https://iranology-e.ir/index.php?action=history&feed=atom&title=%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D8%B3
مجمع الفرس - تاریخچهٔ نسخهها
2026-06-21T08:09:43Z
تاریخچهٔ نسخهها برای این صفحه در ویکی
MediaWiki 1.43.1
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D8%B3&diff=10257&oldid=prev
Nazli در ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۹
2025-06-09T17:09:56Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l10">خط ۱۰:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱۰:</td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>== مآخذ ==</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><references /></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== منبع اصلی ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[https://icro.ir/ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی] (1398). دانشنامه ایران. تهران: [https://alhoda.ir/ موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی]،</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نویسنده مقاله ==</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالقاسم رادفر</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات و زبان شناسی]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[رده:ادبیات]]</ins></div></td></tr>
</table>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D8%B3&diff=10256&oldid=prev
Nazli در ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۹
2025-06-09T17:09:31Z
<p></p>
<table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface">
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<col class="diff-marker" />
<col class="diff-content" />
<tr class="diff-title" lang="fa">
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">→ نسخهٔ قدیمیتر</td>
<td colspan="2" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">نسخهٔ ۹ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۹</td>
</tr><tr><td colspan="2" class="diff-lineno" id="mw-diff-left-l1">خط ۱:</td>
<td colspan="2" class="diff-lineno">خط ۱:</td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[پرونده:مجمع الفرس.jpg|بندانگشتی|مجمع الفرس برگرفته از سایت پرشین پی دی اف قابل بازیابی از https://persianpdf.com/book/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D8%B3-%D8%AC%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF/]]</ins></div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مَجْمَعْ الْفُرس، یا فرهنگ سروری، یا لغت فرس سروری، فرهنگ واژگان فارسی به فارسی تألیف در سده 11ق / 17م. </ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این فرهنگ را محمد قاسم کاشانی متخلص به سروری (زنده در 1036ق/ 1626م) شاعر و فرهنگنویس ایرانی تألیف کرده است<ref>صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوس، چ 9، 1373، ج 5، ب1، ص 380.</ref>. سروری تألیف اولیه ''مجمع الفرس'' را در 1008ق / 1599م به نام شاه عباس بزرگ صفوی (حک 996 ـ 1038ق/ 1587 ـ 1628م) به پایان رسانید. اما این فرهنگ تا پیش از مرحله تکمیل چند بار تحریر شد و هر نوبت با کسب منابع تازه، مقدار واژهها یا معانی و شرح واژههای پیشین خود را افزایش میداد. در میان تحریرهای مختلف ''مجمع الفرس''، تحریر پیش از 1028ق/ 1618م شهرت بیشتری دارد<ref name=":0">سروری، محمدقاسم بن حاجی محمد. '''''مجمع الفرس'''''. به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: علمی، 1338، ج 1، ص 3.