https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C 2026-07-29T01:05:56Z تاریخچهٔ نسخه‌ها برای این صفحه در ویکی MediaWiki 1.43.1 https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=14151&oldid=prev 2026-07-28T05:31:02Z

<p></p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <col class="diff-marker" /> <col class="diff-content" /> <tr class="diff-title" lang="fa"> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمی‌تر</td> <td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ‏۲۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۳۱</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td> <td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجلس <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"> بازنگري‌ </del>در قانون‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي‌ </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>مجلس <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا شورای‌ بازنگری‌ </ins>در قانون‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی‌ در سال‌ 1368 به‌ منظور اعمال‌ اصلاحات‌ در قانون‌ اساسی‌تشکیل‌ شد. مقدمه‌ شکل‌گیری‌ این‌ شورا به‌ این‌ ترتیب‌ فراهم‌ آمد که‌ با گذشت‌ ده‌ سال‌ از تصویب‌ [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون‌اساسی‌]] و تجربه‌ اجرای‌ آن‌ در طول‌ سال‌های‌ جنگ‌، مدیریت‌ عالیه‌ کشور خلاءها و اشکالات‌ [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون‌اساسی‌]] را عیناً مشاهده‌ و لمس‌ کرد. از این‌ رو اندیشه‌ بازنگری‌ در [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون‌ اساسی‌]] شکل‌ گرفت‌. در بهار سال‌ 1368 نمایندگان‌ [[مجلس شورای اسلامی|مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌]] و اعضای‌ شورای‌ عالی‌ قضایی‌ طی‌ نامه‌ای‌ از امام‌ درخواست‌کردند که‌ به‌ منظور بازنگری‌ در [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران|قانون‌ اساسی‌]] ارائه‌ طریق‌ نمایند. حضرت‌ امام‌ (ره‌) نیز در پاسخ‌ به‌ نامه‌ مزبور در مورخه‌ چهارم‌ اردیبهشت‌ طی‌ حکمی‌ به‌ رئیس‌ جمهور وقت‌ دستورات‌ لازم‌ را صادر نمودند. حکم‌ مزبور دارای‌ یک‌ مقدمه‌ و دو دور اساسی‌ در خصوص‌بازنگری‌ بوده‌ در مقدمه‌ حکم‌ آمده‌ بود: &lt;blockquote&gt;«از آنجا که‌ پس‌ از کسب‌ ده‌ سال‌ تجربه‌ عینی‌ عملی‌ از اداره‌ امور کشور، اکثرمسئولین‌ و دست‌ اندرکاران‌ و کارشناسان‌ نظام‌ مقدس‌ [[جمهوری اسلامی|جمهوری‌ اسلامی‌]]&lt;nowiki/&gt;ایران‌ بر این‌ عقیده‌اند که‌ قانون‌ اساسی‌ با اینکه‌ دارای‌ نقاط‌ قوت‌ بسیار خوب و جاودانه‌ است‌ دارای‌ نقایص‌ و اشکالاتی‌ است‌ که‌ در تدوین‌ و تصویب‌ آن به‌ علت‌ جو ملتهب‌ ابتدای‌ پیروزی‌ انقلاب‌ و عدم‌ شناخت‌ دقیق‌ معضلات اجرایی‌ جامعه‌ کمتر به‌ آن‌ توجه‌ شده‌ است‌، ولی‌ خوشبختانه‌ مسأله‌ تتمیم قانون‌ اساسی‌ پس‌ از یکی‌ دو سال‌ مورد بحث‌ محافل‌ گوناگون‌ بوده‌ است‌ و رفع‌ نقایص‌ آن‌ یک‌ ضرورت‌ اجتناب‌ناپذیر جامعه‌ اسلامی‌ و انقلابی‌ماست‌...» &lt;/blockquote&gt;حضرت‌ امام‌ پس‌ از ذکر مقدمه‌ مزبور در محور نخست‌ ترکیب‌ [[شورای بازنگری قانون اساسی|شورای‌ بازنگری‌]] را به‌شرح‌زیر اعلام‌ داشتند: &lt;blockquote&gt;«آقایان‌ مشکینی‌، طاهری‌ خرم‌‌آبادی‌، مؤمن‌، هاشمی‌ رفسنجانی‌، امینی‌، [[سید علی حسینی خامنه ای|خامنه‌ای‌]]، موسوی‌ نخست‌ وزیر، حسن‌ حبیبی‌، موسوی‌ اردبیلی‌ خوئینی‌ها، محمد گیلانی‌، خزعلی‌، یزدی‌، امامی‌، کاشانی‌، جنتی‌، مهدوی‌ کنی‌، آذری‌قمی‌، توسلی‌، کروبی‌، عبدالله نوری‌، که‌ آقایان‌ محترم‌ از مجلس‌ خبرگان‌ وقوای‌ مقننه‌ و اجرائیه‌ و قضائیه‌ و مجمع‌ تشخیص‌ مصلحت‌ و افراد دیگری‌ و نیز پنج‌ نفر از نمایندگان‌ [[مجلس شورای اسلامی|مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌]] به‌ انتخاب‌ مجلس‌ انتخاب‌شده‌اند.»&lt;ref&gt;روزنامه‌ جمهوری اسلامی، 5 اردیبهشت 1368.&lt;/ref&gt; &lt;/blockquote&gt;به‌ این‌ ترتیب‌ شورای‌ بازنگری‌ مرکب‌ از 20 نفر مذکور و پنج‌ نفر از نمایندگان‌، بازنگری در قانون‌ اساسی‌ را عهده‌ دار گردیدند. شورای‌ مزبور بعد از اتمام‌ بازنگری‌ منحل‌ شد. نامه‌ حضرت‌ امام‌ پس‌ از بیان‌ ترکیب‌ شورای‌ بازنگری‌، محورای‌ بازنگری‌ را به‌ شرح‌ زیر بیان‌ کرده‌ بود: </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد زرنگ </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># رهبری‌</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># تمرکز در مدیریت‌ [[قوه مجریه|قوه‌ مجریه‌]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># تمرکز در مدیریت‌ [[قوه قضائیه|قوه‌ قضائیه‌]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># تمرکزدر مدیریت‌ صدا و سیما</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># تعداد نمایندگان</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># [[مجمع تشخیص مصلحت نظام|مجمع‌ تشخیص‌ مصلحت‌]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># را بازنگری‌ در قانون‌ اساسی‌</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># تغییر نام‌ مجلس‌ ملی‌ به‌ شورای‌ اسلامی‌.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مجلس يا شوراي‌ بازنگري‌ </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">قانون‌ اساسي‌ در سال‌ 1368 به‌ منظور اعمال‌ اصلاحات‌ در قانون‌ اساسي‌تشكيل‌ شد. مقدمه‌ شكل‌گيري‌ اين‌ شورا به‌ اين‌ ترتيب‌ فراهم‌ آمد كه‌ با گذشت‌ ده‌ سال‌ از تصويب‌ قانون‌اساسي‌ و تجربه‌ اجراي‌ آن‌ در طول‌ سالهاي‌ جنگ‌، مديريت‌ عاليه‌ كشور خلاءها و اشكالات‌ قانون‌اساسي‌ را عيناً مشاهده‌ و لمس‌ كرد. از اين‌ رو انديشه‌ بازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌ شكل‌ گرفت‌. در بهار سال‌1368 نمايندگان‌ مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ و اعضاي‌ شوراي‌ عالي‌ قضايي‌ طي‌ نامه‌اي‌ از امام‌ درخواست‌كردند كه‌ به‌ منظور بازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌ ارائه‌ طريق‌ نمايند. حضرت‌ امام‌ (ره‌) نيز در پاسخ‌ به‌ نامه‌ مزبور در مورخه‌ چهارم‌ ارديبهشت‌ طي‌ حكمي‌ به‌ رئيس‌ جمهوروقت‌ دستورات‌ لازم‌ را صادر نمودند. حكم‌ مزبور داراي‌ يك‌ مقدمه‌ و دو دور اساسي‌ در خصوص‌بازنگري‌ بوده‌ در مقدمه‌ حكم‌ آمده‌ بود: «از آنجا كه‌ پس‌ از كسب‌ ده‌ سال‌ تجربه‌ عيني‌ عملي‌ از اداره‌ امور كشور، اكثرمسئولين‌ و دست‌ اندركاران‌ و كارشناسان‌ نظام‌ مقدس‌ جمهوري‌ اسلامي‌ايران‌ بر اين‌ عقيده‌اند كه‌ قانون‌ اساسي‌ با اينكه‌ داراي‌ نقاط‌ قوت‌ بسيار خوب‌و جاودانه‌ است‌ داراي‌ نقايص‌ و اشكالاتي‌ است‌ كه‌ در تدوين‌ و تصويب‌ آن‌به‌ علت‌ جو ملتهب‌ ابتداي‌ پيروزي‌ انقلاب‌ و عدم‌ شناخت‌ دقيق‌ معضلات‌اجرايي‌ جامعه‌ كمتر به‌ آن‌ توجه‌ شده‌ است‌، ولي‌ خوشبختانه‌ مسأله‌ تتميم‌قانون‌ اساسي‌ پس‌ از يكي‌ دو سال‌ مورد بحث‌ محافل‌ گوناگون‌ بوده‌ است‌ ورفع‌ نقايص‌ آن‌ يك‌ ضرورت‌ اجتناب‌ناپذير جامعه‌ اسلامي‌ و انقلابي‌ماست‌...» حضرت‌ امام‌ پس‌ از ذكر مقدمه‌ مزبور در محور نخست‌ تركيب‌ شوراي‌ بازنگري‌ را به‌شرح‌زير اعلام‌ داشتند: «آقايان‌ مشكيني‌، طاهري‌ خرم‌ آبادي‌، مؤمن‌، هاشمي‌ رفسنجاني‌، اميني‌،خامنه‌اي‌، موسوي‌ نخست‌ وزير، حسن‌ حبيبي‌، موسوي‌ اردبيلي‌ خوئيني‌ها،محمد گيلاني‌، خزعلي‌، يزدي‌: امامي‌: كاشاني‌، جنتي‌، مهدوي‌ كني‌، آذري‌قمي‌، توسلي‌، كروبي‌، عبدالله نوري‌، كه‌ آقايان‌ محترم‌ از مجلس‌ خبرگان‌ وقواي‌ مقننه‌ و اجرائيه‌ و قضائيه‌ و مجمع‌ تشخيص‌ مصلحت‌ و افراد ديگري‌ ونيز پنج‌ نفر از نمايندگان‌ مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ به‌ انتخاب‌ مجلس‌ انتخاب‌شده‌اند " (روزنامه‌ جمهوري‌ اسلامي‌،5/2/1368 به‌ اين‌ ترتيب‌ شوراي‌ بازنگري‌ مركب‌ از 20 نفر مذكور و پنج‌ نفر از نمايندگان‌ آقايان‌: بازنگري‌در قانون‌ اساسي‌ را عهده‌ دار گرديدند. شوراي‌ مزبور بعد از اتمام‌ بازنگري‌ منحل‌ شود. نامه‌ حضرت‌ امام‌ پس‌ از بيان‌ تركيب‌ شوراي‌ بازنگري‌ محوراي‌ بازنگري‌ رابه‌ شرح‌ زير بيان‌ كرده‌ بود: 1 ـ رهبري‌  2 ـ تمركز در مديريت‌ قوه‌ مجريه‌    3 ـ تمركز در مديريت‌ قوه‌ قضائيه‌ 4 ـ تمركزدر مديريت‌ صدا و سيما 5 ـ تعداد نمايندگان6 ـ مجمع‌ تشخيص‌ مصلحت‌ 7 ـ رابازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌    8 ـ تغيير نام‌ مجلس‌ ملي‌ به‌ شوراي‌ اسلامي‌. در اجراي‌ </del>بند 7 مزبور اصل‌ 177 قانون‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي‌ تدوين‌ </del>و به‌ عنوان‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرين‌ </del>اصل‌ قانون‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي‌ به‌اين‌ </del>قانون‌ الحاِ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يافت‌</del>. در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين‌ </del>اصل‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشريفات‌ </del>و روند <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازنگري‌ </del>و مرجع‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازنگري‌ پيش‌ بيني‌ </del>شده‌ است‌.