مانی - تاریخچهٔ نسخه‌ها

Samei در ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۶

2025-05-12T06:16:28Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۱۶
خط ۱:		خط ۱:
	'''[[مانی]]''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین\|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.		'''[[مانی]]''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین\|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.

	وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشکانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیک به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع مانوی، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید که از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه بهشت نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 5-7.</ref><ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.</ref><ref>Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587</ref>. مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیکان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مکران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران شاپور اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با کسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت<ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 27-30.</ref><ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 8-11.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590.</ref>. با به قدرت رسیدن بهرام اول، به تحریک موبدان زرتشتی، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با کاه آکندند و سر او را از یکی از دروازه‌های ~~گندی~~ [[شاپور]] آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازه [[مانی]] مشهور بود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 11-17.</ref><ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 30-33.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590-591</ref><ref>; Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 39-42.</ref>. مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی ~~ساسانی،~~ که آن را به شاپور اول تقدیم نمود، ''انجیل زنده''، ''گنج زندگی''... که همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. ''کفالایا'' به زبان قبطی، و ''ارژنگ'' یا ''ارتهنگ''، که در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی دین مانوی به تصویر کشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند<ref>بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93.</ref><ref>Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 76-83</ref><ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 20-23.</ref><ref> اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرینش در آئین مانی'''''. تهران: فکر روز، 1375، ص 16، 31-32.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 584-585</ref>.		وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشکانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیک به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع [[مانوی، دین\|مانوی]]، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید که از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه [[بهشت]] نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 5-7.</ref><ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.</ref><ref>Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587</ref>. مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیکان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مکران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران [[شاپور]] اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با کسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت<ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 27-30.</ref><ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 8-11.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590.</ref>.

			با به قدرت رسیدن [[بهرام]] اول، به تحریک موبدان [[زرتشتی، دین\|زرتشتی]]، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با کاه آکندند و سر او را از یکی از دروازه‌های [[گندی شاپور]] آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازه [[مانی]] مشهور بود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 11-17.</ref><ref>وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 30-33.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590-591</ref><ref>;Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London:Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 39-42.</ref>. مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی [[ساسانیان\|ساسانی]]، که آن را به [[شاپور]] اول تقدیم نمود، ''[[انجیل]] زنده''، ''گنج زندگی''... که همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. ''کفالایا'' به زبان قبطی، و ''ارژنگ'' یا ''ارتهنگ''، که در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی [[مانوی، دین\|دین مانوی]] به تصویر کشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند<ref>بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93.</ref><ref>Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 76-83</ref><ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 20-23.</ref><ref> اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرینش در آئین مانی'''''. تهران: فکر روز، 1375، ص 16، 31-32.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 584-585</ref>.

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==

	* [[مانوی، دین]]		* [[مانوی، دین]]
			* [[بهشت]]
			* [[زرتشتی، دین]]
			* [[گندی شاپور]]

	== '''مآخذ''' ==		== '''مآخذ''' ==

Karimian در ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۵

2025-05-11T21:55:13Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۱۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۵
خط ۱:		خط ۱:
	[[~~پرونده:~~مانی موسس دین مانوی.webp\|بندانگشتی\|مانی موسسس دین مانوی، برگرفته از سایت کجارو،قابل بازیابی از [https://www.kojaro.com/figures/192321-mani-the-prophet/ https://www.kojaro.com/]]]		'''[[مانی]]''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین\|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.
	~~'''مانی~~''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین\|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.

	وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشکانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیک به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع مانوی، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید که از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه بهشت نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 5-7؛ وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26; Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587.</ref>. مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیکان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مکران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران شاپور اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با کسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت<ref>~~تقی‌زاده~~. ~~همان~~. ص 8-~~11؛ وامقی~~. ص 27-~~30؛~~		وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشکانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیک به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع مانوی، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید که از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه بهشت نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 5-7.</ref><ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.</ref><ref>Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587</ref>. مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیکان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مکران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران شاپور اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با کسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت<ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 27-30.</ref><ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 8-11.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590.</ref>. با به قدرت رسیدن بهرام اول، به تحریک موبدان زرتشتی، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با کاه آکندند و سر او را از یکی از دروازه‌های گندی [[شاپور]] آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازه [[مانی]] مشهور بود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 11-17.</ref><ref>ت وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 30-33.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, P. 590-591</ref><ref>; Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 39-42.</ref>. مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی ساسانی، که آن را به شاپور اول تقدیم نمود، ''انجیل زنده''، ''گنج زندگی''... که همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. ''کفالایا'' به زبان قبطی، و ''ارژنگ'' یا ''ارتهنگ''، که در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی دین مانوی به تصویر کشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند<ref>بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93.</ref><ref>Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 76-83</ref><ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 20-23.</ref><ref> اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرینش در آئین مانی'''''. تهران: فکر روز، 1375، ص 16، 31-32.</ref><ref>Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 584-585</ref>.