</ref>. مؤلف در دیباچه کتاب تصریح دارد که 1028ق نسخهای از ''[[فرهنگ جهانگیری]]<sup>*</sup>'' تألیف جمالالدین حسین اینجو شیرازی (د پس از 1032ق / 1622م) از هند به دستش رسید و با استفاده از آن و دو فرهنگ دیگر تحریر دیگری از مجمع الفرس تهیه کرد که آن را تحریر کامل ''مجمع الفرس'' میتوان نامید<ref>دبیرسیاقی، محمد. '''''فرهنگهای فارسی به فارسی و فارسی به زبانهای دیگر'''''. تهران: آرا، چ 2، 1375، ص 128.</ref>. این فرهنگ به لحاظ جامعیت، اشتمال بر شواهد شعری از کلام استادان کهن زبان فارسی، ذکر مآخذ نقل واژهها، بیان اسناد معانی متعدد واژهها، نقد برخی معانی و غث و ثمین کردن اقوال متقابل، از تمامی فرهنگهای فارسی سدههای گذشته مهمتر است<ref name=":0" />. مجمعالفرس به ترتیب حروف اول واژهها با عنوان «باب» و حرف آخر به عنوان «فصل» تدوین شده است. از معایب مجمعالفرس میتوان به شمار اندک ترکیبها، استعارهها و کنایات آن اشاره کرد<ref>3.دبیرسیاقی، محمد. '''''فرهنگهای فارسی به فارسی و فارسی به زبانهای دیگر'''''. تهران: آرا، چ 2، 1375، ص 128 ، 134.</ref>. اختلاف آن با [[برهان قاطع|فرهنگ ''برهان قاطع'']]''<sup>*</sup>'' تألیف محمدحسین تبریزی استفاده از واژههای ساده فارسی است<ref>حکمت، علی اصغر. «مجمع الفرس سروری کاشانی»، '''''مقدمه لغت نامه دهخدا.''''' گروهی از نویسندگان، تهران: دانشگاه تهران، 1337، ص 198.</ref>. سروری خلاصهای از این فرهنگ را نیز با عنوان ''خُلاصه المجمع'' در 1018ق / 1609م فراهم آورد<ref>'''''اثر آفرینان'''''. زیر نظر سیدکمال حاج سیدجوادی، با همکاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ 1، 1378، ج 3، ص 238.</ref><ref>قاسم نژاد،علی. «واژه نامه»، '''''فرهنگنامه ادبی فارسی ؛ دانشنامه ادب فارسی (2)'''''. به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، چ 1، 1376، ص 1401 ، 1403.</ref>.</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">مَجْمَعْ الْفُرس، یا فرهنگ سروری، یا لغت فرس سروری، فرهنگ واژگان فارسی </del>به <del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">فارسی تألیف در سدة 11ق / 17م. </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== نیز نگاه کنید </ins>به <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">این فرهنگ را محمد قاسم كاشانی متخلص به سروری (زنده در 1036ق/ 1626م) شاعر و فرهنگنویس ایرانی تألیف كرده است.<sup>1</sup> سروری تألیف اولیة ''مجمع الفرس'' را در 1008ق / 1599م به نام شاه عباس بزرگ صفوی (حك 996 ـ 1038ق/ 1587 ـ 1628م) به پایان رسانید. اما این فرهنگ تا پیش از مرحلة تكمیل چند بار تحریر شد و هر نوبت با كسب منابع تازه، مقدار واژهها یا معانی و شرح واژههای پیشین خود را افزایش میداد. در میان تحریرهای مختلف ''مجمع الفرس''، تحریر پیش از 1028ق/ 1618م شهرت بیشتری دارد.<sup>2</sup> مؤلف در دیباچة كتاب تصریح دارد كه 1028ق نسخهای از ''</del>[[فرهنگ جهانگیری]]<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup></del>*<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"></sup>'' تألیف جمالالدین حسین اینجو شیرازی (د پس از 1032ق / 1622م) از هند به دستش رسید و با استفاده از آن و دو فرهنگ دیگر تحریر دیگری از مجمع الفرس تهیه كرد كه آن را تحریر كامل ''مجمع الفرس'' میتوان نامید.<sup>3</sup> این فرهنگ به لحاظ جامعیت، اشتمال بر شواهد شعری از كلام استادان كهن زبان فارسی، ذكر مآخذ نقل واژهها، بیان اسناد معانی متعدد واژهها، نقد برخی معانی و غث و ثمین كردن اقوال متقابل، از تمامی فرهنگهای فارسی سدههای گذشته مهمتر است.<sup>4</sup> مجمعالفرس به ترتیب حروف اول واژهها با عنوان «باب» و حرف آخر به عنوان «فصل» تدوین شده است. از معایب مجمعالفرس میتوان به شمار اندك تركیبها، استعارهها و كنایات آن اشاره كرد.<sup>5</sup> اختلاف آن با فرهنگ ''</del>برهان قاطع<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;"><sup>*</sup>'' تألیف محمدحسین تبریزی استفاده از واژههای سادة فارسی است.<sup>6</sup> سروری خلاصهای از این فرهنگ را نیز با عنوان ''خُلاصةالمجمع'' در 1018ق / 1609م فراهم آورد.<sup>7</sup> </del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">* </ins>[[فرهنگ جهانگیری]]</div></td></tr>