<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسير بازنگري‌ اينگونه‌ تدوين‌ </del>شده‌ است‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">كه‌ </del>مقام‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبري‌ </del>پس‌ از مشورت‌ با مجمع‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخيص‌ </del>مصلحت‌نظام‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طي‌ حكمي‌ </del>خطاب‌ به‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رئيس‌ </del>جمهور موارد اصلاح‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">يا تتميم‌ </del>قانون‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسي‌ </del>را به‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شوراي‌ بازنگري‌پيشنهاد مي‌نمايد</del>. مصوبات‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين‌ </del>شورا پس‌ از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأييد </del>و <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امضاي‌ </del>مقام‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبري‌ </del>از <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طريق‌ </del>مراجعه‌ به‌ آراء <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عمومي‌به‌ تصويب‌ اكثريت‌ </del>مطلق‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شركت‌ كنندگان‌ </del>در همه‌ <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرسي‌ مي‌رسد</del>. <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تركيب‌ شوراي‌ بازنگري‌ </del>در <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اين‌ </del>اصل‌ به‌قرار <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زير تعيين‌ </del>شده‌ است‌: <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1 ـ اعضاي‌ شوراي‌ نگهبان‌ 2 ـ رؤساي‌ قواي‌ سه‌ گانه‌ 3 ـ اعضاي‌ ثابت‌ مجمع‌ تشخيص‌مصلحت‌ نظام‌ نظام‌ 4 ـ پنج‌ نفر از اعضاي‌ مجلس‌ خبرگان‌ رهبري‌ 5 ـ ده‌ نفر به‌ انتخاب‌ مقام‌رهبري‌ 6 ـ سه‌ نفر از هيأت‌ وزيران‌ 7 ـ سه‌ نفر از قوه‌ قضائيه‌ 8 ـ ده‌ نفر از نمايندگان‌مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ 9 ـ سه‌ نفر از دانشگاهيان‌ ، تركيب‌ مزبور شوراي‌ بازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌ را تشكيل‌ مي‌دهد به‌ اين‌ معني‌ كه‌ هرگاه‌ بازنگري‌در قانون‌ اساسي‌ ضرورت‌ يابد طبق‌ تشريفاتي‌ كه‌ گفته‌ شد شوراي‌ مذكور تشكيل‌ خواهد شد. (مشروح‌مذاكرات‌ شوراي‌ بازنگري‌، ص‌ 743 تا 832.) بنابر اين‌ شوراي‌ بازنگري‌ يك‌ تشكيلات‌ ثابت‌ و دائمي‌نيست‌ بلكه‌ اين‌ شورا، هنگام‌ بازنگري‌ تشكيل‌ و پس‌ از اتمام‌ بازنگري‌ مأموريت‌ آن‌ خاتمه‌ يافته‌ و خودبخود منحل‌ مي‌شود. ملاحظه‌ مي‌شود كه‌ در تركيب‌ شوراي‌ بازنگري‌ افرادي‌ از نهادهاي‌ كليدي‌ كشور كه‌داراي‌ تخصصي‌ و دانش‌ كافي‌ هستند و همچنين‌ مقامات‌ منتخبي‌ همچون‌ رئيس‌ جمهور، رئيس‌ مجلس‌و نمايندگاني‌ از نهادهاي‌ انتخاباني‌ (ده‌ نفر از نمايندگان‌ مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ و پنج‌ نفر از مجلس‌خبرگان‌ رهبري‌) بيانگر حضور محسوس‌ مردم‌ در امر بازنگري‌ است‌ (سيّد محمّد هاشمي‌، ص‌ 39) </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اجرای‌ </ins>بند 7 مزبور اصل‌ 177 قانون‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی‌ تدوین‌ </ins>و به‌ عنوان‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">آخرین‌ </ins>اصل‌ قانون‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی‌ به‌این‌ </ins>قانون‌ الحاِ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یافت‌</ins>. در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این‌ </ins>اصل‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشریفات‌ </ins>و روند <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازنگری‌ </ins>و مرجع‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بازنگری‌ پیش‌ بینی‌ </ins>شده‌ است‌. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مسیر بازنگری‌ اینگونه‌ تدوین‌ </ins>شده‌ است‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">که‌ </ins>مقام‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبری‌ </ins>پس‌ از مشورت‌ با مجمع‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تشخیص‌ </ins>مصلحت‌نظام‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طی‌ حکمی‌ </ins>خطاب‌ به‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رئیس‌ </ins>جمهور موارد اصلاح‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">یا تتمیم‌ </ins>قانون‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">اساسی‌ </ins>را به‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شورای‌ بازنگری پیشنهاد می‌نماید</ins>. مصوبات‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این‌ </ins>شورا پس‌ از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">تأیید </ins>و <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">امضای‌ </ins>مقام‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">رهبری‌ </ins>از <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">طریق‌ </ins>مراجعه‌ به‌ آراء <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">عمومی‌به‌ تصویب‌ اکثریت‌ </ins>مطلق‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">شرکت‌ کنندگان‌ </ins>در همه‌ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">پرسی‌ می‌رسد</ins>. <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکیب‌ شورای‌ بازنگری‌ </ins>در <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این‌ </ins>اصل‌ به‌قرار <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">زیر تعیین‌ </ins>شده‌ است‌:  </div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># اعضای‌ [[شورای نگهبان|شورای‌ نگهبان‌]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># رؤسای‌ قوای‌ سه‌ گانه‌</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># اعضای‌ ثابت‌ [[مجمع تشخیص مصلحت نظام|مجمع‌ تشخیص‌مصلحت‌ نظام‌]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># پنج‌ نفر از اعضای‌ [[مجلس خبرگان رهبری|مجلس‌ خبرگان‌ رهبری‌]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ده‌ نفر به‌ انتخاب‌ مقام‌رهبری‌</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># سه‌ نفر از هیأت‌ وزیران‌</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># سه‌ نفر از [[قوه قضائیه|قوه‌ قضائیه‌]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># ده‌ نفر از نمایندگان [[مجلس شورای اسلامی|مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"># سه‌ نفر از دانشگاهیان‌.