	Asmussen. Ibid. P. 590.</ref>. با به قدرت رسیدن بهرام اول، به تحریک موبدان زرتشتی، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با کاه آکندند و سر او را از یکی از دروازه‌های گندی شاپور آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به ~~دروازه مانی مشهور بود<ref>تقی‌زاده. همان. ص 11-17؛ وامقی. همان. ص 30-33.~~		== نیز نگاه کنید به ==

	Asmussen. Ibid. PP. 590-591; Widengren. Ibid. PP. 39-42.</ref>. مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی ساسانی، که آن را به شاپور اول تقدیم نمود، ''انجیل زنده''، ''گنج زندگی''... که همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. ''کفالایا'' به زبان قبطی، و ''ارژنگ'' یا ''ارتهنگ''، که در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی دین مانوی به تصویر کشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند<ref> بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرینش در آئین مانی'''''. تهران: فکر روز، 1375، ص 16، 31-32؛ تقی‌زاده. همان. ص 20-23.		* [[مانوی، دین]]

	~~Asmussen. Ibid. PP. 584-585; Widengren. Ibid. PP. 76-83.</ref>.~~

	~~== نیز نگاه کنید به ==~~
	[[مانوی، دین]]

	== '''مآخذ''' ==		== '''مآخذ''' ==
خط ۱۸:		خط ۱۲:
	== منبع اصلی ==		== منبع اصلی ==
	[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،		[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،

			== نویسنده مقاله ==
			نامعلوم
	[[رده:ادیان و مذاهب]]		[[رده:ادیان و مذاهب]]
	[[رده:ادیان]]		[[رده:ادیان]]

Karimian در ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۰

2025-05-07T21:50:19Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۰
خط ۱:		خط ۱:
			[[پرونده:مانی موسس دین مانوی.webp\|بندانگشتی\|مانی موسسس دین مانوی، برگرفته از سایت کجارو،قابل بازیابی از [https://www.kojaro.com/figures/192321-mani-the-prophet/ https://www.kojaro.com/]]]
	'''مانی''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین\|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.		'''مانی''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین\|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.

خط ۱۰:		خط ۱۱:

	== نیز نگاه کنید به ==		== نیز نگاه کنید به ==
			[[مانوی، دین]]

	== '''مآخذ''' ==		== '''مآخذ''' ==
			<references />

			== منبع اصلی ==
			[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،
			[[رده:ادیان و مذاهب]]
			[[رده:ادیان]]

Karimian در ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۴

2025-05-07T21:44:00Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۷ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۴۴
خط ۱:		خط ۱:
	'''مانی''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین\|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.		'''مانی''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین\|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.

	وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به ~~اشكانیان~~ به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش ~~پاتیك~~ به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع مانوی، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید كه از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه بهشت نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود.<~~sup~~>1</~~sup~~> مانی پس از ابلاغ دین خود به ~~نزدیكان~~ و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های ~~مكران،~~ توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران شاپور اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با ~~كسب~~ اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت.<~~sup~~>2</sup> با به قدرت رسیدن بهرام اول، به تحریك موبدان زرتشتی، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با كاه آكندند و سر او را از یكی از دروازه‌های گندی شاپور آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازة مانی مشهور بود.<sup>3</sup> مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی ساسانی، كه آن را به شاپور اول تقدیم نمود، ''انجیل زنده''، ''گنج زندگی''... كه همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. ''كفالایا'' به زبان قبطی، و ''ارژنگ'' یا ''ارتهنگ''، كه در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی دین مانوی به تصویر كشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند.<sup>4</sup>		وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشکانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیک به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع مانوی، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید که از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه بهشت نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود<ref>تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانه مجلس، 1335، ص 5-7؛ وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26; Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587.</ref>. مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیکان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مکران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران شاپور اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با کسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت<ref>تقی‌زاده. همان. ص 8-11؛ وامقی. ص 27-30؛

			Asmussen. Ibid. P. 590.</ref>. با به قدرت رسیدن بهرام اول، به تحریک موبدان زرتشتی، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با کاه آکندند و سر او را از یکی از دروازه‌های گندی شاپور آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازه مانی مشهور بود<ref>تقی‌زاده. همان. ص 11-17؛ وامقی. همان. ص 30-33.