<tr><td colspan="2" class="diff-side-deleted"></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div>* <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">[[</ins>برهان قاطع<ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">]]</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td><td class="diff-marker"></td><td style="background-color: #f8f9fa; color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #eaecf0; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><br></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">'''</del>مآخذ<del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">:'''</del></div></td><td class="diff-marker" data-marker="+"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #a3d3ff; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">== </ins>مآخذ <ins style="font-weight: bold; text-decoration: none;">==</ins></div></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">1.صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوس، چ 9، 1373، ج 5، ب1، ص 380.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">2.سروری، محمدقاسم بن حاجی محمد. '''''مجمع الفرس'''''. به كوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: علمی، 1338، ج 1، ص 3.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">3.دبیرسیاقی، محمد. '''''فرهنگهای فارسی به فارسی و فارسی به زبانهای دیگر'''''. تهران: آرا، چ 2، 1375، ص 128.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">4.سروری، محمدقاسم بن حاجی محمد. همانجا.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">5.دبیرسیاقی، محمد. همان، ص 128 ، 134.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">6.حكمت، علی اصغر. «مجمع الفرس سروری كاشانی»، '''''مقدمة لغت نامة دهخدا.''''' گروهی از نویسندگان، تهران: دانشگاه تهران، 1337، ص 198.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">7.'''''اثر آفرینان'''''. زیر نظر سیدكمال حاج سیدجوادی، با همكاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ 1، 1378، ج 3، ص 238.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">و نیز نگ: قاسم نژاد،علی. «واژه نامه»، ''فرهنگنامة ادبی فارسی ؛ دانشنامة ادب فارسی (2)''. به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، چ 1، 1376، ص 1401 ، 1403.</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div> </div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
<tr><td class="diff-marker" data-marker="−"></td><td style="color: #202122; font-size: 88%; border-style: solid; border-width: 1px 1px 1px 4px; border-radius: 0.33em; border-color: #ffe49c; vertical-align: top; white-space: pre-wrap;"><div><del style="font-weight: bold; text-decoration: none;">ابوالقاسم رادفر</del></div></td><td colspan="2" class="diff-side-added"></td></tr>
</table>
Nazli
https://iranology-e.ir/index.php?title=%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D8%B3&diff=9870&oldid=prev
