https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C
مثنوی سرایی - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-20T03:30:15Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=10427&oldid=prev
Samei در ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۷
2025-06-10T17:47:31Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۱۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۷</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مثنوی منسوب به مَثنی (دو دو) و در اصطلاح شعری که ابیات آن متحدالوزن و دو مصراع هر بیت آن بر یک قافیه باشد. مثنوی را مزدوج هم نامیدهاند<ref>رزمجو، حسین. '''''انواع ادبی'''''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 21.</ref>. چون مثنوی مانند دیگر قوالب شعری محدودیت ندارد، در داستانسرایی از آن سود جستهاند. به طور کلی مثنوی در چهار مورد به کار رفته است: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1ـ </del>داستانهای حماسی و تاریخی نظیر [[شاهنامه فردوسی|شاهنامه]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>[[فردوسی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup>، 2ـ </del>داستانهای عاشقانه یا صوفیانه مانند [[خسرو و شیرین|خسرو و شیرینِ]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>[[نظامی گنجوی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup>، 3ـ </del>آموزههای عرفانی مانند [[منطق الطیر|منطقالطیر]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>[[عطار نیشابوری]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4ـ </del>طرح مطالب اخلاقی و دینی مانند [[بوستان سعدی|بوستانِ]] [[سعدی]]<ref>شمیسا، سیروس. '''''انواع ادبی'''''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 310.</ref>. شاید بتوان کهنترین نوع مثنوی در زبان فارسی دری را مثنویهای حکمت آمیز [[رودکی]] از جمله [[کلیله و دمنه]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>و نیز آفرین نامه (336 ق / ؟م) سروده ابوشکور بلخی<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>دانست<ref>محجوب، محمدجعفر. '''''سبک خراسانی در شعر فارسی'''''، تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1345 ش، ص 598.</ref>. اما مشهورترین مثنویسرا در شعر فارسی، شاعر بزرگ ایران [[فردوسی|ابوالقاسم فردوسی]] و مهمترین و با ارزشترین مثنویها شاهنامه اوست. از دیگر مثنوی سرایان مشهور ایرانی میتوان [[فخرالدین اسعد گرگانی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>سراینده [[ویس و رامین]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>و عنصری<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>سراینده وامق و عذرا را نام برد<ref>تربیت، محمدعلی. '''''مقالات تربیت'''''، به کوشش ح. صدیق، تهران: دنیای کتاب، چ 1، 1355 ش، ص 226، 229، 233.</ref>. جز این شاعران، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سنایی </del>غزنوی خالق مثنویهای حدیقه الحقیقه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup></del>، زادالسالکین<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>و جز آنها و [[خاقانی شروانی|خاقانی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>سراینده [[تحفهالعراقين|تحفه العراقین]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>هم از مثنوی سرایان بزرگ ایران هستند<ref>'''''«مثنوی و مثنوی گویان ایرانی»'''''، ''مهر''، س 5، ش 6، ص 542 و ش 7، ص 657 و ش 8، ص 57.</ref>. در دوره معاصر نیز شاعران بسیاری به مثنوی سرایی روی آوردند که [[فروغ فرخزاد]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup> </del>سراینده مثنوی «عاشقانه» نمونه موفقی از آنهاست. پس از انقلاب اسلامی نیز شاعرانی چون علی معلم، حمید سبزواری، مشفق کاشانی در قالب مثنوی کارهای ارزندهای عرضه کردهاند<ref>حسین پور چافی، علی. '''''جریانهای شعر معاصر فارسی'''''، تهران: امیرکبیر، چ 1، 1384 ش، ص 64، 65.</ref>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مثنوی منسوب به مَثنی (دو دو) و در اصطلاح شعری که ابیات آن متحدالوزن و دو مصراع هر بیت آن بر یک قافیه باشد. مثنوی را مزدوج هم نامیدهاند<ref>رزمجو، حسین. '''''انواع ادبی'''''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 21.</ref>. چون مثنوی مانند دیگر قوالب شعری محدودیت ندارد، در داستانسرایی از آن سود جستهاند. به طور کلی مثنوی در چهار مورد به کار رفته است: </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>داستانهای حماسی و تاریخی نظیر [[شاهنامه فردوسی|شاهنامه]] [[فردوسی]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>داستانهای عاشقانه یا صوفیانه مانند [[خسرو و شیرین|خسرو و شیرینِ]] [[نظامی گنجوی]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>آموزههای عرفانی مانند [[منطق الطیر|منطقالطیر]] [[عطار نیشابوری]]<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">؛ </ins>و </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># </ins>طرح مطالب اخلاقی و دینی مانند [[بوستان سعدی|بوستانِ]] [[سعدی]]<ref>شمیسا، سیروس. '''''انواع ادبی'''''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 310.