	'''~~مآخذ~~:'''		Asmussen. Ibid. PP. 590-591; Widengren. Ibid. PP. 39-42.</ref>. مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی ساسانی، که آن را به شاپور اول تقدیم نمود، ''انجیل زنده''، ''گنج زندگی''... که همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. ''کفالایا'' به زبان قبطی، و ''ارژنگ'' یا ''ارتهنگ''، که در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی دین مانوی به تصویر کشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند<ref> بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرینش در آئین مانی'''''. تهران: فکر روز، 1375، ص 16، 31-32؛ تقی‌زاده. همان. ص 20-23.

	~~1- تقی‌زاده، سید حسن~~. ~~'''''مانی و دین او'''''~~. ~~تهران: چاپخانة مجلس، 1335، ص 5~~-~~7؛ وامقی، ایرج~~. ~~'''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''~~. ~~تهران: سوره، 1378، ص 24~~-25.		Asmussen. Ibid. PP. 584-585; Widengren. Ibid. PP. 76-83.</ref>.

	Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26; Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587.		== نیز نگاه کنید به ==

	~~2- تقی‌زاده. همان. ص 8-11؛ وامقی. ص 27-30؛~~		== '''مآخذ''' ==

	~~Asmussen. Ibid. P. 590.~~

	~~3- تقی‌زاده. همان. ص 11-17؛ وامقی. همان. ص 30-33.~~

	~~Asmussen. Ibid. PP. 590-591; Widengren. Ibid. PP. 39-42.~~

	~~4- بهار، مهرداد.~~ '''''~~ادیان آسیایی~~'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرینش در آئین مانی'''''. تهران: فكر روز، 1375، ص 16، 31-32؛ تقی‌زاده. همان. ص 20-23.

	~~Asmussen. Ibid. PP. 584-585; Widengren. Ibid. PP. 76-83.~~

Samei در ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۸

2025-05-05T07:58:07Z

→ نسخهٔ قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۸
خط ۱:		خط ۱:
	'''~~ماني~~''' (216 يا 217 – 277 م)، ~~بنيادگذار آئين مانوي~~<sup>*</sup>.		'''مانی''' (216 یا 217 – 277 م)، بنیادگذار [[مانوی، دین\|آئین مانوی]]<sup>*</sup>.