Samei: صفحهای تازه حاوی « مَجْمَعْ الْفُرس، یا فرهنگ سروری، یا لغت فرس سروری، فرهنگ واژگان فارسی به فارسی تألیف در سدة 11ق / 17م. این فرهنگ را محمد قاسم كاشانی متخلص به سروری (زنده در 1036ق/ 1626م) شاعر و فرهنگنویس ایرانی تألیف كرده است.<sup>1</sup> سروری تألیف اولیة ''مجمع الفرس...» ایجاد کرد
2025-06-07T18:51:03Z
<p>صفحهای تازه حاوی « مَجْمَعْ الْفُرس، یا فرهنگ سروری، یا لغت فرس سروری، فرهنگ واژگان فارسی به فارسی تألیف در سدة 11ق / 17م. این فرهنگ را محمد قاسم كاشانی متخلص به سروری (زنده در 1036ق/ 1626م) شاعر و فرهنگنویس ایرانی تألیف كرده است.<sup>1</sup> سروری تألیف اولیة ''مجمع الفرس...» ایجاد کرد</p>
<p><b>صفحهٔ تازه</b></p><div><br />
<br />
مَجْمَعْ الْفُرس، یا فرهنگ سروری، یا لغت فرس سروری، فرهنگ واژگان فارسی به فارسی تألیف در سدة 11ق / 17م. <br />
<br />
این فرهنگ را محمد قاسم كاشانی متخلص به سروری (زنده در 1036ق/ 1626م) شاعر و فرهنگنویس ایرانی تألیف كرده است.<sup>1</sup> سروری تألیف اولیة ''مجمع الفرس'' را در 1008ق / 1599م به نام شاه عباس بزرگ صفوی (حك 996 ـ 1038ق/ 1587 ـ 1628م) به پایان رسانید. اما این فرهنگ تا پیش از مرحلة تكمیل چند بار تحریر شد و هر نوبت با كسب منابع تازه، مقدار واژهها یا معانی و شرح واژههای پیشین خود را افزایش میداد. در میان تحریرهای مختلف ''مجمع الفرس''، تحریر پیش از 1028ق/ 1618م شهرت بیشتری دارد.<sup>2</sup> مؤلف در دیباچة كتاب تصریح دارد كه 1028ق نسخهای از ''[[فرهنگ جهانگیری]]<sup>*</sup>'' تألیف جمالالدین حسین اینجو شیرازی (د پس از 1032ق / 1622م) از هند به دستش رسید و با استفاده از آن و دو فرهنگ دیگر تحریر دیگری از مجمع الفرس تهیه كرد كه آن را تحریر كامل ''مجمع الفرس'' میتوان نامید.<sup>3</sup> این فرهنگ به لحاظ جامعیت، اشتمال بر شواهد شعری از كلام استادان كهن زبان فارسی، ذكر مآخذ نقل واژهها، بیان اسناد معانی متعدد واژهها، نقد برخی معانی و غث و ثمین كردن اقوال متقابل، از تمامی فرهنگهای فارسی سدههای گذشته مهمتر است.<sup>4</sup> مجمعالفرس به ترتیب حروف اول واژهها با عنوان «باب» و حرف آخر به عنوان «فصل» تدوین شده است. از معایب مجمعالفرس میتوان به شمار اندك تركیبها، استعارهها و كنایات آن اشاره كرد.<sup>5</sup> اختلاف آن با فرهنگ ''برهان قاطع<sup>*</sup>'' تألیف محمدحسین تبریزی استفاده از واژههای سادة فارسی است.<sup>6</sup> سروری خلاصهای از این فرهنگ را نیز با عنوان ''خُلاصةالمجمع'' در 1018ق / 1609م فراهم آورد.<sup>7</sup> <br />
<br />
'''مآخذ:'''<br />
<br />
1.صفا، ذبیحالله. '''''تاریخ ادبیات در ایران'''''. تهران: فردوس، چ 9، 1373، ج 5، ب1، ص 380.<br />
<br />
2.سروری، محمدقاسم بن حاجی محمد. '''''مجمع الفرس'''''. به كوشش محمد دبیرسیاقی، تهران: علمی، 1338، ج 1، ص 3.<br />
<br />
3.دبیرسیاقی، محمد. '''''فرهنگهای فارسی به فارسی و فارسی به زبانهای دیگر'''''. تهران: آرا، چ 2، 1375، ص 128.<br />
<br />
4.سروری، محمدقاسم بن حاجی محمد. همانجا.<br />
<br />
5.دبیرسیاقی، محمد. همان، ص 128 ، 134.<br />
<br />
6.حكمت، علی اصغر. «مجمع الفرس سروری كاشانی»، '''''مقدمة لغت نامة دهخدا.''''' گروهی از نویسندگان، تهران: دانشگاه تهران، 1337، ص 198.<br />
<br />
7.'''''اثر آفرینان'''''. زیر نظر سیدكمال حاج سیدجوادی، با همكاری عبدالحسین نوایی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران، چ 1، 1378، ج 3، ص 238.<br />
<br />
و نیز نگ: قاسم نژاد،علی. «واژه نامه»، ''فرهنگنامة ادبی فارسی ؛ دانشنامة ادب فارسی (2)''. به سرپرستی حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، چ 1، 1376، ص 1401 ، 1403.<br />
<br />
<br />
ابوالقاسم رادفر</div>
Samei