</ref>. </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>شاید بتوان کهنترین نوع مثنوی در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فارسی|</ins>زبان فارسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>دری را مثنویهای حکمت آمیز [[رودکی]] از جمله [[کلیله و دمنه]] و نیز آفرین نامه (336 ق / ؟م) سروده ابوشکور بلخی دانست<ref>محجوب، محمدجعفر. '''''سبک خراسانی در شعر فارسی'''''، تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1345 ش، ص 598.</ref>. اما مشهورترین مثنویسرا در شعر فارسی، شاعر بزرگ ایران [[فردوسی|ابوالقاسم فردوسی]] و مهمترین و با ارزشترین مثنویها شاهنامه اوست. از دیگر مثنوی سرایان مشهور ایرانی میتوان [[فخرالدین اسعد گرگانی]] سراینده [[ویس و رامین]] و عنصری سراینده وامق و عذرا را نام برد<ref>تربیت، محمدعلی. '''''مقالات تربیت'''''، به کوشش ح. صدیق، تهران: دنیای کتاب، چ 1، 1355 ش، ص 226، 229، 233.</ref>. جز این شاعران، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[سنایی </ins>غزنوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>خالق مثنویهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[حديقه الحقیقه|</ins>حدیقه الحقیقه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins>، زادالسالکین و جز آنها و [[خاقانی شروانی|خاقانی]] سراینده [[تحفهالعراقين|تحفه العراقین]] هم از مثنوی سرایان بزرگ ایران هستند<ref>'''''«مثنوی و مثنوی گویان ایرانی»'''''، ''مهر''، س 5، ش 6، ص 542 و ش 7، ص 657 و ش 8، ص 57.</ref>. در دوره معاصر نیز شاعران بسیاری به مثنوی سرایی روی آوردند که [[فروغ فرخزاد]] سراینده مثنوی «عاشقانه» نمونه موفقی از آنهاست. پس از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>انقلاب اسلامی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ایران|انقلاب اسلامی]] </ins>نیز شاعرانی چون علی معلم، حمید سبزواری، مشفق کاشانی در قالب مثنوی کارهای ارزندهای عرضه کردهاند<ref>حسین پور چافی، علی. '''''جریانهای شعر معاصر فارسی'''''، تهران: امیرکبیر، چ 1، 1384 ش، ص 64، 65.</ref>.</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== نیز نگاه کنید به ==</div></td></tr>
<!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-10242:rev-10427:php=table -->
</table>
Samei
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=10242&oldid=prev
Nazli در ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۲
2025-06-09T16:42:07Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۲</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[عطار نیشابوری]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[عطار نیشابوری]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بوستان سعدی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[بوستان سعدی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[رودکی]] </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[رودکی]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کلیله و دمنه]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[کلیله و دمنه]]</div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فخرالدین اسعد گرگانی]]</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* [[فخرالدین اسعد گرگانی]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l19">خط ۱۹:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۹:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالقاسم رادفر</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr>
</table>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=10241&oldid=prev
Nazli در ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۱
2025-06-09T16:41:32Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۶:۴۱</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مثنوی منسوب به مَثنی (دو دو) و در اصطلاح شعری <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>ابیات آن متحدالوزن و دو مصراع هر بیت آن بر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یك </del>قافیه باشد. مثنوی را مزدوج هم نامیدهاند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> چون مثنوی مانند دیگر قوالب شعری محدودیت ندارد، در داستانسرایی از آن سود جستهاند. به طور <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كلی </del>مثنوی در چهار مورد به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كار </del>رفته است: 1ـ داستانهای حماسی و تاریخی نظیر <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''شاهنامة''</del><sup>*</sup> فردوسی<sup>*</sup>، 2ـ داستانهای عاشقانه یا صوفیانه مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>خسرو و شیرینِ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del><sup>*</sup> نظامی گنجوی<sup>*</sup>، 3ـ آموزههای عرفانی مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>منطقالطیر<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del><sup>*</sup> عطار نیشابوری<sup>*</sup> و 4ـ طرح مطالب اخلاقی و دینی مانند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>[[بوستان سعدی|بوستانِ]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>[[سعدی]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> شاید بتوان <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كهنترین </del>نوع مثنوی در زبان فارسی دری را مثنویهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حكمت </del>آمیز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رودكی </del>از جمله <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''كلیله </del>و دمنه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del><sup>*</sup> و نیز <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del>آفرین نامه<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>(336 ق / ؟م) <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرودة ابوشكور </del>بلخی<sup>*</sup> دانست<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> اما مشهورترین مثنویسرا در شعر فارسی، شاعر بزرگ ایران ابوالقاسم فردوسی و مهمترین و با ارزشترین مثنویها <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''شاهنامة'' </del>اوست. از دیگر مثنوی سرایان مشهور ایرانی میتوان فخرالدین اسعد گرگانی<sup>*</sup> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرایندة ''</del>ویس و رامین<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''</del><sup>*</sup> و عنصری<sup>*</sup> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرایندة ''</del>وامق و عذرا<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'' </del>را نام برد<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> جز این شاعران، سنایی غزنوی خالق مثنویهای <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''حدیقةالحقیقه''</del><sup>*</sup>، <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">''زادالسالكین''</del><sup>*</sup> و جز آنها و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">خاقانی</del><sup>*</sup> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرایندة ''تحفةالعراقین''</del><sup>*</sup> هم از مثنوی سرایان بزرگ ایران هستند<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دورة </del>معاصر نیز شاعران بسیاری به مثنوی سرایی روی آوردند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه </del>فروغ فرخزاد<sup>*</sup> <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سرایندة </del>مثنوی «عاشقانه» <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونة </del>موفقی از آنهاست. پس از انقلاب اسلامی نیز شاعرانی چون علی معلم، حمید سبزواری، مشفق <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كاشانی </del>در قالب مثنوی <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كارهای </del>ارزندهای عرضه <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كردهاند.</del><<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6</del></<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">sup</del>> </div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مثنوی منسوب به مَثنی (دو دو) و در اصطلاح شعری <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که </ins>ابیات آن متحدالوزن و دو مصراع هر بیت آن بر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یک </ins>قافیه باشد. مثنوی را مزدوج هم نامیدهاند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رزمجو، حسین. '''''انواع ادبی'''''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 21.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>چون مثنوی مانند دیگر قوالب شعری محدودیت ندارد، در داستانسرایی از آن سود جستهاند. به طور <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کلی </ins>مثنوی در چهار مورد به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کار </ins>رفته است: 1ـ داستانهای حماسی و تاریخی نظیر <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[شاهنامه فردوسی|شاهنامه]]</ins><sup>*</sup> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فردوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup>، 2ـ داستانهای عاشقانه یا صوفیانه مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خسرو و شیرین|</ins>خسرو و شیرینِ<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>نظامی گنجوی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup>، 3ـ آموزههای عرفانی مانند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[منطق الطیر|</ins>منطقالطیر<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>عطار نیشابوری<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> و 4ـ طرح مطالب اخلاقی و دینی مانند [[بوستان سعدی|بوستانِ]] [[سعدی]]<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شمیسا، سیروس. '''''انواع ادبی'''''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 310.