	وي در ~~جايي~~ در غرب رود دجله (از قلمرو ~~پارتي~~) در ~~خانواده‌اي~~ وابسته به ~~اشكانيان~~ به ~~دنيا~~ آمد و در ~~خردسالي~~ به همراه پدرش ~~پاتيك~~ به ~~گروهي~~ از ~~گنوسيان پيوست~~. بنا بر منابع ~~مانوي،~~ نخست در 12 ~~سالگي~~ و بار ~~ديگر~~ در 24 ~~سالگي~~ همزاد ~~آسماني~~ خود را ~~ديد~~ كه از جانب «پدر ~~روشني» يا~~ پادشاه بهشت نور به او ~~وحي رسانيد~~ و وي را به ~~پيامبري~~ و ~~هدايت بشريت~~ مأمور نمود.<sup>1</sup> ~~ماني~~ پس از ابلاغ ~~دين~~ خود به ~~نزديكان~~ و ~~يافتن پيرواني~~ چند، به ~~سرزمين‌هاي~~ مكران، توران، قندهار و خراسان رفت و با ~~تبليغ دين~~ خود برادران شاپور اول، ~~فيروز~~ و مهر شاه را به ~~اين آئين~~ درآورد. سپس به دربار راه ~~يافت~~ و با كسب اجازه از شاپور اول، تا ~~پايان~~ سلطنت وي آزادانه به ~~ترويج دين جديد~~ پرداخت.<sup>2</sup> با به قدرت ~~رسيدن~~ بهرام اول، به ~~تحريك~~ موبدان ~~زرتشتي، زنداني~~ شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با كاه آكندند و سر او را از ~~يكي~~ از ~~دروازه‌هاي گندي~~ شاپور ~~آويختند~~. ~~اين~~ دروازه تا دوران ~~اسلامي نيز~~ به دروازة ~~ماني~~ مشهور بود.<sup>3</sup> ~~مهم‌ترين~~ آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به ~~پهلوي ساساني،~~ كه آن را به شاپور اول ~~تقديم~~ نمود، ''~~انجيل~~ زنده''، ''گنج ~~زندگي~~''... كه همه به زبان ~~آرامي شرقي~~ بودند. از ~~اين~~ آثار تنها ~~قطعاتي~~ در متون ~~يافت~~ شده در تورفان يا در آثار ~~نويسندگان ديگر~~ موجود است. ''~~كفالايا~~'' به زبان ~~قبطي،~~ و ''ارژنگ'' يا ''ارتهنگ''، كه در آن ~~مهم‌ترين جنبه‌هاي اعتقادي دين مانوي~~ به ~~تصوير كشيده~~ شده بود، ~~نيز~~ به ~~ماني~~ منسوب‌اند.<sup>4</sup>		وی در جایی در غرب رود دجله (از قلمرو پارتی) در خانواده‌ای وابسته به اشكانیان به دنیا آمد و در خردسالی به همراه پدرش پاتیك به گروهی از گنوسیان پیوست. بنا بر منابع مانوی، نخست در 12 سالگی و بار دیگر در 24 سالگی همزاد آسمانی خود را دید كه از جانب «پدر روشنی» یا پادشاه بهشت نور به او وحی رسانید و وی را به پیامبری و هدایت بشریت مأمور نمود.<sup>1</sup> مانی پس از ابلاغ دین خود به نزدیكان و یافتن پیروانی چند، به سرزمین‌های مكران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبلیغ دین خود برادران شاپور اول، فیروز و مهر شاه را به این آئین درآورد. سپس به دربار راه یافت و با كسب اجازه از شاپور اول، تا پایان سلطنت وی آزادانه به ترویج دین جدید پرداخت.<sup>2</sup> با به قدرت رسیدن بهرام اول، به تحریك موبدان زرتشتی، زندانی شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با كاه آكندند و سر او را از یكی از دروازه‌های گندی شاپور آویختند. این دروازه تا دوران اسلامی نیز به دروازة مانی مشهور بود.<sup>3</sup> مهم‌ترین آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوی ساسانی، كه آن را به شاپور اول تقدیم نمود، ''انجیل زنده''، ''گنج زندگی''... كه همه به زبان آرامی شرقی بودند. از این آثار تنها قطعاتی در متون یافت شده در تورفان یا در آثار نویسندگان دیگر موجود است. ''كفالایا'' به زبان قبطی، و ''ارژنگ'' یا ''ارتهنگ''، كه در آن مهم‌ترین جنبه‌های اعتقادی دین مانوی به تصویر كشیده شده بود، نیز به مانی منسوب‌اند.<sup>4</sup>


	'''مآخذ:'''		'''مآخذ:'''

	1- ~~تقي‌زاده، سيد~~ حسن. '''''~~ماني~~ و ~~دين~~ او'''''. تهران: چاپخانة مجلس، 1335، ص 5-7؛ ~~وامقي، ايرج~~. '''''~~نوشته‌هاي ماني~~ و ~~مانويان~~'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.		1- تقی‌زاده، سید حسن. '''''مانی و دین او'''''. تهران: چاپخانة مجلس، 1335، ص 5-7؛ وامقی، ایرج. '''''نوشته‌های مانی و مانویان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.

	Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26; Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587.		Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26; Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587.

	2- ~~تقي‌زاده~~. همان. ص 8-11؛ ~~وامقي~~. ص 27-30؛		2- تقی‌زاده. همان. ص 8-11؛ وامقی. ص 27-30؛

	Asmussen. Ibid. P. 590.		Asmussen. Ibid. P. 590.

	3- ~~تقي‌زاده~~. همان. ص 11-17؛ ~~وامقي~~. همان. ص 30-33.		3- تقی‌زاده. همان. ص 11-17؛ وامقی. همان. ص 30-33.

	Asmussen. Ibid. PP. 590-591; Widengren. Ibid. PP. 39-42.		Asmussen. Ibid. PP. 590-591; Widengren. Ibid. PP. 39-42.

	4- بهار، مهرداد. '''''~~اديان آسيايي~~'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93؛ ~~اسماعيل‌پور،~~ ابوالقاسم. '''''اسطورة ~~آفرينش~~ در ~~آئين ماني~~'''''. تهران: فكر روز، 1375، ص 16، 31-32؛ ~~تقي‌زاده~~. همان. ص 20-23.		4- بهار، مهرداد. '''''ادیان آسیایی'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93؛ اسماعیل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرینش در آئین مانی'''''. تهران: فكر روز، 1375، ص 16، 31-32؛ تقی‌زاده. همان. ص 20-23.

	Asmussen. Ibid. PP. 584-585; Widengren. Ibid. PP. 76-83.		Asmussen. Ibid. PP. 584-585; Widengren. Ibid. PP. 76-83.