</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ترکیب‌ مزبور شورای‌ بازنگری‌ در قانون‌ اساسی‌ را تشکیل‌ می‌دهد به‌ این‌ معنی‌ که‌ هرگاه‌ بازنگری در قانون‌ اساسی‌ ضرورت‌ یابد طبق‌ تشریفاتی‌ که‌ گفته‌ شد شورای‌ مذکور تشکیل‌ خواهد شد.&lt;ref&gt;صورت‌ مشروح‌ مذاکرات‌ شورای‌ بازنگری‌ قانون‌ اساسی‌، جلد دوم‌، تهران، اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی ، 1371، ص743-832.&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">منابع :</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">بنابر این‌ شورای‌ بازنگری‌ یک‌ تشکیلات‌ ثابت‌ و دائمی‌نیست‌ بلکه‌ این‌ شورا، هنگام‌ بازنگری‌ تشکیل‌ و پس‌ از اتمام‌ بازنگری‌ مأموریت‌ آن‌ خاتمه‌ یافته‌ و خودبخود منحل‌ می‌شود. ملاحظه‌ می‌شود که‌ در ترکیب‌ شورای‌ بازنگری‌ افرادی‌ از نهادهای‌ کلیدی‌ کشور که‌دارای‌ تخصصی‌ و دانش‌ کافی‌ هستند و همچنین‌ مقامات‌ منتخبی‌ همچون‌ رئیس‌ جمهور، رئیس‌ مجلس و نمایندگانی‌ از نهادهای‌ انتخابانی‌ (ده‌ نفر از نمایندگان‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ و پنج‌ نفر از مجلس‌خبرگان‌ رهبری‌) بیانگر حضور محسوس‌ مردم‌ در امر بازنگری‌ است‌.&lt;ref&gt;سید محمّد هاشمی‌، حقوِق اساسی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌، جلد اول‌، انتشارات‌ دانشگاه‌ شهیدبهشتی‌، چاپ‌ اول‌، 1374، ص39.&lt;/ref&gt; </ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1 ـ صورت‌ مشروح‌ مذاكرات‌ شوراي‌ بازنگري‌ قانون‌ اساسي‌، جلد دوم‌،تهران، اداره کل امور فرهنگي و روابط عمومي مجلس شوراي اسلامي ، 1371 </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید به ==</ins></div></td></tr> <tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr> <tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2 ـ سيّد محمّد هاشمي‌، حقوِق اساسي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌، جلد اول‌، انتشارات‌ دانشگاه‌ شهيدبهشتي‌، چاپ‌ اول‌، 1374</del>.</div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[شورای بازنگری قانون اساسی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* [[جمهوری اسلامی]]</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== مآخذ ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">&lt;references /&gt;</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro</ins>.<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی]، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1401)، درآمدی بر دانشنامه [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]]، [https://alhodapub.com/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی].</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">محمد زرنگ</ins></div></td></tr> <tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:انقلاب اسلامی]]</ins></div></td></tr> <!-- diff cache key wiki-hYbGde5G:diff:1.41:old-14114:rev-14151:php=table --> </table>