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>شاید بتوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کهنترین </ins>نوع مثنوی در زبان فارسی دری را مثنویهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حکمت </ins>آمیز <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رودکی]] </ins>از جمله <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[کلیله </ins>و دمنه<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> و نیز آفرین نامه (336 ق / ؟م) <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سروده ابوشکور </ins>بلخی<sup>*</sup> دانست<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محجوب، محمدجعفر. '''''سبک خراسانی در شعر فارسی'''''، تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1345 ش، ص 598.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>اما مشهورترین مثنویسرا در شعر فارسی، شاعر بزرگ ایران <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[فردوسی|</ins>ابوالقاسم فردوسی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]] </ins>و مهمترین و با ارزشترین مثنویها <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شاهنامه </ins>اوست. از دیگر مثنوی سرایان مشهور ایرانی میتوان <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>فخرالدین اسعد گرگانی<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سراینده [[</ins>ویس و رامین<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> و عنصری<sup>*</sup> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سراینده </ins>وامق و عذرا را نام برد<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تربیت، محمدعلی. '''''مقالات تربیت'''''، به کوشش ح. صدیق، تهران: دنیای کتاب، چ 1، 1355 ش، ص 226، 229، 233.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>جز این شاعران، سنایی غزنوی خالق مثنویهای <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حدیقه الحقیقه</ins><sup>*</sup>، <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زادالسالکین</ins><sup>*</sup> و جز آنها و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[خاقانی شروانی|خاقانی]]</ins><sup>*</sup> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سراینده [[تحفهالعراقين|تحفه العراقین]]</ins><sup>*</sup> هم از مثنوی سرایان بزرگ ایران هستند<<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''''«مثنوی و مثنوی گویان ایرانی»'''''، ''مهر''، س 5، ش 6، ص 542 و ش 7، ص 657 و ش 8، ص 57.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">. </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">دوره </ins>معاصر نیز شاعران بسیاری به مثنوی سرایی روی آوردند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که [[</ins>فروغ فرخزاد<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins><sup>*</sup> <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">سراینده </ins>مثنوی «عاشقانه» <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">نمونه </ins>موفقی از آنهاست. پس از انقلاب اسلامی نیز شاعرانی چون علی معلم، حمید سبزواری، مشفق <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کاشانی </ins>در قالب مثنوی <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کارهای </ins>ارزندهای عرضه <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">کردهاند</ins><<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">حسین پور چافی، علی. '''''جریانهای شعر معاصر فارسی'''''، تهران: امیرکبیر، چ 1، 1384 ش، ص 64، 65.</ins></<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ref</ins>><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''مآخذ:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1ـ رزمجو، حسین. ''انواع ادبی''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 21.