https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%83%D9%87%DA%AF%DB%8C%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C 2026-06-21T15:46:43Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%83%D9%87%DA%AF%DB%8C%D9%84%D9%88%DB%8C%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C&diff=367&oldid=prev 2024-08-12T14:15:05Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی « &#039;&#039;&#039;كهگيلويه‌اي&#039;&#039;&#039;/ Kohgiluye?:/، (← لري) از گويش‌هاي لُر بزرگ و از زبان‌هاي ايراني شاخة جنوب غربي.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; كهگيلويه شامل سه ايل بزرگ آقاجري، باوي و جاكي بوده است.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; امروزه استان كهگيلويه و بويراحمد&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; از آغاز ورود آرياييان تاكنون يكي از مناطق...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div> <br /> &#039;&#039;&#039;كهگيلويه‌اي&#039;&#039;&#039;/ Kohgiluye?:/، (← لري) از گويش‌هاي لُر بزرگ و از زبان‌هاي ايراني شاخة جنوب غربي.&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; كهگيلويه شامل سه ايل بزرگ آقاجري، باوي و جاكي بوده است.&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; امروزه استان كهگيلويه و بويراحمد&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt; از آغاز ورود آرياييان تاكنون يكي از مناطق لُر نشين بوده و هم اكنون 6 ايل در آن زندگي مي‌كنند (← كهگيلويه و بويراحمد) كه مردمان آن‌ها لر هستند.&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; براساس سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1375 جمعيت استان 544356 نفر بوده است.&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt; گويش مردم در اين استان به لري بويراحمدي (← بويراحمدي، ايل) معروف است و با تفاوت‌هاي جزئي در سراسر استان رواج دارد.&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt; گويش لري اين استان قرابت و هم‌ريشگي با فارسي دري دارد و آكنده از لغات و ريشه‌هاي افعال پهلوي ساساني است.&lt;sup&gt;6&lt;/sup&gt; در عين حال كه با فارسي نو نيز پيوند نزديك دارد، داراي ويژگي‌هاي آوايي مخصوص خود بوده كه از آن جمله مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:<br /> <br /> وجود همخوان‌هاي /r/ (لرزشي، واك‌دار، چند زنشي/، /γ/ (سايشي، واك‌دار، نرمكامي) مانند: kæřæ «ديوار سنگي» و kæræ «كز» و γælæ (غلّه) و وجود انسدادي‌هاي نرمكامي (بي‌واك و واك‌دار) در مقابل انسدادي‌هاي كامي. تقابل اين دو واج در كلمات زير ديده مي‌شود: /kelæ/ «دست بريده» ~ /celæ/ «گوش بريده» و /gelæ/ «گلوله» ~ /Jelæ/ «گله، شكايت»&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; اين واج‌ها در منطقة وسيعي از استان فارس رايج است.&lt;sup&gt;8&lt;/sup&gt; در اين گويش همخوان‌هاي /h/ و/?/ بعد از واكه‌هاي /æ/، /e/ و /o/ به طور نامحسوسي شنيده مي‌شوند. اگر كشش مصوت‌هاي فوق را پيش از دو همخوان /h/ و/?/ به صورت /æ:/، /e:/ و /o:/ در نظر بگيريم به علت نامحسوس بودن اين دو همخوان، واكه‌هاي ساده و كشيده تمايز معنايي ايجاد مي‌كنند: /kæ:ræ/ كره و /kæ:ræ/ (بزغاله).&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; در آرايش واج‌ها تفاوت لري بويراحمد با فارسي در وجود خوشه‌هاي صامت آغازي در اين گويش است. اين خوشه‌ها منحصر به تركيب /t، d، k، g/ با /w/ است چنانكه در كلمات dwær/ (دختر)، /twær/ (تبر) ديده مي‌شود. البته در اين مورد توافق نظر وجود ندارد و اين سؤال مطرح مي‌شود كه آيا اين خوشه‌ها صامت‌هاي انسدادي لبي شده نيستند؟&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; نشانة جمع در كهگيلويه‌اي yæl&lt;sup&gt;11&lt;/sup&gt; - (بعد از واكه) و –al مي‌باشد: bæče-y-æl (بچه‌ها)، merd- æl  مردان.&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; نحو اين گويش، نظير ساير گويش‌هاي لُري همانند فارسي مي‌باشد و ترتيب كلمات svo است.&lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt; <br /> <br /> <br /> &#039;&#039;&#039;مآخذ:&#039;&#039;&#039;<br /> <br /> 1.     Grimes, Barbara. (ed.) &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Ethnologue&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;: Languages of the world. (12th edition). Texas: Summer Institute. 1992, p. 641.<br /> <br /> و نيز: لكوك، پير. «گويش هاي جنوب غربي ايران»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;راهنماي زبان‌هاي ايراني&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ترجمه زير نظر حسن رضايي باغ‌بيدي، تهران: ققنوس، 1382، جلد دوم، ص563.<br /> <br /> 2.     Minorsky, v. &quot;LUR&quot;, &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;Encyclopeadia of Islam&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;, LEIDEN: E. J. BRILL. 1986, vol V, p. 822.<br /> <br /> و نيز: حبيبي مهلياني، حسن. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;ممسني در گذرگاه تاريخ&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. شيراز: انتشارات نويد شيراز، 1371، ص35.<br /> <br /> 3.    امان‌الهي بهاروند، سكندر. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;قوم لُر&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص203.<br /> <br /> 4.    زنده دل، حسن و دستياران. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;راهنماي جامع ايرانگردي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص32.<br /> <br /> 5.    مقيمي، افضل. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بررسي گويش بويراحمد و كهگيلويه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. شيراز: نويد، 1373، ص7.<br /> <br /> 6.    اقتداري، احمد. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;خوزستان، كهگيلويه و ممسني&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص839.<br /> <br /> 7.    مقيمي، افضل. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;بررسي گويش بويراحمد و كهگيلويه&#039;&#039;&#039;&#039;&#039; . ص19.<br /> <br /> 8.    صادقي، علي‌اشرف. «نقد و معرفي كتاب « بررسي گويش بويراحمد و گهگيلويه»، &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجلة زبان‌شناسي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. س چهاردهم، ش اول و دوم، 1378، ص144- 142.<br /> <br /> 9.    مقيمي، افضل. ص30.<br /> <br /> 10.  صادقي، علي‌اشرف. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;مجلة زبان‌شناسي&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص144- 142؛ و نيز: مقيمي، افضل. ص24.<br /> <br /> 11.  لكوك، پير. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;راهنماي زبان‌هاي ايراني&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص586.<br /> <br /> 12.  مقيمي، افضل. ص44 و 45.<br /> <br /> 13.  لكوك، پير. &#039;&#039;&#039;&#039;&#039;راهنماي زبان‌هاي ايراني&#039;&#039;&#039;&#039;&#039;. ص؟.<br /> <br /> <br /> آتوسا رستم بیک تفرشی</div>

Samei