوة قضائيه تعيين مينمايد كه عاليترين مقام قوة قضائيه است و وظايف او بر اساس اصل 158 قانون اساسي به شرح زير است: 1- ايجاد تشكيلات لازم در داگستري به تناسب مسئوليتهاي اصل 156. 2- تهية لوايح قضايي متناسب با جمهوري اسلامي. 3- استخدام قضات عادل و شايسته و عزل و نصب آنها و تغيير محل مأموريت و تعيين مشاغل و ترفيع آنان و مانند اينها از امور اداري، طبق قانون.<sup>4</sup> <br />
<br />
طبق اصل 160 قانون اساسي، وزير دادگستري مسئوليت كلية مسائل مربوط به روابط قوة قضائيه با قوة مجريه<sup>*</sup> و قوة مقننه<sup>*</sup> را بر عهده دارد و از ميان كساني كه رئيس قوة قضائيه به رئيس جمهور پيشنهاد ميكند انتخاب ميگردد. رئيس قوة قضائيه ميتواند اختيارات تام مالي و اداري و نيز اختيارات استخدامي غير قضات را به وزير دادگستري تفويض كند. در اين صورت وزير دادگستري داراي همان اختيارات و وظايفي خواهد بود كه در قوانين براي وزرا به عنوان عاليترين مقام اجرايي پيشبيني ميشود.<sup>5</sup> <br />
<br />
اصل 164 قانون اساسي به امنيت شغل قضات اشاره دارد: قاضي را نميتوان از مقامي كه شاغل آن است بدون محاكمه و ثبوت جرم يا تخلفي كه موجب انفصال است به طور موقت يا دايم منفصل كرد يا بدون رضاي او محل خدمت يا سمتش را تغيير داد، مگر به اقتضاي مصلحت جامعه با تصميم رئيس قوة قضائيه، پس از مشورت با رئيس ديوان عالي كشور و دادستان كل. نقل و انتقال دورهاي قضات بر طبق ضوابط كلي كه قانون تعيين ميكند صورت ميگيرد.<sup>6</sup> در تبيين شاخصههاي توسعة قضايي سعي شده است محوريت مردم در نظر گرفته شود.<sup>7</sup> مشاركت مردم به عنوان ميانجي در شوراهاي حل اختلاف، قضازدايي و جرمزدايي نقش به سزايي را در كاهش تورم پروندهها ايفا كرده است. از ديگر اقدامات اين قوه احياي دادسرا و اهميت دادن به نقش مرحلة مقدماتي در آيين دادرسي است.<sup>8</sup> <br />
<br />
'''مآخذ:''' <br />
<br />
1- زرنگ، محمد. '''''تحول نظام قضايي ايران ـ از سقوط رضاشاه تا تشكيل دادگاههاي عمومي و انقلاب.''''' تهران: مركز اسناد انقلاب اسلامي، 1381، ج 2، ص 236.<br />
<br />
2- زرنگ. همان. ص 228، 229، 236 و 238.<br />
<br />
3- وثوقي، شهين. '''''قوانين و مقررات مربوط به انتخابات از آغاز پيروزي انقلاب تاكنون'''''. تهران: چاپخانة وزارت كشور، 1369، ص 31 و 32؛ نيزنك: يزدي، محمد. '''''قانون اساسي براي همه'''''. تهران: اميركبير، 1375، ص 667؛ '''''قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران'''''.<br />
<br />
4- '''''قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران'''''.<br />
<br />
5- همان. <br />
<br />
6- همان. <br />
<br />
7- روزنامة '''''جام جم'''''. 6 تير 1383، ضميمه، عريضه. ص 1-12.<br />
<br />
مریم حسنی</div>Samei