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[شاهنامه فردوسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فردوسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[خسرو و شیرین]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[نظامی گنجوی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[منطق الطیر|منطقالطیر]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[عطار نیشابوری]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[بوستان سعدی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[رودکی]] </ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[کلیله و دمنه]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فخرالدین اسعد گرگانی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[ویس و رامین]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[فروغ فرخزاد]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[خاقانی شروانی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[تحفهالعراقين]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2ـ شمیسا، سیروس. ''انواع ادبی''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 310.</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3ـ محجوب، محمدجعفر. ''سبك خراسانی در شعر فارسی''، تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1345 ش، ص 598.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4ـ تربیت، محمدعلی. ''مقالات تربیت''، به كوشش ح. صدیق، تهران: دنیای كتاب، چ 1، 1355 ش، ص 226، 229، 233.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5ـ همو. «مثنوی و مثنوی گویان ایرانی»، ''مهر''، س 5، ش 6، ص 542 و ش 7، ص 657 و ش 8، ص 57.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6ـ حسین پور چافی، علی. ''جریانهای شعر معاصر فارسی''، تهران: امیركبیر، چ 1، 1384 ش، ص 64، 65.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالقاسم رادفر</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AB%D9%86%D9%88%DB%8C_%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C&diff=9867&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی «مثنوی منسوب به مَثنی (دو دو) و در اصطلاح شعری كه ابیات آن متحدالوزن و دو مصراع هر بیت آن بر یك قافیه باشد. مثنوی را مزدوج هم نامیدهاند.<sup>1</sup> چون مثنوی مانند دیگر قوالب شعری محدودیت ندارد، در داستانسرایی از آن سود جستهاند. به طور كلی مثنوی...» ایجاد کرد
2025-06-07T18:42:13Z
<p>صفحهای تازه حاوی «مثنوی منسوب به مَثنی (دو دو) و در اصطلاح شعری كه ابیات آن متحدالوزن و دو مصراع هر بیت آن بر یك قافیه باشد. مثنوی را مزدوج هم نامیدهاند.<sup>1</sup> چون مثنوی مانند دیگر قوالب شعری محدودیت ندارد، در داستانسرایی از آن سود جستهاند. به طور كلی مثنوی...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>مثنوی منسوب به مَثنی (دو دو) و در اصطلاح شعری كه ابیات آن متحدالوزن و دو مصراع هر بیت آن بر یك قافیه باشد. مثنوی را مزدوج هم نامیدهاند.<sup>1</sup> چون مثنوی مانند دیگر قوالب شعری محدودیت ندارد، در داستانسرایی از آن سود جستهاند. به طور كلی مثنوی در چهار مورد به كار رفته است: 1ـ داستانهای حماسی و تاریخی نظیر ''شاهنامة''<sup>*</sup> فردوسی<sup>*</sup>، 2ـ داستانهای عاشقانه یا صوفیانه مانند ''خسرو و شیرینِ''<sup>*</sup> نظامی گنجوی<sup>*</sup>، 3ـ آموزههای عرفانی مانند ''منطقالطیر''<sup>*</sup> عطار نیشابوری<sup>*</sup> و 4ـ طرح مطالب اخلاقی و دینی مانند ''[[بوستان سعدی|بوستانِ]]'' [[سعدی]].<sup>2</sup> شاید بتوان كهنترین نوع مثنوی در زبان فارسی دری را مثنویهای حكمت آمیز رودكی از جمله ''كلیله و دمنه''<sup>*</sup> و نیز ''آفرین نامه'' (336 ق / ؟م) سرودة ابوشكور بلخی<sup>*</sup> دانست.<sup>3</sup> اما مشهورترین مثنویسرا در شعر فارسی، شاعر بزرگ ایران ابوالقاسم فردوسی و مهمترین و با ارزشترین مثنویها ''شاهنامة'' اوست. از دیگر مثنوی سرایان مشهور ایرانی میتوان فخرالدین اسعد گرگانی<sup>*</sup> سرایندة ''ویس و رامین''<sup>*</sup> و عنصری<sup>*</sup> سرایندة ''وامق و عذرا'' را نام برد.<sup>4</sup> جز این شاعران، سنایی غزنوی خالق مثنویهای ''حدیقةالحقیقه''<sup>*</sup>، ''زادالسالكین''<sup>*</sup> و جز آنها و خاقانی<sup>*</sup> سرایندة ''تحفةالعراقین''<sup>*</sup> هم از مثنوی سرایان بزرگ ایران هستند.<sup>5</sup> در دورة معاصر نیز شاعران بسیاری به مثنوی سرایی روی آوردند كه فروغ فرخزاد<sup>*</sup> سرایندة مثنوی «عاشقانه» نمونة موفقی از آنهاست. پس از انقلاب اسلامی نیز شاعرانی چون علی معلم، حمید سبزواری، مشفق كاشانی در قالب مثنوی كارهای ارزندهای عرضه كردهاند.<sup>6</sup> <br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1ـ رزمجو، حسین. ''انواع ادبی''، مشهد: آستان قدس رضوی، چ 1، 1370 ش، ص 21.<br />
<br />
2ـ شمیسا، سیروس. ''انواع ادبی''، ویرایش سوم، تهران: فردوس، چ 9، 1381 ش، ص 310.<br />
<br />
3ـ محجوب، محمدجعفر. ''سبك خراسانی در شعر فارسی''، تهران: سازمان تربیت معلم و تحقیقات تربیتی، 1345 ش، ص 598.<br />
<br />
4ـ تربیت، محمدعلی. ''مقالات تربیت''، به كوشش ح. صدیق، تهران: دنیای كتاب، چ 1، 1355 ش، ص 226، 229، 233.<br />
<br />
5ـ همو. «مثنوی و مثنوی گویان ایرانی»، ''مهر''، س 5، ش 6، ص 542 و ش 7، ص 657 و ش 8، ص 57.<br />
<br />
6ـ حسین پور چافی، علی. ''جریانهای شعر معاصر فارسی''، تهران: امیركبیر، چ 1، 1384 ش، ص 64، 65.<br />
<br />
ابوالقاسم رادفر</div>
Samei