Setayesh https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%8C_%D8%AF%D8%B1_%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%88%D9%86%E2%80%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%DB%8C&diff=14114&oldid=prev 2026-07-27T08:11:18Z

<p>صفحه‌ای تازه حاوی «مجلس  بازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌ محمد زرنگ مجلس يا شوراي‌ بازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌ در سال‌ 1368 به‌ منظور اعمال‌ اصلاحات‌ در قانون‌ اساسي‌تشكيل‌ شد. مقدمه‌ شكل‌گيري‌ اين‌ شورا به‌ اين‌ ترتيب‌ فراهم‌ آمد كه‌ با گذشت‌ ده‌ سال‌ ا...» ایجاد کرد</p> <p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div>مجلس  بازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌ <br /> <br /> محمد زرنگ <br /> <br /> مجلس يا شوراي‌ بازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌ در سال‌ 1368 به‌ منظور اعمال‌ اصلاحات‌ در قانون‌ اساسي‌تشكيل‌ شد. مقدمه‌ شكل‌گيري‌ اين‌ شورا به‌ اين‌ ترتيب‌ فراهم‌ آمد كه‌ با گذشت‌ ده‌ سال‌ از تصويب‌ قانون‌اساسي‌ و تجربه‌ اجراي‌ آن‌ در طول‌ سالهاي‌ جنگ‌، مديريت‌ عاليه‌ كشور خلاءها و اشكالات‌ قانون‌اساسي‌ را عيناً مشاهده‌ و لمس‌ كرد. از اين‌ رو انديشه‌ بازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌ شكل‌ گرفت‌. در بهار سال‌1368 نمايندگان‌ مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ و اعضاي‌ شوراي‌ عالي‌ قضايي‌ طي‌ نامه‌اي‌ از امام‌ درخواست‌كردند كه‌ به‌ منظور بازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌ ارائه‌ طريق‌ نمايند. حضرت‌ امام‌ (ره‌) نيز در پاسخ‌ به‌ نامه‌ مزبور در مورخه‌ چهارم‌ ارديبهشت‌ طي‌ حكمي‌ به‌ رئيس‌ جمهوروقت‌ دستورات‌ لازم‌ را صادر نمودند. حكم‌ مزبور داراي‌ يك‌ مقدمه‌ و دو دور اساسي‌ در خصوص‌بازنگري‌ بوده‌ در مقدمه‌ حكم‌ آمده‌ بود: «از آنجا كه‌ پس‌ از كسب‌ ده‌ سال‌ تجربه‌ عيني‌ عملي‌ از اداره‌ امور كشور، اكثرمسئولين‌ و دست‌ اندركاران‌ و كارشناسان‌ نظام‌ مقدس‌ جمهوري‌ اسلامي‌ايران‌ بر اين‌ عقيده‌اند كه‌ قانون‌ اساسي‌ با اينكه‌ داراي‌ نقاط‌ قوت‌ بسيار خوب‌و جاودانه‌ است‌ داراي‌ نقايص‌ و اشكالاتي‌ است‌ كه‌ در تدوين‌ و تصويب‌ آن‌به‌ علت‌ جو ملتهب‌ ابتداي‌ پيروزي‌ انقلاب‌ و عدم‌ شناخت‌ دقيق‌ معضلات‌اجرايي‌ جامعه‌ كمتر به‌ آن‌ توجه‌ شده‌ است‌، ولي‌ خوشبختانه‌ مسأله‌ تتميم‌قانون‌ اساسي‌ پس‌ از يكي‌ دو سال‌ مورد بحث‌ محافل‌ گوناگون‌ بوده‌ است‌ ورفع‌ نقايص‌ آن‌ يك‌ ضرورت‌ اجتناب‌ناپذير جامعه‌ اسلامي‌ و انقلابي‌ماست‌...» حضرت‌ امام‌ پس‌ از ذكر مقدمه‌ مزبور در محور نخست‌ تركيب‌ شوراي‌ بازنگري‌ را به‌شرح‌زير اعلام‌ داشتند: «آقايان‌ مشكيني‌، طاهري‌ خرم‌ آبادي‌، مؤمن‌، هاشمي‌ رفسنجاني‌، اميني‌،خامنه‌اي‌، موسوي‌ نخست‌ وزير، حسن‌ حبيبي‌، موسوي‌ اردبيلي‌ خوئيني‌ها،محمد گيلاني‌، خزعلي‌، يزدي‌: امامي‌: كاشاني‌، جنتي‌، مهدوي‌ كني‌، آذري‌قمي‌، توسلي‌، كروبي‌، عبدالله نوري‌، كه‌ آقايان‌ محترم‌ از مجلس‌ خبرگان‌ وقواي‌ مقننه‌ و اجرائيه‌ و قضائيه‌ و مجمع‌ تشخيص‌ مصلحت‌ و افراد ديگري‌ ونيز پنج‌ نفر از نمايندگان‌ مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ به‌ انتخاب‌ مجلس‌ انتخاب‌شده‌اند &quot; (روزنامه‌ جمهوري‌ اسلامي‌،5/2/1368 به‌ اين‌ ترتيب‌ شوراي‌ بازنگري‌ مركب‌ از 20 نفر مذكور و پنج‌ نفر از نمايندگان‌ آقايان‌: بازنگري‌در قانون‌ اساسي‌ را عهده‌ دار گرديدند. شوراي‌ مزبور بعد از اتمام‌ بازنگري‌ منحل‌ شود. نامه‌ حضرت‌ امام‌ پس‌ از بيان‌ تركيب‌ شوراي‌ بازنگري‌ محوراي‌ بازنگري‌ رابه‌ شرح‌ زير بيان‌ كرده‌ بود: 1 ـ رهبري‌ 2 ـ تمركز در مديريت‌ قوه‌ مجريه‌    3 ـ تمركز در مديريت‌ قوه‌ قضائيه‌ 4 ـ تمركزدر مديريت‌ صدا و سيما 5 ـ تعداد نمايندگان6 ـ مجمع‌ تشخيص‌ مصلحت‌ 7 ـ رابازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌    8 ـ تغيير نام‌ مجلس‌ ملي‌ به‌ شوراي‌ اسلامي‌. در اجراي‌ بند 7 مزبور اصل‌ 177 قانون‌ اساسي‌ تدوين‌ و به‌ عنوان‌ آخرين‌ اصل‌ قانون‌ اساسي‌ به‌اين‌ قانون‌ الحاِ يافت‌. در اين‌ اصل‌ تشريفات‌ و روند بازنگري‌ و مرجع‌ بازنگري‌ پيش‌ بيني‌ شده‌ است‌.مسير بازنگري‌ اينگونه‌ تدوين‌ شده‌ است‌ كه‌ مقام‌ رهبري‌ پس‌ از مشورت‌ با مجمع‌ تشخيص‌ مصلحت‌نظام‌ طي‌ حكمي‌ خطاب‌ به‌ رئيس‌ جمهور موارد اصلاح‌ يا تتميم‌ قانون‌ اساسي‌ را به‌ شوراي‌ بازنگري‌پيشنهاد مي‌نمايد. مصوبات‌ اين‌ شورا پس‌ از تأييد و امضاي‌ مقام‌ رهبري‌ از طريق‌ مراجعه‌ به‌ آراء عمومي‌به‌ تصويب‌ اكثريت‌ مطلق‌ شركت‌ كنندگان‌ در همه‌ پرسي‌ مي‌رسد. تركيب‌ شوراي‌ بازنگري‌ در اين‌ اصل‌ به‌قرار زير تعيين‌ شده‌ است‌: 1 ـ اعضاي‌ شوراي‌ نگهبان‌ 2 ـ رؤساي‌ قواي‌ سه‌ گانه‌ 3 ـ اعضاي‌ ثابت‌ مجمع‌ تشخيص‌مصلحت‌ نظام‌ نظام‌ 4 ـ پنج‌ نفر از اعضاي‌ مجلس‌ خبرگان‌ رهبري‌ 5 ـ ده‌ نفر به‌ انتخاب‌ مقام‌رهبري‌ 6 ـ سه‌ نفر از هيأت‌ وزيران‌ 7 ـ سه‌ نفر از قوه‌ قضائيه‌ 8 ـ ده‌ نفر از نمايندگان‌مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ 9 ـ سه‌ نفر از دانشگاهيان‌ ، تركيب‌ مزبور شوراي‌ بازنگري‌ در قانون‌ اساسي‌ را تشكيل‌ مي‌دهد به‌ اين‌ معني‌ كه‌ هرگاه‌ بازنگري‌در قانون‌ اساسي‌ ضرورت‌ يابد طبق‌ تشريفاتي‌ كه‌ گفته‌ شد شوراي‌ مذكور تشكيل‌ خواهد شد. (مشروح‌مذاكرات‌ شوراي‌ بازنگري‌، ص‌ 743 تا 832.) بنابر اين‌ شوراي‌ بازنگري‌ يك‌ تشكيلات‌ ثابت‌ و دائمي‌نيست‌ بلكه‌ اين‌ شورا، هنگام‌ بازنگري‌ تشكيل‌ و پس‌ از اتمام‌ بازنگري‌ مأموريت‌ آن‌ خاتمه‌ يافته‌ و خودبخود منحل‌ مي‌شود. ملاحظه‌ مي‌شود كه‌ در تركيب‌ شوراي‌ بازنگري‌ افرادي‌ از نهادهاي‌ كليدي‌ كشور كه‌داراي‌ تخصصي‌ و دانش‌ كافي‌ هستند و همچنين‌ مقامات‌ منتخبي‌ همچون‌ رئيس‌ جمهور، رئيس‌ مجلس‌و نمايندگاني‌ از نهادهاي‌ انتخاباني‌ (ده‌ نفر از نمايندگان‌ مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ و پنج‌ نفر از مجلس‌خبرگان‌ رهبري‌) بيانگر حضور محسوس‌ مردم‌ در امر بازنگري‌ است‌ (سيّد محمّد هاشمي‌، ص‌ 39) <br /> <br /> <br /> <br /> منابع :<br /> <br /> 1 ـ صورت‌ مشروح‌ مذاكرات‌ شوراي‌ بازنگري‌ قانون‌ اساسي‌، جلد دوم‌،تهران، اداره کل امور فرهنگي و روابط عمومي مجلس شوراي اسلامي ، 1371 <br /> <br /> 2 ـ سيّد محمّد هاشمي‌، حقوِق اساسي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌، جلد اول‌، انتشارات‌ دانشگاه‌ شهيدبهشتي‌، چاپ‌ اول‌، 1374.</div>

Samei