Samei: صفحه‌ای تازه حاوی «'''ماني''' (216 يا 217 – 277 م)، بنيادگذار آئين مانوي^*. وي در جايي در غرب رود دجله (از قلمرو پارتي) در خانواده‌اي وابسته به اشكانيان به دنيا آمد و در خردسالي به همراه پدرش پاتيك به گروهي از گنوسيان پيوست. بنا بر منابع مانوي، نخست در 12 سالگي و بار د...» ایجاد کرد

2024-08-11T01:12:52Z

صفحه‌ای تازه حاوی «'''ماني''' (216 يا 217 – 277 م)، بنيادگذار آئين مانوي*. وي در جايي در غرب رود دجله (از قلمرو پارتي) در خانواده‌اي وابسته به اشكانيان به دنيا آمد و در خردسالي به همراه پدرش پاتيك به گروهي از گنوسيان پيوست. بنا بر منابع مانوي، نخست در 12 سالگي و بار د...» ایجاد کرد

صفحهٔ تازه

'''ماني''' (216 يا 217 – 277 م)، بنيادگذار آئين مانوي*.

وي در جايي در غرب رود دجله (از قلمرو پارتي) در خانواده‌اي وابسته به اشكانيان به دنيا آمد و در خردسالي به همراه پدرش پاتيك به گروهي از گنوسيان پيوست. بنا بر منابع مانوي، نخست در 12 سالگي و بار ديگر در 24 سالگي همزاد آسماني خود را ديد كه از جانب «پدر روشني» يا پادشاه بهشت نور به او وحي رسانيد و وي را به پيامبري و هدايت بشريت مأمور نمود.1 ماني پس از ابلاغ دين خود به نزديكان و يافتن پيرواني چند، به سرزمين‌هاي مكران، توران، قندهار و خراسان رفت و با تبليغ دين خود برادران شاپور اول، فيروز و مهر شاه را به اين آئين درآورد. سپس به دربار راه يافت و با كسب اجازه از شاپور اول، تا پايان سلطنت وي آزادانه به ترويج دين جديد پرداخت.2 با به قدرت رسيدن بهرام اول، به تحريك موبدان زرتشتي، زنداني شد و پس از 26 روز در زندان درگذشت. بعد از مرگ، پوست او را با كاه آكندند و سر او را از يكي از دروازه‌هاي گندي شاپور آويختند. اين دروازه تا دوران اسلامي نيز به دروازة ماني مشهور بود.3 مهم‌ترين آثار او عبارت‌اند از شابوهرگان (شاپورگان) به پهلوي ساساني، كه آن را به شاپور اول تقديم نمود، ''انجيل زنده''، ''گنج زندگي''... كه همه به زبان آرامي شرقي بودند. از اين آثار تنها قطعاتي در متون يافت شده در تورفان يا در آثار نويسندگان ديگر موجود است. ''كفالايا'' به زبان قبطي، و ''ارژنگ'' يا ''ارتهنگ''، كه در آن مهم‌ترين جنبه‌هاي اعتقادي دين مانوي به تصوير كشيده شده بود، نيز به ماني منسوب‌اند.4

'''مآخذ:'''

1- تقي‌زاده، سيد حسن. '''''ماني و دين او'''''. تهران: چاپخانة مجلس، 1335، ص 5-7؛ وامقي، ايرج. '''''نوشته‌هاي ماني و مانويان'''''. تهران: سوره، 1378، ص 24-25.

Widengren, G. '''''Mani and Manichaeism'''''. Tr. Ch. Kessler. London: Weidenfield & Nicolson, 1965, PP. 23-26; Asmussen, J. P. «Manichaeism», '''''Historia Religionum'''''. ed. C. J. Bleeker & G. Widengren, Leiden: Brill, 1988, Vol. 1, PP. 586-587.

2- تقي‌زاده. همان. ص 8-11؛ وامقي. ص 27-30؛

Asmussen. Ibid. P. 590.

3- تقي‌زاده. همان. ص 11-17؛ وامقي. همان. ص 30-33.

Asmussen. Ibid. PP. 590-591; Widengren. Ibid. PP. 39-42.

4- بهار، مهرداد. '''''اديان آسيايي'''''. تهران: چشمه، 1375، ص 93؛ اسماعيل‌پور، ابوالقاسم. '''''اسطورة آفرينش در آئين ماني'''''. تهران: فكر روز، 1375، ص 16، 31-32؛ تقي‌زاده. همان. ص 20-23.

Asmussen. Ibid. PP. 584-585; Widengren. Ibid. PP. 76-83.